VIII SA/Wa 778/17
WyrokWSA w Warszawie2018-03-14
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Sławomir Fularski, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy starosta, sprawując nadzór nad spółką wodną, jest uprawniony do wydania decyzji administracyjnej nakazującej spółce przebudowę urządzenia wodnego (przepustu melioracyjnego) na wniosek członka spółki?Ratio decidendi
Starosta, sprawując nadzór nad spółką wodną, nie jest uprawniony do wydania decyzji administracyjnej nakazującej spółce przebudowę urządzenia wodnego na wniosek członka spółki. Nadzór ten ma charakter prawny i nie obejmuje spraw związanych ze stosunkami między spółką a jej członkami, a przepisy Prawa wodnego nie przewidują takiej możliwości ingerencji w drodze decyzji administracyjnej. Żądanie członka spółki powinno być kierowane do organów spółki.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do organów administracji o nakazanie spółce wodnej przesunięcia przepustu na rowie melioracyjnym. Po rozstrzygnięciu sporu kompetencyjnego, Starosta odmówił wszczęcia postępowania, a następnie decyzją odmówił nakazania przebudowy urządzenia wodnego, wskazując na brak podstaw prawnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Starosty w mocy. Skarżący zaskarżył decyzję Kolegium do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przebudowy urządzenia wodnego oddala skargę.
Skarga w przedmiotowej sprawie została wywiedziona na tle następujących okoliczności:
Pismem z dnia 7 października 2015 r. Z. N. (dalej: skarżący, strona) zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej: PINB) o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nakazania Gminnej Spółce Wodnej w K. (dalej również: GSW, Spółka Wodna) przesunięcia przepustu na rowie melioracyjnym, usytuowanym na działkach nr ew. [...] i [...], położonych w miejscowości M..
PINB pismem z dnia [...]października 2015 r. powyższy wniosek przekazał do Starosty [...] (dalej: również Starosta, organ I instancji), uznając się niewłaściwym w sprawie związanej z urządzeniami melioracji wodnej szczegółowej, w tym instalowania przepustów na rowach melioracyjnych lub ich przenoszenia.
Starosta zwrócił wniosek do organu nadzoru budowlanego wskazując, że nie ma możliwości sfinansowania prac związanych z przeniesieniem przepustu oraz wykonaniem nowego na działce należącej do skarżącego.
W związku z powyższym skarżący zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego. Postanowieniem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II OW 44/16 (publ. Lex nr 2177623) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Starostę [...] jako organ właściwy do rozpoznania sprawy nakazania przesunięcia przepustu na rowie melioracyjnym.
W związku z rozstrzygnięciem Sądu, Starosta zwrócił się do Rejonowego Związku Spółek Wodnych w S. (dalej: RZSW) o szczegółowe rozpoznanie możliwości wykonania przesunięcia przepustu na rowie melioracyjnym oraz rozważenie możliwości zakupu kręgów do przedłużenia istniejącego przepustu.
W odpowiedzi na powyższe Starosta uzyskał informację, że ani RZSW, ani Spółka Wodna nie widzą zgodnej z prawem możliwości wykonania ze składek członkowskich przesunięcia lub przedłużenia istniejącego przepustu na rowie melioracyjnym.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. Starosta odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nakazania GSW przesunięcia przepustu znajdującego się na rowie R-A pomiędzy działkami nr [...] i [...] obręb M. - wykonanego w latach 1986 r. - 1989 r. w ramach zadania melioracyjnego "[...]" i zlokalizowania go w połowie między działkami nr [...] i [...] oraz w połowie między działkami [...] i [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Prawo wodne nie przewiduje uprawnień Starosty do nakazania Spółce Wodnej wykonania powyższego zadania, tj. przesunięcia przepustu.
W wyniku złożonego przez skarżącego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., znak. [...] uchyliło w całości zażalone postanowienie, wskutek czego Starosta wszczął postępowanie w sprawie dokonania oceny zasadności żądania przesunięcia przepustu znajdującego się na rowie R-A pomiędzy działkami nr [...] i [...] obręb M. - wykonanego w latach 1986- 1989 w ramach zadania melioracyjnego "[...]".
W toku postępowania skarżący złożył wniosek o poprawne, tj. zgodne ze złożonym przez niego wnioskiem z dnia 7 października 2015 r. oraz późniejszą korespondencją, określenie przedmiotu postępowania. Skarżący podkreślił, że jego wniosek dotyczy nakazu administracyjnego wobec Spółki Wodnej wykonania prac stricte technicznych. Skarżący wniósł również o prawidłowe określenie stron postępowania, uznanie za dowód projektu technicznego zadania "[...]" wraz
z mapą projektową, dokumentującą planowaną lokalizację oraz oświadczenia innych właścicieli przepustów na przedmiotowym rowie melioracyjnym. W aktach sprawy znajduje się również protokół z przeprowadzonej w dniu 4 maja 2017 r. rozprawy
w obecności m.in. skarżącego w sprawie lokalizacji przepustu.
Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. Starosta, działając na podstawie art. 178, art. 179 i art. 180 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r., poz. 469 ze zm., zwana dalej: P.w.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.), odmówił nakazania Gminnej Spółce Wodnej w K. przebudowy urządzenia wodnego w postaci przesunięcia przepustu melioracyjnego znajdującego się na rowie R-A, umiejscowionego obecnie na działkach o numerach: [...] i [...], na działki o numerach: [...] i [...] w miejscowości M., gmina K..
W uzasadnieniu decyzji Starosta podał, że organ I instancji od pierwszych pism strony przesyłał je do Wojewódzkiego Związku Melioracji i Urządzeń Wodnych
w [...] Oddział w R. Inspektorat w S. (dalej: WZMiUW) oraz do GSW, aby obydwie jednostki rozpatrzyły możliwość sprostania żądaniom skarżącego jako członka Spółki Wodnej. Starosta bowiem nie posiada możliwości prawnych i finansowych do przesunięcia przepustu na rowie R-A, ani zbudowania nowego przepustu na działkach skarżącego (tj. nr [...] i [...]). Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że wszelkie opracowania z lat 80-tych i 90-tych XX wieku pokazują lokalizację spornego przepustu zgodną ze stanem faktycznym na gruncie. Nabycie przez skarżącego praw do nieruchomości gruntowych o numerach: [...] i [...] w 2004 r. nie stanowi podstawy do wprowadzenia przez Starostę zmian w budowie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych z lat 80-tych XX wieku. Należy zauważyć, że przez około 20 lat umiejscowienie przepustu nie było kwestionowane przez użytkowników gruntów, którzy podpisali protokół odbioru urządzenia wodnego bez uwag.
Jednocześnie Starosta poinformował skarżącego, że w myśl art. 9 ust. 1 pkt 19
i ust. 2 pkt 2 oraz art. 122 P.w., posiada on możliwość przebudowy rowu melioracyjnego R-A, uzyskując wcześniej pozwolenie wodnoprawne. Ponadto organ
I instancji zauważył, że podwyższenie przez Starostę składek członkowskich w GSW nie skutkuje przebudową urządzenia wodnego. Brak działania Starosty w tym zakresie nie jest spowodowany brakiem środków finansowych w Spółce Wodnej, ale brakiem jego uprawnień do narzucenia GSW przesunięcia bądź wykonania przepustu.
Stosunek członkostwa w spółce wodnej posiada, pomimo nadzoru i kontroli starosty, charakter cywilnoprawny, a skutkiem przyjęcia cywilnoprawnego charakteru spółki wodnej jest przyjęcie, że składka członkowska ma charakter świadczenia cywilnoprawnego. Ustalenie i ściąganie składek oraz świadczeń należnych spółce wodnej od jej członków nie wiąże się z prawnopubliczną działalnością spółki (wyroki WSA w Białymstoku: z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 627/08, publ. Lex nr 538699 oraz z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 640/15, publ. cbosa).
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, zarzucając jej:
1/ naruszenie art. 9 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez błędne określenie kręgu stron postępowania oraz uniemożliwienie niektórym stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania,
2/ naruszenie art. 12 §1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 35 § 3 oraz art. 36 k.p.a.,
z uwagi na przewlekłe działanie w sprawie i brak informowania stron o przyczynach przewlekłości,
3/ naruszenie art. 13 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie próby nakłonienia stron do zawarcia ugody,
4/ naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 w związku z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez błędne określenie kręgu stron i skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną,
5/ naruszenie art. 36 w związku z art. 35 § 3 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy
w terminie i niedopełnienie obowiązku zawiadomienia strony o nowym terminie
z wyjaśnieniem przyczyn zwłoki w załatwieniu sprawy,
6/ naruszenie art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie o wszczęciu postępowania wszystkich osób będących stronami w sprawie,
7/ naruszenie art. 75 § 1 i art. 78 k.p.a. poprzez niedopuszczenie do postępowania dowodu w postaci kluczowego dla sprawy dokumentu - projektu technicznego inwestycji "[...]",
8/ naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego.
Kolegium, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu przepisów prawnych dotyczących przedmiotowej materii, organ odwoławczy powtórzył za Starostą, że przepisy prawa nie przewidują możliwości wydania przez ten organ nakazu administracyjnego (decyzji) wobec Spółki Wodnej wykonania wnioskowanych przez skarżącego prac. Wydanie przez Starostę decyzji administracyjnej w ramach nadzoru i kontroli nad działalnością Spółki Wodnej może nastąpić tylko w sytuacjach wskazanych w art. 179 i art. 180 P.w.
Nadzór Starosty nad działalnością spółek wodnych nie może być rozumiany jako prawo do wydania jakiejkolwiek decyzji administracyjnej w każdej indywidualnej sprawie członka takiej spółki, w tym nakazania spółce podjęcia określonych działań
w formie decyzji administracyjnej, skoro brak jest przepisu prawa przewidującego uprawnienie do wydania takiej decyzji.
W ocenie Kolegium, Starosta nie był władny podjąć decyzji w indywidualnej kwestii skarżącego o wnioskowanej przez niego treści, tj. nakazać w formie decyzji administracyjnej wykonanie określonych prac Spółce Wodnej.
W świetle powyższego, zarzuty skarżącego zawarte w odwołaniu, a dotyczące art. 9, art. 10 § 1, art. 13 § 2, art. 61 § 4 i art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. nie mogą skutkować uchyleniem skarżonej decyzji. Zarzuty dotyczące niezałatwienia sprawy w terminie
i przewlekłego działania również nie mają wpływu na treść wydanej decyzji.
Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia art. 75 § 1 i art. 78 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., Kolegium stwierdziło, iż w postępowaniu administracyjnym brak jest obowiązku formalnego zawiadamiania strony o uznaniu określonych dokumentów za dowód w sprawie. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja, o której uznanie za dowód wnioskował skarżący.
Organ odwoławczy zauważył, że lokalizacja przepustu na opracowaniach jest zgodna ze stanem faktycznym na gruncie, natomiast obecnie skarżący zasadność swego wniosku opiera przede wszystkim na pewnym domniemaniu technicznym, tj. zawarciu w protokole z okazania projektu - obiekt "[...]" stwierdzenia, iż "przyjęto zasadę: jeden przepust na dwie działki". Skarżący zaznaczył przy tym, że jest to kluczowy dowód w sprawie. Odnosząc się do tego dowodu Kolegium stwierdziło, że nawet nieziszczenie się założenia przyjętego w tym projekcie nie może skutkować obecnie nakazaniem przez organ nadzoru wykonania żądanych prac w formie decyzji administracyjnej.
Starosta podniósł, że obszerna korespondencja w tej sprawie między Starostą
a innymi organami wskazuje na próby uczynienia zadość żądaniom skarżącego. Jednak załatwienie jego wniosku możliwe jest jedynie w ramach członkostwa w Spółce Wodnej, w drodze porozumienia ze Spółką, ustalenia poziomu ewentualnej partycypacji
w kosztach wykonania określonych prac. Nie jest jednak możliwe wkroczenie w tę sprawę organu administracji w formie władczego nakazania GSW wykonania żądanych przez skarżącego czynności.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając: I. rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. poprzez przekroczenie terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym,
2) naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Starosty oraz niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy,
w szczególności niewzięciu pod uwagę faktu, iż Starosta błędnie określił krąg stron postępowania poprzez skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną oraz
w sposób niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy; pominięcie faktu, iż Starosta nie dopełnił obowiązku przesłania odwołania wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie 7 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, czym naruszył art. 133 k.p.a.;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez dowolną i nieuprawnioną nadinterpretację art. 178 P.w., która nie uwzględnia rozstrzygnięcia kompetencyjnego Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2016 r. (sygn. OW 44/16)
i zawartych w nim wykładni Prawa wodnego oraz wykładni literatury fachowej.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną
w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej
i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Materialnoprawną podstawę podjętych w postępowaniu administracyjnym decyzji stanowiły przepisy ustawy Prawo wodne w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od 1 stycznia 2018 r.
Zgodnie z art. 164 ust. 1 P.w., spółki wodne, z zastrzeżeniem ust. 2, oraz związki wałowe są formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, zrzeszają osoby fizyczne lub prawne i mają na celu zaspokajanie wskazanych ustawą potrzeb
w dziedzinie gospodarowania wodami.
Stosownie do art. 164 ust. 3 P.w., spółki wodne mogą być tworzone
w szczególności do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń służących do:
1) zapewnienia wody dla ludności, w tym uzdatniania i dostarczania wody; 2) ochrony wód przed zanieczyszczeniem, w tym odprowadzania i oczyszczania ścieków; 3) ochrony przed powodzią; 4) melioracji wodnych oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na terenach zmeliorowanych; 5) wykorzystywania wody do celów przeciwpożarowych; 6) utrzymywania wód.
Zgodnie z art. 178 P.w., nadzór i kontrolę nad działalnością spółek wodnych sprawuje starosta. Natomiast stosownie do art. 179 ust. 2 P.w. starosta orzeka
w formie decyzji o zgodności z prawem i statutem uchwał organów spółki wodnej.
W przypadku powtarzającego się naruszania przez zarząd prawa lub statutu starosta może, w drodze decyzji, rozwiązać zarząd, wyznaczając osobę pełniącą jego obowiązki (art. 180 ust. 1 P.w.).
Stosownie do art. 179 i art. 180 P.w. nadzór starosty sprowadza się do możliwości władczej ingerencji w działalność spółki wówczas, gdy jej organy dopuszczają się naruszeń prawa.
W ramach kompetencji nadzorczych starosta uprawniony jest również do:
- zatwierdzania statutu spółki oraz zmian statutu (art. 165 ust. 3 i ust. 6 P.w.),
- ustanawiania zarządu komisarycznego w przypadku niedokonania wyboru nowego zarządu przez walne zgromadzenie spółki (art. 180 ust. 3 P.w.),
- rozwiązania spółki i wyznaczania likwidatora w przypadkach wskazanych w ustawie (art. 181 ust. 2 P.w.),
- przyznawania wynagrodzenia likwidatorowi spółki (art. 182 ust. 5 P.w.),
- wystąpienia o wykreślenie spółki z katastru wodnego po zakończeniu likwidacji (art. 184 P.w.).
Oprócz kontroli i nadzoru uchwał organów spółki wodnej starosta posiada kompetencje do:
- ustalania rodzaju i wysokości świadczeń na rzecz spółki osób niebędących jej członkami (art. 171 ust. 2 P.w.),
- występowania do organów spółki o podwyższenie wysokości składek i innych świadczeń członków spółki melioracyjnej, jeżeli uchwalone przez spółkę składki
i świadczenia nie wystarczają na wykonanie przewidzianych na dany rok zadań statutowych (art. 170 ust. 3 P.w.),
- podwyższania wysokości składek i innych świadczeń członków spółki melioracyjnej zajmującej się utrzymaniem urządzeń wykonanych przy udziale środków publicznych (art. 170 ust. 3 P.w.),
- włączania zakładu do spółki, jeżeli jest to uzasadnione celami, dla których spółka została utworzona (art. 168 P.w.).
Kompetencje te mają charakter zbliżony do nadzorczego, gdyż nie mają na celu usunięcia nieprawidłowości w funkcjonowaniu spółki, a zapobieżenie takim nieprawidłowościom, które mogłyby powstać na skutek nieprawidłowego wykonywania zadań statutowych lub zachwiania płynności finansowej.
W systemie obowiązującego w Polsce prawa nie można znaleźć przepisu, który obligowałby organ nadzorujący działalność spółek wodnych do podejmowania innych względem spółek wodnych środków nadzoru, niż przewidziane w ustawie Prawo wodne (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 640/15, publ. cbosa).
Z treści art. 172 ust. 1 P.w. wynika, że organami spółki wodnej są: walne zgromadzenie, zarząd i komisja rewizyjna, o ile spółka liczy więcej niż 10 członków. Każdy z tych organów ma swoje kompetencje, określone w przepisach art. 173 – 177 P.w.
W przedmiotowej sprawie skarżący żąda wydania przez Starostę decyzji administracyjnej, zobowiązującej Spółkę Wodną do działania w zakresie przebudowy przepustu znajdującego się na rowie melioracyjnym R-A w całości na działkach nr [...] i [...]. Skarżący domaga się przesunięcia tego przepustu częściowo na jego działki o numerach: [...] i [...], zgodnie z uzgodnieniami lokalizacji przepustów na rowach odpływowych i odwadniających, dokonanymi na zebraniu projektanta
z przedstawicielami wsi M.. Przyjęto wówczas zasadę: 1 przepust na 2 działki (dowód: protokół z okazania projektu melioracji użytków rolnych "[...]").
Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika jednak, że lokalizacja spornego przepustu jest zgodna z aktualnym stanem faktycznym, a więc w całości na działkach nr [...] i [...]. Ostateczny odbiór zadania inwestycyjnego odbył się 30 czerwca 1989 r., a po 3 letnim okresie gwarancyjnym użytkownicy zmeliorowanych gruntów wsi M. podpisali protokół końcowy bez żadnych uwag (protokół z 30 czerwca 1992 r. w aktach sprawy).
Skarżący i jego żona nabyli działki nr [...] i [...] na podstawie umowy darowizny
w dniu [...] maja 2004 r. od M. i S. małżonków B. (akt notarialny
w aktach sprawy). Poprzednicy skarżącego nie wnosili żadnych uwag odnośnie do umiejscowienia spornego przepustu, a zgodnie z art. 165 ust. 7 P.w., następca prawny członka spółki wodnej wstępuje w jego prawa i obowiązki. Z oświadczenia złożonego przez skarżącego na rozprawie sądowej wynika, że jego poprzednik prawny był członkiem GSW (k. 57 akt sądowych), a więc skarżący wstąpił w prawa i obowiązki swojego teścia wynikające z członkostwa w Spółce Wodnej.
Skarżący jako członek Spółki Wodnej odprowadza składki członkowskie, zgodnie
z art. 170 ust. 1 P.w.; składki te są niezbędne do wykonywania statutowych zadań spółki.
Sąd podziela stanowisko organów administracji orzekających w tej sprawie, że Starosta nie posiada uprawnień do narzucenia Spółce Wodnej przesunięcia bądź wykonania przepustu na części działek skarżącego. Nadzór sprawowany przez starostę nad spółką wodną jest nadzorem prawnym, nieobejmującym spraw związanych ze stosunkami, jakie zachodzą pomiędzy spółką a jego członkami (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2004 r., sygn. akt OW 95/04, publ. ONSAiWSA 2005/2/45). Starosta na podstawie art. 178 P.w. nie ma prawa do zarządzenia i przeprowadzenia kontroli
w spółce wodnej w innym zakresie aniżeli kontrola uchwał.
Zdaniem Sądu, żądanie skarżącego winno być skierowane do jednego z organów Spółki Wodnej, która jest utworzona m.in. do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń służących do melioracji wodnych (art. 164 ust. 3 pkt 4 P.w.). Plan prac spółki wodnej uchwala walne zgromadzenie, podejmując w tym zakresie stosowną uchwałę (art. 173 ust. 1 pkt 1 P.w.), którą z kolei wykonuje zarząd spółki (art. 176 ust. 1 P.w.), przedstawiając wcześniej taką uchwałę Staroście do kontroli pod względem zgodności z prawem i statutem spółki (art. 179 ust. 1 i ust. 2 P.w.). Przepisy prawa wodnego nie przewidują przepisu, stanowiącego podstawę do wydania spółce wodnej w drodze decyzji administracyjnej nakazu przebudowy urządzenia wodnego w sposób sformułowany przez skarżącego. Wprawdzie z treści art. 77 ust. 1 i ust. 2 P.w. wynika, że Starosta kontroluje utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych przez spółkę wodną i ma możliwość określenia w decyzji zakresu obowiązków i termin ich wykonania, to jednak ta ingerencja Starosty występuje tylko wówczas, gdy obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia melioracji wodnej szczegółowej nie jest realizowany (por. postanowienie NSA z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt II OW 53/12, publ. Lex nr 1408404). Przesunięcie przepustu melioracyjnego w inne miejsce (a więc jego przebudowa), zgodnie z żądaniem członka spółki wodnej, nie podpada pod ww. przepis.
Zaskarżona decyzja nie narusza wytycznych zawartych w postanowieniu NSA
z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II OW 44/16 (publ. Lex nr 2177623), w którym Sąd w ramach rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego wskazał Starostę, zamiast PINB, do rozpoznania przedmiotowej sprawy, tj. wyjaśnienia zasadności wniosku
o przesunięcie przepustu znajdującego się na oznaczonym odcinku rowu melioracyjnego. NSA stwierdził, że sporny przepust, stanowiący urządzenie wodne, jest objęty działaniem GSW i z tego względu należało uznać, iż nadzór w przedmiotowej sprawie wykonuje Starosta, a nie organ nadzoru budowlanego. Kontrolowana przez Sąd decyzja wskazuje na brak zasadności wniosku skarżącego w odniesieniu do nakazania Spółce Wodnej przebudowy spornego przepustu.
Z art. 178 P.w. wynika obowiązek sprawowania przez starostę nadzoru i kontroli nad działalnością spółek wodnych, jednakże nadzór ten nie może być rozumiany jako prawo do wydania jakiejkolwiek decyzji administracyjnej w każdej indywidualnej sprawie członka takiej spółki, w tym nakazania spółce podjęcia określonych działań
w formie decyzji administracyjnej, skoro brak jest przepisu prawa przewidującego uprawnienie do wydania takiej decyzji.
W świetle powyższych rozważań zarzuty skargi naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 178 P.w.) i procesowego nie zasługują na uwzględnienie. Organy
w przedmiotowej sprawie rozważyły zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie naruszając zasady z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jednak nie wpłynęło to na wydanie decyzji zgodnej z żądaniem skarżącego. Decyzja Kolegium była prawidłowo uzasadniona, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., bowiem wskazano w jej treści przyczyny, z powodu których organ odmówił pozytywnego załatwienia sprawy, powołano się również na dowody zebrane w sprawie.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących przekroczenia terminów załatwienia sprawy przez Kolegium, to należy przypomnieć, że organ odwoławczy, zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., winien załatwić sprawę w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Kolegium otrzymało odwołanie ze Starostwa w dniu [...] czerwca 2017 r., natomiast decyzję wydało w dniu [...] lipca 2017 r. Nie naruszyło więc przepisu art. 35 § 3 k.p.a., stąd nie było obowiązku powiadamiania skarżącego
o przekroczeniu terminu, jak przewiduje art. 36 k.p.a. Kwestia doręczenia decyzji skarżącemu dopiero w dniu 21 sierpnia 2017 r. była spowodowana nieprawidłowym odczytaniem adresu przez doręczyciela, co Kolegium wytłumaczyło w odpowiedzi na skargę.
Z akt administracyjnych wynika również, że odwołanie skarżącego wpłynęło do Starosty w dniu [...]czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 133 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132. Termin określony w tym przepisie jest terminem zawitym, a jedyną czynnością, jaką organ
I instancji może podjąć po upływie tego terminu, jest czynność materialno - techniczna przekazania odwołania wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1999/10, publ. Lex nr 1138033). Takie przekazanie odwołania Kolegium nastąpiło dopiero w dniu [...] czerwca 2017 r., a więc
5 dni po terminie zakreślonym w art. 133 k.p.a. Nie jest to jednak uchybienie procesowe, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym bardziej nie stanowi ono uchybienia rażącego, jak wskazuje skarżący w skardze.
Kontrolowane decyzje w tej sprawie zostały skierowane do prawidłowego adresata, tj. skarżącego, natomiast odnosząc się do zarzutu wadliwego ustalenia kręgu stron przez organ I instancji, to Kolegium skorygowało krąg stron w przedmiotowym postępowaniu, doręczając decyzję tylko skarżącemu. Zdaniem Sądu,
w okolicznościach tej sprawy to uchybienie nie miało istotnego wpływu na rozstrzygnięcie.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło