VIII SA/Wa 772/10
PostanowienieWSA w Warszawie2010-10-26
Skład orzekający: Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinien zostać uwzględniony, jeśli sytuacja materialna wnioskodawców, mimo posiadania dochodu, jest trudna, a koszty postępowania mogłyby stanowić barierę nie do pokonania?Ratio decidendi
Prawo pomocy w postępowaniu sądowym przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W sytuacji, gdy łączny dochód rodziny jest niewielki w przeliczeniu na członka, a skarżący są osobami schorowanymi, obowiązek poniesienia kosztów sądowych może stanowić barierę trudną do pokonania, uzasadniając przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.Stan faktyczny
Skarżący T. i M. D. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wcześniejszym postanowieniem przyznano im prawo pomocy jedynie w ograniczonym zakresie. Skarżący argumentowali, że są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, a ich pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z niskiego, łącznego dochodu, przy czym jeden z synów jest bezrobotny, a drugi obciążony alimentami. Jeden z członków rodziny jest ubezwłasnowolniony, a jego środki nie są dostępne.Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego oraz zwrócono się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o wyznaczenie radcy prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 26 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. i M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi T. i M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty prolongacyjnej postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, 2. zwrócić się do właściwej Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o wyznaczenie radcy prawnego dla M. i T. D. zam. R., ul. [...]
Postanowieniem z dnia 3 września 2010 r. przyznano T. i M. D. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 300 zł. W pozostałym zakresie wniosek oddalono.
W dniu [...] października 2010 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W jego uzasadnieniu skarżący podnieśli, że są osobami w podeszłym wieku. Wyjaśnili, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają z dwoma synami i szwagrem, dla którego T. D. został ustanowiony opiekunem prawnym. Oświadczyli, że ich pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z łącznego dochodu w wysokości [...] zł (tj. emerytury wnioskodawców), gdyż syn A. jest osobą bezrobotną, syn J. otrzymuje wynagrodzenie – [...] zł, ale płaci alimenty na dwoje dzieci i nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, natomiast ubezwłasnowolniony szwagier posiada wprawdzie niewielką emeryturę, ale nie wyraża zgody na dysponowanie nią. Ponadto wyjaśnili, że są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, doświadczonymi przez los – śmierć syna.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy na wstępie zaznaczyć należy, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje skarżący okażą się niewystarczające może on wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub osób posiadających bardzo niski dochód, a więc takich, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych.
Dodatkowo należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Sytuacja rodzinna i materialna skarżących znana jest Sądowi z urzędu bowiem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy występowali oni w sprawie VIII SA/Wa 128/10. Ze złożonego oświadczenia wynika, że dochód pięcioosobowej rodziny skarżących kształtuje się na poziomie [...] zł oraz, że jeden z synów jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym na dwoje dzieci, natomiast drugi jest osobą bezrobotną. Skarżący są osobami schorowanymi, wymagającymi stałego leczenia wielu schorzeń (załączone zaświadczenie lekarskie). Nie są wprawdzie pozbawieni źródła utrzymania jednakże łączny dochód rodziny w przeliczeniu na każdego jej członka jest niewielki. Obowiązek poniesienia kosztów sądowych mógłby stanowić barierę trudną do pokonania, podobnie jak zgromadzenie środków na ustanowienie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika.
Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło