VIII SA/Wa 735/25

WyrokWSA w Warszawie2025-11-27

Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Renata Nawrot, Justyna Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania robót budowlanych, wydana z powodu braku przedmiotu sporu (demontażu spornych robót), może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, gdy strona kwestionuje prawidłowość ustaleń faktycznych organu?
Ratio decidendi
Decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego, wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. z powodu bezprzedmiotowości postępowania (demontażu spornych robót budowlanych), nie jest dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 k.p.a., nawet jeśli strona kwestionuje ustalenia faktyczne organu. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie służy ponownemu badaniu dowodów i ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu zwykłym.
Stan faktyczny
Skarżąca J. S. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania robót budowlanych w lokalu mieszkalnym. Organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie w tej sprawie od 2010 r., a ostatecznie umorzyły je, stwierdzając, że przedmiot sporu – roboty budowlane związane z przebudową stropu – został rozebrany przez inwestorów. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., twierdząc, że brak było podstaw do umorzenia postępowania, gdyż nie rozpoznano całego zakresu prac i nie wykonano ekspertyzy technicznej.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) decyzją z 2 września 2025 r., znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku J. S. (dalej: skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GINB z 16 lipca 2025 r., [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postępowania - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja GINB została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z 7 stycznia 2025 r., Nr [...], [...] WINB utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w m. [...] z 1 października 2024 r. Nr [...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie wykonania robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr [...], w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...] w [...]. J. S. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji organu wojewódzkiego z 7 stycznia 2025 r., podnosząc, iż decyzja ta "jest niezgodna z regulacjami Prawa budowlanego. Wskazanie, że przedmiot postępowania przestał istnieć, uważam za nierzetelne i niezgodne ze stanem faktycznym". GINB w pierwszej kolejności określił ramy prawne rozpoznawanej sprawy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Następnie wyjaśnił, że w analizowanej sprawie ustalono, że przedmiotem postępowania były roboty budowlane wykonane w lokalu nr [...], w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...] w [...]. Budynek posiada dwa mieszkania. Jedno na parterze drugie na piętrze. Lokal nr [...] o powierzchni 78,97 m² usytuowany jest na pierwszym piętrze ww. budynku. Konstrukcja tego budynku jest tradycyjna. Ściany murowane z cegły ceramicznej pełnej. Stropy nad piwnicą i parterem, płyta ceglana stropu z cegły ceramicznej wyrównana warstwą polepy glinianej, na której ułożone były legary drewniane, a na nich ułożone deski podłogowe. Postępowanie dotyczące wykonanych robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr [...], prowadzone było przez organy nadzoru budowlanego od 2010 r. na wniosek J. S. właścicielki lokalu nr [...], która poinformowała PINB w [...], że w miesiącach wrzesień - listopad 2010 r., został przeprowadzony remont mieszkania nr [...] przy ul. [...] [...] w [...] oraz dokonano zmian bez jej zgody, we wspólnych częściach budynku (pismo z 2 grudnia 2010 r.). PINB w [...] wydał wiele rozstrzygnięć w powyższym przedmiocie, które zostały następnie rozpoznane przez organ odwoławczy lub przez sądy administracyjne. Z akt sprawy wynika, że 11 lutego 2011 r., pracownicy organu nadzoru budowlanego przeprowadzili oględziny w ww. lokalu nr [...]. Stwierdzono, że właściciel D. S. wykonał roboty budowlane, obejmujące m.in. wymianę kotła na kocioł gazowy CO, wykonanie wentylacji grawitacyjnej w łazience w formie ocielonej rury ‘Spiro" wyprowadzonej ponad połać dachową, wymianę instalacji elektrycznej, wymianę płytek posadzkowych, wymianę sufitów podwieszanych, rozebranie ścianki działowej oraz częściowo wymianę posadzki (pokój dzienny z aneksem kuchennym). Na oględzinach właściciel przedłożył dokładny opis wykonanych robót remontowych opracowany przez uprawnioną osobę. J. S. oświadczyła do protokołu, że po wykonaniu remontu w lokalu nr [...] zwiększyła się akustyka lokalu mieszkalnego nr [...]. W aktach sprawy znajduje się dokument pn. "Opis prac budowlanych przeprowadzonych w mieszkaniu na 1 piętrze w budynku dwurodzinnym, przy ul. [...] [...] w [...]" opracowany w listopadzie 2010 r. przez mgr inż. M. N. posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej nr ewid. [...], W pkt 5 "wnioski" wskazane zostało, że "prace remontowe nie dotyczyły elementów konstrukcyjnych budynku (konstrukcja budynku nie została zmieniona). Funkcje pomieszczeń nie uległy zmianie. Prace związane z remontem pomieszczeń podniosły ich standard, zwiększyły izolacyjność akustyczną stropu nad parterem (w zakresie podlegającym modernizacji), zwiększyły izolacyjność termiczną stropodachu, poprawiły sprawność wentylacji grawitacyjnej oraz wyeliminowały zagrożenie zatrucia tlenkiem węgla z kotła CO". Decyzją z 14 sierpnia 2011 r., Nr [...], PINB w m. [...] umorzył postępowanie w sprawie robót budowlanych, wykonanych w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...] w [...] uznając, że wykonane prace to konserwacja lokalu, niewymagająca pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia. Decyzją z 7 października 2011 r. Nr [...] [...] WINB uchylił w całości powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po wszczęciu postępowania, postanowieniem z 10 lutego 2012 r., Nr [...], organ powiatowy nałożył na M. i D. S. obowiązek sporządzenia i przedstawienia ekspertyzy technicznej dotyczącej akustyki stropu pomiędzy lokalami mieszkalnymi nr [...] i nr [...] w ww. budynku mieszkalnym, w terminie do dnia 30 kwietnia 2012 r., zaś postanowieniem z 10 kwietnia 2012 r., Nr [...], [...] WINB uchylił w całości postanowienie z 10 lutego 2012 r. i nałożył na M. i D. S. obowiązek sporządzenia i przedstawienia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych (..), która będzie obejmowała również kwestię akustyki stropu między lokalami nr [...] i nr [...]. Ocena powinna być poparta badaniami akustycznymi stropu i opracowana przez rzeczoznawcę budowlanego (..,). Prawomocnym wyrokiem z 3 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 467/12, WSA w Warszawie uchylił postanowienie [...] WINB z 10 kwietnia 2012 r., wskazując, że istotny wpływ na wynik sprawy ma art. 139 k.p.a. w zw. z art. 144. Wobec powyższego [...] WINB postanowieniem z 1 marca 2013 r., Nr [...], utrzymał w mocy postanowienie PINB w m. [...] z 10 lutego 2012 r, w przedmiocie nałożenia ekspertyzy. Następnie decyzją z 17 maja 2016 r, Nr [...], PINB w m. [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakazał inwestorom doprowadzić wykonane, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, roboty budowlane związane z przebudową stropu pomiędzy lokalami nr [...] i nr [...] w budynku przy ul. [...] [...] w [...] do stanu poprzedniego. Z kolei decyzją z 29 lipca 2016 r.. Nr [...], [...] WINB uchylił w całości ww. decyzję i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego nakazał inwestorom doprowadzenie robót budowlanych wykonanych w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...] w [...], związanych z przebudową stropu pomiędzy lokalami nr [...] i nr [...], do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że przedmiotowe roboty zostały zakończone, dlatego powinien mieć zastosowanie art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 826/16, uchylił decyzję [...] WINB z 29 lipca 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z 17 maja 2016 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w rozpatrywanej sprawie organy nadzoru budowlanego naruszyły w sposób istotny przepisy postępowania dotyczące postępowania wyjaśniającego i oceny dowodów (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.), co mogło mieć wpływ na jej wynik. Po wyroku, decyzją z 5 czerwca 2018 r.. Nr [...], PINB w m. [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego oraz § 323 ust, 1 i 2 pkt 3 i 4, § 326 ust. 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.) orzekł o braku podstaw do wydania decyzji opartej na art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...] w [...], w szczególności związanych z remontem stropu pomiędzy lokalami nr 1 i 2 i przebudową instalacji gazowej (wymianą kotła gazowego) w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Organ powiatowy stwierdził, że skoro konstrukcja stropu nie uległa zmianie, to nie mamy do czynienia z przebudową w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego lecz z remontem. Decyzją z 6 września 2018 r., Nr [...], [...] WINB utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 5 czerwca 2018 r. WSA w Warszawie wyrokiem z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt \/lll SA/Wa 768/18, uchylił ww. decyzję organu wojewódzkiego z 6 września 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z 5 czerwca 2018 r. Następnie postanowieniem z 6 sierpnia 2019 r. Nr [...], organ nadzoru budowlanego I instancji zobowiązał Państwa M. i D. S. do uzupełnienia braków w przedłożonej ekspertyzie poprzez określenie zakresu robót koniecznych do wykonania celem zapewnienia odpowiedniej izolacyjności na dźwięki uderzeniowe w pomieszczeniach, w których wykonano remont oraz sposób ich wykonania. W dniu 2 października 2019 r. do PINB w m. [...] wpłynął uzupełniony "Raport z badania izolacyjności akustycznej na dźwięki powietrzne i uderzeniowe między lokalami mieszkalnymi w budynku ul. [...] [...] w [...]". Decyzją z 28 lutego 2020 r., Nr [...], PINB w m. [...] nakazał M. i D.i S. doprowadzenie robót budowlanych wykonanych w salonie z aneksem kuchennym i przedpokoju w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku usytuowanym przy ul. [...] [...] w [...], do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie, w terminie do 31 maja 2020 r., na całej ich powierzchni wykładziny dywanowej lub innej poprawiającej izolacyjność przegrody (stropu pomiędzy lokalami Nr [...] i [...]) na dźwięki uderzeniowe o minimum 4 dB lub podłożenie pianki wtórnie spienionej o grubości minimum 4 mm, pod warstwami posadzki z zachowaniem dylatacji obwodowej, wypełnionej pianką, lub ułożenie paneli podłogowych na podkładzie z pianki wtórnie spienionej o grubości minimum 4 mm z zachowaniem dylatacji obwodowej, wypełnionej pianką. Decyzją z 19 maja 202C I r.. Nr [...], [...] WINB uchylił ww. decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi i instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ powiatowy w dalszym ciągu nie wykonał wytycznych zawartych w wyrokach Sądów z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt \/lll SA/Wa 768/18 i z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 826/16. WSA w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu wyrokiem z 7 stycznia 2021 r,, sygn. akt VIII SA/Wa 818/20, oddalił sprzeciw od w/w decyzji organu wojewódzkiego. NSA wyrokiem z 1 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 1190/21 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku z 7 stycznia 2021 r. PINB w [...] uzyskał oświadczenie M. i D. S. z 14 września 2023 r., z którego wynika, że nie wyrażają oni zgody na udostępnienie lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...], do badań akustycznych warstw posadzkowych. Decyzją z 9 października 2023 r. Nr [...], PINB w [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakazał D. i M. S. w wyznaczonym terminie rozbiórkę robót budowlanych wykonanych w salonie z aneksem kuchennym i przedpokoju w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku usytuowanym przy ul. [...] [...] w [...], zaś [...]WINB uchylił powyższa decyzję – decyzją z 10 stycznia 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W dniu 3 kwietnia 2024 r. organ nadzoru budowlanego dokonał kontroli robót budowlanych związanych z przebudową stropu pomiędzy lokalami nr [...] i [...] w ww. budynku. Stwierdzono, że w pomieszczeniu nr 1 i 2 (zgodnie z załącznikiem) warstwy wykończeniowe podłogi zostały zdemontowane. Pozostał strop wypełniony mineralną lekką posypką, odkryto belki stropowe. W pomieszczeniu nr 3 i 4 ułożone są deski, zaś w łazience płytki. Lokal jest nieużytkowany. J. S. wniosła do protokołu, "że nic nie stwierdzono za wyjątkiem tego, że podłoga została rozebrana (...). Nic nie można stwierdzić, poza tym, że dokończono rozbiórki podłogi niezgodnie z decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 10 stycznia 2024 r.". Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z decyzją [...] WINB z 10 stycznia 2024 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., PINB w [...] decyzją z 1 października 2024 r., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wykonania robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...] w [...]. Decyzją z 7 stycznia 2025 r. [...]WINB utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 10 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu organ wojewódzki wskazał, że "w niniejszej sprawie mamy do czynienia z brakiem przedmiotu sporu. Z protokołu z 3 kwietnia 2024 r., wynika, że zdemontowano podłogę w pomieszczeniach lokalu nr [...]". Przestał istnieć faktyczny przedmiot postępowania. J. S. nie zaskarżyła powyższej decyzji. GINB prowadząc postępowanie nieważnościowe odnośnie decyzji [...]WINB z 7 stycznia 2025 r., podkreślił, że toczące się od 2010 r. postępowanie w sprawie wykonania robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr 2 w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...] w [...], było spowodowane tym, że organy nadzoru budowlanego nie dokonały rzetelnych ustaleń faktycznych dotyczących robót budowlanych wykonanych w ww. lokalu nr [...]. W szczególności dotyczących stropu między lokami nr [...] i nr [...]. Nie ustaliły czy doszło do jego przebudowy, jeżeli tak, to w jakim zakresie i jakie czynności naprawcze można podjąć. W tym celu konieczna była wiarygodna dowodowo ekspertyza techniczna, która nie została opracowana. W końcowym efekcie wykonane roboty budowlane na stropie zostały rozebrane. W dniu 3 kwietnia 2024 r., organ nadzoru budowlanego dokonał kontroli i stwierdził że w pomieszczeniu nr [...] i [...] warstwy wykończeniowe podłogi zostały zdemontowane. Pozostał strop wypełniony mineralną lekką posypką, odkryto belki stropowe. Skoro przestał istnieć przedmiot sprawy czyli samowolnie wykonane roboty budowlane w salonie z aneksem kuchennym i przedpokoju, to brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w tym zakresie. Inwestorzy we własnym zakresie zdemontowali warstwy wykończeniowe spornej podłogi (stropu od strony mieszkania J. S.). Odnosząc się do twierdzeń J. S., GINB w decyzji z 16 lipca 2025 r. stwierdził, że organ nie ma prawnej możliwości legalizacji robót budowlanych w sytuacji, kiedy inwestor nie wykonuje obowiązków przewidzianych w procedurze legalizacyjnej, legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora. Skoro inwestor z własnej inicjatywy wykonał rozbiórkę wykonanych robót związanych z przebudową stropu pomiędzy lokalami nr [...] i [...] w ww. budynku, to miał do tego prawo. Dalej wskazał, że przesłanka umorzenia postępowania może powstać w każdym czasie trwania postępowania. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z brakiem przedmiotu sporu. Z protokołu oględzin z 3 kwietnia 2024 r. wynika, że zdemontowano podłogę w pomieszczeniach lokalu nr [...]. W świetle powyższego w rozpatrywanym przypadku przestał istnieć faktyczny przedmiot postępowania, ze względu na który organy nadzoru budowlanego mogłyby podejmować dalsze czynności w sprawie, co w ocenie GINB wypełnia dyspozycję art. 105 § 1 k.p.a. Decyzja o umorzeniu postępowania nie narusza prawa w świetle art. 156 § 1 k.p.a. Ponadto dodał, że decyzja [...] WINB z 7 stycznia 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję PINB w [...] z 1 października 2024 r., umarzającą postępowanie, nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., obligującą organ do stwierdzenia nieważności decyzji. Badana decyzja została bowiem wydana przez właściwy organ, na podstawie właściwego przepisu prawa i bez rażącego naruszenia prawa, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco, została skierowana do właściwych stron postępowania, była wykonalna w dniu jej wydania, a jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. GINB rozpoznając wniosek J. S. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy decyzje własną z 16 lipca 2025 r. Podkreślił, że w stanie faktycznym sprawy organy ustaliły, iż sporne roboty budowlane wykonane na stropie między lokalami nr [...] i [...] zostały rozebrane, umorzenie postępowania nie stanowiło rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Również nie można uznać, że decyzja ta pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa oraz że wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawa lub wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono bądź wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem. Decyzja ta nie jest zatem dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Badana decyzja nie jest też obarczona żadną z pozostałych kwalifikowanych wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Jak podał GINB z treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania z 23 grudnia 2011 r. wynika, że postępowanie zostało wszczęte w sprawie "wykonanych robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr [...] (...).'’ W lokalu wykonano szereg prac. Z analizy orzeczeń wydanych w trakcie postępowania zwykłego wynika, że część z tych prac została zakwalifikowana przez orzekające organy jako remont. Natomiast, ze względu na zgłaszane przez Skarżącą uciążliwości akustyczne, postępowanie wyjaśniające dotyczyło tylko robót polegających na wymianie podłogi. Należy przyjąć jak wskazano w decyzji, że odnośnie pozostałych prac organy nie miały zastrzeżeń odnośnie ich zgodności z prawem budowlanym. W przeciwnym razie także one znalazłyby się w kręgu zainteresowania organów. Ewentualna ocena pozostałych robót wykracza poza przedmiot prowadzonego postępowania nadzwyczajnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, J. S. (dalej skarżąca), zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła jej: - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 105 § 1 k.p.a. zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydoje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, podczas gdy w realiach rozpoznawanej sprawy brak było podstaw do zastosowania wskazanej normy prawnej, gdyż bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z braku legitymacji strony postępowania administracyjnego lub braku - w znaczeniu prawnym - przedmiotu postępowania kiedy to natomiast sam fakt demontażu podłogi bez rozpoznania całego zakresu prac, tj. m.in. ścian działowych i instalacji, a także niepoczynienia dodatkowych ustaleń w zakresie uciążliwości akustycznych doprowadził w konsekwencji do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez jego błędne zastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżąca odniosła się do przeprowadzonego postępowania przez organy nadzoru budowlanego, zaznaczając, iż nie została wykonana ekspertyza techniczna, co świadczy o braku wypełnienia celów przedmiotowego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddano decyzję wydaną w postępowaniu nieważnościowym. W tym wypadku dokonanie oceny decyzji w zakresie zgodności z prawem podlega specyficznym regułom, bowiem organ nie rozstrzyga o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Jego działanie ukierunkowane jest wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.; działa więc jako organ kasacyjny i w oparciu o materiał dowodowy, który posłużył do wydania badanego orzeczenia. Charakter postępowania uniemożliwia bowiem gromadzenie nowych dowodów i czynienie nowych ustaleń faktycznych w sprawie. Stąd też organ orzekający w tym trybie oceny legalności decyzji dokonuje na podstawie akt postępowania zwykłego i nie może prowadzić postępowania w takim zakresie, w jakim ma to miejsce w postępowaniu zwykłym. Z treści art. 156 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Wyjaśnić należy, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo - w sposób jasny i niedwuznaczny. Przy czym, rażące naruszenie prawa w rozumieniu ww. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowi kwalifikowaną postać naruszenia i nie może być interpretowane rozszerzająco. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że istnieje różnica między "zwykłym" naruszeniem prawa, a naruszeniem, które może być zakwalifikowane jako "rażące". Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się również, że niedopuszczalne jest utożsamianie każdego uchybienia z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują natomiast łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze czyli skutki, które wywołuje decyzja. Przy czym, oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy (prima facie) sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Niemniej, nawet ustalenie oczywistego naruszenia prawa nie przesądza jeszcze o zasadności zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dla gradacji naruszenia i stwierdzenia, że wystąpiła ww. przesłanka nieważności ważne jest ustalenie, jakie skutki społeczno-gospodarcze wywołuje badana/kwestionowana w omawianym trybie decyzja. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, iż niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowana w trybie nadzoru decyzja [...]WINB z dnia 7 stycznia 2025 r. nie jest dotknięta żadną wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie w sprawie robót budowlanych związanych z przebudową stropu, po ustaleniu, że roboty budowlane wykonane w salonie z aneksem kuchennym i przedpokoju w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] zostały wykonane w warunkach naruszających prawo budowlane. Słusznie stwierdził PINB, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora a nie obowiązkiem. Skoro inwestor zdjął warstwę wykończeniową podłogi w przedmiotowych pomieszczeniach pozostawiając strop wypełniony mineralną lekką podsypką, to tym samym usunął samowolnie wykonane roboty budowlane. Przestał tym samym istnieć przedmiot sporu. Okoliczność powyższa została potwierdzona kontrolą dokonaną przez organ nadzoru budowlanego i nie budzi wątpliwości. Słusznie więc organ powiatowy uznał, że w takim wypadku ma do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania w całości w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i zasadnie zastosował dyspozycję tego przepisu - wydając decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Taka sytuacja w ocenie Sądu zachodziła w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że w myśl art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W doktrynie przyjmuje się, że pojęcie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006 r., str. 489). Również w orzecznictwie przyjęte zostało, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, występuje wtedy, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli przestał istnieć stan faktyczny podlegający uregulowaniu przez organ administracji w oparciu o konkretny przepis (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1393/09; wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., l OSK 978/05). W ocenie Sądu prawidłowa jest ocena GINB, że decyzja [...]WINB z 7 stycznia 2025 r. nie narusza prawa w sposób rażący. Istotne przy tym jest, że skarżąca we wniosku inicjującym postepowanie w niniejszej sprawie nie wskazała żadnego przepisu prawa, który w jej ocenie został w sprawie rażąco naruszony. Jeśli chodzi o sporną w sprawie przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to wskazać trzeba, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu tego przepisu decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyroki NSA z 27 października 2015 r. II OSK 397/14, LEX nr 1987244 oraz 25 sierpnia 2021 r., II OSK 1708/18, LEX nr 3231945). Wskazać należy także, że przepisem, który może być rażąco naruszony jest co do zasady przepis prawa materialnego. Wynika to z faktu, że naruszenia prawa stanowiące podstawy stwierdzenia nieważności decyzji są wadami tkwiącymi w samej decyzji, a nie wadami postępowania, w którym ta decyzja zapadła. Z rażącym naruszeniem prawa mamy zatem do czynienia wówczas, gdy przepis będący podstawą prawną decyzji został zastosowany w ten sposób, że w jego wyniku powstał stosunek prawny, który nie mógł powstać na gruncie tego przepisu. W rezultacie skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Niemniej przesłanka nieważności decyzji wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może dotyczyć również przepisów proceduralnych, ale jedynie tych, które mogą stanowić podstawę prawną wydawanych decyzji. Natomiast za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 156). Sąd podziela argumentację GINB, że decyzja ostateczna z dnia 7 stycznia 2025 r. której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca, jest pozbawiona wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jest ona jedynie prostą konsekwencją ustalenia, że doszło do zerwania warstwy wykończeniowej podłogi – co potwierdził protokół z kontroli. Kwestionowanie przez stronę ustaleń i wiarygodności dowodów, na podstawie których organ ustalenia swe poczynił, stanowi zarzut naruszenia prawa, którego podnoszenie możliwe było w postępowaniu zwykłym. Skarżąca nie skorzystała z możliwości wniesienia odwołania od decyzji o umorzeniu postępowania, aby w administracyjnym toku instancji organ odwoławczy mógł skontrolować prawidłowość wydanej decyzji w trybie zwykłym pod kątem zgodności z przepisami prawa procesowego i materialnego. W tej chwili w postępowaniu nieważnościowym GINB nie może przeprowadzać dodatkowych dowodów, prowadzić na nowo postępowania wyjaśniającego, stąd nie wziął pod uwagę wskazywanych przez skarżącą zarzutów. Sąd, po dokonaniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dopatrzył się naruszenia przez GINB przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów procesowych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ centralny ocenił kwestionowaną decyzję ostateczną z punktu widzenia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. na podstawie dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu zwykłym oraz uzasadnił rozstrzygnięcie w sposób odpowiadający wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie z uwagi na charakter przedmiotowego postępowania (tryb nadzwyczajny), w którym organ nie rozstrzyga ponownie sprawy, zakończonej już decyzją ostateczną. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło