VIII SA/Wa 783/12
WyrokWSA w Warszawie2013-01-24
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Sławomir Fularski, Cezary Kosterna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wycofanie części wniosku o przyznanie płatności rolnych jest skuteczne, jeśli rolnik został już powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku przez organ właściwy w rozumieniu przepisów unijnych, nawet jeśli powiadomienie to nie pochodziło od organu właściwego miejscowo do wydania decyzji?Ratio decidendi
Wycofanie części wniosku o przyznanie płatności rolnych nie jest skuteczne, jeśli rolnik został już powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku przez organ właściwy w rozumieniu przepisów unijnych, nawet jeśli powiadomienie to nie pochodziło od organu właściwego miejscowo do wydania decyzji. "Właściwy organ" w rozumieniu przepisów unijnych oznacza jednostkę odpowiedzialną za koordynację kontroli, a niekoniecznie organ krajowy właściwy do wydania decyzji. Ponadto, sankcje w postaci zmniejszenia lub wykluczenia płatności, choć nazwane "sankcjami", są środkami o charakterze sankcyjnym i nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnych. W trakcie postępowania ujawniono konflikt kontroli krzyżowej dotyczący części działek, które były również zadeklarowane przez innego producenta. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności i nałożył sankcje, uznając wycofanie części wniosku przez spółkę za nieskuteczne, ponieważ nastąpiło po powiadomieniu o nieprawidłowościach. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów o właściwości, nieskuteczność doręczenia wezwania oraz błędne obliczenie sankcji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oddala skargę.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ drugiej instancji") decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako "K.p.a.") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR
w B. (dalej również jako "organ pierwszej instancji") o nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie odmowy przyznania P. A. sp. z o.o. z siedzibą w F. (dalej jako "spółka") płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy:
W dniu [...] maja 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek spółki o przyznanie płatności na rok 2011. Do płatności zadeklarowane zostały działki rolne położone na działkach ewidencyjnych zlokalizowanych w województwie [...], powiecie k., gminie D., obrębie P.. Przedmiotowym wnioskiem spółka ubiegała się o przyznanie płatności jednolitej do powierzchni [...] ha. W dniu [...] czerwca 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął dokument zmiany wniosku złożonego dnia [...] maja 2011 r.
Z akt sprawy wynika, że o płatności na rok 2011 na działki rolne położone na działkach ewidencyjnych zgłoszonych do płatności przez spółkę - działki o nr ewidencyjnych: [...][...][...], ubiega się również inny producent rolny – A. F., której wniosek o przyznanie płatności wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR
w K. O.. Zaistniały tzw. konflikt kontroli krzyżowej, stwierdzony został
w toku sprawy prowadzonej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z wniosku A.F. o przyznanie płatności na rok 2011. Mając na celu wyjaśnienie nieprawidłowości Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wystosował do ww. rolnika wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie spornych działek będących przedmiotem konfliktu kontroli krzyżowej. Wezwanie do drugiej strony konfliktu kontroli krzyżowej, tj. do spółki zostało również wystosowane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu [...] sierpnia 2011 r. W wezwaniu ww. organ wskazał spółce, że miejscem właściwym do złożenia wyjaśnień jest Biuro Powiatowe ARiMR w B.. Z ww. dokumentu wynika, że zostało ono wystawione dla spółki jako strony postępowania w imieniu której jednak działa prokurent P. M., który to został wymieniony jako adresat przedmiotowego wezwania. Z kolei z dokumentu zwrotnego potwierdzenia wezwania wynika, że zostało ono skierowane na prokurenta spółki – P.M. ze wskazaniem na adres spółki odbiegający od adresu wskazanego w KRS jako adres siedziby spółki. Jak wynika z dokumentu potwierdzenia odbioru, wezwanie zostało odebrane przez P. M. pod adresem, który został wskazany przez organ kierujący wezwanie, tj. adresem umieszczonym przez organ dla nadawcy.
W dniu [...] września 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął dokument wycofania części wniosku. Z ww. dokumentu wynika, że spółka wycofuje deklarację z pierwotnego wniosku a wycofanie obejmuje działki rolne położone na działkach o nr ewidencyjnych: [...][...][...]. W toku zaś postępowania prowadzonego z wniosku A.F. ustalono, że złożyła ona oświadczenie, w którym utrzymała deklarację ze swojego wniosku w zakresie ww. działek.
W dniu [...] września 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęło pismo prokurenta spółki – P. M., skierowane do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. a dotyczące wezwania do złożenia wyjaśnień. Z treści pisma wynika, że spółka informuje o wycofaniu części wniosku dokonanym przed otrzymaniem wezwania, gdyż przedmiotowe wezwanie otrzymała w dniu [...] września 2011 r.
W dniu [...] marca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją nr [...] w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odmówił przyznania spółce płatności jednolitej obszarowej nakładając jednocześnie na nią sankcję w wysokości [...] zł, potrącaną z płatności w ciągu kolejnych [...] lat kalendarzowych. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji powołał się na stwierdzony w sprawie konflikt kontroli krzyżowej dla działek [...][...][...]. Stwierdził, że wskazany materiał dowodowy został poddany analizie w wyniku której ustalone zostało, iż powierzchnia deklarowana przez spółkę jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej w wyniku postępowania. Organ pierwszej instancji uznał, że wycofanie przez spółkę z wniosku ww. działek było nieskuteczne, gdyż zostało dokonane już po wezwaniu strony do złożenia wyjaśnień w zakresie spornych działek. Powołał się przy tym na przepis art. 25 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowiący, że wniosek może zostać wycofany w całości lub w części
w każdym momencie, jednakże gdy rolnik został już powiadomiony
o nieprawidłowościach we wniosku, wniosek nie może zostać wycofany w części,
w stosunku do której stwierdzono nieprawidłowości (o ile nieprawidłowości wyjaśnione zostaną na niekorzyść rolnika). Jednocześnie, w oparciu o akta sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. ustalił, że posiadaczem działek: [...][...][...] w roku 2011 była A. F.. Z uwagi na złożenie przez spółkę wycofania działek po terminie oraz ustalenie innego posiadacza spornych działek w roku 2011, ww. działki zostały z wniosku spółki wykluczone. Do płatności zakwalifikowano jedynie powierzchnię [...] ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku ([...] ha) a powierzchnią stwierdzoną w wyniku postępowania ([...] ha) przekroczyła 50 % powierzchni stwierdzonej (wyniosła [...] %), co stanowiło o konieczności odmowy przyznania spółce płatności na rok 2011 i o nałożeniu na podstawie przepisu art. 58 akapit 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 sankcji w wysokości przypadającej na różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną.
W dniu [...] marca 2012 r. (data stempla pocztowego) spółka wniosła od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie, wnosząc o jej uchylenie oraz o wydanie decyzji przyznającej płatności. W ocenie spółki skarżona decyzja narusza prawo. W dniu [...] lipca 2012 r. spółka uzupełniła odwołanie podnosząc, że nie została poinformowana
o nieprawidłowościach w złożonym wniosku, gdyż informacja ta nie została wystosowana przez organ pierwszej instancji. Ze wskazanej okoliczności spółka wywodzi domniemanie, że skutecznie wycofała wniosek, gdyż informacji
o nieprawidłowościach we wniosku nie otrzymała. Ponadto wezwanie do złożenia wyjaśnień skierowane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. spółka otrzymała we wrześniu 2011 r., już po wycofaniu spornych działek
z wniosku. Spółka podważa wiarygodność dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. wezwania i skuteczność doręczenia wezwania, przez wskazanie, że na dokumencie doręczenia widnieje adres domowy prokurenta spółki, nadto na ww. dokumencie nie jest wymieniona spółka. Spółka kwestionuje rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji podnosząc, że powierzchnią deklarowaną w przedmiotowej sprawie winna być suma powierzchni zgłoszonej we wniosku pierwotnym oraz powierzchni deklarowanej w zmianie do wniosku dokonanej w związku z przejęciem części gruntów gospodarstwa innego podmiotu.
Po przedstawieniu ww. stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa a odwołanie spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Organ drugiej instancji zauważył, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. nr 170 poz. 1051- z późn. zm., dalej jako "ustawa
o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego"). Wskazał, że spółka nie spełniła przesłanki warunkującej przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla zadeklarowanych do płatności na rok 2011 działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr: [...][...][...], gdyż przedmiotowych działek w roku 2011 (w dniu [...] maja tego roku) nie posiadała. Taką ocenę stanu faktycznego należy wyprowadzić w oparciu o analizę akt sprawy, tj. dokumentów przedłożonych przez obie strony konfliktu krzyżowego: spółkę oraz A.F. w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień.
Odnosząc się do zarzutu spółki podniesionego w odwołaniu dotyczącego wiarygodności dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania i skuteczności jego doręczenia, organ odwoławczy stwierdził, że zostało ono skutecznie doręczone. Jak bowiem wynika z dokumentu wezwania jako podmioty - adresaci wezwania na dokumencie wezwania widnieją: spółka oraz reprezentujący ją prokurent. Wezwanie wydane zostało pod określonym numerem: [...] i taki numer widnieje na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru - jako nr służący identyfikacji sprawy, dla której potwierdzenie odbioru zostało doręczone organowi pierwszej instancji przez placówkę pocztową. Z powyższych okoliczności organ odwoławczy wywodzi domniemanie o wiarygodności dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania. Organ pierwszej instancji nie musiał wypisywać na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wezwania jako adresata spółki. Wpisał natomiast jej prokurenta, kierując się przepisami ogólnymi z Kodeksu cywilnego o prokurze. Jak wynika z dokumentu KRS spółki - ma ona prokurenta w osobie P. M.. Sprawuje on prokurę jednoosobową - oddzielną co oznacza, że może skutecznie sam dokonywać wszelkich czynności min. pozasądowych, w tym - poręczać odbiór pism przeznaczonych dla spółki ze skutkiem bezpośrednio dla spółki. Określony normatywnie w przepisach Kodeksu cywilnego zakres prokury, jednakowy dla każdego prokurenta i szerszy niż pełnomocnictwo ogólne obejmuje bowiem także reprezentację przedsiębiorcy rejestrowego w postępowaniu przed organami administracji, w tym także oczywiście uprawnienie do odbioru wszelkich kierowanych w toku takiego postępowania pism. Co więcej, w przypadku takiej prokury organ kieruje pisma przeznaczone dla spółki - jej prokurentowi, co w przedmiotowej sprawie zostało uczynione. Wezwanie nr [...] skierowane zostało na prokurenta spółki - na jego adres znany organowi, tj. wskazany przez spółkę we wniosku o wpis do ewidencji producentów, złożonym w dniu [...] maja 2009 r. W istocie bowiem prokura jednoosobowa została udzielona już w dniu [...] maja 2009 r. (oświadczenie zarządu spółki), zaś wniosek o wpis do ewidencji producentów złożony został w dniu [...] maja 2009 r., a więc uznać należy, że oświadczenie dotyczące adresu pełnomocnika spółki, występującego w sekcji VIII wniosku złożyła spółka, w której imieniu mogła działać zarówno osoba ujawniona w KRS jako reprezentant spółki (prezes zarządu) jaki i prokurent jednoosobowy. Wobec powyższego w konsekwencji organ drugiej instancji uznał, że spółka przekazała dane dotyczące adresu jej prokurenta, który to adres, wobec zastrzeżenia z sekcji VI z indeksem 1 wniosku o wpis do ewidencji producentów, jest alternatywny dla adresu siedziby spółki, a więc w takim przypadku (dwóch adresów: spółki i jej reprezentanta wpisanych we wniosku w sposób określony wyżej) korespondencja dla spółki może być kierowana na adres jej siedziby lub na adres jej reprezentanta. W przedmiotowej sprawie korespondencja, w tym wezwanie nr [...], kierowana była na adres prokurenta spółki co, wobec wyżej wskazanych okoliczności, nie było uchybieniem. Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego wezwanie nr [...] zostało spółce prawidłowo doręczone.
Odnosząc się do podniesionego przez spółkę zarzutu, że nie została poinformowana o nieprawidłowościach w złożonym wniosku, gdyż wezwanie nr [...] nie zostało wystosowane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., organ odwoławczy, w świetle okoliczności przedmiotowej sprawy, postanowił uznać zarzut ten za niezasadny. Spółka podniosła, że został naruszony art. 19 K.p.a., gdyż organem właściwym miejscowo w sprawie przyznania płatności był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., nie zaś Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K., który skierował do spółki informację o nieprawidłowościach dotyczących działek [...][...][...] w związku z kontrolą krzyżową. W związku z powyższym zdaniem spółki nie została ona poinformowana o nieprawidłowościach we wniosku, a tym samym złożone przez nią wycofanie części wniosku w zakresie ww. działek uznać należy za skuteczne. W ocenie organu odwoławczego przyjęta przez spółkę interpretacja przepisu art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 jest błędna. Przepis ów nie odnosi się bowiem do organu właściwego w sprawie przyznania płatności w rozumieniu przepisów art. 5 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określającego właściwość rzeczową i miejscową organu wydającego decyzję
w przedmiocie przyznania płatności rolnikowi na podstawie złożonego przez niego żądania, lecz do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jako organu (podmiotu) uprawnionego do realizacji zadań dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Rozporządzenia unijne operują pojęciem "organ" w znaczeniu innym niż przyjęte przez prawodawstwo krajowe. Organem w rozumieniu przepisów unijnych jest jednostka nie będąca podmiotem fizycznym (np. art. 12 ust. 1
i art. 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 Dz. U. L 30 z 31.1.2009 z późn. zmianami). Jednocześnie organem jest jednostka odpowiedzialna za koordynację kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu służących do weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, powołana do ww. celu - na co wskazuje art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Jednostką taką (organem w rozumieniu przepisów unijnych) jest Agencja Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa - której ustrój, zadania i funkcje określa ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2008.98.634. ze zm.). Określenie "właściwy organ" z art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 definiować zatem należy poprzez przepisy rozporządzeń unijnych dotyczących płatności w ramach wsparcia bezpośredniego oraz w kontekście prawodawstwa krajowego dotyczącego tej dziedziny pomocy unijnej. Przenosząc powyższe na okoliczności przedmiotowej sprawy zważyć należy, że spółka żądając przyznania płatności na rok 2011 na działki które zgłosił do wniosku inny producent "weszła" w konflikt kontroli krzyżowej z innym producentem. Wniosek drugiego producenta złożony został w Biurze Powiatowym ARiMR w K.. Kierownik ww. Biura, weryfikując sprawę drugiego producenta, jako pierwszy stwierdził powyższą okoliczność i wystosował wezwanie do obu producentów - do czego miał prawo - był bowiem, wbrew twierdzeniom spółki, "organem właściwym" w rozumieniu art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 do poinformowania
o stwierdzonych nieprawidłowościach. Jednocześnie, mając, na uwadze, że wniosek spółki złożony został w Biurze Powiatowym ARiMR w B., zaś organem właściwym miejscowo i rzeczowo do rozpoznania sprawy i wydania decyzji jest Kierownik tegoż Biura Powiatowego - na podstawie art. 5 ustawy o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR
w K. zaznaczył w wezwaniu nr [...], iż w celu uczynienia zadość ww. wezwaniu spółka winna zgłosić się osobiście w Biurze Powiatowym ARiMR w B. lub na adres Biura przesłać korektę wniosku. Spółka zatem została poinformowana o nieprawidłowościach w złożonym wniosku oraz wskazane jej zostało, że rozpoznanie sprawy i jej rozstrzygnięcie podjęte zostanie przez organ właściwy w sprawie rzeczowo i miejscowo.
Organ odwoławczy stwierdził również brak podstaw do uznania, że wezwanie nr [...] do złożenia wyjaśnień spółka otrzymała dopiero w dniu [...] września 2011 r. Jak bowiem wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania, zostało ono doręczone P.M. jako prokurentowi spółki w dniu [...] sierpnia 2011 r. (data pokwitowania odbioru określona przez prokurenta i data stempla pocztowego placówki odbiorczej). Dokument wycofania złożony został w dniu [...] września 2011 r. (data stempla kancelaryjnego Biura Powiatowego ARiMR w B. oraz data potwierdzenia przyjęcia dokumentów), a więc po otrzymaniu przez spółkę wezwania nr [...] zawierającego informację
o nieprawidłowościach dotyczących działek [...][...][...] w związku z konfliktem kontroli krzyżowej. Dlatego też, organ odwoławczy nie daje wiary twierdzeniu spółki, że wezwanie nr [...] otrzymała w dniu [...] września 2011 r., gdyż twierdzenie to nie znajduje oparcia w aktach sprawy.
Następnie organ drugiej instancji stwierdził, że w świetle tych okoliczności oraz przepisu art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 spółka nie dokonała skutecznego wycofania części wniosku. Skoro zatem wniosek nie został skutecznie wycofany w zakresie działek, w stosunku do których stwierdzono nieprawidłowości
i o nieprawidłowościach tych spółkę powiadomiono, przy rozpatrywaniu sprawy organ uwzględnił powierzchnię działek: [...][...][...], tj. orzekł w przedmiocie przyznania do nich płatności na rok 2011. Powyższe sprowadzało się do oceny czy spółka spełnia przesłanki otrzymania płatności do ww. działek na rok 2011. Organ pierwszej instancji dysponował materiałem dowodowym, który wskazywał, że posiadaczem ww. działek
w roku 2011 nie była spółka lecz inny producent rolny. Organ odwoławczy zgadza się
z oceną materiału dowodowego dokonaną przez organ pierwszej instancji, że posiadaczem działek nr [...][...][...] w roku 2011 była A. F. nie zaś spółka. W rezultacie uznać należy, że wykluczenie ww. działek z wniosku spółki było zasadne.
Organ odwoławczy za niezasadny uznał też zarzut spółki dotyczący nie uwzględnienia przez organ pierwszej instancji złożonej zmiany wniosku. Z akt sprawy wynika bowiem, że zmiana wniosku o przyznanie płatności zgłoszona została przez spółkę w dniu [...] czerwca 2011 r. (data wpływu dokumentu zmiany wniosku do Biura Powiatowego). Skoro zmiana wniosku została zgłoszona przez spółkę po dniu 10 czerwca 2011 r. - czyli po terminie przewidzianym przez prawo na dokonanie zmiany, była więc bezskuteczna i jako taka - nie mogła zostać przy rozpatrywaniu sprawy uwzględniona.
W konkluzji organ drugiej instancji stwierdził, że powierzchnia działek: [...][...][...] zadeklarowana do płatności przez spółkę na rok 2011 wynosiła [...] ha. Powierzchnia zadeklarowana wszystkich działek rolnych wynosiła [...] ha. Powierzchnia działek: [...][...][...] została w oparciu o całokształt materiału dowodowego wykluczona z wniosku spółki. Procentowa różnica pomiędzy powierzchnią stwierdzoną a deklarowaną wyniosła [...] % powierzchni stwierdzonej. W związku powyższym płatność została odmówiona a na spółkę nałożone zostały sankcje -
w oparciu o przepis art. 58 akapit 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, że jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności
a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 % płatność zostaje odmówiona a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną. Stawka płatności jednolitej na rok 2011 wynosiła 710,57 zł za 1 ha i została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2011 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2011 r. (Dz. U. nr 238, poz. 1421). Kwota sankcji wyliczona spółce wyniosła zatem: [...] x 710,57 = [...] zł.
Skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję do sądu administracyjnego złożyła spółka (dalej jako "skarżąca") wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podniosła, że skarżone decyzje naruszają prawo. Zgodnie bowiem z zapisem rozdziału 4 K.p.a., szczególnie art. 19 K.p.a. na organach ciąży
z urzędu obowiązek przestrzegania swojej właściwości miejscowej i rzeczowej. Nie ulega wątpliwości, że właściwym miejscowo dla skarżonej spółki jest Kierownik Biura Powiatowego ARiMR. Natomiast w skarżonych decyzjach bezpodstawnie odmawia się skuteczności wycofania części wniosku ze względu na domniemane wcześniejsze doręczenie wezwania kierowanego przez organ niewłaściwy w sprawie. W sprawie niniejszej organ właściwy czyli Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. nie informował o nieprawidłowościach w złożonym wniosku. Nie istnieją więc podstawy faktyczne do nieuwzględnienia wycofania części wniosku i wydania rozstrzygnięć jak
w skarżonych decyzjach. Przepisy o właściwości muszą być stosowane w sposób ścisły szczególnie w sytuacji gdy dotyczą zastosowania do strony sankcji.
Autor skargi podniósł również naruszenie art. 58 rozporządzenia nr 1122/2009. Podstawą obliczania procentowego ewentualnych zmniejszeń winna być bowiem powierzchnia zgłoszona łącznie z powierzchnią zgłoszoną w zmianie do wniosku
o płatność w związku z przejęciem części gruntów gospodarstwa innego podmiotu. Organ pierwszej instancji zmianę do wniosku złożoną w sprawie jednak zignorował
a organ drugiej instancji nad błędem przeszedł do porządku dziennego. Przepisy
o przejęciu gospodarstw innych podmiotów ustanawiają zaś odrębne od ogólnie przyjętych terminy składania wniosków (lex specialis). Nadto, to nie data wpływu do organu zmiany do wniosku ([...] czerwca 2011 r.), a data nadania przesyłki pocztowej jest znacząca jeśli chodzi o sposób ustalania terminu pisma.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W dniu [...] grudnia 2012 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącej,
w którym podtrzymała stanowisko w sprawie. Wskazała, że opisane w skardze naruszenia przepisów o właściwości mogą stanowić o wydaniu skarżonej decyzji
z naruszeniem przepisów o właściwości, czyli o przesłance nieważności decyzji określonej w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Wniosła o rozważenie stwierdzenia nieważności skarżonych decyzji. Poza wskazanymi w skardze błędami wystawcy skarżonych decyzji, podniosła, że naruszono również rażąco zapisy art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez nie uwzględnienie całości powierzchni zgłoszonej przez rolnika w ramach danego środka pomocy obszarowej. Uwzględnienie całości powierzchni zgłoszonych przez spółkę do dopłat w 2011 r. powodowałoby brak możliwości wykluczenia z płatności (nie wspominając o możliwości "nałożenia sankcji"). Skarżąca składała w 2011 r. poza wnioskiem głównym jego zmianę w związku
z przejęciem gospodarstwa innego podmiotu w zakresie płatności OB i ONW. Organ winien był do ewentualnych wykluczeń uwzględnić różnicę powierzchni zatwierdzonej
i zgłoszonej łącznie z obydwu wniosków złożonych przez rolnika. Organy natomiast odrębnie "ustalają sankcje" we wniosku zwykłym pomijając powierzchnię zgłoszoną
w transferowej zmianie wniosku. Jednocześnie organ pierwszej instancji wydaje dla spółki pozytywne, odrębne decyzje (transferowe) OB i ONW za rok 2011 z dnia [...] września 2012 r. o numerach [...] i [...]. Dlatego też, zdaniem skarżącej zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja obarczone są wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia art. 19 ust. 2 ustawy
o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez brak podania
w sentencji skarżonych decyzji rozstrzygnięcia w zakresie wykluczeń z pomocy. Obowiązek w tym zakresie dla organu został wprowadzony do ww. ustawy stosownymi nowelizacjami. Nie istnieje ani w prawie unijnym ani krajowym podstawa prawna do "nakładania sankcji". Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w której "nałożono sankcje" . Powołano przy tym jako podstawę art. 58 akapit 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Wspomniany przepis nie zna zaś instytucji nałożenia sankcji. Prawodawca posługuje się bowiem zwrotem "wyklucza się". Również w prawie krajowym w art. 19 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ustawodawca używa zwrotu "wykluczenie z tej pomocy". Instytucja "nałożenia sankcji" nie jest więc znana także w prawie krajowym. W sprawie niniejszej organ pierwszej instancji "nałożył sankcje" a organ drugiej instancji decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy w całości. Do tak nazwanych rozstrzygnięć podstawa prawna nie istnieje ani we wspomnianych wyżej przepisach ani żadnych innych normach prawa obowiązującego. Orzekanie o środku "karnym" nie znanym ustawie stanowi kwalifikowaną wadę wydania decyzji bez podstawy prawnej. Dla organu pierwszej instancji użycie w nowym rozporządzeniu unijnym instytucji wykluczenia z pomocy oraz dodanie przez polskiego prawodawcę przez nowelizację odpowiednich zapisów w ustawie krajowej (ww. art. 19 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) zdaje się nie mieć znaczenia. Wymóg zamieszczenia w rozstrzygnięciu wydawanej decyzji orzeczenia w zakresie wykluczeń z płatności wynika wprost z art. 19 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Rażąco więc naruszono tę normę prawa krajowego (odrębna kwalifikowana wada nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.).
Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2013 r. skarżąca złożyła załącznik do protokołu podtrzymując dotychczasową argumentację. Zaskarżonej decyzji dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 58 akapit 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest przy tym według stanu prawnego
i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić wówczas, gdy zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek, o których mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wbrew zarzutom skargi brak jest więc podstaw nie tylko do stwierdzenia jej nieważności, ale nawet do jej uchylenia.
W niniejszej sprawie, jak prawidłowo wskazują organy ARiMR zastosowanie mają przepisy powoływanej już wyżej ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego. Na podstawie art. 7 ust. 1 tej ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie
z art. 124 ust 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli m.in. posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha.
Zgodnie z art. 7 ust 4 ww. ustawy wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności
i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności.
Na podstawie art. 19 ust. 2 powoływanej ustawy w decyzji w sprawie przyznania płatności obszarowych określa się zmniejszenia i wykluczenia z tych płatności, jeżeli te zmniejszenia i wykluczenia wynikają z przepisów Unii Europejskiej.
Wskazać również należy, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania
i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych
w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316/65 z dnia 02.12.2009 r., dalej jako "rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009") oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz. Urz. L 316 z dnia 2.12.2009 r. str. 27).
Stosownie do art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 jeśli
w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeśli różnica ta przekracza 50%, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.
Mając na uwadze ww. przepisy, organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że skarżąca nie spełniła przesłanki warunkującej przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla zadeklarowanych do płatności na rok 2011 działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr: [...][...][...], gdyż jak wynika
z zebranego w sprawie materiału dowodowego ww. działek w roku 2011 (w dniu 31 maja tego roku) nie miała w swoim posiadaniu. Za okoliczność bezsporną uznać należy, że jedynym posiadaczem uprawnionym do zgłoszenia przedmiotowych działek, jak wykazało przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające był bowiem inny rolnik. Powierzchnia działek o nr: [...][...][...] zadeklarowana do płatności przez skarżącą na rok 2011 wynosiła [...] ha, zaś powierzchnia zadeklarowana wszystkich działek rolnych wynosiła v ha. Powierzchnia ww. spornych działek została prawidłowo wykluczona z wniosku skarżącej. W takiej więc sytuacji procentowa różnica pomiędzy powierzchnią stwierdzoną a deklarowaną wyniosła [...] % powierzchni stwierdzonej. W związku powyższym skarżącej słusznie odmówiono przyznania wnioskowanych płatności.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie można zgodzić się z zarzutem skarżącej, że skoro zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji mocą której nałożono "sankcje" - środek nieznany w prawie unijnym ani krajowym, to decyzja ta rażąco narusza prawo jako obarczona wadą
o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zmniejszenia płatności i wykluczenia
w przypadkach zawyżenia deklaracji o których to mowa w art. 58, w tym również zawarty w akapicie trzecim tego przepisu zwrot "wyklucza się" niewątpliwie stanowią bowiem środki o charakterze sankcyjnym. Dlatego też, sformułowanie użyte przez organy w decyzjach a dotyczące nałożenia sankcji nie może skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej czy też poprzedzającej ją decyzji.
Zgodzić się należy z organami ARiMR, że wezwanie nr [...]
z dnia [...] sierpnia 2011 r. do złożenia wyjaśnień, kierowane na adres P. M. jako prokurenta skarżącej spółki, a więc osoby upoważnionej do odbioru korespondencji kierowanej do spółki, zostało skutecznie doręczone w dniu [...] sierpnia 2011 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru. Tym samym, za nieskuteczne uznać należy wycofanie przez skarżącą w dniu [...] września 2011 r. wniosku w części dotyczącej spornych w sprawie działek rolnych. W wezwaniu z dnia [...] sierpnia 2011 r., doręczonym spółce w dniu [...] września 2011 r. wskazano bowiem na nieprawidłowości wniosku dotyczące ww. działek rolnych. W takiej zaś sytuacji wycofanie przez skarżącą części wniosku w dniu [...] września 2011 r. traktować należy jako jej reakcję na zawiadomienie o nieprawidłowościach we wniosku o których to powzięła ona wiedzę na podstawie wezwania doręczonego w dniu [...] września 2011 r. W dniu [...] września 2011 r. nie było już jednak możliwe dokonanie przez skarżącą wycofania części wniosku nie skutkującego negatywnymi dla niej konsekwencjami. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku o przyznanie pomocy, wycofanie nie jest dozwolone odnośnie do części wniosku, których dotyczą nieprawidłowości.
Nie można też zgodzić się z zarzutem skarżącej, że nie została poinformowana
o nieprawidłowościach w złożonym wniosku, gdyż wezwanie nr [...] nie zostało wystosowane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., a przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. O., który to nie jest organem właściwym w sprawie. Słusznie wskazuje bowiem organ odwoławczy, że określenie "właściwy organ" z art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 definiować należy poprzez przepisy rozporządzeń unijnych dotyczących płatności w ramach wsparcia bezpośredniego oraz w kontekście prawodawstwa krajowego dotyczącego tej dziedziny pomocy unijnej. ARiMR niewątpliwie jest podmiotem uprawnionym do realizacji zadań dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skoro wniosek drugiego rolnika z którym skarżąca znalazła się w konflikcie krzyżowym złożony został w Biurze Powiatowym ARiMR w K., a Kierownik ww. Biura Powiatowego ARiMR, weryfikując sprawę jako pierwszy zauważył nieprawidłowości, to miał nie tylko prawo, ale i obowiązek wystosować stosowne wezwanie do obu rolników w celu ich wyjaśnienia. Skarżąca została przy tym poinformowana, że rozpoznanie sprawy i jej rozstrzygnięcie podjęte zostanie przez organ właściwy w sprawie rzeczowo i miejscowo, tj. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.. W sprawie nie doszło więc wbrew zarzutowi skargi do naruszenia art. 19 K.p.a. Nie można też z tego powodu rozważać stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na zaistnienie przesłanki o której mowa w art. 156 1 § pkt 1 K.p.a. Decyzja w sprawie została bowiem wydana przez właściwy w sprawie organ pierwszej instancji, tj. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B..
W ocenie Sądu za niezasadny uznać też należy zarzut skarżącej dotyczący naruszenia w sposób rażący art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez nieuwzględnienie całości powierzchni zgłoszonej przez rolnika w ramach danego środka pomocy obszarowej. Powyższe skarżąca wywodzi z faktu, że w 2011 r.
w związku z przejęciem gospodarstwa innego podmiotu (tj. W. [...] spółka cywilna) składała ona w zakresie płatności bezpośrednich, poza wnioskiem głównym, również jego zmianę (tzw. wniosek transferowy), a tym samym organ winien był do ewentualnych wykluczeń uwzględnić różnicę powierzchni zatwierdzonej i zgłoszonej łącznie z obydwu wniosków złożonych przez rolnika w danym roku kalendarzowym. Tymczasem organy odrębnie "ustalają sankcje" we wniosku zwykłym, pomijając powierzchnie zgłoszone w transferowej zmianie wniosku. Jednocześnie organ pierwszej instancji wydaje dla skarżącej pozytywne decyzje w sprawie wniosku transferowego za rok 2011, co skutkuje, że zaskarżone decyzje obarczone są wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że tzw. wniosek transferowy nie wszczyna nowego postępowania, lecz tylko powoduje podmiotowe przekształcenie nawiązanego już wcześniej stosunku administracyjnoprawnego w następstwie wniosku złożonego przez pierwszego posiadacza działek (tj. W. [...] spółka cywilna). W przypadku przekazania gospodarstwa rolnego przejmujący (czyli w tym przypadku skarżąca) wstąpiła na miejsce przekazującego (W. [...]. spółka cywilna). W takiej sytuacji następca staje się stroną postępowania wszczętego przez poprzednika. Sprawy z wniosków poprzednika i następcy stanowią w istocie jedną sprawę administracyjną. W razie przekazania gospodarstwa rolnego następstwo procesowe oznacza również sukcesję decyzji administracyjnej. Następca wchodzi więc w prawa i obowiązki poprzednika. Przysługują mu prawa i obowiązki poprzedniego posiadacza w postępowaniu wszczętym przez poprzednika. Jest sukcesorem sytuacji prawnej poprzednika, co oznacza, że decyzja o przyznaniu płatności nie kreuje nowych, tylko jego prawa i obowiązki. Stroną staje się nowy posiadacz, a treść uprawnień i obowiązków nie ulega zmianie. W związku z powyższym uznać należy, że organ pierwszej instancji pomimo, że w dniu [...] marca 2012 r. wydał już decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, prawidłowo wydał w dniu [...] sierpnia 2012 r. kolejną, odrębną decyzję dotyczącą płatności przysługujących skarżącej za ten sam rok. Kolejna decyzja organu została bowiem wydana w związku z przejęciem przez skarżącą gruntów rolnych od W. [...] spółka cywilna. Sprawa dotycząca przejęcia przez skarżącą gruntów rolnych jest sprawą odrębną od tej która została zainicjowana wnioskiem (z dnia [...] maja 2011 r.) skarżącej w niniejszym postępowaniu dotyczącym przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 r. Dlatego też nie można uznać, że zaskarżona czy też poprzedzająca ją decyzja obarczone są wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Z wyżej powołanych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło