VIII SA/Wa 783/09

WyrokWSA w Warszawie2010-02-25

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Sławomir Fularski, Włodzimierz Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego z powodu niezrealizowania zadeklarowanych przedsięwzięć jest uzasadnione, jeśli producent rolny powołuje się na wystąpienie klęski żywiołowej, a organy administracji odmawiają uwzględnienia tej okoliczności z powodu niedochowania terminu określonego w unijnym rozporządzeniu i błędnej interpretacji pojęcia 'klęski żywiołowej'?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące pomocy dla gospodarstw niskotowarowych. Niezrealizowanie przedsięwzięć z powodu klęski żywiołowej powinno być rozpatrywane na gruncie krajowego rozporządzenia, a nie unijnego rozporządzenia dotyczącego siły wyższej, które narzucało nieadekwatny termin powiadomienia. Ponadto, organy błędnie utożsamiły pojęcie 'klęski żywiołowej' z 'stanem klęski żywiołowej' wprowadzonym rozporządzeniem Rady Ministrów. Wystarczyło udokumentowanie wystąpienia klęski żywiołowej, a nie oczekiwanie na formalne wprowadzenie stanu klęski żywiołowej.
Stan faktyczny
Producent rolny W.G. złożył wniosek o pomoc finansową dla gospodarstwa niskotowarowego, zobowiązując się do realizacji określonych przedsięwzięć. Po otrzymaniu pierwszej decyzji o przyznaniu płatności, złożył oświadczenie o niezrealizowaniu części przedsięwzięć z powodu klęski żywiołowej (suszę), co potwierdziła komisja wojewody. Organy ARiMR wstrzymały dalsze płatności, uznając, że klęska żywiołowa nie została prawidłowo udokumentowana i zgłoszona w wymaganym terminie, a także błędnie interpretując pojęcie klęski żywiołowej. Producent rolny zaskarżył te decyzje do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Powiatowego Biura ARiMR w R. i stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. W dniu [...] marca 2005 r. W.G. zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004, Nr 286 poz. 2870 ze zm., dalej jako rozporządzenie niskotowarowe) złożył wniosek do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (ARiMR) o przyznanie pomocy finansowej na Działanie "Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych" w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Z wniosku o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych (Tabela VIII Przedsięwzięcia określone w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego) oraz dołączonego do niego Planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (Tabela 9 Przedsięwzięcia) wynika, że producent rolny do końca 3 roku planu podjął się realizacji takich przedsięwzięć jak zakup zwierząt gospodarskich, zakup maszyn rolniczych, ukończenie stosownego szkolenia oraz osiągnięcie, w okresie pobierania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, corocznej wartości sprzedaży produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej w wysokości co najmniej [...] tys. złotych. Na podstawie zebranych dokumentów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. dnia [...] lutego 2006 r. wydał decyzję o przyznaniu dla W.G. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Producent rolny w dniu [...] października 2008 r. dostarczył do Biura Powiatowego ARiMR w R. formularz oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w którym wskazał, że nie zrealizował zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu wystąpienia klęski żywiołowej. Na dowód powyższego załączył opinię z dnia [...] sierpnia 2006 r. Komisji powołanej przez wojewodę, potwierdzającą zaistnienie takiej okoliczności w jego gospodarstwie w miesiącu lipcu 2006 r. W dniu [...] lutego 2009 r. przeprowadzono w gospodarstwie W.G. kontrolę dotyczącą realizacji przedsięwzięć zadeklarowanych w Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w wyniku której inspektorzy terenowi ARiMR stwierdzili brak dokonania zakupu zwierząt gospodarskich oraz maszyn rolniczych. Beneficjent uczestniczył w przeprowadzonych czynnościach kontrolnych i w sporządzonym protokole z czynności kontrolnych zaznaczył, że pracownicy ARiMR w R. poinformowali go, iż wystąpienie klęski żywiołowej zwalnia ze spełnienia realizacji przedsięwzięć wskazanych we wniosku o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W związku z powyższym, zaniechał dokonania zakupu zwierząt gospodarskich i maszyn rolniczych. Na podstawie dokonanych ustaleń w dniu [...] lipca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał decyzję o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5, uzasadniając ją faktem, iż kontrola w gospodarstwie beneficjenta wykazała nie zrealizowanie przedsięwzięć deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności niskotowarowej. W decyzji wskazano również, iż wyjaśnienia wnioskodawcy i dostarczone dokumenty nie spełniają przesłanki zawartej w § 9 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia niskotowarowego. Jedynie bowiem wprowadzenie klęski żywiołowej przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia, w oparciu o art. 5 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej ( Dz. U. z 2002 r., nr 62, poz. 558, dalej jako ustawa o stanie klęski żywiołowej ) może bowiem zostać uznane za okoliczności o których mowa w § 9 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia niskotowarowego. Opinia Komisji powołanej przez wojewodę z przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2006 r. wizji lokalnej w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy nie może zaś zostać uwzględniona jako dokument potwierdzający okoliczność wystąpienia klęski żywiołowej. Producent rolny złożył odwołanie od decyzji organu I instancji podnosząc, iż nie zgadza się z tym orzeczeniem, bowiem jest niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Pracownicy ARiMR nie mogą podważać faktu wystąpienia w jego gospodarstwie klęski żywiołowej w postaci suszy potwierdzonej protokołem odpowiedniej komisji, ani też dokonywać wykładni i interpretacji przepisów prawa "po swojemu". Odwołujący podkreślił jednocześnie, że dochował wszelkich obowiązków i terminów jakie ciążyły na nim z przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie (złożył oświadczenie o niemożliwości realizacji przedsięwzięć ze względu na zaistnienie okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2 rozporządzenia niskotowarowego). Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał § 8 ust. 1 pkt. 1 i 2 rozporządzenia niskotowarowego z którego wynika, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5 wypłaca się, jeżeli producent zrealizował deklarowane przedsięwzięcia i złożył stosowne oświadczenie. Podniósł, że § 9 ust. 2 rozporządzenia niskotowarowego stanowi, iż płatność może być wypłacona, jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności takich jak : długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego, wystąpienie klęski żywiołowej, zniszczenie budynków inwentarskich, wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt. Powołując się na dotychczasową argumentację Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R., zauważył, że od dnia wejścia w życie ustawy o stanie klęski żywiołowej, tj. od 18 kwietnia 2002 r., Rada Ministrów nie wprowadziła stanu klęski żywiołowej. Zacytował nadto definicję klęski żywiołowej zawartą w art. 3 tej ustawy. Następnie organ podniósł, że należy zwrócić uwagę na termin dostarczenia przez producenta rolnego dokumentu, który według beneficjenta stanowi o nadzwyczajnej okoliczności, jaką jest klęska żywiołowa. Powołując się na przepisy wspólnotowe, organ wskazał, że z art. 39 pkt. 2 rozporządzenia Komisji (WE ) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE ) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( EFOGR ) – dalej jako rozporządzenie (WE) nr 817/2004, wynika, że o przypadkach działania siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności (...). Wyjaśnił, że pomimo tego, iż rozporządzenie niskotowarowe nie przywołuje w/w przepisu, ma on jednak zawsze zastosowanie w takich przypadkach w ramach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Tak więc, zdaniem organu II instancji, oświadczenie o zaistnieniu zdarzenia o charakterze siły wyższej powinno zostać złożone w terminie określonym w art. 39 ust. 2 rozporządzenia (WE ) 817/2004. Wyklucza to z kolei możliwość przedłożenia oświadczenia w terminie określonym jak dla oświadczenia, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia niskotowarowego. Użyty bowiem w tym przepisie wyraz "zamiast" jednoznacznie wskazuje na odmienność tych oświadczeń. W konkluzji uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że biorąc pod uwagę długi okres czasu po ustaniu klęski suszy, która jak wynika z opinii Komisji powołanej przez wojewodę ustała już z dniem [...] lipca 2006 r., należy uznać, że producent rolny nie przedstawił oświadczenia o wystąpieniu nadzwyczajnej okoliczności w swoim gospodarstwie rolnym w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym był w stanie dokonać tej czynności. Powyższe zaś skutkuje wstrzymaniem płatności w roku 4 i 5. Organ wskazał jeszcze dodatkowo, że dopiero po złożeniu powyższego oświadczenia Kierownik Biura Powiatowego zobligowany jest do sprawdzenia czy w danym okresie i na określonym terenie został wprowadzony stan klęski żywiołowej na podstawie ustawy o stanie klęski żywiołowej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie złożył W.G. wnosząc o zmianę decyzji, bowiem jest ona dla niego krzywdząca i niezgodna z prawem. Podniósł, że rozporządzenie niskotowarowe reguluje tryb przyznania pomocy, jak również sposób i dokładny czas jej rozliczenia. Jego zdaniem to właśnie te przepisy powinny być dla niego wiążące, natomiast powoływanie się przez organ na rozporządzenie (WE) nr 817/2004 nie jest dopuszczalne. Przepisy rozporządzenia niskotowarowego w żaden sposób nie przywołują bowiem art. 39 pkt 2 w/w rozporządzenia unijnego. Jego zdaniem, nie ma też przepisów określających wyższość przepisów unijnych nad polskimi. Z przepisów rozporządzenia niskotowarowego wynika zaś jasno, że gospodarstwo dotknięte klęską żywiołową może otrzymać płatność w 4 i 5 roku po złożeniu oświadczenia o zaistnieniu tych okoliczności. Również termin złożenia tego oświadczenia został określony w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia niskotowarowego. Zdaniem skarżącego dopełnił on nałożone prawem obowiązki i złożył wszystkie wymagane dokumenty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że akty prawne Unii Europejskiej są dokumentami nadrzędnymi nad krajowymi aktami prawnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a). Mając na uwadze powyższe kryteria, skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżący otrzymał dofinansowanie w ramach płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W ramach tego programu skarżący określił plan rozwoju swojego gospodarstwa, gdzie wskazał, że zrealizuje cztery cele : zakup zwierząt gospodarskich, zakup maszyn rolniczych, ukończenie stosownego szkolenia oraz osiągnięcie w okresie pobierania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego corocznej wartości sprzedaży produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej w wysokości co najmniej [...] tys. złotych. Poza sporem pozostaje także to, że plan ten nie został w pełni zrealizowany. Skarżący, co jest bezsporne, nie dokonał zakupu zwierząt gospodarskich i maszyn rolniczych. Żadna ze stron postępowania tego faktu nie kwestionuje. Jako powód niezrealizowania założonych celów skarżący wskazał zaistnienie klęski żywiołowej w jego gospodarstwie rolnym w postaci suszy. Na dowód tego skarżący przedstawił kserokopię opinii sporządzonej przez Komisję powołaną przez Wojewodę [...] (k. 13 akt administracyjnych). Zasadniczy spór w sprawie w postępowaniu przed organem I instancji sprowadzał się do wykładni pojęcia "klęski żywiołowej", jakim posługuje się przepis § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia niskotowarowego. Organ odwoławczy utrzymując zaś w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R., powołał się dodatkowo na art. 39 pkt 2 rozporządzenia (WE) 817/2004 i wskazał, że producent rolny nie przedstawił oświadczenia o wystąpieniu nadzwyczajnej okoliczności w swoim gospodarstwie w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym był w stanie dokonać tej czynności. W ocenie organu II instancji, wyklucza to możliwość przedłożenia powyższego oświadczenia w terminie określonym jak dla oświadczenia z § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia niskotowarowego. Nadto, zdaniem organu zwrot "zamiast", o którym mowa w § 9 ust. 3 rozporządzenia niskotowarowego jednoznacznie wskazuje na odmienność tych oświadczeń. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem § 9 ust. 1 w/w rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1 (zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego i w odpowiednim terminie złożył stosowne oświadczenie). Natomiast zgodnie z § 9 ust. 2 tego rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego może być wypłacona, jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności: 1) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego; 2) wystąpienie klęski żywiołowej; 3) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych; 4) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego. Zgodnie zaś z § 9 ust. 3 rozporządzenia niskotowarowego w przypadku gdy realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie okoliczności wymienionych w ust. 2, zamiast oświadczenia, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt. 2, producent rolny składa oświadczenie o zaistnieniu tych okoliczności. W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ dokonał błędnej interpretacji § 9 ust. 3, a w konsekwencji ust. 2 § 9 rozporządzenia niskotowarowego. Zdaniem Sądu, skarżący w związku z brakiem możliwości realizacji deklarowanych przez siebie przedsięwzięć z powodu klęski suszy, prawidłowo, zamiast oświadczenia o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt. 2 złożył oświadczenie o zaistnieniu okoliczności wymienionych w ust. 2 § 9 powołanego wyżej rozporządzenia. Z § 9 ust. 3 rozporządzenia niskotowarowego, w przekonaniu Sądu, wyraźnie wynika, że chodzi w nim o oświadczenie producenta rolnego o niezrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu np. wystąpienia klęski żywiołowej, a nie o oświadczenie, o którym mowa w art. 39 pkt 2 rozporządzenia (WE) 817/2004, jak to sugeruje organ II instancji. Potwierdza to również choćby znajdujący się w aktach niniejszej sprawy formularz oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego ( k. 14 akt administracyjnych ) wydawany i stosowany przez organy ARiMR. Z przedmiotowego formularza ( pkt. IV ) wyraźnie wynika, że producent rolny składa albo oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć, albo oświadcza, że nie zrealizował zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu np. wystąpienia klęski żywiołowej, jak to zaznaczył skarżący w niniejszej sprawie. Tak więc, na jednym, takim samym formularzu ARiMR, można złożyć dwa, alternatywne rodzaje oświadczeń : pozytywne o realizacji przedsięwzięć, albo negatywne o ich niezrealizowaniu. Ponadto, należy zauważyć, że jak słusznie podnosi skarżący, rozporządzenie niskotowarowe, które przecież w szczegółowy sposób określa warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, nie odsyła do terminu o którym mowa w art. 39 pkt 2 rozporządzenia (WE) 817/2004. Z powyższego przepisu wynika, że o przypadkach działania siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Tak więc, w przepisie tym jest mowa o złożeniu stosownego zawiadomienia a nie oświadczenia. Wreszcie, z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych nie wynika również, aby producent rolny był pouczony o konieczności zachowania terminu o którym mowa w w/w rozporządzeniu unijnym do złożenia zawiadomienia o zaistnieniu przypadku działania siły wyższej. Zdaniem Sądu, skoro skarżący złożył stosowne, wymagane przepisem § 9 ust. 3 oświadczenie o zaistnieniu jednej z okoliczności, o której mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia niskotowarowego, tj. wystąpieniu klęski żywiołowej, to organ powinien ocenić czy rzeczywiście realizacja deklarowanego przez producenta rolnego przedsięwzięcia była niemożliwa ze względu na zaistnienie tej okoliczności. Z § 9 ust. 2 powołanego rozporządzenia wynika bowiem, że płatność w takim przypadku może być wypłacona w 4 i 5 roku jej wypłaty. W niniejszej jednak sprawie organ odstąpił od dokonania jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie i nie dokonał stosownej oceny w tym przedmiocie, uznając, że podstawowe znaczenie ma niedochowanie przez skarżącego terminu o którym mowa w art. 39 pkt 2 rozporządzenia (WE) 817/2004. Tym samym, organ odstępując od stosownych ustaleń i dokonania oceny podnoszonych przez skarżącego okoliczności, czy miały one lub mogły mieć jakikolwiek wpływ na niezrealizowanie deklarowanych przez niego przedsięwzięć, naruszył również przepisy postępowania – art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji. Organ odwoławczy błędnie bowiem przyjął, że dopiero po złożeniu oświadczenia ( które de facto jak wynika z przepisu rozporządzenia unijnego jest zawiadomieniem o przypadku działania siły wyższej ), w terminie o którym mowa w art. 39 pkt 2 rozporządzenia (WE) 817/2004, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR jest zobowiązany do sprawdzenia czy w danym okresie i na określonym terenie został wprowadzony stan klęski żywiołowej na podstawie ustawy o stanie klęski żywiołowej. W ocenie Sądu, co podniesiono już wyżej, nie chodzi tu bowiem o zawiadomienie i termin z w/w rozporządzenia unijnego, a o termin i oświadczenie o którym mowa w rozporządzeniu niskotowarowym w § 8 ust. 1 pkt. 2 . Z tego zaś przepisu wynika, że oświadczenie to składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1, to jest nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu. Na marginesie w tym miejscu należy zauważyć, że organ nie poczynił żadnych ustaleń, czy skarżący złożył oświadczenie w wymaganym terminie 7 dni od dnia w którym upłynął termin z § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia niskotowarowego. Na koniec wyjaśnić również należy, że rozporządzenie niskotowarowe nie definiuje pojęcia klęski żywiołowej. Organy obu instancji, w takiej sytuacji dokonały błędnej wykładni tego określenia odnosząc je do rozumienia przedstawionego w ustawie o stanie klęski żywiołowej, zrównując terminy: "klęska żywiołowa" i "stan klęski żywiołowej". Zgodnie z przepisami ustawy o stanie klęski żywiołowej, Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, może wprowadzić stan klęski żywiołowej z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego wojewody (art. 5 ust. 1 ustawy o stanie klęski żywiołowej). W rozporządzeniu tym określa się przyczyny, datę wprowadzenia oraz obszar i czas trwania stanu klęski żywiołowej (art. 5 ust. 2 powołanej ustawy). W rozumieniu zaś art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o stanie klęski żywiołowej, klęska żywiołowa to katastrofa naturalna lub awaria techniczna, której skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Zdaniem Sądu przyjęta przez organy interpretacja spornego terminu, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Pojęcie "klęski żywiołowej" zawarte w § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia niskotowarowego ma odmienne znaczenie od pojęcia zawartego w ustawie, na które powołują się organy, tj. "stanu klęski żywiołowej". Stan klęski żywiołowej może być wprowadzony na obszarze, na którym wystąpiła klęska żywiołowa, a także na obszarze, na którym wystąpiły lub mogą wystąpić skutki tej klęski. Z przytoczonej powyżej treści przepisu art. 4 ustawy o stanie klęski żywiołowej wynika, iż pojęcie "stanu klęski żywiołowej" jest różne i nietożsame z pojęciem "klęski żywiołowej". Stan klęski żywiołowej wprowadza bowiem Rada Ministrów w drodze rozporządzenia z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego wojewody na terenach dotkniętych klęską żywiołową. Innymi słowy, stan klęski żywiołowej jest wprowadzany niejako w następstwie wystąpienia klęski żywiołowej. To zaś oznacza, iż w niniejszej sprawie, by zastosować prawidłowo § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia niskotowarowego, wystarczy ustalić, że na obszarze gospodarstwa wystąpiła klęska żywiołowa w postaci np. suszy, powodzi, gradu itp., nie ma natomiast potrzeby oczekiwania na wprowadzenie stanu klęski żywiołowej w drodze ustawy o stanie klęski żywiołowej przez Radę Ministrów. Tak więc, w ocenie Sądu, organy obu instancji w decyzjach dokonały również błędnej wykładni § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia niskotowarowego, w odniesieniu do zapisów ustawy o stanie klęski żywiołowej, poprzez utożsamienie terminu "wystąpienie klęski żywiołowej" z terminem "stan klęski żywiołowej". W celu zastosowania możliwości wypłacenia producentowi rolnemu płatności w 4 i 5 roku płatności dla gospodarstwa niskotowarowego przewidzianej w ust. 2 § 9 rozporządzenia, w toku prowadzonego postępowania rzeczą organów administracji jest ustalenie czy wystąpiły okoliczności klęski żywiołowej, przez którą rozumie się klęskę naturalną rozumianą jako zdarzenie związane z działaniem sił natury, w szczególności wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, powodzie, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, masowe występowanie szkodników, chorób roślin lub zwierząt albo chorób zakaźnych ludzi albo też działanie innego żywiołu. Następnie zaś obowiązkiem organów jest ocena, czy zaistnienie w/w okoliczności miało wpływ na niezrealizowanie przez skarżącego deklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego przedsięwzięć. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji wezmą pod uwagę wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz wykładnię § 9 ust. 2 pkt. 2 i ust. 3 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia niskotowarowego przedstawioną przez Sąd. Dopiero zaś po dokonaniu powyższego można będzie wydać decyzję w przedmiocie ewentualnego wstrzymania płatności w czwartym i piątym roku jej wypłaty lub przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego skarżącego w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a, uchylił decyzje obu instancji. O wstrzymaniu wykonania decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło