VIII SA/Wa 728/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu K. D. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 stycznia 2018 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. D. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie weryfikacji liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisanych do ewidencji kierowców postanowił: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 3 stycznia 2018 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi K. D. (dalej: "skarżący"), zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "uppsa") skarżący oświadczył, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z trójką dzieci, na które płaci alimenty łącznie w wysokości [...] zł, z tytułu zatrudnienia uzyskuje dochód w wysokości [...] zł i posiada nieuprawianą nieruchomość rolną o powierzchni 2,5 ha. Złożył wyciąg z rachunku bankowego za grudzień 2017 r., przekaz pocztowy potwierdzający alimenty za grudzień 2017 r. oraz odpis postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2017 r. w sprawie postępowania upadłościowego jego żony. Postanowieniem z 3 stycznia 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Podkreślił, że odmowa podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia, które spowodowało, iż niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Zwrócił się z prośbą o uwzględnienie sprzeciwu i uchylenie postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie zawodowych pełnomocników) jest wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przepis ten przenosi wprost na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, a informacje pochodzące od strony, które dotyczą jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Stosownie do art. 259 § 1 uppsa od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 uppsa). Zgodnie z treścią art. 255 uppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący nie wykazał bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego do skarżącego w trybie powołanego wyżej przepisu art. 255 uppsa powoduje, że materiał dowodowy jest niekompletny. Wątpliwości co do oświadczeń skarżącego pozostały niewyjaśnione. W rezultacie Sąd został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, na co zwrócił uwagę również starszy referendarz sądowy, że skarżący nie wykazał ponad wszelką wątpliwość, by istotnie znajdował się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niego instytucji prawa pomocy. Przede wszystkim nie złożył wyciągów z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy, do czego był zobowiązany w piśmie z dnia 19 grudnia 2017 r. Przedstawiony wyciąg za miesiąc grudzień nie obrazuje jego sytuacji finansowej, tj. jakimi faktycznie środkami finansowymi skarżący dysponuje, jak również stosunku wpływu tych środków do ponoszonych wydatków. Z rachunku tego skarżący nie reguluje żadnych zobowiązań. Również wyjaśnienia skarżącego odnośnie wysokości ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, budzą wątpliwości, zwłaszcza wobec znajdującego się w aktach sprawy pisma komornika, z którego wynika, że skarżący posiada zaległości w alimentach w stosunku do jednego dziecka i zobowiązał się je spłacać w ratach w innej wysokości ([...] zł) od deklarowanej we wniosku ([...] zł). Poza tym trójka dzieci, na które skarżący według oświadczenia płaci alimenty, została przez niego uwzględniona we wspólnie prowadzonym gospodarstwie domowym, co powoduje, że obiektywna ocena sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego jest niemożliwa. Sąd rozpoznając sprzeciw, zgodził się ze starszym referendarzem sądowym, że Skarżący uniemożliwił dokonanie oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Okoliczność powyższa wynika z faktu, iż Skarżący pomimo wezwania nie przedstawił stosownych dokumentów. Skoro Skarżący uchylił się od obowiązku udzielenia żądanych danych, to starszy referendarz sądowy pozbawiony został możliwości dokonania merytorycznej oceny wniosku. W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego z 3 stycznia 2018 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.