VIII SA/Wa 707/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Michał Sikorski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi I. L., K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zobowiązującej do wykonania urządzeń zapobiegających wyrządzeniu szkód przez wody opadowe oddala skargę. Decyzją znak [...] z dnia [...] maja 2002r. Prezydent Miasta R. działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2001r. Nr 115, poz. 1229 ze zm., zwana dalej Prawo wodne ) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 200r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., zwana dalej k.p.a. ) po rozpatrzeniu wniosku A. i K. małżonków G. z dnia [...] kwietnia 1998r. dotyczącego zalewania działki i podtapiania budynku przy ulicy W. [...] przez wody opadowe spływające z działki przy ulicy F. [...] w R. należącej do K. i I. L. nakazał K. i I. małżonkom L., właścicielom działki przy ulicy F. [...] wykonanie na ich posesji urządzeń zapobiegających szkodom, zapewniających przejęcie wód opadowych z utwardzonego terenu posesji, zabezpieczających przed spływem wód opadowych na tereny sąsiednie, zebrane w ten sposób wody opadowe odprowadzać poprzez przyłączenie urządzeń do istniejącej kanalizacji deszczowej. Termin na realizację wskazanych prac określony został do dnia [...] maja 2003r. Decyzją znak [...] z dnia [...] lipca 2002r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania K. i I. L. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2002r. W dniu [...] stycznia 2005 roku K. L. i I. L. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2002 roku, znak [...] i decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2002 roku, znak [...]. W uzasadnieniu wniosku podnosili, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wydało swoją decyzję, mimo, że w aktach sprawy nie było dokumentów – dowodów, doręczonych przez nich Prezydentowi Miasta R. przy piśmie z dnia [...] września 2001 roku tj. 1) operatu wyceny z maja 1995 roku wartości rynkowej nieruchomości położonej w Radomiu przy ulicy F., wykonanego przez biegłego geodetę inż. W. G., poświadczony za zgodność przez notariusza; 2) oświadczenie A. W. z dnia [...] marca 2002 roku – poświadczone za zgodność przez notariusza; 3) opis spływu wód, sporządzonego w oryginale w dniu [...] czerwca 2001 roku przez geodetę L. D.. Argumentowali, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., mimo iż tych dokumentów nie było w aktach sprawy, dopuszczając się rażącego naruszenia prawa, twierdziło, że zostały uwzględnione przy wydaniu orzeczenia z dnia [...] lipca 2002 roku. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 2008r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a po rozpoznaniu wniosku K. i I. L. z dnia [...] stycznia 2005r. odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2004r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu [...] stycznia 2005r. K. i I. L. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2002r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2002r. Jako podstawę żądania skarżący wskazali przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzając, iż orzekające w sprawie organy I i II instancji dopuściły się rażącego naruszenia prawa, bowiem wydając powołane wyżej rozstrzygnięcia wskazały, iż oparły się na operacie wyceny z maja 1995r. wartości rynkowej nieruchomości położonej przy ulicy F. [...] w R., oświadczeniu A. W. z dnia [...] marca 2002r. oraz opisu spływu wód sporządzonego w dniu [...] czerwca 2001r. przez geodetę L. D.. Tymczasem zaskarżone decyzje zapadły pomimo braku wskazanych dokumentów aktach sprawy. Do akt sprawy zostały włączone kserokopie tych dokumentów po ich wypożyczeniu z naczelnego Sądu Administracyjnego. Kolegium stwierdziło, iż ustalenia będące podstawą wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] lipca 2002r. decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2002r. są prawidłowe, a decyzja została zasadnie oparta i wydana na przepisach prawa materialnego i procesowego ( k.p.a. ). Także dowody, które podnosili skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji były - co wynika z treści decyzji - przedmiotem oceny organu. Nadto organ podnosił, że dowody wymienione przez wnioskodawców we wniosku z dnia [...] stycznia 2005 roku były już między innymi podawane jako podstawa do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2002 roku, którego stwierdzenia nieważności wnoszą w tym postępowaniu. Organy po wznowieniu odmówiły zmiany decyzji [...] lipca 2002 roku. W wyniku kontroli sądowej skarga została oddalona, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] marca 2008 roku oddalił skargę kasacyjną I. i K. L.. Decyzją z dnia [...] września 2008r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku K. i I. L. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2002r. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2008r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szczegółowo przestawił przebieg postępowania w sprawie. Stwierdził, iż dowody powoływane przez K. i I. małżonków L. we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji były oceniane w prowadzonych z wniosku skarżących postępowaniach o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2002r. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez organ pierwszoinstancyjny przepisów postępowania – art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegający na wydaniu decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy Kolegium stwierdziło ich bezzasadność. Podniosło, iż dowody powoływane przez skarżących zostały na etapie postępowania odwoławczego uzupełnione i były przedmiotem oceny przez organ przy wydawaniu decyzji. W konkluzji organ podniósł, iż w prowadzonym przez organy administracji publicznej postępowaniu poprzedzającym wydanie ostatecznej decyzji z dnia [...] lipca 2002r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa., nie zostały więc spełnione przesłanki do wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyli K. i I. małżonkowie L. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2002r. Przytaczając argumenty powoływane w toku postępowania administracyjnego skarżący wywiedli, iż będąca przedmiotem zaskarżenia oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem prawa – wobec "poświadczenia nieprawdy", bowiem dokumenty doręczone przez stronę skarżącą Prezydentowi Miasta R. tj. operat szacunkowy z 1995r. dotyczący stanowiącej ich własność nieruchomości położonej w R. przy ulicy F. [...] oraz oświadczenie A. W. z [...] marca 2002r. nie stanowiły części składowej akt w czasie wydawania decyzji w dniu [...] maja 2002r. i w dniu [...] lipca 2002r. Jednocześnie skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2008r., sygn. akt VIII SA/Wa 525/07, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanego w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 395/04, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie sygn. akt II OSK 774/06 oraz wniosku skarżących z [...] marca 2003r. wniesionego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. o wznowienie postępowania w sprawie decyzji ostatecznej dnia [...] lipca 2002r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym i jako takie stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy postępowanie w którym została wydana decyzja ostateczna było dotknięte jedną z wad prawnych skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną oraz wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej obarczonej ciężkimi wadami. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ administracji publicznej wyjaśnia stan faktyczny oraz ustala stan prawny z daty wydania zakwestionowanej decyzji i na tej podstawie dokonuje oceny legalności zakwestionowanej decyzji. Na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z ugruntowanego stanowiska doktryny oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego przez pojęcie "rażącego naruszenia prawa" należy rozumieć takie naruszenie przepisów prawa, które w sposób oczywisty ( tzn. organ, wydając decyzję czyni to niezgodnie z treścią normy prawnej ) jest na tyle wyraźne, że nie budzi wątpliwości interpretacyjnych ( por. wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 27 października 2003 r., sygn. akt. IVSA 905/02, publ. Lex Polonica nr 364318 ). Naruszenie prawa o którym mówi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należy rozumieć szeroko, bo na zakres tego pojęcia składają się zarówno przepisy prawa materialnego i procesowego oraz przepisy o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym. W odniesieniu do prawa procesowego, chociażby z uwagi na istnienie trybu wznowieniowego, tylko niektóre przypadki mogące być kwalifikowane jako rażące. Zalicza się do takich przypadków pogwałcenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Uważa się przy tym, iż o tym czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia. W odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące naruszenie należy uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych a art. 6- 11 k.p.a., w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę wznowienia postępowania( por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 1983 roku, I SA 355/83, ONSA 1983, nr 1, poz.40). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2008r., utrzymująca w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzję z dnia [...] lipca 2008r. wydaną z wniosku K. i I. L. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2002r. jest prawidłowa. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu podnoszone przez stronę skarżącą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie mogły zostać uznane za rażąco naruszające prawo. Okoliczność, iż organ administracji publicznej doprowadził do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia nie dysponując pełnym materiałem dowodowym, istotnym z punktu widzenia meritum decyzji może co najwyżej stanowić podstawę do wznowienia postępowania w trybie przepisu art. 145 k.p.a.( istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję). Nie stanowi natomiast podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Podnoszone przez skarżących okoliczności w żaden sposób nie zawierają się przypadkach wymienionych we wskazanej normie. Sąd nie dopatrzył się innych uchybień decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które mogłyby skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Sąd nie uwzględnił złożonych przez skarżących wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodów z dokumentów uznając, że nie mają one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, odnoszą się do innych postępowań, które nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.