VIII SA/Wa 723/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. P. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest skarga na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( dalej jako: "Agencja", "ARiMR", "organ")) z dn. 19 lipca 2022 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy: W dniu 27.01.2022 r. M. P. ( dalej także jako: "skarżący", "strona") złożył w ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej na realizację operacji pt. "Opracowanie i wdrożenie Krótkiego Łańcucha Dostaw owoców poprzez zakup środka transportu, specjalistycznej maszyny oraz zastosowanie innowacyjnych kanałów sprzedażowych" w ramach działania "Współpraca" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Po dokonaniu kontroli administracyjnej złożonego wniosku ARiMR doszła do przekonania, że złożony wniosek o przyznanie pomocy nie kwalifikuje się do przyznania pomocy, ze względu na zaistnienie okoliczności określonych w § 11 ust. 3 w związku z niespełnieniem warunków określonych w § 5b ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Współpraca" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. W związku z powyższym ARiMR pismem z dn. 19 lipca 2022 r. poinformował stronę odmowie przyznania wnioskowanej pomocy. Ww. piśmie Agencja podniosła, że zgodnie z założeniami operacje mające na celu utworzenie krótkich łańcuchów dostaw powinny obejmować swym zakresem zadania oraz związane z ich realizacją koszty, których poniesienie umożliwi bezpośrednie zaopatrzenie w artykuły rolne o wysokiej jakości, bezpośrednich konsumentów przy pominięciu pośredników i maksymalizację zysków dla rolników – członków Grup Operacyjnych. Koszty skalkulowane we wniosku o przyznanie pomocy, wykazane jako niezbędne do utworzenia krótkiego łańcucha dostaw, muszą być jednak racjonalne i uzasadnione zakresem operacji. Mając powyższe na względzie, Agencja wskazała, że biorąc pod uwagę wykazane w Planie działania grupy operacyjnej (zał. nr 2 Opis planowanej operacji, tabela 4.) wielkości sprzedaży w odniesieniu do każdego produktu objętego asortymentem produktów do sprzedaży, tj.: wiśnie- 1500 kg, śliwki- 1 000 kg, jabłka- 1 000 kg, gruszki- 1 000 kg, aronie- 200 kg (w stanie docelowym stan na dzień, w którym upływa rok od dnia wypłaty drugiej transzy pomocy), zaplanowane do zakupu środki transportu, czyli: samochód dostawczy (o ładowności do 3,5 t) oraz ładowarka wielofunkcyjna (maksymalny udźwig 1 450 kg) nie są racjonalne i uzasadnione przedstawionym zakresem operacji. Ładowność i parametry tych urządzeń znacznie przewyższają zakładane wielkości sprzedaży produktów (łącznie 4 700 kg/rok). W przypadku wykazanych wielkości sprzedaży produktów wystarczające będą urządzenia o dużo niższych parametrach, których ceny będą zdecydowanie niższe. Należy również nadmienić, że planowana do zakupu ładowarka przystosowana jest przede wszystkim do pracy w tzw. "trudnych warunkach", czyli załadunku owoców w sadzie podczas zbiorów- produkcji pierwotnej, której działanie KŁŻ nie dotyczy. Do zadań związanych z rozładunkiem towaru, składowaniem oraz załadunkiem w magazynie wystarczający byłby wózek widłowy/paletowy, który jest powszechnie wykorzystywany do transportu wewnętrznego w magazynach i którego kwota szacowana jest na dużo niższym poziomie. Powołując się na przepis § 5b ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego, Agencja wskazała, że pomoc przyznaje się w przypadku, kiedy koszty planowane do poniesienia w ramach operacji są uzasadnione jej zakresem, racjonalne oraz niezbędne do osiągnięcia zakładanych celów, a suma kosztów planowanych do poniesienia w ramach operacji, ustalona z uwzględnieniem wartości rynkowej tych kosztów, jest nie niższa niż 70% kwoty, jaką można przyznać na tę operację. W związku z tym, że zakwestionowane koszty zakupu ww. środków transportu spowodują spadek sumy kosztów planowanych do poniesienia w ramach tej operacji poniżej 70% kwoty jaką można przyznać na tę operację, Agencja odmawia przyznania pomocy. Jednocześnie Agencja wskazała, że w sprawie zachodzą nie budzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy określone w przepisie §11 ust.3 rozporządzenia wykonawczego w związku z niespełnieniem warunków przyznania pomocy określone w § 5ust.1 pkt. 6 rozporządzenia wykonawczego w związku z czym Agencja przed rozstrzygnięciem sprawy nie wzywała wnioskodawcy do usunięcia ewentualnych braków wniosku. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 17 sierpnia 2022 r. skierował M. P. W skardze, mającej charakter opisowy, skarżący zarzucił błędy oceny złożonego wniosku polegające na wadliwym sprawdzeniu dokumentacji wniosku w odniesieniu do parametrów samochodu planowanego do zakupu, który nie ma 3 500 kg ładowności, tylko jest to dopuszczalna masa całkowita pojazdu. Po odjęciu masy własnej ww. pojazdu jego ładowność wynosi 1000 – 1100 kg. Również w odniesieniu do ładowarki wykazywanej jako sprzęt do zakupu, skarżący podawał, że wg. jego zamierzeń nie miała być wykorzystywana do celów pierwotnych lecz do procesu przetwórstwa, magazynowania, dystrybucji i logistyki do konsumenta. Udźwig na poziomie 1450 kg jest tak naprawdę dolną granicą ładowności wózków widłowych dostępnych na rynku. Skarżący podniósł, że opis planowanej operacji porównał również z innymi grupami, które również składały wnioski w tym samym naborze i ich wnioski zostały zaakceptowane i są już po podpisaniu umowy. Ponadto skarżący wskazał, że wszystkie grupy, które złożyły wnioski o przyznanie pomocy w tym naborze, otrzymały pisma informujące o błędach i miały możliwość poprawy wniosku, szczególnie miały możliwość zwiększenia ilości planowanej sprzedaży owoców i warzyw. Natomiast jego grupa nie dostała żadnego pisma informującego o błędach, i tylko jego wniosek został automatycznie odrzucony. Skarżący w piśmie procesowym stanowiącym uzupełnienie skargi, wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów złożonych przez pozostałych wnioskodawców biorących udział ww. postępowaniu o przyznanie pomocy finansowej na realizację ww. operacji. W odpowiedzi na skargę ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Kontrolując sprawę w ramach swoich kompetencji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Przypomnieć należy, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącej, złożonym w związku z ogłoszeniem naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Współpraca". Forma i tryb składania wniosków, jak również szczegółowe wymagania, jakim powinien odpowiadać wniosek określone zostały w przepisach § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dn. 23 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Współpraca" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( DZ U 2022 r. poz. 1234, dalej jako" "rozporządzenie wykonawcze"). Wobec tego, że postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej jest ściśle sformalizowane, wniosek powinien być należycie przygotowany i kompletny już w dacie jego złożenia, za co odpowiada składająca go strona. Niemniej jednak § 11 ust. 3 rozporządzenia dopuszcza możliwość uzupełnienia pewnych braków wniosku w późniejszym terminie. W takim przypadku Agencja wzywa w formie pisemnej do usunięcia braków w terminie 14 dni, od dnia doręczenia wezwania. Natomiast jeśli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy nie usunął w tym terminie wszystkich braków wskazanych przez Agencję, Agencja nie przyznaje pomocy, stosując odpowiednio art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( DZ U z 2021 r. poz.182, dalej jako: "ustawa o rozwoju"), (§ 11 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego). W przedmiotowej sprawie ARiMR odmówiła przyznania pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 5b ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego, który stanowi, iż koszty planowane do poniesienia w ramach operacji: a) mieszczą się w zakresie kosztów, o których mowa w § 5 ust. 1, z wyłączeniem kosztów, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 2 lit. b i pkt 5, oraz kosztów opinii, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 14, przy czym w odniesieniu do kosztów, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 2 lit. c, nie stosuje się § 5 ust. 2, b) dotyczą: – zakupu lub instalacji wyposażenia, – zakupu usług związanych z transportem produktów objętych załącznikiem I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w związku z realizacją operacji, – odpłatnego korzystania z maszyn, urządzeń, środków transportu, wyposażenia i nieruchomości w związku z realizacją operacji, – zakupu środków produkcji, – kosztów bieżących – i są uzasadnione zakresem operacji, racjonalne oraz niezbędne do osiągnięcia jej celu, a suma kosztów planowanych do poniesienia w ramach tej operacji, ustalona z uwzględnieniem wartości rynkowej tych kosztów, jest nie niższa niż 70% kwoty, jaką można przyznać na tę operację. Organ w swoim rozstrzygnięciu zakwestionował planowany zakup samochodu dostawczego (o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t) oraz ładowarki wielofunkcyjnej (maksymalny udźwig 1 450 kg). Wątpliwości Organu wzbudził zakup ww. środków transportu. Organ analizował racjonalność zaplanowanych zakupów oraz optymalny stosunek kosztów do korzyści i efektywne wykorzystanie środków w odniesieniu do zaplanowanego zakupu środków transportu. Agencja uznała za nieracjonalne i nieuzasadnione zakresem operacji zakup ww. środka transportu i urządzenia, albowiem skarżący zaplanował we wniosku (zał. Nr 2 do wniosku o przyznanie pomocy. Opis planowanej operacji, 4. Plan działania grupy operacyjnej tabela k. 59) wielkości sprzedaży w odniesieniu do każdego produktu objętego asortymentem produktów do sprzedaży, tj.: wiśnie - 1500 kg, śliwki - 1 000 kg, jabłka - 1 000 kg, gruszki- 1 000 kg, aronie- 200 kg, łącznie 4 700 kg/rok). Sąd zgadza się z ocenami Agencji, że ładowność i parametry tych urządzeń znacznie przewyższają zakładane wielkości sprzedaży produktów. Zatem wystarczającym byłby zakup urządzeń o dużo niższych parametrach, których ceny będą zdecydowanie niższe. Trafnie także ARiMR wskazał, że planowany zakup ładowarki wielofunkcyjnej nie odpowiada przesłankom określonym w przepisach reglamentujących zakupy na realizację operacji w ramach "Krótkiego Łańcucha dostaw", ponieważ zważywszy na jej funkcjonalność, ale i parametry, uznać należy, że maszyna ta będzie wykorzystywana głównie do produkcji podstawowej, czyli pracy polowej w "trudnych warunkach". Działanie tworzenie krótkich łańcuchów dostaw nie dotyczy produkcji podstawowej i w żaden sposób nie wpłynie to na skrócenie łańcucha dostaw (od rolnika do klienta końcowego), dlatego pomoc na taki sprzęt nie mogła zostać udzielona. Zgodnie bowiem z założeniami, operacje mające na celu utworzenie krótkich łańcuchów dostaw powinny tylko obejmować swym zakresem zadania oraz związane z ich realizacją koszty, których poniesienie umożliwi bezpośrednie zaopatrzenie w artykuły rolne o wysokiej jakości bezpośrednich konsumentów przy pominięciu pośredników i maksymalizację zysków dla rolników członków grup operacyjnych. Również w ocenie Sądu uzasadnione jest stanowisko Agencji w odniesieniu do planowanego zakupu pojazdu wg. parametrów określonych we wniosku, co do którego Agencja stwierdziła, że zakup samochodu dostawczego (o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t, a nie o całkowitej ładowności 3,5 t) w kwocie 172 410,00 zł mając na uwadze wielkość sprzedaży 4 700 kg/rok, należy uznać za bezzasadne. Należy zaznaczyć, iż ładowność samochodu na poziomie 1 000 -1 100 kg (jak wskazuje Skarżący) jest parametrem znacznie wykraczającym poza ramy operacji, tj. sprzedaż roczną produktów na poziomie 4 700 kg. Z kolei usunięcie z zestawienia rzeczowo-finansowego operacji kosztów uznanych za nieracjonalne tj. związanych z zakupem samochodu dostawczego oraz ładownicy wielofunkcyjnej, spowodowała spadek kosztów planowanych do poniesienia w ramach operacji poniżej 70% kwoty pomocy, jaką można przyznać na tę operację. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, ocena dokumentacji aplikacyjnej wykazała, że Strona nie uprawdopodobniła, iż planowany przez nią zakup kwestionowanych maszyn/urządzeń spełnia przesłankę racjonalności. Należy pamiętać, że założeniem działań w ramach operacji w mechanizmie tzw. krótkiego łańcucha dostaw, jest wyeliminowanie pośredników pomiędzy producentem, a konsumentem, co powoduje zmniejszenie kosztów dla obu stron. W analizowanej sprawie należy też podkreślić, iż wystąpienie z wnioskiem o przyznanie pomocy jest dobrowolne, a podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy zobowiązany jest do przestrzegania przepisów rozporządzenia wykonawczego, kryteriów i wymogów przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, które są jednolite dla wszystkich podmiotów ubiegających się o przyznanie pomocy. Odmowa przyznania pomocy powinna zawierać wyjaśnienie okoliczności, które zadecydowały o takim, a nie innym rozstrzygnięciu. Wnioskodawca powinien uzyskać ocenę ze szczegółową, jasną, rzetelną i przejrzystą analizą. Informacja musi zawierać powody, które zadecydowały o odmowie przyznania pomocy z powołaniem się przez organ na konkretne istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, które organ winien ustalić we wcześniejszym postępowaniu. Formułowane w informacji stwierdzenia co do zaistnienia określonych stanów mających znaczenie prawne, winny być poparte stosownym wywodem pozwalającym na poznanie toku rozumowania organu. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie takie wymogi spełnia. Mając powyższe na względzie, organ trafnie wywodzi, iż zgłaszanie do dofinansowania kosztów niemających racjonalnego uzasadnienia, zwłaszcza jeżeli możliwe jest wykonanie operacji po znacznie niższych kosztach, ale w sposób co najmniej tak samo efektywny, wykracza poza ramy wsparcia ze środków publicznych. Aplikując o dofinansowanie, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek rzetelnego dokumentowania i uzasadniania zakresu oraz wartości kosztów w całym procesie przyznawana pomocy. Natomiast Agencja, zgodnie z powyższymi przepisami prawa, weryfikuje ich racjonalność m.in. potwierdza, że wartości poszczególnych zadań nie przekraczają średnich wartości rynkowych, lub jeżeli je przekraczają (np. w związku z zastosowaniem szczególnej technologii), zostało to udowodnione przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości, że zweryfikował rynek i dokonał najkorzystniejszego (racjonalnego) wyboru spośród innych opcji dostępnych na rynku. Weryfikacja prowadzona jest w oparciu o zakres zadania i jego wartość wskazaną np. w ofercie. Jeżeli w czasie tej weryfikacji, na podstawie dostępnych źródeł informacji, Agencja stwierdzi wątpliwości, co do ich zasadności lub wysokości, ma obowiązek wyjaśnić je z wnioskodawcą. Jeżeli wątpliwości co do zasadności ponoszenia danych kosztów lub ich wysokości, zostaną potwierdzone, pomoc nie może być udzielona. Sąd podkreśla, że Skarżący nie przytoczył jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia dotyczącego zakupu maszyn/urządzeń o wskazanych przez siebie parametrach i cenie, a te które przytoczył z powodów wskazanych w rozstrzygnięciu organu, zostały uznane za niezasadne. Podsumowując powyższe Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, w stopniu wpływającym na wynik sprawy, ani naruszenia innych przepisów postępowania w stopniu mogącym istotnie wpłynąć na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.