VIII SA/Wa 714/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu A. G. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 3 listopada 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 714/17 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Wnioskiem z 23 października 2017 r. (data nadania właściwego formularza) A. G. (zwany dalej: skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Podał, iż nie uzyskuje żadnego dochodu. Aktualnie wystąpił o przyznanie emerytury. Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności. Jako majątek nieruchomy wskazał mieszkanie o powierzchni 205,17 m2, (wartość [...] zł), nieruchomość rolną o powierzchni 0,7945 ha (wartość [...] zł) oraz nieruchomość o powierzchni 0,0410 ha w [...] części (wartość [...] zł). Nie posiada inwentarza. Majątku ruchomego nie określił. Oświadczył nadto, że nie posiada żadnych zobowiązań finansowych (kredytów, pożyczek). Pomaga mu rodzina. Nie korzysta z pomocy społecznej. Sporo wydaje na lekarstwa. Jako wydatki podał: [...] zł za śmieci (kwartalnie), [...] zł z tytułu podatku rolnego (kwartalnie), [...] zł za telefon (miesięcznie), [...] zł za energię elektryczną (kwartalnie), [...] zł za wodę i ścieki (rocznie). Do wniosku skarżący dołączył kserokopię karty wizyt bezrobotnego. Postanowieniem z 3 listopada 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 714/17 starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 17 listopada 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie, ponownie wnosząc o przyznanie prawa pomocy. W treści pisma przytoczył okoliczności dotyczące sprawy administracyjnej, w której złożył skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, publ. cbois). Podnieść trzeba, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać ze wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skoro przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżący, pomimo wezwania Sądu (z 12 października 2017 r.), nie wyjaśnił w istocie jak jest jego sytuacja materialna, w szczególności nie określił, jaka jest wysokość miesięcznych kosztów jego utrzymania. Podał jedynie w tym zakresie, że pomaga mu rodzina. W związku z powyższym istnieje rozbieżność między twierdzeniem skarżącego dotyczącego braku środków finansowych, a jego oświadczeniem o ponoszonych wydatkach z tytułu opłat za: telefon, energię elektryczną, wodę, ścieki, śmieci, czy raty podatku rolnego. Ponadto w wydatkach tych skarżący nie określił kosztów utrzymania mieszkania, czy opłat za leki, żywność i podstawowych środków na bieżące utrzymanie. W sytuacji, gdy skarżący nie określił klarownie swej sytuacji finansowej, niemożliwym uczynił weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku środków finansowych, z których mógłby pokryć należności sądowe. W konsekwencji skarżący nie udowodnił, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.