VIII SA/Wa 743/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 4 października 2023 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 15 września 2023 r. znak: [...]. Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie, w związku ze złożoną skargą, jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ( dalej jako: "organ", "KRUS") z dn. 4 października 2023 r. znak [...] na podstawie której ww. organ po rozpoznaniu wniosku A. C. ( dalej: "strona", "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego od decyzji Prezesa KRUS znak: [...] z dnia 2023-09-15 w sprawie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r" poz. 775 z późn. zm.) w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023, poz. 1073) – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 31.07.2023 r. do tutejszej Placówki wpłynął wniosek złożony przez A. C. o przyznanie świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Do wniosku zgodnie z ustawowym wymogiem – ww. załączył Postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta M., oświadczenia własne oraz oświadczenia 5 świadków potwierdzających pełnienie funkcji sołtysa. Ze złożonych dokumentów wynika, że ww. pełnił tę funkcję w okresie od 1990 r. do 1994 r. oraz od 1994 r. do 1998 r.; w żadnym z nich nie zostały wskazane dokładne daty (dzień, miesiąc) trwania kadencji sołtysa. W takiej sytuacji do ustalenia czasu sprawowania tej funkcji przyjmuje się ostatni dzień początku okresu i pierwszy dzień końca okresu, tj. w przypadku skarżącego odpowiednio: od 31.12.1990 r. do 01.01.1994 r. oraz od 31.12.1994 r. do 01.01.1998 r. Z powyższego wynika, że ww. pełnił funkcję sołtysa jedynie 6 lat i 2 dni tj., przez okres krótszy niż 8 lat co dało Organowi podstawę do wydania w dniu 15.09.2023 r. decyzji odmawiającej prawa do wypłaty świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. W dniu 25.09.2023 r. wpłynęła prośba o ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku. Do swojego pisma skarżący nie załączył żadnych nowych dowodów w sprawie, które miałyby wpływ na zmianę decyzji organu. W związku z powyższym postanawiano o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W skardze złożonej na powyższą decyzję ( pismo z dn. 30 października 2023 r.) A. C. podniósł, że decyzja wydana przez KRUS narusza jego prawo do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Wskazał, że we wniosku nie określił terminów sprawowanej funkcji sołtysa, bowiem w jego dacie tych terminów nie ustalał. W treści skargi ww. terminy określił – I kadencja 10.02.1990 r. – 14.02.1994r. oraz II kadencja 14.02.1994 r. – 25.02. 1998 r., tj. spełnia warunek co najmniej 8- letniego pełnienia funkcji. Wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji KRUS. Natomiast organ, w odpowiedzi na skargę, przedkładając akta sprawy wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko zawarte w treści kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS z 4 października 2023 r., odmawiającej skarżącemu prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji organ powołał treść art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa ( DZ U z 2023 r. poz. 1073, dalej jako: ‘ustawa o świadczeniu"), zgodnie z którym świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat oraz 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący nie spełnia powyższych przesłanek, bowiem jak wynika z ustaleń organ dokonanych na podstawie danych zawartych we wniosku skarżącego, wymieniony pełnił funkcje sołtysa przez okres 6 lat i 2 dni ( nie spełnił warunku sprawowania funkcji nie mniej niż przez 8 lat). W ocenie Sądu powyższe stanowisko organu, jest przedwczesne, jednostronne, przyjęte bez wnikliwej weryfikacji danych zawartych we wniosku skarżącego, jego twierdzeń podniesionych w skardze oraz bez odniesienia się do oświadczeń świadków wskazanych przez skarżącego. W tym miejscu należy wskazać, że stosownie do przepisów art. 4 ust. 3 -5 ww. ustawy o świadczeniu: Do wniosku o przyznanie świadczenia należy dołączyć: 1) zaświadczenie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego dla sołectwa, w którym wnioskodawca pełnił funkcję sołtysa, potwierdzające okres pełnienia tej funkcji; 2) oświadczenie wnioskodawcy o niekaralności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z pełnieniem funkcji sołtysa. 4. Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, nie dysponuje danymi potwierdzającymi okres pełnienia przez wnioskodawcę funkcji sołtysa, wydaje postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, ze względu na brak danych potwierdzających okres pełnienia funkcji. Postanowienie należy dołączyć do wniosku o przyznanie świadczenia. 5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia wnioskodawca składa pisemne oświadczenie o spełnieniu wymogu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, potwierdzone pisemnymi oświadczeniami złożonymi przez co najmniej 5 osób zamieszkujących w sołectwie w czasie, w którym wnioskodawca pełnił w nim funkcję sołtysa. W dokumentach złożonych przez skarżącego znajdują się powyższe dane, w szczególności postanowienie Burmistrza M. z dn. 28.07. 2023 r. o odmowie wydania zaświadczenia oraz oświadczenia pięciu świadków potwierdzających pełnienie przez skarżącego funkcji sołtysa przez dwie kadencje w okresie 1990 – 1998. W treści skargi natomiast skarżący na podstawie własnych ustaleń podał dokładne daty pełnienia przez siebie funkcji sołtysa przez ww. dwie kadencje w wymiarze nie mniej niż 8 lat. Organ KRUS przed wydaniem decyzji nie dokonał żadnych weryfikacji, ustaleń co do wiarygodności i poprawności wskazanych faktów i okoliczności. Poprzestał na swoim ustaleniu okresów z powołaniem się na przepis art. 57 kpa, który w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania. W szczególności organ zaniechał zwrócenia się z urzędu do Burmistrza M. o zweryfikowanie okresów kadencji wskazanych przez skarżącego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa w sołectwie D. we skazanym czasookresie oraz zaniechał ewentualnego zweryfikowania zeznań wskazanych przez skarżącego świadków. Zresztą do oświadczeń powyższych świadków organ w ogóle się nie odniósł i nie ocenił ich wiarygodności i przydatności do rozstrzygnięcia sprawy. Wskazać należy, że w toku postępowania organy zobowiązane są do respektowania zasad wynikających m.in. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) – dalej: "k.p.a.". Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 11 k.p.a., organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, stosownie zaś do art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Z kolei z art. 107 § 3 k.p.a. wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie nie spełnia wymogów ustawowych określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Brak jest jasnej, pełnej, rzetelnej i znajdującej oparcie w materiale dowodowym argumentacji co do tego, czy skarżącemu przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, co czyni w istocie nieweryfikowalnym rozstrzygnięcie organu w tym przedmiocie. Ponadto należy zwrócić uwagę, że celem wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, jest wyjaśnienie stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji administracyjnej powinno w swej konstrukcji umożliwiać realizację tej zasady oraz umożliwić skarżącemu poznanie, a sądowi administracyjnemu zbadanie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności, czy dowodów istotnych dla danej sprawy. Okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Nie jest wystarczające poprzestanie na przywołaniu treści przepisów, bez szczegółowego odniesienia się do stanu faktycznego sprawy i ograniczenie się do lakonicznej konkluzji. Rzetelne, pełne i przekonujące uzasadnienie decyzji powinno zawierać wyczerpujące wyjaśnienie przyczyn, które legły u podstaw stwierdzenia, że skarżącemu omawiane świadczenie nie przysługuje, co z kolei umożliwiałoby skontrolowanie legalności decyzji. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z pominięciem materiału dowodowego, ogranicza się w istocie do przytoczenia treści art. 2 ust. 1 ustawy oraz gołosłownej konstatacji, że skarżący pełnił funkcje sołtysa przez okres krótszy niż wymagany ustawowo co najmniej 8-letni okres. Z uwagi na stwierdzone uchybienia, Sąd na obecnym etapie nie przesądza, czy skarżącemu przysługuje świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, o przyznanie którego wystąpił we wniosku z dnia 31 lipca 2023 r. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ winien ocenić, w konfrontacji z zebranymi w sprawie dowodami, w jakim faktycznie okresie i na podstawie jakich przepisów skarżący pełnił funkcję sołtysa. Poczynione ustalenia, winien następnie odnieść do przesłanek ustawowych, warunkujących możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia, w szczególności w kontekście regulacji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 - 5 ustawy. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Argumentacja organu winna przy tym uwzględniać normy prawne wynikające z przytoczonych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Z przedstawionych wyżej powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję I instancji z dn. 15 września 2023 r. O kosztach nie orzeczono albowiem skarżący nie miał obowiązku ich uiszczenia, nadto sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, a zatem strona nie poniosła kosztów przejazdów do sądu, ani nie utraciła zarobku lub dochodu wskutek stawiennictwa w sądzie. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt.2 p.p.s.a.