VIII SA/Wa 747/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Kania /sprawozdawca/, Asesor WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego oddala skargę. Przedmiotem skargi z [...] listopada 2008 r. wniesionej przez D.M. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] października 2008 r. o nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z [...] maja 2008 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. Zaskarżone orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. D.M. złożył w dniu [...] lutego 2008 r. w Biurze Powiatowym wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w przypadku przeniesienia posiadania wszystkich działek rolnych lub ich części położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wniosek złożony został w związku z przejęciem gospodarstwa rolnego od ojca - A..M, który we wniosku złożonym w dniu [...] maja 2007 r. zadeklarował do przyznania płatności ONW działki rolne o numerach ewidencyjnych nr: [...], [...], [...] oraz [...] położone w województwie [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w S. odmówił przyznania D.M. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427.), § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)--, objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) W uzasadnieniu organ stwierdził, że w sprawie nie nastąpiło przeniesienie posiadania całego gospodarstwa lub wszystkich działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej - pomiędzy dwoma podmiotami rolnikiem przekazującym i przejmującym. Zauważył, że za prawidłowe przeniesienie posiadania całego gospodarstwa lub wszystkich działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW, należy uznać takie, które zachodzi między rolnikiem przekazującym i przejmującym. Dalej zauważył, że D.M. nabył tylko część działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności od przekazującego A.M. Wskazał także, że wnioskodawca wszedł w posiadanie działek nr [...] i [...] na podstawie umów dzierżawy, darowizny oraz sprzedaży, jednak są to działki nabyte od osób trzecich. Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., po rozpatrzeniu odwołania strony, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego. Wskazał, że zgodnie z § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)--, objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 - przejmujący do wniosku o przejęcie płatności dołącza umowę, umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW zadeklarowanych we wniosku, lub kopię takiej umowy potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji. Zdaniem organu odwoławczego zwrot ,,przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW-- oznacza, iż przeniesienie posiadania dotyczy działek rolnych położonych na obszarach ONW bądź działek rolnych, których część znajduje się na obszarach ONW. Jednakże umowa o której mowa w § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia winna obejmować działki ewidencyjne, które zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności przez przekazującego. Tylko w takiej sytuacji może nastąpić przejęcie płatności, o które ubiega się przekazujący. Dyrektor oddziału wyjaśnił, że podstawą przejęcia działek zadeklarowanych do płatności ONW były: umowa darowizny z [...] stycznia 2008 r. na mocy której T. i A.M. darowali synowi D.M. m. in. działki zgłoszone uprzednio do przyznania płatności, oznaczone numerami [...] i [...], umowa darowizny i umowa sprzedaży z [...]marca 2008 r., w której m.in. K.M.i darował bratu D.M. działkę o numerze [...], umowa dzierżawy z dnia [...] stycznia 2008 r. zawarta pomiędzy D.M. a K.S. dotycząca działki nr [...]. Powyższe w ocenie organu świadczy, że działki o numerach [...] i [...] nabyte zostały od osób trzecich a tym samym nie został spełniony warunek przekazania całości gruntów rolnych do których o przyznanie płatności ubiegał się przekazujący. Organ powołał się na wyrok NSA z 15 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 217/2007 zgodnie z którym - przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego, o którym mowa a art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, odnosi się do przekazania wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności złożonym przez dotychczasowego producenta rolnego. Jednocześnie organ zauważył, że powyższe zasady obowiązują także przy stosowaniu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. Końcowo organ wskazał, że nie ulega wątpliwości, że przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego, odnosi się do przekazania wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności złożonym przez dotychczasowego producenta rolnego. Na powyższą decyzję D.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w której uznał, że odmowa przyznania dopłat jest niesłuszna. Wyjaśnił, że we wniosku złożonym przez ojca zadeklarowane zostały działki będące własnością ojca oraz dzierżawione przez ojca. W czerwcu 2007 r. przeprowadzona została kontrola Agencji działek rolnych uprawianych i zadeklarowanych do dopłat, która nie stwierdziła uchybień mających wpływ na dopłaty bezpośrednie. Stwierdził, że w dniu [...] stycznia 2008 r. rodzice przekazali mu swoje gospodarstwo w całości. Z dniem [...] stycznia 2008 r. ojciec przekazał również dzierżawione działki nr [...] i [...] a Skarżący zawarł umowę dzierżawy z K.M. dot. działki nr [...] oraz z K.S. dot. działki nr [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego AR i MR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa. Podstawę merytoryczną rozstrzygnięcia stanowił § 6 - obowiązującego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego AR i MR w S.- rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 448 ze zm., dalej jako: rozporządzenie). Rozporządzenie wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm., dalej jako: ustawa). Uwzględniając zapis art. 10 ust.1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym pomoc finansowa jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone m. in. w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy, spełnienie wymogów z rozporządzenia ma podstawowe znaczenie dla pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie płatności ONW. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia - w sytuacji gdy nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich (podkreślenie Sądu) położonych na obszarach ONW działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rzecz innego podmiotu, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi: 1. jeżeli przeniesienie posiadania miało miejsce nie później niż do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW; 2. na wniosek tego podmiotu złożony do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW. Stosownie do ust. 4 § 6 rozporządzenia podmiot przejmujący posiadanie składa wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek przez przekazującego posiadanie. Do wniosku dołącza umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW zadeklarowanych we wniosku, lub kopię takiej umowy potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji ( § 6 ust. 3 rozporządzenia). Za dzień przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW zadeklarowanych we wniosku na rzecz innego podmiotu uznaje się dzień określony w umowie sprzedaży, dzierżawy lub innej umowie, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania. Jeżeli w umowie nie został określony termin przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku, za dzień przeniesienia posiadania tych działek lub ich części przyjmuje się dzień zawarcia umowy ( § 6 ust. 6 rozporządzenia). Z powyżej przedstawionych przepisów, zwłaszcza § 6 ust. 1 rozporządzenia wynika, iż przejmujący ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie płatności w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego, jednakże skuteczność jego wniosku zależy od przejęcia wszystkich działek od przekazującego. W przypadku prawidłowego, zgodnego z rozporządzeniem przeniesienia posiadania, w postępowaniu w sprawie przyznania płatności ONW przejmujący posiadanie wstępuje na miejsce przekazującego posiadanie (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Występuje tu więc kontynuacja postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem przekazującego. Zdaniem Sądu, treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Przepisy te dają uprawnienie do złożenia wniosku o przyznanie ONW tylko temu następcy - producentowi rolnemu, który wszedł na podstawie umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy w posiadanie gospodarstwa rolnego zgłoszonego w pierwszym wniosku. Przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego odnosi się w tym przypadku do przekazania wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności złożonym przez dotychczasowego producenta rolnego. W wyroku z 20 września 2007 r. (sygn. akt II GSK 256/07, lex Nr 374823) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił - na gruncie § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U., Nr 73, poz. 657 ze zm.) - kwestie płatności ONW przysługujących producentowi rolnemu na rzecz którego doszło do przekazania działek rolnych. NSA uznał, że dla przejęcia płatności ONW w trybie powyższego przepisu konieczne jest przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą wszystkie działki rolne położone na obszarach ONW. Uwzględniając podobieństwo regulacji rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. oraz mającego zastosowanie w rozpatrywanej sprawie § 6 ust. 1 rozporządzenia, w kwestii przeniesienia posiadania działek zgłoszonych do przyznania płatności ONW, wskazany wyrok NSA przemawia za prawidłowością wykładni przepisów, zastosowanej przez organy orzekające w sprawie. Przechodząc do analizy kontrolowanej sprawy Sąd zauważa, iż Skarżący -występujący w sprawie jako przejmujący gospodarstwo rolne, nie przejął wszystkich działek zgłoszonych przez przekazującego we wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, złożonym w dniu [...] maja 2007 r. Tylko dwie z tych działek ewidencyjnych ([...] i [...]) stanowiły własność przekazującego i te zostały bezspornie przekazane umową darowizny przejmującemu w dniu [...] stycznia 2008 r. Natomiast pozostałe działki ([...] i [...]) były przez przekazującego dzierżawione, przy czym w dniu [...] stycznia 2008 r. umowy dzierżawy na te grunty zostały rozwiązane. W tej samej dacie skarżący zawarł nowe umowy na dzierżawę tych gruntów, bezpośrednio z ich właścicielami. Następnie w dniu [...] marca 2008 r. działka nr [...] została darowana Skarżącemu przez brata -K.M. Tym samym nie można w tym przypadku stwierdzić, że Skarżący zachował wymogi wynikające z ww. przepisów. Przedstawiony powyżej § 6 ust. 1 rozporządzenia wskazuje na przekazanie gospodarstwa w drodze umów cywilnoprawnych takich jak sprzedaż, dzierżawa lub innych. Przy czym o przekazaniu w świetle tego przepisu można mówić jedynie w przypadku umów zawartych pomiędzy przekazującym a przejmującym gospodarstwo rolne. Powyższy przepis nie dopuszcza przy przekazaniu gospodarstwa udziału osób trzecich - innych rolników. Wyraźnie reguluje sytuację przekazania gospodarstwa w całości przez jednego rolnika (bezpośrednio) na rzecz drugiego. W sytuacji więc zawarcia umów dzierżawy czy darowizny z innym rolnikiem niż przekazujący, nawet jeżeli ich przedmiotem - tak jak w niniejszej sprawie - są działki objęte uprzednio wnioskiem o płatności, złożonym przez przekazującego, nie można przyjąć, że na podstawie tych umów doszło do przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu ww. przepisów. Tym samym należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie nie miało miejsca przekazanie całego gospodarstwa rolnego, a więc wszystkich działek objętych wnioskiem o płatności przez przekazującego. W konsekwencji Sąd uznał, iż skarżona decyzja jest zasadna i nie narusza prawa. Prawidłowo ustalony w sprawie stan faktyczny, w świetle obowiązujących przepisów prawa, nie dawał podstaw do pozytywnego dla skarżącego załatwienia sprawy, co powyżej zostało szczegółowo wyjaśnione. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.