VIII SA/Wa 769/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących z nieujawnionych źródeł za 2003 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...] października 2009 r. (data nadania w placówce pocztowej) A. U. (dalej jako skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wskazaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., w której zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Do skargi skarżący załączył wypełniony formularz PPF, z którego wynika, że nie posiada żadnych środków na uiszczenie wpisu sądowego, gdyż cały majątek zajął urząd skarbowy poprzez ustanowienie hipotek przymusowych. W skład majątku wchodzą: dom o powierzchni [...] metrów kwadratowych posadowiony na działce o powierzchni [...] metrów kwadratowych; nieruchomość - działka o powierzchni [...] metrów kwadratowych, hala magazynowa o powierzchni [...] metrów kwadratowych, hala magazynowa o powierzchni [...] metrów kwadratowych. Oświadczył, iż nie posiada jakichkolwiek oszczędności, zaś nieruchomości obciążone kredytami uniemożliwiają mu zaciągnięcie kredytów. Ponadto oświadczył, że mieszka z żoną, która nie pracuje, zaś jego działalność gospodarcza jest zawieszona i nie osiąga z niej dochodu. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, poprzez: 1. wskazania wszystkich źródeł utrzymania skarżącego i jego żony, 2. nadesłanie wyciągu z rachunków bankowych i lokat skarżącego i jego żony za ostatnie trzy miesiące bądź zaświadczenia o braku operacji na rachunku, 3. wskazanie wysokości wydatków na bieżące utrzymanie skarżącego i rodziny (dowody opłat za energię, gaz, wodę, leki, itp.), 4. wskazanie innych okoliczności uzasadniających wniosek i uniemożliwiających poniesienie kosztów postępowania, 5. nadesłanie zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2008 r., 6. nadesłanie zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz wskazanie okoliczności uniemożliwiających podjecie zatrudnienia. 7. nadesłanie dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji komorniczej i zajęcia majątku. W odpowiedzi na wezwanie Sądu wnioskodawca wyjaśnił, iż w chwili obecnej nie posiada żadnego źródła utrzymania, jego działalność gospodarcza jest w stanie likwidacji i do końca 2009 r. zostanie wyrejestrowana. Wskazał wysokość wydatków na bieżące utrzymanie na poziomie [...] zł i że koszty te są pokrywane z pomocą rodziny. Ponieważ majątek został zajęty przez urząd skarbowy, dlatego nie może on zostać zbyty. Wnioskodawca oświadczył, iż w 2009 r. nie prowadził żadnej produkcji w swoim przedsiębiorstwie, ale poszukiwał nowych możliwości zarobku i dlatego nie zarejestrował się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Jego żona zajmowała się prowadzeniem domu, nie była zarejestrowana jako osoba poszukująca pracy, nie posiada też żadnych rachunków bankowych. Do pisma wnioskodawca załączył: obwieszczenia komornika o licytacji ruchomości, zawiadomienia o wpisaniu hipoteki w kwocie [...] zł do ksiąg wieczystych nieruchomości, kopie zeznania podatkowego PIT – 36 za 2008 r., wyciąg z konta osobistego za okres od [...].09.09 r. do [...].10.09 r. z ujemnym saldem końcowym. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, poprzez: 1. wskazania wszystkich źródeł utrzymania skarżącego w tym wysokości i rodzaju pomocy otrzymywanej od rodziny, 2. wskazanie przyczyn uniemożliwiających podjęcie pracy przez żonę (choroba, kalectwo, inne), 3. wskazanie wysokości wydatków na bieżące utrzymanie skarżącego i rodziny (dowody opłat za energię, gaz, wodę, leki, itp.), 4. przedstawienie informacji o posiadanych ruchomościach (samochody, maszyny, inne przedmioty wartościowe). W odpowiedzi na wezwanie Sądu wnioskodawca wyjaśnił, że w chwili obecnej jedynym źródłem utrzymania jest pomoc teściowej w postaci gotowania obiadów i sporządzania zakupów żywności, teściowa utrzymuje się z emerytury w kwocie około [...] zł, posiada również niewielkie kwoty z zasiłku pogrzebowego oraz z polisy po zmarłym mężu. Żona wnioskodawcy nie pracowała, gdyż poza zajmowaniem się domem, opiekowała się również nastoletnią córką, u której stwierdzono dysleksję i dysortografię oraz opiekowała się ciężko chorym na raka płuc ojcem, żona szuka pracy, ale z uwagi na wiek jest to trudne. Do pisma załączył kserokopie rachunków za gaz, wodę oraz energię elektryczną. Oświadczył, że nie posiada ruchomości przedstawiających jakąś wartość, nie posiada samochodu. W firmie urządzenia, konstrukcje były budowane i wykonywane przez pracowników w czasie godzin pracy (taśmociągi, czy piec odlewniczy własnej konstrukcji stanowią wartość złomu, a wykonane konstrukcje są na stałe związane z podłożem). Postanowieniem z 18 stycznia 2010 roku referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] stycznia 2010 r. (data wpływu do Sądu [...] luty 2010 r.) skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Skarżący powtarzając ponownie wcześniej prezentowaną argumentację podniósł, że on oraz żona nie są w stanie uiścić wpisu bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Podniósł, że Sąd nie wziął pod uwagę faktu, iż zarówno on jak i jego żona nie uzyskują żadnych dochodów. Podniósł, iż co prawda posiada z żoną majątek nieruchomy, lecz jest on w całości zajęty hipoteką przymusową i nie może być zbyty. Pomimo chęci nie jest w stanie zaciągnąć kredytu, czy sprzedać nieruchomości. Powtórzył, że nie prowadzi działalności gospodarczej i poszukuje pracy, jednak z uwagi na zawieszoną działalność gospodarczą nie może się zarejestrować jako osoba bezrobotna, zaś jego żona jest w trakcie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna. Podniósł, że posiada zadłużenie u dostawców mediów, na dowód czego załączył wezwanie do zapłaty od dostawcy gazu. Podniósł, że z uwagi na posiadany majątek nie może korzystać z pomocy MOPS-u. Wyjaśnił, iż córka pozostaje na własnym utrzymaniu i mieszka poza R.. Wskazał, że jedyną możliwością uiszczenia wpisu byłoby wzięcie kredytu przez teściową. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 245 § 2 u.p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym stosownie do art. 246 §1 pkt 2 u.p.p.s.a., gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, iż pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Wniosek skarżącego dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na dzień wydania niniejszego postanowienia do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy od skargi w wysokości [...] złotych. Odnosząc się do okoliczności wskazanej przez skarżącego w sprzeciwie, że zarówno on jak i jego żona nie uzyskują dochodów i pozostają na utrzymaniu rodziny, to mając na względzie zasady doświadczenia życiowego i logicznego wnioskowania w ocenie Sądu są mało wiarygodne. Ponadto stwierdzić należy, że Sąd ocenia nie tylko kwestie wysokości uzyskiwanych dochodów, lecz również sytuację majątkową. Zauważyć należy, że skarżący wraz z małżonką posiada znaczny majątek nieruchomy, co prawda obciążony hipoteką, jednak posiadający określoną wartość, która prawdopodobnie przewyższa wartość wierzytelności zabezpieczonej hipotecznie, poza tym wnioskodawca nie wskazał by było inaczej. W ocenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy Sąd dodatkowo utwierdziło stanowisko MOPS, który odmówił przyznania skarżącym pomocy socjalnej z uwagi na sytuacje majątkową. Ponadto dla rozstrzygnięcia decydujące znaczenie miało i nadal ma niewykazanie przez skarżącego niemożliwości poniesienia tych kosztów. W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka jest konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Oceniając zasadność zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, Sąd nie może pominąć faktu, że skarżący został wezwany do nadesłania wyciągu z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, nadesłał natomiast wyciąg z rachunku za okres jednego miesiąca, co uniemożliwia pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, nie można też wykluczyć, że w okresie nieobjętym wyciągiem istniały jakieś wpływy na konto powodujące saldo dodatnie pozwalające na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Ponadto skarżący przyznał, iż źródłem uiszczenia wpisu może być kredyt zaciągnięty przez teściową. Dodatkowo wskazać należy, iż w przypadku uiszczenia wpisu sądowego od skargi i uwzględnienia skargi przez Sąd stosownie do treści art. 200 u.p.p.s.a. przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.