VIII SA/Wa 727/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. Postanowieniem z [...] lipca 2017 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "organ odwoławczy", "DIAS", lub "Dyrektor IAS") stwierdził niedopuszczalność odwołania T. S. (dalej: "skarżący") z 16 maja 2017 r. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "Naczelnik US" lub "organ I instancji") z [...] maja 2017 r. określającej skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę od nieuregulowanych w terminie płatności podatku zaliczek za poszczególne miesiące 2013 r. (I, III – VII, IX – X oraz XII) w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Dyrektor IAS wskazał przepisy art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 201 ze zm.; dalej: "Op"). Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor IAS przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i powołał się na dokonane ustalenia faktyczne, z których wynika, że Naczelnik US wysłał do pełnomocnika skarżącego ww. decyzję wymiarową z 4 maja 2017 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej na wskazany przez pełnomocnika skarżącego adres do doręczeń, tj. maratorn/domyslna. Decyzja została wysłana w trybie UPP (Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia), nie zaś UPD (Urzędowe Poświadczenie Doręczenia), w związku z czym brak było potwierdzenia jej odbioru. Z tej przyczyny, 22 maja 2017 r. pracownik urzędu skarbowego skontaktował się telefonicznie z pełnomocnikiem skarżącego, który poinformował, że ww. decyzję odebrał 5 maja 2017 r., lecz nie posiada potwierdzenia jej odbioru. Z powyższej czynności sporządzono notatkę służbową. Naczelnik US datę 5 maja 2017 r. uznał w konsekwencji za datę doręczenia decyzji w sprawie. Dyrektor IAS takie działanie organu I instancji uznał jednak za nieprawidłowe. W ocenie organu odwoławczego organ ten nie wyjaśnił, z jakich przyczyn wskazaną datę uznał za datę doręczenia decyzji. Wskazał, iż wskutek doręczenia ww. decyzji w trybie UPP (Urzędowe Poświadczenie Odbioru), w aktach sprawy brak jest urzędowego poświadczenia odbioru identyfikującego podmiot odbierający pismo oraz potwierdzające czas dokonania odbioru. Tymczasem konieczność spełnienia warunków doręczania pism za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, określonych w art. 144 § 1 pkt 2 Op, niewątpliwie obejmuje obowiązek dysponowania przez organ podatkowy, wymaganym przepisami prawa elektronicznym urzędowym poświadczeniem odbioru. Skoro zatem decyzja organu I instancji została skierowana do pełnomocnika skarżącego i doręczona za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej i brak jest urzędowego poświadczenia odbioru, to znaczy, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego wniesione odwołanie od tej decyzji jest niedopuszczalne (art. 228 § 1 pkt 1 Op). Pismem z 8 sierpnia 2017 r. skarżący, działaniem pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako Sąd). Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot kosztów postępowania sądowego autor skargi postawił zarzuty naruszenia art. 228 § 1 w związku z art. 220 i art. 247 § 1 pkt 3 Op poprzez nierozpatrzenie poprawnie wniesionego odwołania od decyzji doręczonej pełnomocnikowi i stwierdzenie niedopuszczalności odwołania zamiast stwierdzenia nieważności decyzji. Pełnomocnik skarżącego uznał bowiem, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Skoro bowiem złożono odwołanie od decyzji, to musiała ona zostać doręczona i wejść do obrotu prawnego. W jego ocenie organ I instancji rażąco naruszył prawo, gdyż swoje rozstrzygnięcie doręczył w sposób nieuregulowany przepisami prawa. Tym samym doręczenie jest wadliwe. Wystąpiły więc podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, gdyż w ocenie pełnomocnika skarżącego wydanie decyzji obejmuje także jej doręczenie. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie Dyrektora IAS stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżącego wniesionego od decyzji wymiarowej organu I instancji z 4 maja 2017 r., a zatem rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Op. Zgodnie z treścią ww. przepisu organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Organ odwoławczy uznał odwołanie za niedopuszczalne wskazując, że zostało złożone od decyzji, która nie została prawidłowo doręczona i z tego powodu nie weszła do obrotu prawnego. Jak wynika z treści art. 144 § 1 Op organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, lub (pkt 1) za urzędowym poświadczeniem odbioru, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (pkt 2). Jeżeli przepisy ustawy przewidują doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, doręczenie następuje przez portal podatkowy w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą (art. 144 § 2 Op). W przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pisma doręcza się w sposób określony w § 1 pkt 1 (art. 144 § 3 Op). Doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego (art. 144 § 5 Op). Z treści art. 144a § 1 pkt 1 - 3 Op wynika, że doręczanie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełni jeden z następujących warunków: złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego lub portal podatkowy; wniesie o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny; wyrazi zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny. Stosownie do treści art. 152 § 3 Op w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli adresat potwierdzi odbiór pisma w sposób, o którym mowa w art. 152a § 1 pkt 3 Op. Zgodnie z art. 152a § 1 Op, w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego; wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma; pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób. Urzędowe poświadczenie odbioru zostało natomiast zdefiniowane w art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r., poz. 1114 ze zm.; dalej: "uipp"), jako dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające: a) pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument, b) datę i godzinę wprowadzenia albo przeniesienia dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego - w odniesieniu do dokumentu doręczanego podmiotowi publicznemu, c) datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 - w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny, d) datę i godzinę wytworzenia urzędowego poświadczenia odbioru. Sąd wskazuje zatem, że powyższe przepisy określają sposób dokumentowania doręczania pism, w tym za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a warunki techniczne i organizacyjne doręczania pism w formie dokumentu elektronicznego, określają przepisy ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Natomiast art. 152 § 3 Op poprzez odesłanie do art. 152a § 1 pkt 3 Op, a za jego pośrednictwem do przepisów uipp, reguluje kwestię poświadczania odbioru pism doręczanych za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W realiach rozpoznawanej sprawy Naczelnik US wysyłając decyzję pełnomocnikowi skarżącego za pomocą środków komunikacji elektronicznej, nie dokonał skutecznego doręczenia w rozumieniu art. 152 § 3 w zw. z art. 152a § 1 pkt 3 Op. Brak jest bowiem potwierdzenia odbioru decyzji określonego w art. 152a § 1 pkt 3 Op. Informacja pełnomocnika strony, iż decyzja do adresata dotarła nie zastępuje potwierdzenia odbioru, o którym mowa w art. 152 § 3 i art. 152a § 1 pkt 3 Op. doręczenia decyzji. W tym kontekście bez znaczenia prawnego jest też fakt zapoznania się przez stronę o treści decyzji, poza przewidzianym w przepisach prawa trybem doręczenia decyzji. Dopóki decyzja nie zostanie doręczona stronie w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, nie wchodzi ona do obrotu prawnego. Prawidłowe doręczenie decyzji to zdarzenie mające istotne znaczenie prawne, rodzące określone skutki procesowe i materialne, tak w stosunku do strony jak i organu, który decyzję taką wydał. Dlatego też doręczenie takie musi być pewne, nie budzące wątpliwości, zgodne z przepisami prawa, wykluczające dowolność w jego stwierdzeniu czy jakąkolwiek uznaniowość (por. wyrok WSA w Gliwicach z 21 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 852/15). Wybrany w sprawie przez Naczelnika US sposób doręczenia decyzji, unormowany w treści powołanych wyżej przepisów obligował zatem organ do posiadania urzędowego potwierdzenia odbioru dokumentu elektronicznego (decyzji), którego z uwagi na wysłanie decyzji w trybie UPP nie otrzymano. Z tej przyczyny, zdaniem Sądu w tej sytuacji organ odwoławczy słusznie przyjął, że decyzja organu I instancji nie została prawidłowo doręczona i nie weszła do obrotu prawnego. Wystąpiły zatem podstawy do zastosowania w sprawie treści art. 228 § 1 pkt 1 Op, czyli uznania, że wniesione odwołanie jest niedopuszczalne. Tym samym Sąd zarzuty skargi w całości uznał za nieuzasadnione. Brak jest podstaw do uznania wadliwości zaskarżonego postanowienia, w szczególności ze względu na rażące naruszenia prawa, którym dotknięta jest decyzja organu I instancji poprzez wadliwe doręczenie, jak wywodzi autor skargi. Wadliwość doręczenia w okolicznościach niniejszej sprawy stanowi bowiem o jego nieskuteczności i braku wejścia decyzji do obrotu prawnego, nie stanowi zaś wady samej decyzji. Powyższe powodowało konieczność, w ramach kompetencji organu odwoławczego do wydania zaskarżonego postanowienia na podstawie wskazanej normy prawnej przewidzianej w art. 228 § 1 pkt 1 Op, to jest stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, a nie jego rozpoznania, jak to sugeruje autor skargi. W sytuacji bowiem ustalenia, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, że decyzja nie została prawidłowo doręczona, tj. z zachowaniem przepisów Op przewidzianych dla danego trybu do doręczeń pism w postępowaniu podatkowym uprawniony jest wniosek, że decyzja taka nie weszła do obrotu prawnego. Tym samym wniesione od takiej decyzji odwołanie jest niedopuszczalne. Bez znaczenia dla skuteczności doręczenia w świetle powyższych przepisów jest to, że pełnomocnik zapoznał sią, jak twierdzi z treścią decyzji i jej otrzymanie w rozmowie potwierdził. Mając na uwadze powyższe, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa, Sąd wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił skargę, o czym na podstawie art. 151 ppsa orzekł w sentencji wyroku.