VIII SA/Wa 745/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PPHU "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...]o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PPHU "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...]czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 rok postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego PPHU "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...]z [...]czerwca 2015 r. Podała, że od 2011 r. nie prowadzi już jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Nie posiada czynnych kont bankowych. Spółka zgłosiła wniosek o upadłość, który właściwy Sąd, postanowieniem z [...] stycznia 2015 r., sygn. akt [...] oddalił z powodu braku środków na przeprowadzenie upadłości. Dodała, że na majątku Spółki istnieje szereg wielomilionowych zajęć komorniczych. Dlatego skarżąca pozbawiona jest możliwości uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie ([...]zł). W oświadczeniu o majątku i dochodach (wartość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych) Spółka wskazała kwotę [...]zł. Pismem z 7 października 2015 r. Spółka została wezwana w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jej sytuacji materialnej, w tym między innymi do złożenia kopii zeznania podatkowego (CIT - ) za 2014 r. oraz udokumentowania, że majątek Spółki został zajęty. Spółka nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Postanowieniem z 9 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 1 grudnia 2015 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Zarzuciła błąd w ocenie ustaleń faktycznych. Podniosła, że z nałożonego przez Sąd obowiązku nie mogła się wywiązać (czego referendarz nie wziął po uwagę), gdyż wszelkie dokumenty związane z jej dotychczasowym funkcjonowaniem "zostały zabrane" przez odpowiednie służby na potrzeby toczących się postępowań. Dlatego ich dostarczenie do Sądu bez winy skarżącej nie było możliwe. Następstwa działań innych organów nie mogą zaś negatywnie wpłynąć na prawo Spółki do skorzystania w tym wypadku z instytucji prawa pomocy. Podkreśliła, że nie posiada środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, co udokumentowała w jej ocenie w sposób wyczerpujący i rzetelny w przekazanym do Sądu materiale źródłowym (oświadczenia zawarte we wniosku). Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z użytych w ww. przepisie słów "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694). Zgodnie z treścią art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Spółka nie uczyniła bowiem zadość ciążącemu na niej obowiązkowi prawnemu wykazania zasadności wnioskowanego zwolnienia. Nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych obrazujących jej aktualną kondycję finansową, która uzasadniałaby zawarte we wniosku oświadczenia jej Prezesa. Sąd nie neguje prawdziwości tych twierdzeń ani też tego, że Spółka posiada zadłużenie (co wynika z załączonej do akt sprawy kopii odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego). Spółka nie przedstawiła jednak żadnych dowodów, w tym żądanych przez Sąd, które pozwoliłyby na ocenę, że w stopniu wystarczającym udowodniła brak środków na uiszczenie wpisów od skargi w niniejszej sprawy. Ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że od 2011 r. nie prowadzi żadnej działalności i nie posiada żądnego majątku i środków umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Sąd pozbawiony został jednak możliwości skonfrontowania tych twierdzeń z aktualną sytuacją majątkową Spółki, której Spółka nie przedstawiła, także na etapie sprzeciwu. Skoro zatem Spółka uchyliła się od przedstawienia wskazanej dokumentacji, to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Sąd podziela nadto te poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, z których wynika, że spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Nie została przy tym wykazana kondycja majątkowa wspólników uniemożliwiająca wniesienie takich dopłat. Jeśli spółka zrezygnowała z bycia "przedsiębiorcą" i w konsekwencji nie uzyskuje przychodów oraz nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą skarżącej. Oczywiście taka aktywność należy do decyzji samej skarżącej, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeśli pozostaje ona bierna, to nie może następnie skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy i traktowania jej w sposób uprzywilejowany (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 459/14; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Nie jest więc zasadne przerzucanie na Skarb Państwa obowiązku pokrycia kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów ponieść. Dlatego Sąd odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 255 u.p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.