VIII SA/Wa 764/25

WyrokWSA w Warszawie2025-12-10

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Leszek Kobylski, Cezary Kosterna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo umorzyły postępowanie w sprawie nieprawidłowego odprowadzania nieczystości ciekłych, uwzględniając jedynie aspekty związane z dokumentacją wywozu nieczystości i poboru wody, pomijając ocenę negatywnego oddziaływania na środowisko, w tym stan techniczny i usytuowanie zbiorników na nieczystości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie przeprowadziły wszechstronnego postępowania wyjaśniającego w zakresie negatywnego oddziaływania na środowisko, skupiając się jedynie na dokumentacji wywozu nieczystości i poboru wody. Pominięto ocenę stanu technicznego, szczelności i usytuowania zbiorników na nieczystości ciekłe, a także istotną decyzję PINB nakazującą rozbiórkę nowego zbiornika z uwagi na naruszenie norm odległościowych. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona z powodu naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.
Stan faktyczny
Skarżący B. S. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy B. o umorzeniu postępowania w sprawie nieprawidłowego odprowadzania nieczystości ciekłych z nieruchomości sąsiedniej. Skarżący podnosił, że fetor ze zbiorników bezodpływowych negatywnie oddziałuje na jego posesję. Organy administracji skupiły się na analizie dokumentacji wywozu nieczystości i poboru wody, nie badając wystarczająco stanu technicznego i usytuowania zbiorników oraz potencjalnego negatywnego oddziaływania na środowisko.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Cezary Kosterna, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nieprawidłowego odprowadzenia nieczystości ciekłych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia 5 grudnia 2024 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego B. S. kwotę 697 (sześćset dziewięć siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Syg. akt VIII SA/Wa 764/25 Uzasadnienie Zaskarżona decyzją z dnia 18 sierpnia 2025 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postepowania administracyjnego( DZ.U z 2024 roku, poz. 572 ze zm. dalej jako k.p.a.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania B. S., od decyzji Wójta Gminy B., znak: [...] z dnia 5 grudnia 2024 roku w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie nieprawidłowego odprowadzania nieczystości ciekłych – orzekło - utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Decyzją Wójta Gminy B. z dnia O5.12.2O24r., znak [...] umorzono postępowanie w zakresie nieprawidłowego odprowadzania nieczystości ciekłych w R. ul. A., numer ewidencyjny działki [...], której współwłaścicielami są: D.D., małżonkowie E. i M. D. oraz małżonkowie I. i A.T.. Jako podstawę prawną powołano oprócz art. 105 § 1 k.p.a. także art. 5 ust. 3b, art. 3 ust. 3 pkt 1 art. 6 ust. 5a ustawy z dnia 13 września 1996 r, o utrzymaniu czystości i porządku w gminach( DZ.U z 2025 roku, poz.733 dalej jako ustawa) oraz art. 379 i art. 380 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2024 r. poz. 54dalej jako ustawa prawo ochrony środowiska). B. S. (dalej: skarżący) działając przez pełnomocnika złożył w ustawowym odwołanie od decyzji. W dniu 15.02.2023r. w wyniku zawiadomienia z dnia 08.02.2023 złożonego przez B.S. ("skarżącego"), właściciela działki sąsiedniej nr ewid. [...], zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nieprawidłowego odprowadzania nieczystości ciekłych pod adresem R. ul. A. nr ewid. działki [...], której współwłaścicielami są D. D., E. i M.D. oraz I. i A. T.. Z informacji wskazanych w zawiadomieniu wynikało, że ze zbiorników na nieczystości ciekłe znajdujących się na w/w posesji wydobywa się fetor odczuwalny na terenie Zespołu Dworsko- Parkowego w R.. W związku z tym istniało podejrzenie nieszczelności zbiorników na nieczystości ciekłe oraz braku ich regularnego opróżniania. W dniu 1 marca 2023 roku przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości gdzie zlokalizowane są zbiorniki na nieczystości ciekłe. W oględzinach wzięli udział M. D.. I. T., D. D. oraz przedstawiciele organu I instancji, nie stawił się zawiadamiający. W trakcie przeprowadzonych oględzin na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości R. nie stwierdzono żadnych uchybień, które wskazywałyby na wymienione nieprawidłowości i mogłyby mieć wpływ na środowisko lub działki sąsiednie, w tym brak było charakterystycznego fetoru, jak również śladów wskazujących na wylewanie ścieków na grunt. Kominy zbiorników były zabezpieczone, a w ich okolicach nie znajdowały się żadne rury odprowadzające. Nie stwierdzono występowania nietypowego ułożenia ściółki, które mogłoby sugerować kamuflowanie nieprawidłowości. Poprzednia kontrola która miała miejsce w dniu 23 marca 2022 roku w zakresie prawidłowości odprowadzania nieczystości na posesji uczestników nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości. Uczestnicy postępowania wskazali, że w okresie od stycznia 2022 roku do 2 marca 2023 roku korzystali z usług W. W. - Przedsiębiorstwo Usługowo – Handlowe ,, W.‘’ w S. w zakresie opróżniania szamba i wywozu nieczystości. Przedsiębiorca w dniu 16 czerwca 2023 roku uzyskał decyzję pozwalającą na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych na terenie gminy B.. Posiada on pojazd o pojemności zbiornika 13 m³. Organ przeprowadził kontrolę dokumentacji w tym okresie na wywóz nieczystości z szamba oraz dokumentacji za pobór wody przez uczestników postępowania. Opłaty za usługi asenizacyjne w tym okresie wskazywały na odbiór 120 m³, co stanowi 78% całkowitej ilości pobranej wody. Uczestnicy wskazywali, że różnica wynika z tego, że korzystali z wody za zewnątrz posesji bez odprowadzania ścieków. W trakcie postępowania właściciele kontrolowanej posesji poinformowali organ, że zostało dokonane zgłoszenie w zakresie wykonania nowego zbiornika na nieczystości ciekłe. W dniu 18 maja 2023 roku uczestnicy poinformowali organ, że nieczystości będą odprowadzane do nowego zbiornika, co potwierdził z dnia 19 czerwca 2023 roku. Organ pierwszej instancji po przeprowadzonym postępowaniu wydał decyzję z dnia 7 sierpnia 2023 roku o umorzeniu postepowania uznając, że jedynym uchybieniem w sprawie było korzystanie z usług wywozu nieczystości przez podmiot niezrejestrowany na terenie gminy B. i w tych okolicznościach istnieją podstawy do jego umorzenia. Organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia 30 listopada 2023 roku uchylił zaskarżona decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznawania. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji nie podjął wszelkich i niezbędnych czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. W ramach uzupełnienia postepowania dowodowego organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 28 grudnia 2023 roku oględziny przedmiotowej nieruchomości w zakresie odprowadzania nieczystości. Organ ustalił, iż nieużytkowane zbiorniki na nieczystości po ich opróżnieniu i odłączeniu są wykorzystywane jako zbiorniki na zbiorniki wody opadowej. Stwierdzono, że prawidłowo zostały połączone nowe zbiorniki na nieczystości i każdy lokal jest podłączony do tych zbiorników. Potwierdza ten fakt pismo konserwatora sieci wodno – kanalizacyjnej z dnia 20 marca 2024 roku. Nie ma możliwości odprowadzania nieczystości do poprzedniego zbiornika na nieczystości. Prawidłowość podłączenia nowych zbiorników na nieczystości stwierdził podczas kontroli Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 27 lipca 2023 roku. Skuteczną likwidację ,, starych ‘’ zbiorników na nieczystości potwierdziła informacja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w P. na podstawie kontroli z dnia 17 grudnia 2024 roku oraz z dnia 21 maja 2025 roku. Z informacji z Komendy Powiatowej Policji w P. wynika, że były prowadzone czynności wyjaśniające w kierunku art. 10 ust.2 w związku z art. 5 ust.1 pkt 3a ustawy w ramach której został ukarany mandatem karnym P. D.. Natomiast wobec M. D. skierowany został wniosek o ukaranie przez Sąd Rejonowy w P.. W ramach uzupełniającego postępowania dowodowego został przeprowadzony dowód z przesłuchania świadka W.W., który potwierdził fakt odbierania nieczystości płynnych z nieruchomości uczestników. Wskazywał, że dysponuje trzema pojazdami i podnosił, że odbierał 5 m³ jak wynika z zapisu na rachunkach. Stwierdził, że widniejące zapisy 12 m³ nie są to jego zapisy. Dokonując oceny prawnej organ odwoławczy że przedmiotowa sprawa była prowadzona pod kątem naruszenia przepisów ustawy oraz ustawy o ochronie środowiska. Wymagania w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości przez jej właściciela określa ustawa , która wskazuje jednocześnie, że nadzór nad jej przestrzeganiem sprawuje wójt (burmistrz, prezydent) - art. 5 ust. 6 ustawy. Do obowiązków właściciela nieruchomości należy w szczególności gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych oraz pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi - art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b ustawy. Zgodnie z treścią art, 5 ust. 7 ustawy, w przepadku stwierdzenia niewykonywania obowiązków określonych w tej ustawie przez właściciela nieruchomości wójt (burmistrz, prezydent) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Ust. 7 nie dotyczy obowiązków, o których mowa w ust. 1 pkt 3-3b - zob. art. 5 ust. 8 ustawy. Niezależnie od tego, zgodnie z art. 363 Prawa ochrony środowiska wójt może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej, której działalność negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko. Jeżeli osoba fizyczna nie dostosowała się do wymagań decyzji nakazującej wykonanie określonych czynności Wójt może, w drodze decyzji, wstrzymać użytkowanie instalacji lub urządzenia (art. 368 ust. 2 Prawa ochrony środowiska). Art. 6 ust 5a ustawy wskazuje, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta kontroluje posiadanie umów, zgodność postanowień umów z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz ze sposobem określonym w przepisach, dowody uiszczania opłat za usługi asenizacyjne. Rada Gminy B. podjęła również uchwałę nr [...] z dnia 31.01.2023r. w sprawie określenia innych sposobów udokumentowania wykonania obowiązku pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych zgromadzonych w zbiornikach bezodpływowych poprzez okazanie rachunków, faktur VAT, paragonów lub dowodów zapłaty za usługi wywozu odpadów komunalnych albo opróżnienia i transportu nieczystości ciekłych (...). Mając powyższe względy na uwadze należy uznać, że stanowisko Wójta Gminy B., w tej sprawie jest właściwe. Wójt Gminy B. wszczął postępowanie w sprawie nieprawidłowego odprowadzania nieczystości ciekłych z nieruchomości położonej przy ul. A.nr ewid. działki [...] w gminie R. ze względu na zawiadomienie złożone przez skarżącego o wydobywającym się fetorze ze zbiorników usytuowanych na nieczystości na w/ w działce odczuwalnym na terenie Zespołu Dworsko - Parkowego w R.. W związku z powyższym zachodziło podejrzenie nieszczelności zbiorników na nieczystości ciekłe oraz braku ich regularnego opróżniania. Jeżeli w toku tego postępowania Wójt stwierdził, że działalność właścicieli nieduchowności narusza obowiązujące standardy korzystania ze środowiska, w szczególności w związku z odprowadzaniem nieczystości ciekłych to zobowiązany jest podjęć niezbędne kroki w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na środowisko, stosownie do art. 363 i 368 ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Powołane przepisy stanowią podstawę do wydania decyzji nakładających obowiązek wykonania określonych czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko oraz decyzji o wstrzymaniu użytkowania instalacji lub urządzenia. Natomiast jeżeli po przeprowadzeniu postępowania wójt gminy nie stwierdził wydobywania się fetoru z szamba może umorzyć postępowanie bez nakładania obowiązków na właściciela szamba. Jak wynika z całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji uzupełnił zebrany materiał dowodowy o zeznania świadka, dodatkowo przeprowadzone zostały oględziny działki, oględziny piwnicy nieruchomości w celu sprawdzenia wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej, wykonano dokumentację fotograficzną, sporządzono również opinię konserwatora wodno-kanalizacyjnego. Dodatkowo Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego przeprowadził kontrolę w dniu 17.12.2024r. oraz uzupełniającą w dniu 21.05.2025r. w której potwierdził skuteczną likwidację starych zbiorników. Zatem zarówno Wójt Gminy B., jak i Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego nie potwierdził zarzutów skarżącego dotyczących naruszeń nieprawidłowego odprowadzania ścieków z działki ewidencyjnej nr [...] położonej przy ul. A.. Organ nadzoru budowlanego, jakim jest PINB posiadający kompetencje, które sprowadzają się w zasadzie do działań z zakresu inspekcji i kontroli tak w zakresie prawidłowości przebiegu procesu budowlanego, jak i utrzymania obiektów budowlanych nie stwierdził uchybień w użytkowaniu nowych zbiorników na nieczystości (wydany nakaz rozbiórki nie oznacza, że ścieki odprowadzane są w sposób nieprawidłowy), jak i uchybień w likwidacji starych zbiorników. Co do nowego zbiornika wydano decyzję o nakazie jego rozbiórki ale nie wynikało to z nieszczelności, czy niewłaściwego (wadliwego) odprowadzania ścieków, a z odległości zbiornika od działki sąsiadującej. Badając wydane w sprawie rozstrzygnięcie pierwszej instancji zdaniem Kolegium dokonało wnikliwej oceny całego zebranego materiału dowodowego i nie dopatrzyło się w przedmiotowej sprawie błędu w ocenie przeprowadzonych dowodów, jak również i błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. W/w rozbieżności co do dokumentów "KP" nie mają wpływu na wynik sprawy. Reasumując, nie zgromadzono dowodów, które w sposób wystarczający potwierdzałyby podejrzenia skarżącego zauważyć w szczególności trzeba, że przeprowadzane czynności w terenie (zarówno te przez organ 1 instancji, jak i PINB w P.) nie stwierdziły nieprawidłowości w odprowadzaniu ścieków. Te dowody są wg Kolegium kluczowe w niniejszej sprawie. Ponadto powtórzyć trzeba, jak wspomniano wyżej, że art. 5 ust. 7 ustawy nie dotyczy obowiązków, o których mowa w ust. 1 pkt 3-3b - co stanowi art. 5 ust. 8 ustawy. Kolegium poglądowo zaznaczyło tu, że jakkolwiek uprawnienia władcze nie dają możliwość bezpośredniej interwencji w odniesieniu do obowiązków właścicieli nieruchomości przewidzianych w art. 5 ust. 1 pkt 3-3b ustawy, ich nieprzyznanie nie pozbawiało gminy innych środków wpływania na postawy właścicieli i wymuszania na nich prawidłowych zachowań, choćby w drodze kierowania zawiadomień o popełnieniu wykroczeń z art. 10 ust. 2 ustawy (zob. wyrok Sądu Najwyższego sygn. IV CSK 597/16 z dnia 20 lipca 2O17 r.). Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł B.S.. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów prawa, a w szczególności: 1) naruszenie norm postępowania art. 7 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a, art. 107 § 3 k.p.a. polegające m.in. na: niesprostaniu powinności stania na straży praworządności, pogwałcenie zasady zaufania do władzy publicznej, zaniechanie kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; 2) naruszenie norm postępowania art. 80 k.p.a. polegające na braku wszechstronnej oceny materiału dowodowego, albowiem organy obu instancji nie przeanalizowały rzetelnie zgromadzonych dowodów, w szczególności: zestawienia zużycia wody i ilości wywożonych ścieków, a decyzje oparto na danych wewnętrznie sprzecznych, co podważa prawidłowość ustaleń faktycznych; 3} naruszenie norm postępowania art. 10 § 1, art. 79 § 2 k.p.a., albowiem skarżący został pozbawiony prawa udziału w przeprowadzeniu dowodu (kontroli rachunków za pobór wody i wywóz nieczystości ciekłych); 4) naruszenie norm postępowania, w szczególności art. 105 § 1 k.p.a. poprzez zastosowanie tej normy w sytuacji, gdy brak było przyczyn uznania, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe; 5) naruszenie norm postępowania art. 35 k.p.a., art. 36 k.p.a polegające na przewlekłości i niegospodarności postępowania, braku uzupełniania istotnego materiału dowodowego (przesłuchanie świadka) przez okres 2 lat, co narusza zasadę szybkości i sprawności postępowania; 6) naruszenie norm prawa materialnego art. 5 ust. 3b, art. 6 ust. 5a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699), art. 379 i art. 380 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001. Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556) poprzez zaniechanie ścisłego wypełniania obowiązków w zakresie ochrony środowiska, w wyniku zaniechania i nieprzeprowadzenia rzetelnej kontroli faktycznego sposobu usuwania nieczystości ciekłych, poprzestając na niepełnych i wewnętrznie sprzecznych dokumentach. 7) naruszenie przepisów o Ochronie Danych Osobowych oraz art. 23 k.c., art. 47 Konstytucji RP poprzez powołanie w decyzji Wójta Gminy B. oraz SKO osoby postronnej – M. S. nie będącej stroną w niniejszym postępowaniu oraz bezpodstawne pokazanie M. S. w złym świetle co narusza art. 23 Kodeksu Cywilnego a także Konstytucję RP. 8) bezczynność organu drugiej instancji w zakresie braku podjęcia działań po ujawnieniu w toku postępowania przed SKO faktu prawdopodobnego podrobienia dowodów (10 rachunków) — art. 270 k.k mających kluczowe znaczenie w wyjaśnieniu sprawy, 9) dopuszczenie się zniesławienia B. S. - art. 212 kk przez Organ pierwszej instancji polegającego na powielaniu przez SKO w swojej decyzji fałszywych informacji wniesionych przez Kontrolowanych, mimo że w aktach sprawy znajduje się stosowna dokumentacja zaprzeczająca powielanym informacjom. W związku z tym wnosił o: - uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podnosił, doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie gromadzenia materiału dowodowego oraz prawidłowej jego oceny – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Wskazywał, że zgromadzony materiał dowodowy nie jest pełny ponieważ organ nie przeprowadził dowodu z ekspertyzy technicznej, że stan techniczny zbiorników na nieczystości, wykorzystywanych do 18 maja 2023 roku był prawidłowy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uznał, że organ nie dokonał oceny dowodu z materiału video, iż strona kontrolowana w 2022 roku dokonywała nieuprawnionych czynności przy zbiorniku na nieczystości. Zdaniem skarżącego organ wydał decyzje błędnie ustalając, że uczestnicy postępowania w okresie od 11 stycznia 2022 roku do 2 marca 2023 roku wybrali na swojej posesji 120 m³ nieczystości w sytuacji gdy rachunki wskazują, że wybrano tylko 50 m³. W tym okresie uczestnicy pobrali 153 m² wody. W drugim okresie od 1 marca 2023 roku do 31 grudnia 2023 roku ustalono, że uczestnicy pobrali 136 m² wody a odebrano 118 m³ ścieków. Jego zdaniem wskazuje to, że w okresie od 11 stycznia 2022 roku do 2 marca 2023 roku duża różnica między pobraną wodą a wybranymi ściekami dowodzi nieprawidłowości w zakresie odprowadzania ścieków. Podnosił, że organ powoływał się pozytywną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w P. dotyczącą ,, starych zbiorników ‘’, ich szczelności, samowolnego przekształcenia w zbiorniki na wody deszczowe, sposobu ich likwidacji przy braku dostarczenia obowiązkowych przeglądów budowalnych, co wskazuje na ich zły stan techniczny, która to decyzja została uchylona przez organ odwoławczy. Wskazuje to, że ustalenia, iż czynności związane z likwidacją i przekształceniem nie były prawidłowe. Skarżący podnosił, że w toku postepowania w związku z pismem uczestników skierowanym do Wójta Gminy B. zarzucającego skarżącemu łamanie prawa ( dotyczące przydomowej oczyszczalni) doszło do naruszenia doszło do zniesławienia – art. 212 k.k. Nadto skarżący zauważył, iż naruszył przepisy ustawy o ochronie danych osobowych oraz art. 23 k.c i art. 47 Konstytucji RP poprzez powoływanie w decyzjach organów osoby postronnej M. S., która nie jest stroną postępowania. Wskazywał na bezczynność organu drugiej instancji w zakresie braku podjęcia działań po ujawnieniu faktu prawdopodobnego podrobienia dowodów – 10 rachunków – art. 270 k.k mających kluczowe znaczenie w wyjaśnieniu sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1647 z późn. zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ naruszył także przepisów prawa materialnego. Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji nie znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za niewystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania. Należy zauważyć, iż organy prowadziły postępowanie w sprawie nieprawidłowego odprowadzania nieczystości i negatywnego oddziaływania na środowisko przez uczestników postępowania – D. D., E. i M. małżonków D. oraz I. i A.T.– współwłaścicieli nieruchomości zabudowanej w R., ul. A.– nr działki [...]. Kwestie nieprawidłowości były podnoszone przez właściciela sąsiedniej działki – nr [...] – B.S., który podnosił, iż fetor ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości uczestników negatywnie oddziaływuje na jego posesję. W ocenie Sądu organy wszczęły i prowadziły postępowanie w przedmiocie naruszenia przez uczestników przepisów ustawy – art. 5 i 6 co do końca nie odpowiadało intencjom skarżącego. Jak wynika z pisma z dnia z 9 lutego 2023 roku skarżącemu chodziło o sprawdzenie szczelności zbiorników na nieczystości ciekłe i ograniczenie negatywnego oddziaływania na środowisko, a przede wszystkim na jego posesję. Zasadniczo podstawą prowadzonego postępowania wskazywanym przez organ pierwszej instancji były przepisy ustawy – art. 3 ust.3 pkt 1, art. 5 ust.3b, art.6 ust.5a oraz przepisy art. 379 – 380 ustawy o ochronie środowiska. Przy tak sformułowanym wniosku skarżącego organ winien przedmiotowe postępowanie przeprowadzić w zakresie prawidłowości wykonania, stanu technicznego, szczególnie szczelności, usytuowania w stosunku do działki skarżącego w kontekście możliwości negatywnego oddziaływania na środowisko. W ocenie Sądu należy zauważyć, iż kwestie odprowadzania nieczystości do zbiorników bezodpływowych regulują przepisy ustawy – art. 5 – 6a w zakresie obowiązku utrzymania czystości i porządku, sposobu realizacji i wykonywania obowiązku utrzymania czystości, przejęcia obowiązków przez gminę. Przepisy tej ustawy nie dają organom gminy wydawania decyzji w zakresie negatywnego oddziaływania na środowisko. W przypadku badania negatywnego oddziaływania środowisko należało przeprowadzić postępowanie należał przeprowadzić postępowania na postawie ustawy o ochronie środowiska. To przepisy art.362 i art. 363 ustawy o ochronie środowiska pozwalają podejmować decyzje w sytuacji negatywnego oddziaływania na środowisko. W pierwszej kolejności odnosząc się do naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy należy zauważyć, iż uchybienia muszą być na tyle istotne aby uznać, że gdyby nie zostały popełnione to w sprawie mogłoby zapaść inne rozstrzygniecie w sprawie. Skarżący wskazuje na brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, a co za tym idzie wadliwe ustalenia faktyczne w sprawie. Nadto wskazuje na wadliwą jego ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. W pierwszej kolejności należy zgodzić się ze skarżącym, że przeprowadzone postępowanie nie odpowiedziało na pytanie czy zbiorniki na nieczystości usytuowane na działce uczestników negatywnie oddziaływają na środowisko, w tym posesję skarżącego. W pierwszej kolejności organ powinien przeprowadzić oględziny oraz dokonać analizy dokumentacji związanej z budową i eksploatacją przedmiotowych zbiorników. Zwrot normatywny: "negatywne oddziaływanie" zakłada, że mamy do czynienia z ujemnymi dla środowiska konsekwencjami prowadzenia określonej działalności. Działalnością wywierającą negatywny wpływ na środowisko będzie zatem naruszenie obowiązujących standardów korzystania ze środowiska. Oznacza to, że jeżeli na skutek działań osób fizycznych, niewykonujących działalności gospodarczej, doszło np. do zanieczyszczenia wód, gleby, atmosfery, czy przekroczenia dopuszczalnych norm natężenia hałasu, to organ wykonawczy gminy będzie zobowiązany do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko. Organ wykonawczy gminy miał obowiązek wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie negatywnego oddziaływania na środowisko przez osobę(osoby) i ramach tego postępowania musi ocenić, czy dane oddziaływanie jest oddziaływaniem negatywnym, czy nie. W przypadku negatywnego oddziaływania powinien zastosować sankcje z art. 363 ust.1 ustawy o ochronie środowiska. Ścieki z mieszkań uczestników były podłączone do zbiorników na nieczystości. Zgodnie z § 35 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie( DZ.U z 2022 roku, poz. 1225, dalej rozporządzenie) zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe, doły ustępów nieskanalizowanych oraz urządzenia kanalizacyjne i zbiorniki do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego powinny mieć dno i ściany nieprzepuszczalne, szczelne przekrycie z zamykanym otworem do usuwania nieczystości i odpowietrzenie wyprowadzone co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu. W § 36 rozporządzenia określa normy odległościowe związane z usytuowaniem zbiorników na nieczystości w stosunku do granicy sąsiedniej posesji. W ocenie Sądu kwestia stanu technicznego, prawidłowości wykonania i usytuowania zbiornika na nieczystości ciekłe może mieć wpływ na negatywne oddziaływanie na środowisko. Organ w przedmiotowym postępowaniu co prawda dokonywał oględzin przedmiotowych zbiorników na nieczystości i czynił ustalenia czy zbiorniki nie są przepełnione i nieczystości nie wypływają ze zbiornika. Należy zauważyć, iż w toku postępowania uczestnicy postępowania wybudowali nowe zbiorniki – dokonując zgłoszenia budowy(bez sprzeciwu). Z drugiej strony w aktach znajduje się decyzja organu nadzoru budowlanego z dnia 11 grudnia 2024 roku nr [...] nakazująca uczestnikom postępowania rozbiórkę zbiornika na ścieki sanitarne w terminie 6 miesięcy z uwagi na niezachowanie norm odległościowych od granicy z działką skarżącego. Przedmiotowa kwestia została zupełnie pominięta przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy w swoim uzasadnienia tylko w sposób marginalny odnosi się do przepisów art. 363 ustawy o ochronie środowiska, nie zauważając, iż organ pierwszej instancji nie badał przesłanek z tego przepisu. Organ pierwszej instancji skupił się zgromadzeniu materiału związanego z dokumentacją pobranej wody, wywozu nieczystości co tylko w pewnym stopniu mogło wskazywać oddziaływanie zbiorników na nieczystości na środowisko. Należy zauważyć, iż właściciele nieruchomości mają obowiązek gromadzenia nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych lub osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków zgodnie z art. 5 ust.1 pkt 3a ustawy. Zgodnie z art. 6 ust.1 pkt 1 ustawy właściciele nieruchomości, którzy pozbywają się nieczystości ciekłych są zobowiązani do udokumentowania w formie umowy przez gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych przez okazanie takich umów i dowodów uiszczania opłat za te usługi. Zgodnie z art. 6 ust. 5a ustawy wójt, burmistrz lub prezydent kontroluje: - posiadanie umów, o których mowa w ust.1; -zgodność postanowień umów, o których mowa w ust.1 pkt 2, wymaganiami określonymi w regulaminie oraz ze sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust.1; - dowody uiszczania opłat za usługi, o których mowa w ust.1, lub inny sposób udokumentowania wykonania obowiązków, o których mowa w art. 5 ust.1 pkt 3b. Art. 6 ust. 5b ustawy stanowi, że w przypadku gdy postanowienia umowy, o której mowa w ust.1 pkt 2, nie spełniają wymagań, o których mowa w ust.5b, umowa o której mowa w ust.1 pkt 2 wygasa, a wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzję, o której mowa w ust.7. Naruszenia wymogów przepisów ustawy wyżej powołanych nie daje podstaw do wydania rozstrzygnięcia w zakresie odziaływania na środowisko. Decyzje z art.5 ust.7 ustawy dotyczą nakazania realizacji obowiązków z ust. 1- 4, za wyjątkiem obowiązków, o których mowa w ust.1 pkt 3 -3b. Przepis art. 6 ust.7 ustawy pozwala obowiązek uiszczania opłat za opróżniane zbiorników, ich wysokości, terminów, terminu i sposobu udostępniania zbiorników bezodpływowych w celu ich opróżniania. W sytuacji gdy organ nie przeprowadził pełnego postępowania w zakresie art. 363 ustawy o ochronie środowiska, szczególnie nie ustalił, że zbiornik na nieczystości ciekłe istniejący na posesji uczestników nie powoduje negatywnego oddziaływania na środowisko, zwłaszcza w kontekście zaistniałej sytuacji – prawomocnej decyzji z dnia 11 grudnia 2024 roku, nr [...] – wydanej przez PINB w P. nakazującej rozbiórkę zbiornika na ścieki wybudowanego przez uczestników postępowania. W związku z uchybieniami i brakiem pełnego postępowania wyjaśniającego w zakresie oddziaływania na środowisko, w tym nieruchomość skarżącego, zbiornika na nieczystości ciekłego organ przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Z uwagi na powyższe, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zwrot kosztów postępowania składa się zwrot uiszczonego wpisu i wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło