VIII SA/Wa 770/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących z nieujawnionych źródeł za 2003 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...] października 2009 r. (data nadania w placówce pocztowej) M. U. (dalej jako skarżąca) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wskazaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., w której zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Do skargi skarżąca załączyła wypełniony formularz PPF, z którego wynika, że nie posiada żadnych środków na uiszczenie wpisu sądowego, gdyż cały majątek zajął urząd skarbowy poprzez ustanowienie hipotek przymusowych. W skład majątku wchodzą: dom o powierzchni [...] metrów kwadratowych posadowiony na działce o powierzchni [...] metrów kwadratowych; nieruchomość - działka o powierzchni [...] metrów kwadratowych, hala magazynowa o powierzchni [...] metrów kwadratowych, hala magazynowa o powierzchni [...] metrów kwadratowych. Oświadczyła, iż nie posiada jakichkolwiek oszczędności, zaś nieruchomości obciążone kredytami uniemożliwiają jej zaciągnięcie kredytów. Ponadto oświadczyła, że nie pracuje, zaś działalność gospodarcza męża jest zawieszona i nie osiąga z niej dochodu. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, poprzez: 1. wskazania wszystkich źródeł utrzymania skarżącej i jej męża, 2. nadesłanie wyciągu z rachunków bankowych i lokat skarżącej i jej męża za ostatnie trzy miesiące bądź zaświadczenia o braku operacji na rachunku, 3. wskazanie wysokości wydatków na bieżące utrzymanie skarżącej i rodziny (dowody opłat za energię, gaz, wodę, leki, itp.), 4. wskazanie innych okoliczności uzasadniających wniosek i uniemożliwiających poniesienie kosztów postępowania, 5. nadesłanie zeznania podatkowego skarżącej i jej męża za 2008 r., 6. nadesłanie zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej oraz wskazanie okoliczności uniemożliwiających podjecie zatrudnienia. 7. nadesłanie dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji komorniczej i zajęcia majątku. W odpowiedzi na wezwanie Sądu w jednym piśmie podpisanym przez wnioskodawczynię i jej męża (skarżącego w sprawie VIII SA/Wa 769/09) A. U. w imieniu swoim i swojej żony wyjaśnił, iż w chwili obecnej nie posiada żadnego źródła utrzymania, jego działalność gospodarcza jest w stanie likwidacji i do końca 2009 r. zostanie wyrejestrowana. Wskazał wysokość wydatków na bieżące utrzymanie na poziomie [...] zł i że koszty te są pokrywane z pomocą rodziny. Ponieważ majątek został zajęty przez urząd skarbowy, dlatego nie może on zostać zbyty. Mąż wnioskodawczyni w 2009 r. nie prowadził żadnej produkcji w swoim przedsiębiorstwie, ale poszukiwał nowych możliwości zarobku i dlatego nie zarejestrował się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Jego żona zajmowała się prowadzeniem domu, nie była zarejestrowana jako osoba poszukująca pracy, nie posiada też żadnych rachunków bankowych. Do pisma wnioskodawczyni załączyła: obwieszczenia komornika o licytacji ruchomości, zawiadomienia o wpisaniu hipoteki w kwocie [...] zł do ksiąg wieczystych nieruchomości, kopie zeznania podatkowego PIT – 36 za 2008 r., wyciąg z konta osobistego męża wnioskodawczyni za okres od [...].09.09 r. do [...].10.09 r. z ujemnym saldem końcowym. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, poprzez: 1. wskazania wszystkich źródeł utrzymania skarżącej w tym wysokości i rodzaju pomocy otrzymywanej od rodziny, 2. wskazanie przyczyn uniemożliwiających podjęcie pracy (choroba, kalectwo, inne), 3. wskazanie wysokości wydatków na bieżące utrzymanie skarżącej i rodziny (dowody opłat za energię, gaz, wodę, leki, itp.), 4. przedstawienie informacji o posiadanych ruchomościach (samochody, maszyny, inne przedmioty wartościowe). W odpowiedzi na wezwanie Sądu podobnie jak wcześniej pismem podpisanym przez małżonków U., a napisanym przez męża wnioskodawczyni wyjaśniono, że w chwili obecnej jedynym źródłem utrzymania jest pomoc teściowej w postaci gotowania obiadów i sporządzania zakupów żywności, teściowa utrzymuje się z emerytury w kwocie około [...] zł, posiada również niewielkie kwoty z zasiłku pogrzebowego oraz z polisy po zmarłym mężu. Wnioskodawczyni nie pracowała, gdyż poza zajmowaniem się domem, opiekowała się również nastoletnią córką, u której stwierdzono dysleksję i dysortografię oraz opiekowała się ciężko chorym na raka płuc ojcem, żona szuka pracy, ale z uwagi na wiek jest to trudne. Do pisma załączył kserokopie rachunków za gaz, wodę oraz energię elektryczną. Oświadczył, że nie posiada ruchomości przedstawiających jakąś wartość, nie posiada samochodu. W firmie urządzenia, konstrukcje były budowane i wykonywane przez pracowników w czasie godzin pracy (taśmociągi, czy piec odlewniczy własnej konstrukcji stanowią wartość złomu, a wykonane konstrukcje są na stałe związane z podłożem). Postanowieniem z 18 stycznia 2010 roku referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] stycznia 2010 r. (data wpływu do Sądu [...] luty 2010 r.) skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Mąż skarżącej powtarzając ponownie wcześniej prezentowaną argumentację podniósł, że on oraz żona nie są w stanie uiścić wpisu bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Podniósł, że Sąd nie wziął pod uwagę faktu, iż zarówno on jak i jego żona nie uzyskują żadnych dochodów. Podniósł, iż co prawda posiada z żoną majątek nieruchomy, lecz jest on w całości zajęty hipoteką przymusową i nie może być zbyty. Pomimo chęci nie jest w stanie zaciągnąć kredytu, czy sprzedać nieruchomości. Powtórzył, że nie prowadzi działalności gospodarczej i poszukuje pracy, jednak z uwagi na zawieszoną działalność gospodarczą nie może się zarejestrować jako osoba bezrobotna, zaś jego żona jest w trakcie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna. Podniósł, że posiada zadłużenie u dostawców mediów, na dowód czego załączył wezwanie do zapłaty od dostawcy gazu. Podniósł, że z uwagi na posiadany majątek nie może korzystać z pomocy MOPS-u. Wyjaśnił, iż córka pozostaje na własnym utrzymaniu i mieszka poza R.. Wskazał, że jedyną możliwością uiszczenia wpisu byłoby wzięcie kredytu przez teściową. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 245 § 2 u.p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym stosownie do art. 246 §1 pkt 2 u.p.p.s.a., gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżąca rzeczywiście wykazała, iż pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Wniosek skarżącej dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na dzień wydania niniejszego postanowienia do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy od skargi w wysokości [...] złotych. Odnosząc się do okoliczności wskazanej przez męża skarżącej w sprzeciwie, że zarówno on jak i jego żona nie uzyskują dochodów i pozostają na utrzymaniu rodziny, to mając na względzie zasady doświadczenia życiowego i logicznego wnioskowania w ocenie Sądu są mało wiarygodne. Nie negując faktu opiekowania się przez skarżącą domem, córką i ojcem, stwierdzić należy, iż nie uniemożliwiało to jej podjęcia zatrudnienia, zwłaszcza, że w/w osoby nie legitymowały się orzeczeniami o niezdolności do samodzielnej egzystencji, również skarżąca nie wykazała by była niezdolna do pracy, natomiast fakt niepodjęcia zatrudnienia oraz niezarejestrowania się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna wskazywać może, iż nie miała takiej potrzeby z uwagi na dochody uzyskiwane przez nią lub jej męża. Ponadto stwierdzić należy, że Sąd ocenia nie tylko kwestie wysokości uzyskiwanych dochodów, lecz również sytuację majątkową. Zauważyć należy, że skarżąca wraz z mężem posiada znaczny majątek nieruchomy, co prawda obciążony hipoteką, jednak posiadający określoną wartość, która prawdopodobnie przewyższa wartość wierzytelności zabezpieczonej hipotecznie, poza tym wnioskodawczyni nie wskazała by było inaczej. W ocenie sytuacji majątkowej wnioskodawczyni Sąd dodatkowo utwierdziło stanowisko MOPS, który odmówił przyznania skarżącym małżonkom pomocy socjalnej z uwagi na sytuacje majątkową. W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca przyznała, iż źródłem uiszczenia wpisu może być kredyt zaciągnięty przez jej matkę. Dodatkowo wskazać należy, iż w przypadku uiszczenia wpisu sądowego od skargi i uwzględnienia skargi przez Sąd stosownie do treści art. 200 u.p.p.s.a. przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.