VIII SA/Wa 74/23
WyrokWSA w Warszawie2023-04-27
Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Justyna Mazur, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo pomniejszył przyznaną płatność obszarową ze względu na stwierdzone nieprawidłowości w użytkowaniu gruntów rolnych, w tym niespójność deklarowanej powierzchni i rozpoczęcie prac budowlanych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo pomniejszyły przyznaną płatność obszarową. Stwierdzono, że beneficjent nie wykazał, iż na całej zadeklarowanej powierzchni prowadził działalność rolniczą przez cały rok kalendarzowy, co jest wymogiem do uzyskania płatności. Rozpoczęcie prac budowlanych na części działki i brak zgłoszenia tego faktu organowi uniemożliwiły uznanie gruntu za kwalifikujący się hektar.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020. Po kontroli stwierdzono rozbieżności między zadeklarowaną a faktycznie użytkowaną powierzchnią, co skutkowało pomniejszeniem płatności. Organ I instancji przyznał płatności, ale ze znacznym pomniejszeniem. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. WSA uchylił poprzednią decyzję organu II instancji, wskazując na konieczność wyjaśnienia pewnych kwestii. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ II instancji ponownie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, szczegółowo odnosząc się do wytycznych sądu. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując ustalenia organów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 5 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 oddala skargę.
Przedmiotem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) Nr [...] z 5 października 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. Nr [...], z 17 czerwca 2021 r. w sprawie przyznania S. G. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy:
W dniu 18 maja 2020 r. S. G. (dalej: Skarżący, beneficjent) złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach wsparcia systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach u ramach systemu wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2020 poz. 1341). W dniach 24-28.08.2020 r.
w gospodarstwie rolnika przeprowadzono kontrolę metodą FOTO znajdującą odzwierciedlenie w raporcie z kwalifikowalności powierzchni przekazanej beneficjentowi 22.03.2021 r. Skarżący złożył na w/w raport i czynności kontrolne szereg zażaleń.
Decyzją z 17.06.2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. (dalej także organ I instancji) przyznał Skarżącemu:
1. Jednolitą Płatność Obszarową – 2020 r. w wysokości 1828,73 zł wynikająca
z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1727,13 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;
2. Płatność za zazielenienie – 2020 w wysokości 2380, 30 zł;
3. Płatność redystrybucyjną – 2020 w wysokości 141,98 zł wynikającej
z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 649,81 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.
Uzasadniając decyzję organ I instancji wyjaśnił, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 9,73 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 9,73 ha. Z kolei powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 7,35 ha, przy czym powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej,
o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.
Odnosząc się do powyższych ustaleń, organ I instancji stwierdził, że w dniach 24.08.2020 -29.08.2020 została przeprowadzona w gospodarstwie beneficjenta kontrola zasadnicza metodą FOTO czego potwierdzeniem jest raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...]. Jak podał organ I instancji - w jej wyniku stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w złożonym wniosku o przyznanie płatności a stanem stwierdzonym
w wyniku kontroli. Dla działki rolnej A zgłoszonej do jednolitej płatności obszarowej, zadeklarowanej na działce ewidencyjnej o numerze [...], [...], [...], [...], na powierzchni 5,93 ha stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 3,55 ha. Działka została obarczona błędem:
- DR13+: Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej,
- DR22: Działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych
głównych/podrzędnych, nie sąsiadujących ze sobą jako jedną działkę rolną),
- DR23: Kontrola działki rolnej przeprowadzona została po zbiorze deklarowanej grupy upraw/uprawy i został rozpoczęty proces przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny,
- DR49: Do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego,
- DR52: Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania.
Według ustaleń organu łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z jednolitej płatności obszarowej wynosi 2,38 ha. Ponadto organ I instancji odniósł się szczegółowo do przyznanej beneficjentowi płatności za zazielenienie i płatności redystrybucyjnej.
Nie zgadzając się z decyzją Kierownika BP ARiMR, Skarżący złożył odwołanie od w/w decyzji, wskazując, iż nie był powiadomiony o kontroli, a ponadto stwierdzona przez organ powierzchnia nie odzwierciedla stanu faktycznego.
Decyzją Nr [...] z 15 września 2021 r., Dyrektor ARiMR – utrzymał
w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia wynikające
z decyzji Kierownika BP ARiMR.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 czerwca 2022 r.,
w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 1099/21 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora ARiMR.
Uzasadniając Sąd stwierdził, iż kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma kwestia wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdy zachodzi wątpliwość co do wysokości przyznania dochodzonych płatności. Wyjaśnił, że spór w sprawie sprowadza się do zasadności dokonanych przez organ zmniejszeń powierzchni działek rolnych A, A1, A/A2 w stosunku do tych zadeklarowanych przez rolnika do płatności.
Podkreślił, że ustalenia i dokonane zmniejszenia zadeklarowanych powierzchni działek rolnych A i A1, A/A2 budzą wątpliwości i nie poddają się kontroli Sądu. Organ bowiem ograniczył się do arbitralnego stwierdzenia o prawidłowości przeprowadzonej kontroli i dokonanych pomiarów. Swoje rozstrzygnięcie oparł na dowodzie, jakim jest raport z czynności kontrolnych, przy czym w decyzji nie wyjaśniono w sposób wystarczający rozbieżności w zakresie przeprowadzonej kontroli. Organ I instancji powołał się bowiem na błędy w postaci DR52, DR49, DR23, DR13+, DR22, organ II instancji powtórzył za I instancją, że na działce A/A2 w dniu kontroli trwały prace pod budowę obwodnicy, na części działki A/A1 widoczne wały porośnięte chwastami, obszar rozjeżdżony przez ciężki sprzęt budowlany, zatem nie można potwierdzić użytkowania rolniczego na działce ewidencyjnej nr [...] wchodzącej w skład działki rolnej A/A1. Nie wyjaśniono jednak dlaczego obszar jest niespójny, na jakiej ew. powierzchni występuje niespójność oraz na czym konkretnie polegają powyższe błędy. W uzasadnieniach obu decyzji brak powołania się na numery zdjęć obrazujących stan faktyczny na wykluczonej z płatności działce ewidencyjnej [...], co uniemożliwia weryfikację zajętego przez Organy stanowiska. Stwierdzono także, że Strona w pismach procesowych z 15.12.2020 r., 20.01.2021 r., 3.05.2021 r. wskazywała jedynie częściowe zajęcie działki ewidencyjnej [...] pod budowę obwodnicy, konsekwentnie kwestionując zakrzaczenia i zachwaszczenia działki zaznaczając, iż jest to nieskoszony rzepak i jego samosiewy.
Sąd zwrócił uwagę, że z raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni wynika, że kontrolę przeprowadziły dwie osoby: P.B. i D.W., zaś raport podpisał jedynie P. B. (k. 4/5 akt administracyjnych), co może budzić wątpliwości co do tego kto faktycznie sporządzał raport i przeprowadzał kontrolę. Jednocześnie Sąd uznał za niezasadny zarzut dotyczący braku powiadomienia Skarżącego o kontroli.
Rozpoznając ponownie odwołanie Skarżącego, po wyroku WSA w Warszawie, Dyrektor ARiMR powołaną na wstępie decyzją z 5 października 2022 r., Nr [...], - utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR
w R. Nr [...], z 17 czerwca 2021 r. w sprawie przyznania S.G. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.
Po przedstawieniu przebiegu postępowania, organ II instancji powołał regulację prawną odnosząca się do ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1341, dalej ustawa o płatnościach).
Organ podniósł, że kontrole prowadzone mogą być tylko przez określone podmioty spełniające określone w przepisach warunki. Wskazał, że kontrole przeprowadzane są przez osoby do tego upoważnione zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2015r. w sprawie warunków jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne którym można powierzyć przeprowadzenie kontroli dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U.2015 poz.374). Przytoczył brzmienie cyt. § 2 ust. 1 Rozporządzenia i podniósł, że jedynie kontrolom przeprowadzonym w gospodarstwach wnioskodawców przez upoważnionych inspektorów ARiMR, których obowiązkiem jest ustalenie powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności i sporządzenie szczegółowego protokołu z kontroli należy co do zasady przyznać przymiot wiarygodności – właśnie z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi, technicznymi) i bezstronne. Przeprowadzanie kontroli może być powierzone jednostce organizacyjnej, przy czym obowiązkiem inspektorów ARiMR jest ustalenie powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności i sporządzenie szczegółowego protokołu z kontroli. Organ odwoławczy uznał, że kontrolę w gospodarstwie beneficjenta przeprowadzono przez osoby do tego przeszkolone, posiadające uprawnienia zawodowe, dysponujące odpowiednim sprzętem pomiarowym, a zatem prawidłowo.
W dalszej części organ odwoławczy wyjaśnił okoliczność wykluczenia z płatności powierzchni 2,38 ha przez organ I instancji, co spowodowane było różnicą między powierzchnią działek zadeklarowanych do płatności, a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli administracyjnej, która wyniosła 32,38 % - na podstawie art. 19a ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) nr 640/2014 jednolitą płatność obszarową płatność oraz płatność dodatkową przyznano do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o karę administracyjną.
Płatność za zielenienie została przyznana do powierzchni zatwierdzonej 7,35 ha zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 (Dz. Urz. UE L 181 z20.06.2014 r.. str. 48, zpoźn.zm.).
Przeprowadzając ponowną wnikliwą analizę dowodów będących podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji, Dyrektor ARiMR zwrócił uwagę, że w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] wchodzącej w skład działki rolnej A/A2 stwierdzono, iż na dzień kontroli na miejscu (24.08.2020 r. - 29.08.2020 r.) na powierzchni 2,38 ha, działka [...] nie była użytkowana rolniczo. Na zdjęciach nr 122-576, 122-591, 122-590 sporządzonych przez inspektorów widoczne były wały miejscowo porośnięte chwastami oraz obszar zasypany piachem i rozjeżdżony przez ciężki sprzęt budowlany. Z płatności został wyłączony obszar zajęty pod budowę obwodnicy, która ma przebiegać m.in. przez wieś K.S. i łączyć się z droga krajową nr [...].
Do płatności zakwalifikowano widoczne na zdjęciach 122-573, 122-574. 122-575, 122-580, 122-581, 122-586, 122-589, 122-819, 120-821, 120-820. 122-562, 122-563, 122-579, 122-577, 122- 578, 122-588, 122-587 uprawy stwierdzone na działce ewidencyjnej nr [...] i [...], a wykluczenie położonej pomiędzy nimi powierzchni działki [...] skutkowało stwierdzeniem niespójności stwierdzonej uprawy (kod DR22
w raporcie). Sytuację obrazuje wykonany szkic z kontroli z miejscami wykonania poszczególnych zdjęć.
Organy odwoławczy stwierdził, iż nie kwestionuje, że na wykluczonym obszarze beneficjent wcześniej w roku 2020 prowadził uprawę rzepaku, jednak warunkiem uzyskania płatności jest aby deklarowane do płatności powierzchnie spełniały definicję kwalifikującego się hektara (były wykorzystywane w celach rolniczych) przez cały rok kalendarzowy. Wykluczona z płatności powierzchnia nie była utrzymywana zgodnie
z definicją kwalifikującego się hektara co najmniej od dnia przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie Skarżącego tj. od 24.08.2020 r. -29.08.2020 r. Zgodnie art 32 ust 4. rozporządzenia UE nr 1307/2013 producent rolny zobowiązany jest do prowadzenia działalności rolniczej przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadkowa działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. W sytuacji wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności, rolnik zgłasza taką okoliczność w ciągu 15 dni roboczych od kiedy może dokonać takiego zgłoszenia ( co wynika z art. 4 rozporządzenia (UE) nr 640/2014). Dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Jednocześnie organ II instancji podał, że proces budowy drogi nie jest procesem nagłym i rolnik miał świadomość, że nie będzie w stanie utrzymywać gruntu jako rolniczego przez cały rok, dużo wcześniej, z pewnością przed kontrolą przeprowadzoną pod koniec sierpnia 2020 roku. Wskazał, że składając wniosek rolnik zobowiązuje się do informowania organu ARiMR na piśmie o każdym fakcie, który może mieć wpływ na przyznanie płatności (strona 4 wniosku - Oświadczenia i zobowiązania),
W rozpatrywanym przypadku S. G. nie zgłosił właściwemu organowi ARiMR o fakcie zniszczenia uprawy rolniczej i rozpoczęciu prac budowlanych na gruncie. Organ II instancji zaznaczył, że przypadku działki ewidencyjnej nr [...], która została wykluczona z płatności, organy ARiMR nie kwestionują, iż na działce mogła być na dzień złożenia wniosku uprawa rzepaku ozimego, jednak od momentu rozpoczęcia prac związanych z budową obwodnicy Skarżący nie mógł utrzymywać działki [...] zgodnie z wymogami, do czego był zobowiązany zgodnie z art. 32 ust 4. rozporządzenia UE nr 1307/2013.
Końcowo organ odwoławczy podał, że rolnik nie ma obowiązku utrzymywania danej uprawy przez cały rok, jednak działka zadeklarowana do płatności powinna być utrzymywana przez cały rok kalendarzowy jako użytek rolny w stanie, dzięki któremu nadaje się do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. Grunt, na którym rozpoczęto budowę drogi takiej definicji już nie spełnia.
Podsumowując dokonaną analizę w zakresie wykonania wytycznych wynikających z wyroku Sądu, Dyrektor ARiMR odniósł się jeszcze do poprawności raportu oraz podpisów osób sporządzających raport, stwierdzając, iż nie zawiera on błędów formalnych. Raport został podpisany przez P. B. pracownika ARiMR.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie, mającej charakter opisowy, Skarżący odniósł się do ustalonego stanu faktycznego, przeprowadzonego pomiaru gruntów, podpisu raportu. W jego ocenie organ nie wyjaśnił kwestii niespójności, stwierdził, że jeżeli rzeczywiście ww. granice nie były spójne to w jaki sposób były uprawiane łącznie (strona 2 skargi). Zanegował jednocześnie wiedzę praktyczną inspektorów co do uprawy roli agregatami typu kos II lub pługiem zagonowym. Wyjaśnił, że na działce nr [...] od wschodniej strony sąsiadującą bezpośrednio z jego działką nr [...] na powierzchni 1 ha planowany był pas zieleni, dlatego bez przeszkód mógł ten pas gruntu uprawiać do dnia 12.10. 2022 r., czyli do dnia sadzenia drzew na części tego pasa. Podał nr rejestracyjne samochodów które przejechały przez jego działkę nr [...] aby dojechać do działki nr [...] gdyż innego dojazdu nie ma. Stwierdził również, że od strony zachodniej z jego działki nr [...] nie było i nie ma żadnej drogi tylko pas trawy o powierzchni około 0,70 ha.
W konkluzji zaznaczył, iż nie godzi się na pomniejszenie powierzchni gruntów zgłoszonych we wniosku do płatności.
Skarżący złożył również uzupełnienie skargi, podtrzymując swoje zastrzeżenia (k. 42 – 45 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wynikające z zaskarżonej decyzji. Dyrektor ARiMR zaznaczył, iż twierdzenia skarżącego są niewiarygodne odnośnie tego, że uprawy były w należytym stanie przez cały rok 2020, bowiem już w piśmie z 22 grudnia 2020 r. (zażalenie na raport akta adm.) – skierowanym do BP ARiMR, skarżący wskazywał, ze część upraw istotnie zostało zniszczonych przez drogowców budujących obwodnicę.
Na rozprawie skarżący wyjaśnił, że na części jego działki obecnie jest droga tj. na 150 m, ponadto nie zaprzecza temu co organ napisał o niespójności działki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak
w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.,
w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.
Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że ani zaskarżona decyzja ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna i podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R., którą przyznano skarżącemu zmniejszoną jednolitą płatność obszarową (wykluczono powierzchnię 2,38 ha), płatność za zazielenie do powierzchni 7,35 ha za rok 2020, .
Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341 ze zm., zwanej dalej ustawą o płatnościach), płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa
i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach
o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha (art. 14 ust. 2 ustawy o płatnościach).
Z kolei płatność za zazielenienie jest przyznawana na zasadach określonych
w tytule III rozdział 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. nr 347, str. 608 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem nr 1307/2013), jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych lub praktyk równoważnych (art. 43 i nast. tego rozporządzenia).
Art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach stanowi, że wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni - po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.
Zgodnie zaś z art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 kwalifikujący się hektar oznacza: a) wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane
w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej; lub b) każdy obszar, który zapewnił rolnikowi prawo do płatności w 2008 r. w ramach systemu płatności jednolitych lub systemu jednolitej płatności obszarowej określonych, odpowiednio,
w tytule III oraz IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 i który: (i) nie jest już zgodny
z definicją "kwalifikującego się hektara" na mocy lit. a) w wyniku wdrożenia dyrektywy 92/43/EWG, dyrektywy 2000/60/WE oraz dyrektywy 2009/147/WE; (ii) w okresie,
w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest zalesiony zgodnie z art. 31 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 lub art. 43 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 lub w ramach systemu krajowego, którego warunki są zgodne z art. 43 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013; lub (iii) w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest obszarem odłogowanym zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, art. 39 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 28 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.
Stosownie do ust. 3 art. 32 rozporządzenia nr 1307/2013 do celów ust. 2 lit. a): a) w przypadku gdy użytki rolne gospodarstwa rolnego wykorzystywane są także do prowadzenia działalności pozarolniczej, obszar ten uznaje się za wykorzystywany głównie do prowadzenia działalności rolniczej, pod warunkiem że jej prowadzenie nie jest znacząco utrudnione przez intensywność, charakter, okres trwania i harmonogram działalności pozarolniczej; b) państwa członkowskie mogą sporządzić wykaz obszarów, które są wykorzystywane głównie do prowadzenia działalności pozarolniczej. Państwa członkowskie ustanawiają kryteria wykonania niniejszego ustępu na swoim terytorium.
Zgodnie z ust. 4 omawianego przepisu ww. rozporządzenia, obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.
Warunki uznania czy dany grunt nadaje się do uprawy regulują zapisy § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351 ze zm.), zgodnie z którym grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku,
w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich.
Wracając na grunt rozpoznawanej sprawy, przypomnienia wymaga, że sprawa ta jest powtórnie rozpoznawana przed tutejszym Sądem, bowiem wyrokiem z 2 czerwca 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1099/21, rozpoznając skargę S. G. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując wytyczne dla organu ARiMR. Sąd uznał wówczas, że załączone do akt administracyjnych zdjęcia nie są ponumerowane, co uniemożliwia weryfikację zajętego przez organy stanowiska. Ponadto organy podały
w decyzji, że obszar jest niespójny bez wyraźnego odniesienia się do powyższej kwestii, jak również dodatkowego wyjaśnienia wymagała kwestia podpisu pod raportem.
Sąd stwierdza, że Dyrektor ARiMR wykonał w pełni wytyczne wynikające
z wyroku Sądu. Organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do kwestii niespójności – co przyznał na rozprawie sam Skarżący. Wyjaśnił w dokładny sposób zakres przeprowadzonej kontroli, okoliczności związane ze sporządzeniem raportu. Z decyzji niewątpliwie wynika, że do płatności zakwalifikowano widoczne na zdjęciach 122-573, 122-574. 122-575, 122-580, 122-581, 122-586, 122-589, 122-819, 120-821, 120-820. 122-562, 122-563, 122-579, 122-577, 122- 578, 122-588, 122-587 uprawy stwierdzone na działce ewidencyjnej nr [...] i [...], a wykluczenie położonej pomiędzy nimi powierzchni działki [...] skutkowało stwierdzeniem niespójności stwierdzonej uprawy (kod DR22 w raporcie). Sytuację obrazuje wykonany szkic z kontroli z miejscami wykonania poszczególnych zdjęć.
Bezsporne jest w sprawie to, ze Skarżący nie zgłosił właściwemu organowi ARiMR faktu zniszczenia uprawy rolniczej i rozpoczęcia prac budowlanych na gruncie, a na rozprawie wyjaśnił, iż powiadomił organ Policji. Negowanie w tej sytuacji przez Skarżącego faktu, że posiadał uprawy rolne na całej zgłoszonej we wniosku powierzchni jest niewiarygodne.
Zdaniem Sądu kwestia przeprowadzonej kontroli, sporządzenia raportu
czynności kontroli została również dostatecznie wyjaśniona. Wprawdzie jak wynika z akt administracyjnych Strona kwestionowała czynności kontrolne składając zażalenie pismem z 15 grudnia 2020 r., to jednocześnie w piśmie tym Skarżący przyznał, że część upraw istotnie zostało zniszczonych przez drogowców budujących obwodnicę. Nie ulega jednak wątpliwości, że skarżący kilka miesięcy po sporządzeniu raportu i kilka miesięcy od doznania szkody przyznał okoliczność zniszczenia części upraw.
Organy wyjaśniły, iż wykluczona z płatności powierzchnia nie była utrzymywana zgodnie z definicją kwalifikującego się hektara co najmniej od dnia przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie Skarżącego tj. od 24.08.2020 do 2908.2020 r.
Analizując zdjęcia zawarte w aktach administracyjnych należy podzielić stanowisko organów co do zasadności wykluczenia powierzchni wskazanej w decyzji
w oparciu po przeprowadzoną kontrolę.
Wskazać również należy, że decyzja organu II instancji zawiera wyjaśnienia
z jakiego powodu stwierdzono niespójność deklarowanej uprawy. W wyniku bowiem wykluczenia nieużytkowanego rolniczo pasa gruntu na działce ewidencyjnej nr [...], obszar działki A zidentyfikowany na działce ewidencyjnej nr [...] (obszar 0,30 ha) oraz na pozostałej części działki [...] (obszar 3,25 ha) nie stanowił zwartego obszaru, na którym rolnik prowadził uprawę (definicja działki rolnej w art. 67 ust.4 rozporządzenia UE nr 1306/2013). Obszar zakwalifikowany do płatności na działce A stanowił sumę obu niespójnych obszarów (0,30+3,25 = 3,55 ha). Organ odniósł się także szczegółowo, co faktu, że stan gruntu zastany w kontroli w dniach 24.08 - 29.08.2020 r. nie może zostać uznany jako grunt, na którym była prowadzona w tym okresie działalność rolnicza i grunt taki jako niespełniający definicji kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, nie kwalifikuje się do przyznania płatności.
Zgodzić się należy także z organem odwoławczym, że w świetle dyspozycji art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, na organach nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności) - jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W konsekwencji, w toku postępowania przed organami to na Skarżącym, jako beneficjencie pomocy, spoczywał procesowy obowiązek wykazania, że na całej, prawidłowo zadeklarowanej do płatności powierzchni prowadzona jest działalność rolnicza. Skarżący natomiast ograniczył się do gołosłownej polemiki z ustaleniami organów Agencji, nie przedstawiając dowodów pozwalających stwierdzić, że w 2020 r. obszar kwalifikowalny czy użytkowany rolniczo był większy aniżeli stwierdziły to organy w niniejszej sprawie.
W ocenie Sądu, organy słusznie uznały, że w niniejszej sprawie wystąpiły nieprawidłowości, jednoznacznie stwierdzone w toku przeprowadzonej kontroli na miejscu, które wpłynęły na ustalenie powierzchni kwalifikującej się płatności wskazanej w zaskarżonej decyzji.
Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Zarzuty w niej podniesione stanowiły gołosłowną polemikę w prawidłowymi ustaleniami organów ARiMR.
Mając powyższe na względzie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło