VIII SA/Wa 759/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 11 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku "M." sp. z o.o. z siedzibą w B. (wspólnika spółki cywilnej "S.") o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "M." sp. z o.o. z siedzibą w B. (wspólnika spółki cywilnej "S.") na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić "M." sp. z o.o. z siedzibą w B. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpis u od skargi "M." sp. z o.o. z siedzibą w B. jako wspólnik spółki cywilnej "S." złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (pismo z [...] sierpnia 2010 r.), w którym podała, że nie posiada środków finansowych na ich wpłatę. Następnie odpowiadając na wezwanie Sądu, złożyła wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy występując o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu skarżąca podniosła, że prowadzi działalność rolniczą w zakresie rolnictwa ekologicznego w formie spółek cywilnych z innymi podmiotami, a dopłaty unijne stały się podstawowym elementem opłacalności produkcji rolniczej (ekologicznej), która bez tych dopłat jest z zasady nierentowna. Skarżąca wskazała, iż umorzenie postępowań przez Dyrektora ARiMR w stosunku do wszystkich spółek cywilnych, a przez to pozbawienie dopłat rolniczych nawet za trzy kolejne lata, spowodowało pogorszenie sytuacji finansowej skarżącej, aż do dramatycznego obecnego stanu. Przychody ze sprzedaży przy braku dopłat nie pokrywają kosztów produkcji, a zasoby spółki są na wyczerpaniu. Spółka nie może przerwać produkcji rolniczej, gdyż jest związana zobowiązaniami wieloletnimi ONW i rolnośrodowiskowymi. Skarżąca wskazała także, iż posiada znaczne zobowiązania z tytułu bieżących usług rolniczych oraz należności z tytułu rat leasingowych. W rubryce 6 formularza wniosku PPPr, zatytułowanej Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, spółka wskazała kwotę [...] zł. Natomiast wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) oszacowała na kwotę [...] zł. Oświadczyła też, iż za ostatni rok obrotowy osiągnęła zysk w wysokości [...] zł. Nadto podała, że na rachunku bankowym w [...]nie posiada środków ([...]zł) , natomiast na rachunku bankowym w [...] zgromadzone są środki w kwocie [...]zł. Z nadesłanych przez skarżącą (w odpowiedzi na wezwanie Sądu) dokumentów wynika, iż w roku podatkowym 2010 spółka osiągnęła dochód w kwocie [...] zł [zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2009 (CIT-8)]. Według przedłożonego przez skarżącą spółkę bilansu, stan jej aktywów na [...] grudnia 2009 r. wynosił [...] zł. Z kolei sporządzany dla celów bilansowych rachunek zysków i strat (wersja porównawcza) wykazał w roku 2009 zysk w wysokości [...]zł (mniejszy w porównaniu z rokiem poprzednim, tj. 2008, kiedy to zysk spółki wyniósł [...]zł). Skarżąca przedstawiła także historię i wyciągi z rachunków bankowych za okres od [...] czerwca do [...] sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "u.p.p.s.a"), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 u.p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom fizycznym i prawnym, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, iż przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W sprawie niniejszej do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis od skargi w kwocie [...] zł. Na skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w 6 sprawach zawisłych przed tutejszym sądem na łączną kwotę [...] zł. Analizując wszystkie przedstawione wyżej okoliczności stwierdzić należy, iż Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, które wynoszą [...] zł. Skoro Spółka uzyskała w 2009 r. dochód w kwocie [...] zł, rok wcześniej osiągnęła dochód w kwocie [...] zł, posiada środki trwałe o wartości [...] zł, a [...] lipca posiadała na rachunku bankowym środki w kwocie [...] zł (co wynika z wyciągów z rachunku bankowego) to znaczy, że mogła zabezpieczyć środki niezbędne do uiszczenia kosztów sądowych w sprawie niniejszej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.