VIII SA/Wa 765/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 11 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w B.– wspólnika spółki cywilnej "[...]" o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w B. – wspólnika spółki cywilnej "[...]" na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie płatności bezpośrednich postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej jako skarżąca) zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] września 2010 r. wezwano skarżącą do: złożenia zeznania podatkowego za 2009 r. (CIT – 8); nadesłania wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące; złożenia bilansu rachunku zysków i strat; wskazania wszystkich okoliczności uniemożliwiających poniesienie kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca spółka nadesłała wypełniony formularz PPPr, z którego treści wynika, że prowadzi ona działalność rolniczą w zakresie rolnictwa ekologicznego w formie spółek cywilnych z innymi podmiotami. Skarżąca wyjaśniła, że powszechność dopłat unijnych spowodowała, że stały się one podstawowym elementem opłacalności produkcji rolniczej (ekologicznej), gdzie produkcja bez dopłat jest z zasady nierentowna. Organ II instancji umorzył postępowania w stosunku do wszystkich spółek cywilnych, często za kolejne okresy roczne, skutkiem czego spółki cywilne nie otrzymują dopłat rolniczych często nawet za trzy kolejne lata, co stopniowo spowodowało pogorszenie sytuacji finansowej skarżącej spółki, aż do dramatycznego obecnie stanu. Przychody ze sprzedaży przy braku dopłat nie pokrywają kosztów produkcji, a zasoby spółki są na wyczerpaniu. Spółka nie może przerwać produkcji rolniczej, gdyż jest związana zobowiązaniami wieloletnimi ONW i rolnośrodowiskowymi. Nadto z pisma tego wynika, iż skarżąca nie posiada środków trwałych, zaś za ostatni rok obrotowy osiągnęła zysk w wysokości [...] zł. Stan rachunków bankowych wynosi [...] zł lub jest ujemny. Na rachunkach bankowych występują blokady powodujące debety. Spółka posiada znaczne zobowiązania z tytułu bieżących usług rolniczych. Na potwierdzenie powyższych faktów skarżąca dołączyła kopię zeznania podatkowego CIT – 8, kopie bilansu oraz rachunku zysków i strat, a także kopie wyciągów z rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom fizycznym i prawnym, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, iż przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając sprawę należy zatem odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącej oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż na głównym udziałowcu skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w ponad [...] sprawach zawisłych przed tutejszym sądem na łączną kwotę ponad [...] zł. W związku z powyższym oceniając zdolności płatnicze skarżącej należy brać pod uwagę nie tylko koszty ciążące na niej w przedmiotowej sprawie, ale również w innych sprawach z jej skarg, jak również całkowitą kwotę, którą obowiązany jest uiścić jej główny udziałowiec. Dokonując analizy zdolności płatniczych skarżącej w oparciu o złożone oświadczenie i załączone dokumenty Sąd uznał, że jej aktualna sytuacja finansowa nie pozwala partycypować w kosztach wszczętych postępowań sądowych. Skarżąca nie posiada środków trwałych, w ubiegłym roku osiągnęła wprawdzie niewielki zysk, jednak na chwilę obecną jej środki finansowe są na wyczerpaniu (brak dopłat za kolejne lata), o czym świadczą wyciągi z rachunków bankowych, w związku z czym nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych. Ponadto na skarżącej ciążą wymagalne zobowiązania pieniężne oraz zobowiązania wieloletnie wynikające z rolnych programów unijnych, dlatego Sąd uznał, że nie dysponuje ona wystarczającymi środkami do uiszczenia wymaganych wpisów od skarg. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał za zasadne przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i z tych względów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji postanowienia.