VIII SA/Wa 736/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi B.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 157 § 3 i art. 158 §1 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200r. nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) po rozpoznaniu wniosku T. W. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w m. R. nr [...] z dnia [...] listopada 2009r. W uzasadnieniu wskazano, że postanowienie, które miało być objęte procedurą stwierdzenia nieważności zostało wydane w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawa budowlanego (tekst jednolity Dz. U. nr 156, poz. 1118 z póź. zm.), na które nie przysługuje prawo do wniesienia zażalenia. Prowadzenie postępowania nieważnościowego w trybie art. 156 – 159 kpa w stosunku do postanowienia, na które nie służy zażalenie jest niedopuszczalne ze względu na brzmienie art. 126 kpa, z którego wynika, że tylko do postanowień, od których przysługuje zażalenie stosuje się przepisy art. 156 – 159. Zażalenie na to postanowienie złożyła żona T. W. – B. W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 237 § 1 kpa poprzez przekroczenie miesięcznego terminu do rozpoznania skargi. Podnosząc ten zarzut wnosiła o uchylenie w/w decyzji i wszczęcie postępowania. W uzasadnieniu zażalenia, oprócz podnoszonego zarzutu naruszenia art. 237 § 1 kpa wskazała na niewłaściwą formę podjętego rozstrzygnięcia, gdyż w ocenie B. W. odmowa wszczęcia postępowania powinna być podjęta w formie decyzji. W końcowej części zażalenia wskazała, że jej mąż T. W. zmarł. Do zażalenia dołączyła kopię aktu zgonu. Rozpoznając zażalenie B. W. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200r. nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Podstawą podjęcia tego postanowienia przez organ odwoławczy było podzielenie ustalonego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stanu faktycznego oraz stanu prawnego. W szczególności Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że wszczęcie postępowania w sprawie nieważności postanowienia odnosi się jedynie do tych postanowień , od których służy zażalenie w administracyjnym toku instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożyła B. W. ponawiając zarzuty wskazane w zażaleniu od postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga B. W. jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazała Skarżąca. Z akt sprawy, a w szczególności z zażalenia B. W. i dołączonego do niego aktu zgonu wynika, że w toku postępowania administracyjnego organ II instancji powziął wiadomość, że strona postępowania T. W. zmarł. Postępowanie administracyjne mimo śmierci strony - mogło toczyć się, z tym zastrzeżeniem, że z udziałem spadkobierców lub kuratora masy spadkowej. Pominięcie spadkobierców strony postępowania stanowi naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonej w art. 10 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i powoduje konieczność uchylenia przez sąd administracyjny decyzji dotkniętej taką wadą. Udział w postępowaniu administracyjnym powinny brać wszystkie osoby mające w tym interes prawny, a do takich osób należą w postępowaniu dotyczącym nieruchomości warszawskiej - jej wszyscy współwłaściciele lub wszyscy następcy prawni. Zatem organ przed wydaniem decyzji winien zakreślić termin skarżącym, na złożenie dokumentu z którego wynika następstwo prawne po T. W. W przypadku braku reakcji organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić, czy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 30 § 5 k.p.a., a zatem czy w razie braku możliwości wezwania spadkobierców do udziału w postępowaniu jako strona w sprawie nie działa osoba sprawująca faktyczny zarząd majątkiem masy spadkowej, a w sytuacji braku też tej osoby, czy nie został ustanowiony przez sąd kurator spadku. W razie jednak wyniku negatywnego tych czynności, organ obowiązany jest wystąpić do sądu o wyznaczenie kuratora spadku, zawieszając do tego czasu postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.". Pogląd ten jest prezentowany powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 7 czerwca 2000 roku, sygn. akt I SA 972/99 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że śmierć strony w świetle postanowień art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. nie nakłada na organ administracji bezwzględnego obowiązku zawieszenia postępowania w każdym przypadku. Dopiero wtedy gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a., a postępowanie nie stało się wobec śmierci strony bezprzedmiotowe, organ administracji zawiesza postępowanie. Zatem zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. jest obligatoryjne wówczas, gdy ustalenie spadkobierców zmarłej strony nastręcza trudności i osób tych nie można powiadomić o toczącym się postępowaniu. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy uznać, że dopiero gdy organ prawidłowo ustali krąg osób zaskarżona decyzja może być przedmiotem oceny merytorycznej. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.