VIII SA/Wa 720/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Protokolant Starszy referent Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z [...] lipca 2015 r. znak: [...] Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu wniosku M. K. (dalej: "wnioskodawca" lub "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem organu z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...] odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie przyznania emerytury specjalnej – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach: Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2001 r. skarżący wystąpił o przyznanie emerytury specjalnej przez Prezesa Rady Ministrów. Wnioskodawca został poinformowany, że decyzja w sprawie z tego wniosku zostanie podjęta po nadesłaniu przez niego informacji i dokumentów, o które Kancelaria Prezesa Rady Ministrów zwracała się kilkukrotnie. Informacji tych ani dokumentów nie nadesłał, wystąpił natomiast ze skargą na bezczynność organu. Wyrokiem z dnia 12 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezesa Rady Ministrów do rozpatrzenia powyższego wniosku. Decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2004 r. odmówiono przyznania skarżącemu emerytury specjalnej. Z analizy zebranego materiału dowodowego nie wynikało, aby spełnione zostały przesłanki mogące uzasadniać przyznanie zainteresowanemu świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm., dalej jako "ustawa o emeryturach i rentach z FUS"). Wnioskodawca nie wykazał, aby legitymował się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami w jakiejś dziedzinie aktywności, ani też aby jego obecna sytuacja bytowa była wynikiem zdarzeń losowych o charakterze nadzwyczajnym. Sam fakt pozostawania przez wnioskodawcę w trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej nie może stanowić podstawy przyznania świadczenia na podstawie powołanego przepisu, bowiem renty i emerytury przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie są świadczeniami o charakterze socjalnym. Skarżący nie skorzystał z prawa wystąpienia do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożył zaś w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w sprawie dotyczącej przyznania emerytury specjalnej. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę wnioskodawcy na niewykonanie wyroku tego Sądu z 12 maja 2004 r. zobowiązującego Prezesa Rady Ministrów do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2001 r. w przedmiocie emerytury specjalnej. W dniu 2 lutego 2006 r. skarżący wniósł kolejną skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ustaleniu, że skarga ta dotyczy nierozpatrzenia przez Prezesa Rady Ministrów wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2001 r., postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2007 r. odrzucił skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie emerytury specjalnej. Wnioskiem z dnia [...] marca 2015 r. skarżący ponownie wystąpił o przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów emerytury na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W uzasadnieniu wniosku powołał się na okoliczności, które podnosił już we wniosku z dnia [...] grudnia 2001 r., tj. bliżej niesprecyzowane prześladowania polityczne, stan zdrowia, bezdomność i pozostawanie bez pracy. Wnioskodawca nie wskazał żadnych nowych okoliczności wymagających wyjaśnienia. Nadto nie nadesłał żadnych informacji dotyczących "prześladowań", które, jego zdaniem, powinny być wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego. Skarżący podniósł także, że Prezes Rady Ministrów, do którego poprzednio wystąpił o przyznanie emerytury specjalnej "dopuścił się złamania procedury przyznawania emerytury specjalnej i nie wykonał wyroku Sądu Administracyjnego w Warszawie". Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2015 r. o przyznanie emerytury specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ wskazał, że z uwagi na wydanie ostatecznej decyzji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia, brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w tej sprawie. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. skarżący wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podał, że "podtrzymuje wszystkie swoje twierdzenia zawarte we wniosku z dnia [...] marca 2015 r.". Stwierdził, że obecnie są nowe okoliczności sprawy, ale okoliczności takich nie wskazał. Przedstawił swoje, dotychczas bezskuteczne, starania o przyznanie mu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawa do emerytury w zwykłym trybie. Prezes Rady Ministrów wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie własne z [...] kwietnia 2015 r. Uzasadniając przytoczył treść art. 61 a § 1 k.p.a. wskazując, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w tym przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w sprawie zapadało już rozstrzygnięcie. Organ wywiódł, że pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2004 r., a sprawą niniejszą, zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, a sprawa oparta jest na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach wnioskodawcy. A zatem kierowanie do organu administracji publicznej żądania dotyczącego sprawy już wcześniej rozstrzygniętej stanowi "uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61 a k.p.a., co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Wskazał, że fakt, iż wnioskodawca nie legitymuje się okresem ubezpieczenia wymaganym do nabycia prawa do emerytury w zwykłym trybie znany był organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2004 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (pismo skarżącego z dnia [...] grudnia 2001 r.). W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie skarżący nie zgodził się z argumentacją organu, że nie wskazał żadnych okoliczności sprawy. Podniósł, że we wniosku z [...] grudnia 2001 r. były przedstawione informacje o uznaniu go za pokrzywdzonego w wyniku prześladowań politycznych w latach 1976 - 1989 przez Instytut Pamięci Narodowej w [...]. Zauważył, że cała dokumentacja prześladowań znajduje się po dzień dzisiejszy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Oddział w [...]. W ocenie skarżącego, powyższe świadczy o tym, że organ nie zadał sobie trudu aby sprawdzić, czy wnioskodawca powołuje się na prawdziwe, faktyczne okoliczności. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że tego rodzaju naruszenia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż stosownie do treści art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie zaś z art. 61a § 1 k.p.a., który legł u podstaw postanowień organów, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, nie pochodzi od strony lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Jak zauważa się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania: przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Skoro jednak na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 141/14, LEX nr 1510890). W przedmiotowej sprawie organ administracji zasadnie stanął na stanowisku, że w sprawie występuje przesłanka wskazana w art. 61a § 1 k.p.a. Niewątpliwie bowiem w sprawie przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego toczyło się już postępowanie administracyjne i zapadło rozstrzygnięcie. Ostateczną decyzją Prezesa Rady Ministrów z [...] lipca 2004 r. odmówiono przyznania skarżącemu emerytury specjalnej. Należy zaś zauważyć, że pomiędzy tą sprawą, a niniejszą zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, są one oparte na tych samych żądaniach skarżącego oraz na tej samej podstawie prawnej i faktycznej. Skarżący nie przedstawił i nie udokumentował żadnych nowych, istotnych okoliczności które nie były brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. Jedynie zaś dokonanie powyższego umożliwiałyby skarżącemu ubieganie się o przyznanie świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów. Co istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, podobnie jak poprzednio, skarżący nie wykazał, aby legitymował się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami w jakiejś dziedzinie aktywności, ani też aby jego obecna sytuacja bytowa była wynikiem zdarzeń losowych o charakterze nadzwyczajnym. Zasadnym jest więc stanowisko organu orzekającego, że kierowanie do organu żądania dotyczącego sprawy już wcześniej rozstrzygniętej stanowi "uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61 a § 1 k.p.a., co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a działając z urzędu, nie dopatrzył się również innych uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia. Dlatego też, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.