VIII SA/Wa 787/25

WyrokWSA w Warszawie2026-01-29

Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Iwona Szymanowicz-Nowak, Marek Wroczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy "pola betonowe" wykorzystywane do produkcji zbiorników na nieczystości ciekłe stanowią budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego, a w przypadku ich samowolnego wzniesienia, czy organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania decyzji o rozbiórce, jeśli inwestor nie złożył wniosku o legalizację w terminie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że "pola betonowe" wykorzystywane do produkcji zbiorników na nieczystości ciekłe stanowią budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego, a nie jedynie utwardzenie gruntu. Ponieważ inwestor nie złożył wniosku o legalizację w wyznaczonym terminie po otrzymaniu postanowienia o wstrzymaniu budowy i poinformowaniu o możliwości legalizacji, organ nadzoru budowlanego był zobowiązany, zgodnie z art. 49e Prawa budowlanego, do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Złożenie wniosku o legalizację jest prawem, a nie obowiązkiem strony, a jego niezłożenie w terminie skutkuje obligatoryjnym nakazem rozbiórki.
Stan faktyczny
Do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wpłynęło zgłoszenie dotyczące działalności M. G. związanej z produkcją zbiorników betonowych. Kontrole wykazały prowadzenie produkcji i magazynowanie prefabrykatów betonowych na działkach bez utwardzenia terenu. Stwierdzono obecność "pól betonowych" służących do produkcji. PINB wstrzymał roboty budowlane i poinformował o możliwości legalizacji. Po uchybieniu terminu do złożenia wniosku o legalizację, PINB wydał decyzję nakazującą rozbiórkę. Mazowiecki WINB uchylił decyzję PINB i orzekł o nakazaniu rozbiórki, precyzując lokalizację działki. Skarżący zarzucił błędną kwalifikację "pól betonowych" jako budowli oraz naruszenie przepisów KPA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki pól betonowych oddala skargę. W dniu 19.11.2024r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w R. wpłynęło pismo mieszkańców miejscowości K. gm. J. o podjęcie przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego kontroli wobec M. G. który prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą: PPUH [...] M. G. związaną z produkcją zbiorników betonowych. W trakcie przeprowadzonych 27.12.2024r. czynności kontrolnych ustalono, że na działkach o nr ew. [...] położonych przy ul. K. i K. w miejscowości K, znajduje się obszar, na którym realizowana jest produkcja prefabrykatów betonowych. Podczas kontroli stwierdzono, że w obrębie tego obszaru znajdują się trasy komunikacyjne gruntowe usytuowane w kierunku północ-południe, wzdłuż których złożone są formy metalowe, wolnostojące, samowibrujące służące do produkcji prefabrykatów betonowych. Na w/w działkach znajduje się znaczna ilość gotowych wyrobów prefabrykowanych złożonych wzdłuż istniejących gruntowych ciągów komunikacyjnych tj. zbiornik typu szambo, piwniczki, kominki, komory wodomierzowe. Wyroby te złożone są częściowo na gruncie, częściowo na plandekach polipropylenowych, a częściowo na uszkodzonych płytach prefabrykowanych, posiadające metalowe uszy montażowe. Według oświadczenia M. G. beton do produkcji wyrobów prefabrykowanych przywożony jest samochodami. Na działkach o nr ew. [...] zlokalizowanych po stronie południowej ul. K. w miejscowości W. znajduje się obszar, w którym odbywa się produkcja i magazynowanie elementów betonowych prefabrykowanych. Natomiast działki po północnej stronie ul. K. w miejscowości W. (działki o nr ew. [...]) wykorzystywane są do magazynowania gotowych wyrobów prefabrykowanych ułożonych bezpośrednio na gruncie, częściowo na bloczkach betonowych, belkach drewnianych, a także przechowywane są nieużywane wyroby oczekujące na usunięcie usterek (według oświadczenia inwestora). Formy te są zgrupowane w rzędzie na uszkodzonych płytach w ilości 12 sztuk. Na działkach po południowej stronie ul. K. poza magazynowaniem gotowych wyrobów znajdują się formy do produkcji wyrobów prefabrykowanych, które jak oświadczył M. G., są wykorzystywane jako gotowa mieszkanka betonowa przywożona samochodem typu "gruszka". Nie stwierdzono utwardzenia terenu działek wyszczególnionych w protokole. W trakcie kolejnej kontroli w dniu 24.01.2025r. na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości K. stwierdzono, że zlokalizowane są na niej pola betonowe o wymiarach ok. 2,5 m x 2,0 m oraz 2,7 m x 2,0 m usytuowane w 4 rzędach. Dokładne określenie ilości tych pól betonowych w dniu kontroli nie było możliwe - na większości z nich zmagazynowane są gotowe materiały prefabrykowane. W wielu miejscach leży blacha, pod którą pola także mogą się znajdować. Na większości obszaru terenu występuje rumosz betonowy, co uniemożliwia ocenę, co się pod nim znajduje. Częściowo w miejscach gdzie widać pozwijane plandeki w tych miejscach widoczne są pola betonowe. Z tego co udało się policzyć pól utwardzonych na działce jest ok. 76 sztuk. Na pozostałych działkach złożone są gotowe wyroby prefabrykowane. Powyższe ustalenia stały się podstawą do zawiadomienia pismem z 12.02.2025r. stron o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie pól betonowych zlokalizowanych na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości K. gm. J.. PINB w R. postanowieniem Nr [...] z dnia 20.03.2025r. wstrzymał M. G. prowadzenie robót budowlanych przy polach betonowych pod produkcję bezodpływowych zbiorników na nieczystości ciekłe zlokalizowanych na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości K. gm. J., poinformował o możliwości złożenia, w terminie 30 dni od daty otrzymania w/w rozstrzygnięcia, wniosku o legalizację, a także o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji i sposobie wyliczenia jej wysokości. W zażaleniu Skarżący zarzucił zawyżenie opłaty legalizacyjnej. Mazowiecki WINB postanowieniem Nr [...]19.05.2025r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez M. G. zażalenia na w/w rozstrzygnięcie. Decyzją Nr [...] z dnia 06.06.2025r. nakazano M. G. rozbiórkę pól betonowych pod produkcję bezodpływowych zbiorników na nieczystości ciekłe zlokalizowanych na terenie działki o nr ew. [...] położonej w miejscowości K. gm. J.. W odwołaniu M. G. zarzucił, że złożył odwołanie od decyzji MWINB dlatego bezzasadna jest na tym etapie decyzja o rozbiórce. MWINB decyzją z 1.09.2025 r. uchylił w całości zaskarżone rozstrzygniecie i na podstawie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego orzekł o nakazaniu M. G. rozbiórkę pól betonowych pod produkcje bezodpływowych zbiorników na nieczystości ciekłe zlokalizowanych na terenie działki o nr ew. [...] położonej w miejscowości W. gm. J.. W uzasadnieniu organ podniósł, że w/w działka o nr ew. [...] nie widnieje na ogólnodostępnych portalach, takich jak geoportal.gov.pl czy też https:// [...].e-mapa.net/. Z wypisu z rejestru gruntów wynika zaś, że działka o nr ew. [...] położona jest w jednostce ewidencyjnej J., obręb W., co potwierdza również treść księgo wieczystej nr [...]. W ocenie MWINB powyższe uchybienie nie może być powodem uchylenia w/w rozstrzygnięcia organu powiatowego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż spowodowałoby to w istocie wydanie tożsamej decyzji z niniejszym rozstrzygnięciem organu wojewódzkiego, bez konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Tym bardziej, że ul. K. przebiega przez dwie miejscowości (K. i W.). Wobec powyższego organ II instancji w ramach postępowania odwoławczego postanowił uchylić w całości w/w rozstrzygnięcie i nakazał rozbiórkę pól betonowych właściwie wskazując lokalizację przedmiotowych budowli. MWINB podkreślił, że budowa omawianych "pól betonowych" nie może zostać uznana za utwardzenie gruntu, stąd też należało uzyskać pozwolenie na ich budowę. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 23.05.2019r. sygn. akt II SA/Gd 283/19; "Jeżeli pomiędzy utwardzeniem gruntu działki a innym obiektem budowlanym na tej działce brak jest bezpośredniego związku funkcjonalnego (utwardzenie pełni samodzielną lub dominującą - a nie służebną, funkcję) wtedy zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego jest nieuzasadnione". W omawianej sprawie miała miejsce budowa "pól betonowych" do produkcji zbiorników typu "szambo". Jak wskazuje orzecznictwo sądowo-administracyjne pojęcia całości techniczno-użytkowej nie można utożsamiać z rzeczą i jej częściami składowymi w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Prawo budowlane nie odwołuje się bowiem do art. 45 i 47 k.c. Tworzenie całości techniczno-użytkowej należy natomiast rozumieć jako połączenie poszczególnych elementów w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki nadawały się do użytku. Nie można przy tym wykluczyć, iż każdy z tych elementów może być samodzielnym obiektem, choć nie zawsze będzie mógł być samodzielnie wykorzystywany do określonego celu, budowla stanowić ma zaś całość techniczno-użytkową (por. wyrok NSA z 27.05.2010r. II FSK 2049/09). Fakt, że "pola betonowe" do produkcji zbiorników typu "szambo" nie zostały wprost wskazane w treści art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego nie stanowi przeszkody, aby uznać je za budowlę. Zgodnie z wyrokiem WSA w Poznaniu z 20.04.2018r., I SA/Po 38/18: "Tworzenie całości techniczno-użytkowej należy rozumieć jako połączenie poszczególnych elementów w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki nadawały się one do określonego użytku. Jest to zatem zespół technologicznie powiązanych ze sobą elementów, służący określonym zadaniom. Nie można przy tym wykluczyć, że każdy z tych elementów może być samodzielnym obiektem, choć nie zawsze będzie mógł być samodzielnie wykorzystywany do określonego celu, a budowla stanowić ma zaś całość techniczno-użytkową". Zdaniem MWINB PINB w R. zasadnie wszczął procedurę legalizacyjną w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Podkreślił, że kwalifikacja prawna obiektu następuje w pierwszym etapie postępowania legalizacyjnego (w omawianej sprawie na etapie postanowienia Nr [...]). Stwierdził, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego, części, w przypadku (...) niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Decyzja powyższa ma charakter związany. Przed jej wydaniem organ nadzoru budowlanego nie bada ponownie charakteru wzniesionego obiektu, czy też faktu, czy został on zrealizowany w ramach samowoli. Z akt sprawy wynika, że inwestor złożył po terminie zażalenie na postanowienie PINB w R. Nr [...] z dnia 20.03.20,25r. wydane w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych przy budowie omawianych pól betonowych; poinformowania o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowej budowli oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Zgodnie z art. 48 ust. 1-4 Prawa budowlanego: ust. 1 Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego go w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. ust. 2 Jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne: 1/ zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz 2/ usunięcie stanu zagrożenia. ust. 3 W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. ust. 4 Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie. Podniósł, że w obrocie prawnym znajduje się postanowienie PINB w R. Nr [...] z dnia 20.03.2025r. wstrzymujące M. G. prowadzenie robót budowlanych przy polach betonowych pod produkcję bezodpływowych zbiorników na nieczystości ciekłe zlokalizowanych na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości K. gm. J., informujące o możliwości złożenia, w terminie 30 dni od daty otrzymania w/w rozstrzygnięcia, wniosku o legalizację, a także o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji i sposobie wyliczenia jej wysokości: termin na złożenie wniosku o legalizację upłynął w dniu 28.04.2025r. Pomimo upływu wskazanego terminu, wniosek w powyższym zakresie nie został złożony. Zgodnie zaś z art. 49e Prawa budowlanego: "Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku m.in. niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie, wycofania wniosku o legalizację, nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych, niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych, nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie. Postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub Jego części. W postanowieniu organ informuje stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Następnie inwestor/właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 Prawo budowlanego). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2 Prawa budowlanego). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną. Organ wskazał, że regulacja skutków samowoli budowlanej jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 Prawa budowlanego, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi wart. 29-31 Prawa budowlane. Podniósł, że złożenie wniosku o legalizację jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona, z prawa tego nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie skorzystał z możliwości legalizacji samowoli budowlanej, zasadnie więc PINB w R. decyzją Nr [...] z dnia 06.06.2025r. nakazał rozbiórkę pól betonowych pod produkcję bezodpływowych zbiorników na nieczystości ciekłe. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że postępowanie sądowo-administracyjne dotyczące postanowienia MWINB Nr [...] z 19.05.2025r. (wydanego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia) nie wstrzymuje biegu postępowania administracyjnego. W skardze do Sądu Skarżący M. G. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.: 1) rażące naruszenie art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane z uwagi na błędną kwalifikację obiektów jako budowli, 2) rażące naruszenie art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz art. 49e ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez jego błędne zastosowanie spowodowane błędną kwalifikacją wylewek betonowych stanowiących element zbiornika na nieczystości stałe przeznaczonych do sprzedaży i wywozu jako budowli, 3) rażące naruszenie art. 7 oraz art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego z uwagi na brak rzetelnego ustalenia stanu faktycznego. W uzasadnieniu wskazał, że organ błędnie uznał, iż pola betonowe stanowią utwardzenie gruntu stanowiące budowle wymagającą pozwolenia na budowę. Podniósł, iż jednocześnie organ stwierdził obecność stalowych uchwytów (uszy transportowych) co jednoznacznie potwierdza ich tymczasowy charakter oraz okoliczność iż płyty betonowe są prefabrykowanymi elementami konstrukcyjnymi a nie wylewka betonową stale związana z gruntem. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: | |Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują kontrolę nad | |działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 | |sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") w | |zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają | |kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. | |Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja kasatoryjna Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylająca w | |całości zaskarżone rozstrzygniecie i orzekająca na podstawie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego o nakazaniu M. G. rozbiórki pól betonowych | |pod produkcję bezodpływowych zbiorników na nieczystości ciekłe zlokalizowanych na terenie działki o nr ew. [...] położonej w miejscowości W.| |gmina J.. Analiza decyzji organów I i II instancji prowadzi do wniosku, iż różnica między nimi sprowadza się do innego wskazania położenia | |działki nr [...] na której zlokalizowane są bezodpływowe zbiorniki na nieczystości ciekłe. Jak prawidłowo ustalił organ II instancji w/w | |działka nie widnieje na ogólnodostępnych portalach, takich jak geoportal.gov.pl czy też https:// [...].e-mapa.net/. W wypisie z rejestru | |gruntów wskazano, że działka nr ew. [...] położona jest w jednostce ewidencyjnej J., obręb W., co potwierdza również treść księgo wieczystej | |nr [...]. Nadto, ulica K. (przy której zlokalizowana jest działka) przebiega przez i przez miejscowość K. i W.. Wobec powyższego, w ocenie | |Sądu, zasadnym było uchylenie przez MWINB w całości rozstrzygnięcia organu I instancji i nakazanie rozbiórki pól betonowych z właściwie | |wskazaną lokalizacją przedmiotowych budowli. Powyższe uchybienie, co prawidłowo skonstatował MWINB, nie mogło być powodem uchylenia | |rozstrzygnięcia organu powiatowego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż spowodowałoby to w istocie wydanie tożsamej decyzji| |z rozstrzygnięciem organu wojewódzkiego, bez konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. | |Zgodnie z treścią art. 49e ustawy Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego wydaje decyzje o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części | |w przypadku m.in. niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. W obrocie prawnym znajduje się postanowienie PINB w R. Nr [...] z | |dnia 20.03.2025r. wstrzymujące M. G. prowadzenie robót budowlanych przy polach betonowych pod produkcję bezodpływowych zbiorników na | |nieczystości ciekłe zlokalizowanych na przedmiotowej działce, informujące o możliwości złożenia, w terminie 30 dni od daty otrzymania w/w | |rozstrzygnięcia, wniosku o legalizację, a także o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji i | |sposobie wyliczenia jej wysokości. Poza sporem pozostaje, iż termin na złożenie wniosku o legalizację upłynął w dniu 28.04.2025r. Pomimo | |upływu wskazanego terminu, wniosek w powyższym zakresie nie został złożony. Prawidłowo zatem (w myśl art. 49e Prawa budowlanego: "Organ | |nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku m.in. niezłożenia wniosku o legalizację w | |wymaganym terminie, wycofania wniosku o legalizację, nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych, niewykonania, w | |wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych, nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w | |wyznaczonym terminie) organ wydał decyzję o rozbiórce. | |Przypomnieć należy, iż postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku | |obiektu budowlanego lub jego części. W postanowieniu organ informuje stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego| |lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Następnie inwestor/właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w| |ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 Prawo budowlanego). Jeżeli wniosek ten nie zostanie | |złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku,| |co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2 Prawa budowlanego). Jeżeli | |jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża | |procedurę legalizacyjną. Regulacja skutków samowoli budowlanej jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, | |wyrażonej w art. 28 Prawa budowlanego, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami | |przewidzianymi wart. 29-31 Prawa budowlane. | |Złożenie wniosku o legalizację jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu. Jeżeli | |strona, odpowiednio pouczona, z prawa tego nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki. | |Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżący nie skorzystał z możliwości legalizacji samowoli budowlanej, zasadnie zatem organy | |nakazały rozbiórkę pól betonowych pod produkcję bezodpływowych zbiorników na nieczystości ciekłe w świetle ustaleń, iż obiekt stanowi | |samowolę budowlaną. | |Za słuszne należy uznać stanowisko organów budowlanych, stwierdzające, że budowa taka wymaga pozwolenia na budowę, nie może bowiem zostać | |zakwalifikowana jako utwardzenie terenu. Wyznacznikiem uznania utwardzenia powierzchni gruntu na działce budowlanej jest co do zasady | |wykonanie z wykorzystaniem materiałów budowlanych (np. poprzez ułożenie kostki brukowej, wylanie płyty betonowej) urządzenia budowlanego, | |które nie ma charakteru samoistnego i przyporządkowane jest celom związanym ze sposobem korzystania z tej działki. Dla rozróżnienia budowli| |w postaci utwardzonej powierzchni gruntu od robót budowlanych o takim charakterze decydujące znaczenie ma to, że w przypadku budowli - | |utwardzenie gruntu jest dokonywane dla stworzenia obiektu budowlanego o oznaczonej funkcji, czyli sam tak urządzony (utwardzony) teren | |pełni samodzielną funkcję jako: plac składowy, manewrowy, postojowy, parkingowy. Dlatego w takim przypadku wymagane jest uzyskanie | |pozwolenia na budowę. Natomiast w przypadku robót budowlanych polegających na utwardzeniu gruntu w celu służącym realizacji określonych | |obiektów budowlanych nie dochodzi do powstania samodzielnej budowli, a pozwolenie na budowę obejmuje całość inwestycji. | |Zauważyć należy, że powyższa konstatacja organów nie została zakwestionowana na etapie prowadzonego przez organy postępowania. W zażaleniu | |na postanowienie PINB w R. nr [...] z 20.03.2025 r. skarżący zarzucał błędne ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej, nieuwzględnienie | |dobrej wiary inwestora, który podjął działania zmierzające do zalegalizowania inwestycji, niezachowanie zasady proporcjonalności, a zatem | |nie kwestionował istnienia samowoli budowlanej. Rozstrzygnięcia w tym przedmiocie są ostateczne i prawomocne. Postanowieniem z 17.10.2025 | |r. WSA w Warszawie odrzucił bowiem skargę M. G. na postanowienie MWINB w W. stwierdzające, że zażalenie na postanowienie PINB w R. Nr [...] | |r. z 20.03.2025 r. zostało wniesione przez M. G. z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 141 § 2 kpa. Jak wynika z ustaleń organów | |Skarżący nie złożył wymaganych dokumentów. | |Kluczowym w przedmiotowej sprawie jest fakt, że Skarżący nie złożył wniosku o legalizację jak również opłaty legalizacyjnej, w celu | |uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części wskazanych w postanowieniu z 20.03.2025 r. PINB w R. w terminie | |wskazanym w w/w postanowieniu, ani też do dnia wydania decyzji o nakazie rozbiórki przez PINB, jak również na etapie postępowania | |odwoławczego. | |Zauważyć należy, że w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, Skarżący nie tylko nie złożył żadnych dokumentów, ale także nie wnosił o: | |przedłużenie terminu do złożenia dokumentów, czy zawieszenie postępowania, nie informował też organu o przeszkodach do ich złożenia. | |Złożone odwołanie nie mogło odnieść oczekiwanego rezultatu w kontekście ustalenia braku złożenia wymaganych dokumentów. Wyjaśnić bowiem | |należy, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem inwestora ale jego uprawnieniem. W niniejszej sprawie organy prawidłowo | |zastosowały art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, bowiem wykazano w sposób nie budzący wątpliwości, iż Skarżący nie uzyskał wymaganego | |pozwolenia na budowę, nie podjęła się też skutecznie wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem z 20.03.2025 r. Wypada potwierdzić | |ustalenie organów, iż cechy i właściwości przedmiotowej budowli, nakazywały uznać, że nie została ona zwolniona przez ustawodawcę z | |obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zatem zasadnym było umożliwienie Skarżącemu przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w trybie| |art. 48 ust. 2 i 3 pb. | |W ocenie Sądu podniesione przez Skarżącego zarzuty są niezasadne. Nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w | |postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust 1 pkt 1 i art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. | |Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 28 grudnia 2017 r. II OSK 874/17 ustawodawca z mocy art. 48 ust. 4 p.b. nie pozostawia właściwemu organowi| |wyboru treści rozstrzygnięcia - nakazując mu stosować przepis art. 48 ust. 1 p.b., czyli nakaz rozbiórki (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2011 | |r. II OSK 1757/10 LEX nr 1134671). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie | |inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim przypadku winien liczyć się z konsekwencjami | |wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ, nie przejdzie on| |bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 p.b. W sytuacji takiej przepisy obligują organ do wydania| |decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nielegalnie wykonanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem | |wydać decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. | |Brzmienie mającego zastosowanie w tej sprawie przepisy art. 48e p.b. jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku | |niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w cyt. | |przepisie. Żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki. | |Specyfika postepowania legalizacyjnego powoduje, iż po wydaniu przez organ postanowienia na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa | |budowlanego zakres zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego uzależniony jest w całości od aktywności strony zobowiązanej do | |przedłożenia odpowiednich dokumentów, która to strona wie czy i jakiej treści dokumenty przedłożyła. Wykładnia przywołanych wyżej przepisów| |prowadzi do wniosku, iż decyzja wydawana na podstawie art. 48 e Prawa budowlanego, o tyle ma charakter związany, iż organ nadzoru | |budowlanego jest obowiązany do wydania decyzji o rozbiórce samowolnie wzniesionego obiektu w sytuacji, gdy strona mimo nałożenia | |określonego obowiązku nie przedstawi dokumentów niezbędnych dla prowadzenia postępowania legalizacyjnego, względnie nie przedstawi | |okoliczności, z których wynikałoby, iż brak przedłożenia żądanych dokumentów w określonym terminie nie został przez nią zawiniony, co nie | |miało miejsca w sprawie niniejszej. | |Odnosząc się do zarzutów skargi nie zasługują one na uwzględnienie z przyczyn wskazanych wyżej. Skarżący nie wyeliminował z obrotu prawnego| |postanowienia z 20.03.2025 r., a zatem jest ono wiążące. Jednocześnie, to na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że (o ile chce | |skorzystać z tego uprawnienia) przeprowadziła procedurę legalizacyjną, a nie na organie. Samo zainicjowanie takiej procedury nie jest | |wystarczającym do zaniechania wydania decyzji o rozbiórce. | |Reasumując, ponieważ zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. | | |

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło