VIII SA/Wa 742/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. znak [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] maja 2009r. i odmówił przyznania A. C. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /t.j Dz U nr 2004r. nr 39 poz.353 ze zm., dalej określana jako "ustawa o emeryturach i rentach z FUS"/, jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1/ jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; 2/ nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; 3/ nie może podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; 4/ nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. W ocenie Prezesa ZUS A.C. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Strona ma udokumentowany okres [...] lat [...] miesięcy i [...] dni okresów składkowych i nieskładkowych. Z przebiegu ubezpieczenia wymienionej wynika, że od dnia [...].05.1995r., tj. od ustania sprawowania opieki nad dzieckiem do lutego 2005r. tj. do powstania całkowitej niezdolności do pracy, nie udokumentowała ona żadnego okresu zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. Analiza przebiegu ubezpieczenia w ocenie Prezesa ZUS, prowadzi do wnioski, że niespełnienie warunków nabycia prawa do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec A.C. w/w. okresie nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania uniemożliwiające kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia sobie w przyszłości uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Odnosząc się do stwierdzenia strony, że od dnia [...].05.1995r. tj. od zakończenia sprawowania opieki nad dzieckiem pozostawała bez zatrudnienia i nie mogła podjąć pracy ze względu na chorobę, organ wskazał, że powyższy argument nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ całkowita niezdolność do pracy została stwierdzona dopiero od lutego 2005r. /na podstawie orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...].04.2008r./. Orzeczenie komisji lekarskiej, jest stosownie do art.14 ust. 3 cyt. ustawy wiążące dla organu rentowego, co oznacza, że powyższa okoliczność nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu. Ponadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującą się trudne warunki materialne, nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A.C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca w treści skargi, mającej charakter opisowy, podnosi, że nie może obecnie podjąć zatrudnienia z powodu złego stanu zdrowia, a przerwy w jej zatrudnieniu wynikały z sytuacji na rynku pracy – bezrobocia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone m.in. w art.1§1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz U nr 153 poz.1269 ze zm./, oraz w art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U nr 153 poz.1270 ze zm. dalej określana jako "p.p.s.a"/, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Ponadto zgodnie z art. 134 p.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Rozpoznawana pod względem przytoczonych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 83 ust.1 powoływanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z treści tego przepisu wynika, że Prezes ZUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku, jeżeli wnioskodawca spełnia łącznie następujące przesłanki: 1/ jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; 2/ nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; 3/ nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; 4/ nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Z użytego w powołanym art. 83 ust.1 sformułowania "może przyznać" wynika, żę podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa ZUS należało zatem podjęcie decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia w drodze wyjątku lub odmowa przyznania tego świadczenia. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Sąd może tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Prezes ZUS podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczeń w trybie określonym w powołanym art. 83 ust.1 jest związany rygorami procedury administracyjnej. Wynika to wyraźnie z przepisu art.124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ten stanowi, że w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w tej ustawie stosuje się przepisy kpa. Prezes ZUS winien więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej /art. 7 kpa/, a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego /art.9 kpa/. Ma wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy /art. 77§3 i art. 80 kpa/ oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art.107§3 kpa. W niniejszej sprawie Prezes ZUS przestrzegał wszystkich reguł procesowych, czego dowodem są przede wszystkim uzasadnienia obu jego decyzji. W uzasadnieniach decyzji powołano wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie i na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Prezes ZUS odmówił skarżącej prawa do świadczenia w drodze wyjątku. W ocenie Sądu decyzjom tym nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Prezes ZUS słusznie uznał, że w aktach sprawy brak jest dowodów, które potwierdzałyby, że została spełniona przesłanka wskazująca na to, że skarżąca nie otrzymała świadczenia w trybie zwykłym na skutek zaistnienia szczególnych okoliczności, na które nie miała wpływu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że od [...].05.1995r. tj. od zakończenia opieki nad dzieckiem, skarżąca nie udokumentowała żadnego okresu składkowego i nieskładkowego. Skutkuje to tym, że na dziesięciolecie przypadające przed stwierdzeniem orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...].04.2008r. całkowitej niezdolności do pracy na luty 2005r., zamiast wymaganego 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego skarżąca A.C. posiada tylko [...] miesiące i [...] dni okresów nieskładkowych. W okresie w którym nie płacono za nią składek na ubezpieczenie społeczne, skarżąca była osobą zdolną do pracy z względu na wiek i stan zdrowia, bowiem jak już wspomniano, całkowitą niezdolność do pracy orzeczono wobec niej dopiero na luty 2005r. Ocena dokona przez komisję lekarską ZUS, zgodnie z treścią art.14 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest tu wiążąca, a skarżąca nie podważyła jej poprzez wniesienie środka odwoławczego do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.