VIII SA/Wa 722/16

WyrokWSA w Warszawie2017-10-05

Skład orzekający: Justyna Mazur, Sławomir Fularski, Artur Kot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wspólnik spółki cywilnej, której ogłoszono upadłość jednego ze wspólników, posiada legitymację procesową do wniesienia odwołania od decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności rolnych, mimo braku złożenia wniosku o wstąpienie do postępowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wspólnik spółki cywilnej, której ogłoszono upadłość jednego ze wspólników, posiada legitymację procesową do wniesienia odwołania od decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności rolnych, nawet jeśli nie złożył wniosku o wstąpienie do postępowania. Rozwiązanie spółki cywilnej z mocy prawa z powodu upadłości wspólnika nie pozbawia pozostałych wspólników prawa do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym, gdyż interes prawny wspólników wynika m.in. z odpowiedzialności za majątek spółki i przekształcenia wspólności łącznej we współwłasność w częściach ułamkowych.
Stan faktyczny
Spółka cywilna złożyła wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich. Po ogłoszeniu upadłości jednego ze wspólników, spółka cywilna uległa rozwiązaniu z mocy prawa. Organ I instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że wspólnik spółki nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia odwołania, gdyż nie złożył wniosku o wstąpienie do postępowania. WSA uchylił decyzję organu odwoławczego, uznając, że wspólnik ma legitymację procesową.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]lipca 2016 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - wspólnik Spółki cywilnej [...] na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2010 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]na rzecz skarżącej [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - wspólnik Spółki cywilnej [...]kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...]sp. z o.o. z siedzibą w [...]na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]nr [...]z dnia [...]lipca 2016 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]Nr [...]z dnia [...]kwietnia 2016 r. o umorzeniu postępowania w sprawie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2010 rok z wniosku spółki cywilnej [...]. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu 14 maja 2010 r. [...]spółka cywilna (dalej także jako wnioskodawca) złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2010 rok (zwana także: płatność ONW). Decyzją z dnia [...]września 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie z ww. wniosku. Na skutek złożonego odwołania, Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) wydał postanowienie w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 294/11 z dnia 6 lipca 2011 r. ww. postanowienie zostało uchylone. W związku ze zmianą siedziby spółki cywilnej, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]zawiadomieniem z dnia [...]maja 2013 r., zgodnie z właściwością przekazał sprawę Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik BP, organ I instancji). Decyzją Nr [...]z dnia [...]kwietnia 2016 r., Kierownik BP działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwana dalej: k.p.a.), orzekł o umorzeniu postępowania w całości. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że z załączonej do wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych umowy spółki cywilnej wynika, że spółkę cywilną [...]zawiązali wspólnicy: R.M., [...]sp. z o.o. z siedzibą w [...]oraz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Postanowieniem z dnia [...]czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy dla [...]w [...],[...]Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych, wydanym w sprawie [...], ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika R.M., będącej wspólnikiem wnioskodawcy. Postanowienie to uprawomocniło się w dacie [...]sierpnia 2015 r. Organ I instancji wywiódł, że zgodnie z art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, zwana dalej: p.u.n.), postanowienie o ogłoszeniu upadłości jest skuteczne i wykonalne z dniem jego wydania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 30 § 1 k.p.a., zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, w sprawach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich spółka cywilna może być uznana stroną postępowania administracyjnego (por. uchwała NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12). Z kolei zgodnie z art 874 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm., zwana dalej: k.c.), spółka cywilna ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. W takim przypadku rozwiązanie spółki następuje ex lege i nie wymaga dokonywania w tym celu przez wspólników żadnych czynności. Dlatego z dniem upadłości wspólnika spółki – R. M., spółka cywilna [...]utraciła przymiot strony przedmiotowego postępowania. Z uwagi na fakt, że podmiot wnioskujący o płatność ONW na 2010 r. uległ z mocy prawa rozwiązaniu i nie doszło do skutecznego wstąpienia do toczącego się postępowania innych podmiotów, organ I instancji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Od powyższej decyzji odwołanie złożył P. M. jako wspólnik spółki cywilnej [...], wnioskując o jej uchylenie. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: - art. 105 § 1 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania, pomimo braku podstaw do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania; - art. 107 § 1 w związku z art. 28 k.p.a. przez błędne określenie w decyzji strony postępowania – R. M. i błędnego wskazania syndyka, co pozbawia stronę możliwości obrony swoich praw w postępowaniu administracyjnym; - art. 30 k.p.a. § 1, 2 i 4 w związku z art. 144 p.u.n. przez błędne zastosowanie, skutkujące całkowicie nieuzasadnionym pozbawieniem strony – R. M. przysługującej jej zdolności do czynności prawnych w toczącym się postępowaniu. W uzasadnieniu odwołania odwołujący się wskazał, że decyzja organu I instancji została błędnie doręczona syndykowi masy upadłości R. M., bowiem w tej sprawie syndyk nie występuje w imieniu jednego ze wspólników, ponieważ przedmiot postępowania nie dotyczy masy upadłości. Rozwiązanie spółki cywilnej ex lege następuje tylko wówczas, gdy jej wspólnik posiada zdolność upadłościową, a więc jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 5 ust. 1 p.u.n. Tymczasem spółka nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej, tylko rolnikiem, a R. M. wystąpiła w sprawie o upadłość jako osoba fizyczna. Wobec tego wskazana przez organ I instancji norma z art. 874 § 2 k.c. nie ma zastosowania. Spółka cywilna wnioskująca o płatności jest w sferze definicji rolnika grupą osób fizycznych lub prawnych. Rozwiązanie spółki cywilnej jako umowy (związku obligacyjnego osób) nie powoduje rozwiązania samej grupy osób, gdyż ta istnieje w składzie niezmienionym. Nie występuje tu stosunek następstwa prawnego, bowiem to wspólnicy przez cały czas trwania spółki są podmiotami reprezentującymi spółkę. Brak jest więc podstaw do umorzenia postępowania przez organ I instancji. Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...]z dnia [...]lipca 2016 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wywiódł, że płatności ONW przyznaje się na wniosek strony. Przejęcie tych płatności od wnioskodawcy może się odbyć natomiast w przypadkach wyłącznie ściśle określonych w przepisach. Zgodnie z art. 25 ust 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm., zwana dalej: ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) w sprawach dotyczących przyznania pomocy w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego, całości lub części przedsiębiorstwa wnioskodawcy w toku postępowania, następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, jeżeli nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz istocie i celowi działania, w ramach którego ma być przyznana pomoc. Dyrektor ARiMR wskazał, że w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z sytuacją kiedy podmiot/rolnik ubiegający się o przyznanie płatności - spółka cywilna [...]nie istnieje, a ewentualni następcy prawni rolnika nie złożyli wniosku wymaganego w art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, o wstąpienie do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy. Organ odwoławczy zauważył, że wstąpienie następcy prawnego rolnika do postępowania nie następuje z mocy prawa, tylko na podstawie stosownego wniosku. Działanie następcy prawnego stanowi jednocześnie czynność prawa materialnego (wyrażenie woli uzyskania płatności w danym roku przez złożenie wniosku) i czynność procesową (wstąpienie do postępowania administracyjnego celem jego kontynuacji), zaś termin do podjęcia tego działania ma charakter prawa materialnego. Zatem, wobec braku złożenia wniosku tzw. transferowego Kierownik BP umorzył postępowanie w sprawie z wniosku [...] s. c. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zdaniem Dyrektora ARiMR, odwołujący się nie posiada legitymacji procesowej do złożenia odwołania od zaskarżonej decyzji organu I instancji w sprawie z wniosku spółki, która przestała istnieć z mocy samego prawa po ogłoszeniu upadłości jednego ze wspólników. Jednocześnie nikt nie wystąpił o przejęcie przedmiotowych płatności. Wspólnik ma prawo do działania w imieniu spółki, jednakże tylko w imieniu spółki istniejącej, natomiast nie może samodzielnie występować zamiast spółki, jak uczynił to odwołujący się w niniejszej sprawie. Tym samym odwołujący się nie może być uznany za stronę postępowania w sprawie, ponieważ nie złożył wniosku o przejęcie płatności ONW po rozwiązanej spółce, co skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Odwołanie może wnieść jedynie osoba, która co do zasady mogła być stroną w postępowaniu przed organem I instancji, czyli osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło to postępowanie. Organ odwoławczy stwierdził, że jeśli nawet organ I instancji niezasadnie doręczył odwołującemu się i syndykowi masy upadłości R. M. decyzję o umorzeniu postępowania, nie czyni ich to automatycznie stronami postępowania. Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że przepis art. 874 § 2 k.c. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Ustawodawca nie rozróżnia bowiem rodzaju podmiotów, których upadłość powoduje rozwiązanie spółki z mocy prawa, tym samym odnosi się również do upadłości wspólnika będącego osobą fizyczną. W skardze do sądu administracyjnego, złożonej na powołaną wyżej decyzję, [...]sp. z o.o. z siedzibą w [...], tj. wspólnik spółki cywilnej [...] (dalej jako skarżąca), reprezentowana przez prezesa zarządu – P. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, tj.: - art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania; - art. 28 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprzyznanie odwołującemu się przymiotu strony postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że jako osoba, do której organ I instancji kierował decyzję, posiada przymiot strony w postępowaniu i legitymację do złożenia odwołania. Podniosła, że spółka cywilna nie jest jednostką organizacyjną, wymienioną w art. 331 k.c., a umową o wspólnym działaniu, którą prawodawca unormował w art. 870 k.c. Organ odwoławczy, powołując się na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 30 maja 2012 r. w sprawie II GPS 2/12, wskazał fragment uzasadnienia, a nie sentencji uchwały, która - w odróżnieniu od uzasadnienia, ma moc wiążącą. Skład siedmiu sędziów w uzasadnieniu uchwały odnosił się zresztą do odmiennego aspektu, o możności występowania spółki cywilnej jako producenta rolnego. Zdaniem skarżącej, ogłoszenie upadłości wspólnika spółki cywilnej skutkuje z mocy prawa rozwiązaniem spółki cywilnej, co bynajmniej nie oznacza braku bezprzedmiotowości postępowań administracyjnych prowadzonych dotychczas wobec samej spółki. W sferze praw majątkowych rozwiązanie spółki wywiera ten skutek, że dotychczasowa współwłasność łączna zmienia się we współwłasność w częściach ułamkowych ze wszystkimi konsekwencjami (wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...]lutego 1996 r. sygn. akt [...]). Tym samym, wspólnicy uzyskują prawo rozporządzania swoimi udziałami w rzeczach, które poprzednio stanowiły ich własność do "niepodzielnej ręki." Analogicznie w postępowaniu administracyjnym rozwiązanie spółki wywiera ten skutek, że wspólnicy stają się z mocy prawa stronami postępowania, uzyskując prawo działania w postępowaniu, które uprzednio wykonywali jako wspólnicy spółki - ze wszystkimi konsekwencjami. W sferze płatności rolniczych, w rozumieniu legalnej definicji rolnika, sama spółka cywilna jest grupą osób fizycznych lub prawnych. Rozwiązanie spółki cywilnej (formy współdziałania grupy osób ją tworzących) nie przynosi ani ustania bytu samej grupy osób, ani nawet zmian jej składu - rolnik jako grupa osób istnieje dalej. Jedynie wspólnicy uzyskują prawo do działania w postępowaniu we własnym imieniu, a nie w imieniu spółki, w którą - według zasady współdziałania - byli dotychczas zorganizowani. Ogłoszenie upadłości wspólnika spółki cywilnej powoduje zmianę relacji pomiędzy wspólnikami w stosunkach wewnętrznych oraz ich praw w stosunkach zewnętrznych. Zdaniem skarżącej, nieistotne w sferze postępowań rolniczych jest również powołanie syndyka masy upadłości wspólnika. Same prawa do płatności (prawa niezbywalne) do masy upadłości bowiem nie wchodzą. Stąd oczywisty jest błąd kierowania skarżonej decyzji do syndyka. W momencie wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości rozwiązanie spółki zmienia de facto wspólność łączną na ułamkową, a na miejsce upadłego w postępowaniach wchodzi syndyk, jeśli sprawa dotyczy masy upadłości, a to, co do zasady, nie ma miejsca w postępowaniach przed ARiMR. Skarżąca podniosła, że w sprawie nie dochodzi do następstwa prawnego. Rolnik, zdefiniowany jako grupa osób, istnieje w dalszym ciągu, stąd też brak jest podstawy do umorzenia postępowania, gdyż ustawodawca nie wymaga w takim przypadku wstąpienia w miejsce rozwiązanego podmiotu uprawnionego do płatności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna o tyle, że skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a. Procesową podstawę podjętej przez organ odwoławczy decyzji stanowił przepis art. 138 § 1 k.p.a., określający rodzaje decyzji wydanych w wyniku postępowania odwoławczego, a konkretnie pkt 3 tego przepisu, przewidujący możliwość wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że skoro przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec tego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 k.p.a. (por.: A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, komentarz LEX/el. 2016, stan prawny na 5 grudnia 2016 r.). Kluczową zatem dla oceny podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia jest ocena, czy skarżącej reprezentowanej przez P. M. przysługiwała legitymacja procesowa do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji (wydanej w przedmiocie umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym). Poza sporem jest, że skarżąca była jednym ze wspólników spółki cywilnej wnioskującej o przyznanie płatności, a P. M. jako prezes zarządu skarżącej jest osobą uprawnioną do jej reprezentowania. Bezsporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, że spółka cywilna [...]z dniem [...]czerwca 2015 r. uległa rozwiązaniu z mocy prawa z uwagi na upadłość jednego z jej wspólników. Ma tu zastosowanie art. 874 § 2 k.c., niezależnie od okoliczności, że ogłoszona upadłość wobec R. M. jest upadłością konsumencką. Przepis ten, wbrew zarzutom skargi, nie eliminuje ze swojej dyspozycji upadłości konsumenckiej, do której stosuje się przepisy p.u.n. Spółka utraciła więc podmiotowość prawną na gruncie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, co powoduje, że utraciła zdolność procesową do bycia stroną w postępowaniu o płatności unijne. Sąd podziela stanowisko organów, że wobec tego podmiotu – spółki cywilnej – nie może być od [...]czerwca 2015 r. wydana decyzja administracyjna. Jednak nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że skarżącej, jako jednemu ze wspólników rozwiązanej spółki, nie przysługuje prawo strony w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem spółki, po jej rozwiązaniu. Należy zauważyć, co podkreślił NSA w uchwale składu 7 sędziów z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12, że spółka cywilna, spełniając definicję rolnika, stanowi niewątpliwie grupę osób w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 r. z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (...) (Dz.U.UE.L.2003.270,s.1, Polskie Wydanie Specjalne z 2004 r., rozdz. 3, t. 44, s. 486 ze zm.), a tym samym nie sposób jej odmówić statusu jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, o której mowa w art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, ze zm., zwana dalej: ustawą o systemie ewidencji producentów rolnych). Spółka cywilna, jak wywiódł NSA, może być uznana za producenta rolnego (rolnika) na podstawie jej zakwalifikowania do kategorii: jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Utożsamianie spółki cywilnej z jednostką organizacyjną wymaga potraktowania spółki w sposób przedmiotowy jako rezultatu zawarcia umowy spółki, a więc jako prawnego "urządzenia społecznego" działającego na podstawie tej umowy, którego substratem są przede wszystkim osoby realizujące określone, wspólne cele. Interes prawny skarżącej jako wspólnika do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a., po rozwiązaniu spółki cywilnej wynika chociażby z odpowiedzialności wspólników za majątek spółki. Dotychczasowa wspólność łączna ulega z chwilą rozwiązania spółki z mocy prawa przekształceniu we wspólność w częściach ułamkowych (art. 875 § 1 k.p.a.). Każdy ze wspólników może dochodzić samodzielnie przypadającej mu części wierzytelności. Poza tym cytowany przez organ odwoławczy art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich dotyczący płatności ONW, przewiduje następstwo prawne po rozwiązaniu jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, którą w tym przypadku na gruncie prawa krajowego była spółka cywilna. Nie można zatem uznać, że brak jest normy powszechnie obowiązującego prawa, z której skarżąca, jako wspólnik rozwiązanej z mocy prawa spółki cywilnej, mogłaby wywieść swoje prawo do uzyskania tych płatności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy pozbawił skarżącą prawa strony, ponieważ w sprawie nie został złożony właściwy wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania. Tymczasem, zdaniem Sądu, z samego faktu, że w sprawie nie został złożony wniosek transferowy nie można wnioskować, że skarżącej, jako wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, nie przysługuje prawo strony. Stroną bowiem jest nie tylko ten, kto złożył wniosek o wstąpienie do postępowania jako następca prawny, ale i ten, kto tego nie uczynił, ale miał do tego prawo. W związku z powyższym Sąd uznał, że organ odwoławczy bezpodstawnie pozbawił skarżącą prawa strony i nie rozpoznał odwołania merytorycznie. Tym samym zasadny okazał się zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. Zaskarżona decyzja jest bowiem rozstrzygnięciem formalnym podjętym na skutek uznania, że skarżącej nie przysługuje legitymacja procesowa w niniejszej sprawie. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie – zgodnie z regulacją art. 153 p.p.s.a. – do merytorycznego rozpoznania złożonego przez skarżącą odwołania. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w art. 200, art. 205 § 2, art. 206 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), bowiem skarżąca w postępowaniu przed Sądem była reprezentowana przez adwokata. Na koszty te składają się koszty wynagrodzenia pełnomocnika 240 zł oraz opłata za dokument pełnomocnictwa 17 zł. Sąd uznał, że uzasadniony był wniosek o zwrot poniesionych kosztów jedynie w części, tj. w zakresie kwoty 240 zł. Stanowisko Sądu oparte zostało na podstawie art. 206 p.p.s.a, który umożliwia w uzasadnionych przypadkach odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek wskazany w ww. przepisie. Za obniżeniem kwoty przyznanych kosztów z 480 zł do 240 zł przemawia fakt, że tutejszy Sąd rozpoznawał już co najmniej kilkanaście spraw ze skarg o prawie identycznym brzmieniu, na tle analogicznego stanu faktycznego i prawnego. Tym samym, wkład pełnomocnika w każdej z tych spraw nie był jednakowo duży, zasadnym jest więc miarkowanie kosztów.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło