VIII SA/Wa 719/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku M.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wszystkie miesiące 2006 r. postanowił: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z 31 maja 2016 r. (I FZ 78/16) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M. B. (dalej: "skarżący") na postanowienie z 15 stycznia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący po raz kolejny w niniejszej sprawie wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że jest zatrudniony jako kierowca z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł, a jego żona jest osobą bezrobotną. Na ich utrzymaniu pozostaje dwoje małoletnich dzieci ([...] i [...] lat). Większość środków finansowych jest przeznaczana na wydatki związane z wychowaniem dzieci. Rodzina zamieszkuje w domu użyczonym przez ojca skarżącego, który wspomaga ją finansowo. Skarżący podał, że posiada [...] ha gruntu rolnego, którego nie uprawia, gdyż nie stać go na zakup maszyn i środków niezbędnych do produkcji rolnej. Pismem z [...] grudnia 2016 r., wystosowanym w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "uppsa"), zobowiązano skarżącego do: złożenia wyciągów z rachunku bankowego skarżącego, na który wpływa jego wynagrodzenie, wyjaśnienia czy rodzina otrzymuje świadczenie wychowawcze na dzieci z załączeniem wyciągu z rachunku bankowego, na który ono wpływa, z jakich obiektywnych przyczyn żona skarżącego nie podejmuje pracy oraz skąd pochodziły środki na uiszczenie wpisu sądowego od skargi ([...]zł). Skarżący wyjaśnił, że na dzieci otrzymuje świadczenie w wysokości 2 x [...] zł oraz zasiłek rodzinny. Żona nie podejmuje pracy, gdyż zajmuje się dziećmi. Środki na uiszczenie wpisu od skargi pochodziły zaś od ojca skarżącego. Przedstawił zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, decyzję o przyznaniu zasiłku rodzinnego i świadczenia wychowawczego oraz fakturę za wodę i odpady komunalne. Skarżący nie załączył żądanych przez Sąd wyciągów z rachunku bankowego. Postanowieniem z 10 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykazał on spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego, powtarzając dotychczasową argumentację. Zdaniem skarżącego wykazał on, że nie posiada środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, zgodnie z przekazanym do Sądu materiałem źródłowym. Zgodnie z art. 260 uppsa, w stanie prawnym obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. (data wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie to 10 sierpnia 2015 r.), wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 uppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z art. 255 uppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zdaniem Sądu, nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazał bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania (wpis od skargi kasacyjnej) w niniejszej sprawie. Nie załączył wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność jego wniosku, co zdaniem Sądu prowadzi do wniosku, że skarżący nadal uchyla się od wykazania swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Okoliczność ta została wskazana w wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu tutejszego Sądu z 15 stycznia 2016 r. odmawiającym przyznania skarżącemu prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym na wstępie postanowieniu z 31 maja 2016 r. (sygn. akt I FZ 78/16) podzielił to stanowisko. Dodatkowo zauważyć należy, że w realiach niniejszego postępowania skarżący pominął we wniosku, że dodatkowy dochód rodziny stanowią otrzymywane z pomocy społecznej świadczenia w kwocie [...] zł miesięcznie. Skarżący korzysta też z pomocy ojca. Dlatego w ocenie Sądu skarżący nie wykazał przesłanek, które pozwoliłyby na uwzględnienie jego wniosku. Dodać należy, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne, mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 18 listopada 2014 r., sygn. akt I GZ 512/14; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej także jako "CBOSA"). Tym samym należało przyjąć, że brak było podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż nie wykazał on, że nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 255 uppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.