VIII SA/Wa 789/17
WyrokWSA w Warszawie2017-11-28
Skład orzekający: Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uznając, że organ pierwszej instancji wadliwie ustalił datę dowiedzenia się stron o decyzji środowiskowej doręczonej w trybie art. 49 k.p.a. i nie zbadał prawidłowo terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. Fikcja doręczenia decyzji w trybie art. 49 k.p.a. nie jest tożsama z faktycznym dowiedzeniem się przez stronę o decyzji, co jest kluczowe dla ustalenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, co uzasadniało uchylenie jego decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu spółki z o.o. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Burmistrza odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z 2011 r. określającej środowiskowe uwarunkowania dla budowy farmy wiatrowej. Wnioskodawcy domagali się wznowienia postępowania, podnosząc m.in. brak informowania ich o postępowaniu oraz istnienie nowych okoliczności. Organ pierwszej instancji odmówił uchylenia decyzji, uznając m.in. że wnioski złożono po terminie. Kolegium uchyliło tę decyzję, wskazując na wadliwe ustalenie przez Burmistrza daty dowiedzenia się stron o decyzji środowiskowej doręczonej w trybie art. 49 k.p.a. Spółka zaskarżyła decyzję Kolegium, zarzucając m.in. naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w dniu 28 listopada 2017 r. sprawy ze sprzeciwu [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala sprzeciw.
Przedmiotem postępowania jest skarga [...] spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.
(dalej również jako: Kolegium, SKO, organ odwoławczy) z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], które - działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania G. K. i W. W. od decyzji Burmistrza I. (dalej również jako: Burmistrz, organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Burmistrza z dnia [...] września 2011 r., znak: [...], określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn: "Budowa farmy wiatrowej I. [...] o mocy 78 MW", orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I Instancji.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i prawne:
W dniu [...] września 2011 r. Burmistrz I. decyzją znak: [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa farmy wiatrowej I. [...] o mocy 78 MW" na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] - obręb P., w ark. 1 i 2; [...] - obręb S., ark. 2; [...] - obręb K., ark. 2; 224, 223, 225, 194 - obręb S., gmina I..
1
Strony postępowania o wydaniu powyższej decyzji zostały poinformowane zgodnie z art. 64 ust. 3 z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji
o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz
o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm., zwana dalej: ustawą środowiskową) w związku z art. 49 k.p.a. przez podanie do publicznej wiadomości obwieszczenia z dnia 9 września 2011 r.
W dniu [...] grudnia 2011 r. mieszkańcy wsi S., S., K. i M., reprezentowani przez Komitet Protestacyjny, wnieśli do Wojewody [...] pismo z dnia [...] grudnia 2011 r. zatytułowane "protest". Wyrazili w nim swoje niezadowolenie z lokalizacji na terenie ich gminy inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowych przez trzy firmy. Pod protestem podpisali się: W. W., J. B., L. W., E. M., M. D., J. S. i M. S.. Do protestu załączone zostały listy z podpisami ponad 400 osób.
W dniu [...] listopada 2011 r. do Burmistrza I. wpłynęło pismo zatytułowane "petycja" (z dnia [...] października 2011 r.), podpisane przez E. M.. Następnie w dniu 4 listopada 2011 r. wpłynęło pismo zatytułowane "sprzeciw"
(z dnia 3 listopada 2011 r.), podpisane przez: W. W., L. B., J. B., M. B., M. D. i J. S..
Pismem z dnia 9 lutego 2012r. (niepodpisanym) autor, w imieniu mieszkańców wsi S., S., K. i M., ponownie wyraził niezadowolenie z budowy farm wiatrowych na podstawie decyzji z dnia [...] września 2011 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego przedsięwzięcia.
Burmistrz I. postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...], odmówił wznowienia postępowania z wniosku: W. W., J. B., L. W., E. M., M. D., J. S. i M. S. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Burmistrza z dnia [...] września 2011 r. Na skutek zażalenia ww. osób, postanowienie to zostało jednak uchylone przez Kolegium postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., znak: [...],
a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Kolegium wskazało zakres uchybień, jakie powinny zostać wyeliminowane przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (należało ustalić, czy ww. osoby mają status strony oraz czy wniosek o wznowienie postępowania wpłynął w terminie).
W dniu 14 listopada 2012 r. Burmistrz wystąpił do autorów pism z dnia:
[...] grudnia 2011 r., [...] października 2011 r. i [...] listopada 2012 r. z wezwaniem do usunięcia braków formalnych przez wskazanie decyzji, której podanie dotyczy,
a także sprecyzowania żądania wynikającego z pisma. Jednocześnie poinformowano, że w przypadku nieusunięcia braków w siedmiodniowym terminie podanie pozostawione zostanie bez rozpoznania.
W odpowiedzi autorzy pisma z dnia [...] grudnia 2011 r.: W. W., J. B., L. W., E. M., M. D. i M. S. pismem z dnia 22 listopada 2012 r. udzielili stosownych odpowiedzi, wskazując na dwie przesłanki wznowieniowe, tj. art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. (brak informowania przez Burmistrza stron postępowania o prowadzonym postępowaniu środowiskowym oraz istnienie nowych okoliczności faktycznych
i nowych dowodów, które istniały w dniu wydawania decyzji ostatecznej, a nie były znane organowi, tj. raportu oddziaływania na środowisko, który został stworzony na wniosek inwestora bezpośrednio zainteresowanego treścią decyzji). Na wezwanie organu nie zareagowała J. S., co skutkowało pozostawieniem jej podania (żądania) bez rozpoznania.
W odpowiedzi na pisma z dnia [...] października 2011 r. i [...] listopada 2011 r. W. W., J. B., M. B., L. B., M. D., E. M., M. S. i L. W. pismami z dnia [...] listopada 2012 r. wyjaśnili, że podania dotyczyły decyzji Burmistrza I. z dnia [...] września 2011 r. znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa farmy wiatrowej I. II o mocy 78 MW". Dodali również, że podanie należy potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak informowania przez Burmistrza stron o prowadzonym postępowaniu środowiskowym). Na wezwanie organu nie zareagowała J. S., co skutkowało pozostawieniem jej podania z dnia [...] listopada 2011 r. bez rozpoznania. Dodatkowo pod pismami z dnia [...] listopada 2012 r. podpisali się M. S. i L. W..
W tym samym czasie toczyło się postępowanie zainicjowane wnioskiem G. K. z dnia [...] stycznia 2012 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. znak: [...] Burmistrz I. odmówił wznowienia postępowania z wniosku G. K., zakończonego ww. ostateczną decyzją Burmistrza I. z dnia [...] września 2011 r. Postanowienie to zostało jednak uchylone przez Kolegium postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W dniu [...] listopada 2012 r. Burmistrz wezwał G. K. do usunięcia braków podania, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. W piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. G. K. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie, starając się uszczegółowić zasadność podnoszonych żądań.
W dniu [...] grudnia 2012 r. Burmistrz wydał postanowienie znak: [...] o wznowieniu postępowania z wniosku: W. W., J. B., M. B., L. B., L. W., E. M., M. D. i M. S. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Burmistrza I. z dnia [...] września 2011 r. Z treści postanowienia nie wynika jednak, aby jedną z wnioskodawczyń postępowania była G. K..
Decyzją Burmistrza I. z dnia [...] marca 2013 r., znak: [...] odmówiono uchylenia na wniosek: G. K., M. B., L. B., J. B., W. W., E. M., M. D., L. W. oraz M. S. ww. ostatecznej decyzji Burmistrza, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Kolegium, po rozpoznaniu odwołania, stwierdziło, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które ma wpływ na rozstrzygnięcie. Zwrócono uwagę, że z decyzji o odmowie wznowienia postępowania wynika, że została podjęta m.in. na wniosek G. K., podczas gdy w postanowieniu o wznowieniu postępowania nie wymieniono tej osoby. Działanie takie uznano za niedopuszczalne, bowiem dopiero wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Nadto z przekazanego materiału dokumentacyjnego nie wynikało, aby organ I instancji powiadomił strony o przysługujących im uprawnieniach z art. 10 k.p.a., jak również aby Burmistrz I. ustalił, czy W. W., J. B., L. W., E. M., M. D., J. S., M. S. występowali jedynie
w imieniu własnym, czy też w imieniu innych osób. Poza tym należało ustalić legitymację procesową każdego z wnioskodawców do żądania wznowienia postępowania. Zwrócono również uwagę, że zmianie uległ zakres podmiotowy postępowania, co nie zostało wyjaśnione przez organ I instancji, jak również na lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Ponownie rozpoznając sprawę, Burmistrz wyjaśnił kwestię reprezentacji mieszkańców S., S., M., S. przez W. W., M. S., L. W., M. D., J. B., J. S. i E. M.. Wskazał przy tym, że uchwała z zebrania wiejskiego powołująca Komitet reprezentujący ogół mieszkańców nie jest wystarczająca do reprezentowania poszczególnych mieszkańców w toczącym się postępowaniu w sprawie o wznowienie postępowania oraz poinformował ww. o pozostawieniu bez rozpoznania podania dotyczącego wznowienia postępowania odnoszącego się do osób, które miały być reprezentowane (pismo z dnia 29 sierpnia 2013 r.).
W dniu [...] września 2013 r. Burmistrz postanowieniem znak: [...] wznowił na wniosek G. K. z dnia [...] grudnia 2012 r., sprecyzowany pismem z dnia [...] września 2013 r., postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] września 2011 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. znak: [...] Burmistrz ponownie odmówił uchylenia decyzji środowiskowej z dnia [...] września 2011 r.
Kolegium, rozpoznając sprawę po raz kolejny na skutek odwołania wniesionego przez: G. K., M. S., W. W., M. D. i L. B., decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Burmistrza. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium podniosło, że z decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2013 r. nie wynika, kto był inicjatorem postępowania wznowieniowego, nie powołano danych osób wnioskujących o wznowienie postępowania, czy też daty złożenia wniosków w tej sprawie. Osoby wskazane w decyzji jako inicjatorzy postępowania wznowieniowego winny się pokrywać z tymi, których dotyczyło postanowienie
o wznowieniu postępowania administracyjnego. Poza tym Burmistrz nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego odnośnie do spełnienia przez wnioskodawców warunku z art. 148 § 1 k.p.a., tzn. czy podania o wznowienie postępowania wpłynęły w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, a w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. od dnia, w którym strona dowiedziała się
o decyzji. Organ I instancji nie wyjaśnił również, które z osób inicjujących postępowanie było lub okazało się być stronami postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] września 2011 r. Burmistrz nie wyjaśnił, czy należące do nich nieruchomości położone są w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji.
Od powyższej decyzji Kolegium [...] spółka z o.o. z siedzibą
w S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 398/14 oddalił złożoną skargę. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2016 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 3266/14 oddalił skargę kasacyjną na powołany wyżej wyrok WSA w Warszawie.
Sąd stwierdził, że ustalenie dopuszczalności postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją wymaga rozpoznania takich istotnych okoliczności faktycznych, jak: legitymacji do wniesienia żądania wszczęcia postępowania oraz zachowania ustawowego terminu do wniesienia żądania. Brak takich ustaleń wypełnia przesłanki wydania decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a jednocześnie stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 147, art. 148 § 2 k.p.a.), mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...], Burmistrz I., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2011 r., po wznowieniu postępowania postanowieniami z dnia [...] grudnia 2012 r., i [...] września 2013 r. na wniosek: W. W., J. B., L. W., E. M., M. D., M. S., L. B., M. B. oraz G. K. (zwani dalej: wnioskodawcy).
Z uzasadnienia decyzji wynika, że stronami postępowania wznowieniowego są właściciele nieruchomości położonych w zakresie oddziaływania akustycznego
w postaci izofony wsi 40 dB z uwzględnieniem hałasu skumulowanego. W związku
z tym organ I instancji uznał, że przymiot strony w postępowaniu wznowieniowym spośród wnioskodawców posiadają: 1) W. W., właściciel nieruchomości nr [...], położonej w miejscowości K. oraz [...],[...],[...] i [...], położonych w S., 2) J. B., współwłaściciel działki nr [...], położonej w S., 3) M. D., właściciel nieruchomości o numerach ewidencyjnych: [...] i [...], położonych w S., 4) L. B., właściciel nieruchomości o numerach ewidencyjnych: [...],[...], położonych w miejscowości K., oraz [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], położonych w S. oraz jako współwłaścicielowi nieruchomości o numerach ewidencyjnych: [...] i [...], położonych w S., 5) M. B., właściciel nieruchomości o numerach ewidencyjnych: [...],[...],[...],[...],[...] i [...], położonych w S., 6) G. K., właściciel nieruchomości o numerach ewidencyjnych: [...] i [...], położonych w miejscowości P.. Jednocześnie Burmistrz uznał, że M. S., E. M. oraz L. W. nie są właścicielami żadnej nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania inwestycji, dlatego nie byli uprawnieni do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Burmistrz ustalił następnie, że decyzja ostateczna została doręczona w trybie art. 49 k.p.a., tj. przez obwieszczenie (zamieszczone na stronie internetowej i tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w I. oraz na tablicach ogłoszeń w sołectwach: S., P., S. oraz K.), ponieważ liczba stron w postępowaniu jest większa niż 20 (art. 74 ust. 3 pkt 2 ustawy środowiskowej). Organ I instancji uznał, że strony postępowania dowiedziały się o decyzji środowiskowej w dacie [...] września 2011 r., ale w miesięcznym terminie nie złożyły wniosków o wznowienie postępowania. Okoliczność podniesiona przez strony, iż dowiedziały się o decyzji środowiskowej już po jej wydaniu, a nawet po terminie, w którym stała się ona ostateczna, w świetle dochowania przez organ administracyjny wszelkich wymogów stawianych przez prawo odnośnie sposobu i trybu informowania stron postępowania o jego przebiegu i wydanych rozstrzygnięciach, nie stanowi o tym, iż strony nie brały udziału - bez własnej winy – w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji środowiskowej.
Analizując drugą przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., Burmistrz uznał, że raport dotyczący oddziaływania inwestycji na środowisko nie stanowi nowego dowodu w rozumieniu ww. przepisu, ponieważ był on znany organowi I instancji w chwili wydawania decyzji ostatecznej. Poza tym istotne jest, że raport został udostępniony do publicznego wglądu w Urzędzie Gminy I. w dniach [...] lipca 2011 r. - [...] sierpnia 2011 r., o czym Burmistrz obwieścił w dniu [...] lipca 2011 r. na stronie internetowej i tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w I. oraz na tablicach ogłoszeń w sołectwach: S., P., S. oraz K.. Pozostałe fakty i okoliczności podnoszone przez wnioskodawców dotyczące nieprawidłowości w ocenie oddziaływania na środowisko, obaw przed skutkami eksploatacji przedsięwzięcia, nie stanowią nowych okoliczności faktycznych ani dowodów w sprawie. Żaden z wnioskodawców nie wskazał również, kiedy miałyby one wyjść na jaw.
Burmistrz wskazał, że po analizie akt postępowania oraz pisma Prokuratora Okręgowego w R. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nie stwierdził przesłanek z art. 145 § 1, art. 145a oraz art. 145b k.p.a., dlatego odmówił wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Dodatkowo zauważył, że jeżeli nawet zaistniałyby przesłanki podnoszone przez wnioskodawców, to organ I instancji nie byłby w stanie uchylić decyzji środowiskowej z uwagi na upływ czasu (art. 146 k.p.a.).
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli: G. K. i W. W. (dalej: odwołujący się). Podnieśli, że Burmistrz I. wydał decyzję z naruszeniem przepisów art. 7, art. 75, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji jest niewłaściwe w kontekście niezbadania sprawy w sposób szczegółowy oraz niewłaściwego rozpoznania terminu do wniesienia odwołania. W ocenie odwołujących się, skoro zdaniem organu wniosek o wznowienie postępowania złożony został po terminie, to powinien on podjąć kroki niezbędne do szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu stron. Odwołujący zasugerowali, że przewlekły sposób prowadzenia postępowania przez Burmistrza zmierzał do upływu pięcioletniego terminu określonego w art. 146 k.p.a. W związku z powyższymi zarzutami, odwołujący się wnieśli o wydanie rozstrzygnięcia, że decyzja ostateczna z dnia [...] września 2011 r., znak [...], została wydana z naruszeniem prawa.
Kolegium decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy, Kolegium stwierdziło, że decyzja z dnia [...] czerwca 2017 r. została wydana przez Burmistrza z naruszeniem przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 77, art. 107, art. 148, art. 149 k.p.a.). Stwierdzono, że organ I instancji wadliwie wykonał zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
i Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynikające odpowiednio
z wyroków z dnia 20 sierpnia 2014 r. i 11 października 2016 r. Organ I instancji
w sposób wadliwy odniósł się do kwestii wypełnienia przez wnioskodawców warunku terminu, o jakim mowa w art. 148 k.p.a. Co więcej, działanie organu wynikające z oceny niedotrzymania terminu było sprzeczne z zasadami jakie towarzyszą wznowieniu postępowania administracyjnego.
Przede wszystkim Kolegium podkreśliło, że organ rozpoznający wniosek
o wznowienie postępowania musi w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, w jakiej dacie decyzja, której dotyczy wniosek, stała się ostateczna.
W niniejszej sprawie Burmistrz wszczął postępowanie wznowieniowe bez badania spełnienia warunku terminu, o jakim mowa w art. 148 k.p.a. To między innymi stało się podstawą uchylenia wydanych przez niego decyzji. W ostatniej
z nich, wydanej w dniu [...] czerwca 2017 r., organ wywiódł, że skoro decyzja z dnia [...] września 2011 r., określająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej I. II o mocy 78 MW, została doręczona w sposób określony w art. 49 k.p.a. (przez podanie do publicznej wiadomości), to automatycznie wszystkie strony postępowania dowiedziały się o jej wydaniu. Dla Burmistrza fikcja doręczenia z art. 49 k.p.a. jest jednoznaczna z dowiedzeniem się przez strony o decyzji.
Zdaniem Kolegium, argumentacja taka jest nieuprawniona, ponieważ przyjęcie doręczenia stronie ze skutkiem prawnym (z upływem 14 dni, w ciągu których obwieszczenie jest dostępne publicznie) nie jest tożsame z dowiedzeniem się przez stronę o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.), czy też z dowiedzeniem się
o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). To, że w postępowaniu środowiskowym organ dopełnił obowiązku informowania społeczeństwa o wszczętym postępowaniu, możliwości składania uwag czy w końcu o wydanej decyzji i możliwości zapoznania się z jej treścią, nie rodzi automatycznie skutku w postaci powzięcia informacji o decyzji przez stronę postępowania, zaś data upublicznienia informacji nie jest datą powzięcia wiedzy
o wydaniu decyzji przez stronę postępowania. W konsekwencji Kolegium uznało, że w ramach rozpoznania wniosków o wznowienie postępowania Burmistrz winien wyjaśnić, kiedy faktycznie wnioskodawcy dowiedzieli się o decyzji z dnia [...] września 2011 r. Brak ustaleń w tym zakresie stanowi naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 148 k.p.a. Jeśli nawet hipotetycznie można było uznać ustalenia organu I instancji za prawidłowe, to z pewnością nie wszystkie wnioski o wznowienie postępowania wniesione zostały z zachowaniem terminu, co w konsekwencji uniemożliwiało ich merytoryczne rozpatrzenie. Niedopuszczalnym było zatem wydanie decyzji w oparciu o art. 151 k.p.a.
W ocenie Kolegium, chybiona jest argumentacja Burmistrza w kwestii terminu odnosząca się do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję). Organ I instancji zamiast zbadać, czy termin do wniesienia żądania został dotrzymany, tj. czy podanie złożono w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, ocenił faktyczne istnienie przesłanki wznowieniowej. Co więcej, doszedł do przekonania, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie zaistniała,
a tym samym nie zaczął również biec termin z art. 148 k.p.a.
Kolegium wskazało, że do oceny spełnienia przesłanki z ww. przepisu można było przejść dopiero po stwierdzeniu, że wniosek o wznowienie złożony został przez stronę w terminie miesiąca od dnia, kiedy dowiedziała się o wyjściu na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących
w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję;
w rozpoznawanej sprawie chodzi o raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Burmistrz nie badał jednak tej kwestii, a zamiast tego przedwcześnie ocenił występowanie przesłanki wznowieniowej.
Poza tym organ I instancji, prowadząc postępowanie wznowieniowe
w sposób pobieżny, ustalił, że M. S., E. M. oraz L. W. nie byli uprawnieni do złożenia wniosku o wznowienie, tzn. iż osoby te nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu wznowieniowym. Celem potwierdzenia powyższego Burmistrz skierował do nich wezwania z dnia 12 maja 2017 r., na które jednak ww. wnioskodawcy nie udzielili wyjaśnień. Pomimo uznania, że osoby te nie posiadają interesu prawnego w złożeniu wniosku o wznowienie postępowania, to zostały ujęte w sentencji decyzji jako wnioskodawcy. Jednocześnie w wezwaniach
z dnia 12 maja 2017 r. organ I instancji pouczył wnioskodawców, że nieudzielenie odpowiedzi w zakreślonym terminie skutkować będzie odmową dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Pouczenie takie wydaje się tym bardziej niezrozumiałe, że postępowanie wznowieniowe z wniosków M. S., E. M. oraz L. W. zostało już wcześniej wszczęte i było przez organ prowadzone.
Należy również zaznaczyć, że Burmistrz I. w sposób nieuprawniony oparł ocenę ewentualnego spełnienia przesłanek wznowieniowych na treści pisma Prokuratora Okręgowego w R. z dnia [...] kwietnia 2017 r. To do organu
I instancji należy ocena wystąpienia przesłanek i nie może on przy tym sugerować się stanowiskiem Prokuratury. Niezrozumiałym dla Kolegium jest stwierdzenie, zawarte w końcowej części uzasadnienia, że nawet zaistnienie przesłanki wznowieniowej podnoszonej przez wnioskodawców nie mogłoby spowodować uchylenia decyzji środowiskowej z uwagi na upływ czasu (art. 146 k.p.a.). Ocena taka wydaje się być przedwczesna i nie do końca uprawniona do zamieszczenia jej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak wspomniano powyżej, Burmistrz nieprawidłowo ocenił wystąpienie przesłanki z art. 148 k.p.a., co stawia pod znakiem zapytania zasadność wydania decyzji w trybie art. 151 k.p.a. Co więcej, jeśli choć jeden z wniosków mógł skutecznie zainicjować postępowanie wznowieniowe, to organ winien ocenić wystąpienie podnoszonej przesłanki, a jeśli potwierdzi się jej wystąpienie, to mimo zakazu wynikającego z art. 146 k.p.a. winien wydać decyzję o jakiej mowa w art. 151 § 2 k.p.a.
Kolegium zauważyło, że jeśli okaże się, że wnioski o wznowienie nie spełniają wymogu z art. 148 k.p.a., to w każdym z takich przypadków zasadnym będzie wydanie decyzji o umorzeniu postępowania wznowieniowego.
Kolegium stwierdziło, że zaistniałe w sprawie uchybienia procesowe dotyczące ewentualnego wystąpienia przesłanek wznowieniowych, nie mogą zostać uzupełnione w oparciu o art. 136 k.p.a., bowiem ich zakres jest zbyt obszerny, co doprowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.
Sprzeciw od decyzji organu odwoławczego wniosła [...] spółka
z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, spółka), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy - tj.:
1) art. 138 § 2 k.p.a. przez wydanie decyzji uchylającej decyzję Burmistrza
i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, pomimo możliwości rozpoznania sprawy merytorycznie przez Kolegium, które nie wykazało, że wystąpiło istotne naruszenie przepisów postępowania, a przy tym zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego;
2) art. 136 k.p.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy ewentualne braki (których istnieniu skarżąca zaprzecza) mogły być uzupełnione w ramach dodatkowego postępowania dowodowego.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że Burmistrz zastosował się do wytycznych obowiązujących go wyroków WSA w Warszawie oraz NSA i zarzuciła sztuczne dzielenie przez Kolegium daty doręczenia i daty zapoznania się z treścią decyzji przez podmioty, którym decyzja doręczana jest w trybie art. 49 k.p.a.
Burmistrz odniósł się również do wszystkich wytycznych zawartych w decyzji SKO z dnia [...] stycznia 2014 r. (znak. [...]), w tym ustalił, kto był inicjatorem postępowania wznowieniowego, komu przysługuje status strony, czy zachowano termin na wniesienie wniosku wznowieniowego. Organ I instancji sporządził uzasadnienie, które spełnia wymogi stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a.
W zakresie, w jakim SKO zarzuciło Burmistrzowi brak prawidłowych ustaleń, uprawnione było do poczynienia własnych w trybie art. 136 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika natomiast, dlaczego organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania dowodowego. Uzasadnienie, iż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności jest nieuprawnione, gdyż treść art. 138 k.p.a. potwierdza możliwość wydania przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia o treści innej niż pierwszoinstancyjna.
Zdaniem skarżącej, materiał zebrany w sprawie był pełny i kompletny, dawał więc podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia przez SKO. Niesłuszny jest zarzut polegający na wskazaniu, że błędem proceduralnym jest odniesienie się do pisma Prokuratora z dnia [...] kwietnia 2017 r. Pismo to zostało potraktowane, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód i ocenione przez Burmistrza.
W ocenie spółki, Kolegium dokonało wybiórczej i dowolnej oceny materiału dowodowego, przez co naruszono zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Uzasadnienie sporządzone przez SKO jest nieczytelne; zawiera ono przede wszystkim opis postępowania, odniesienie do teoretycznych aspektów doręczenia przez obwieszczenie oraz kwestii zachowania terminów pozwalających na inicjowanie postępowania - z unikaniem subiektywnego ujęcia przedmiotowej sprawy. Ponadto, SKO podniosło zarzuty przeciwko decyzji Burmistrza, nie podając podstawy prawnej zarzutów, narzuciło na organ I instancji obowiązki sprzeczne z obowiązującymi organ wytycznymi sądów administracyjnych, zapadłych w przedmiotowej sprawie, jak również z własnym wcześniejszym stanowiskiem.
Bezpośrednim skutkiem naruszenia wskazanych wyżej przepisów jest brak prawidłowego rozstrzygnięcia, czyli orzeczenia co do istoty sprawy, a także brak sporządzenia przez organ właściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji SKO, tj.
w szczególności wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Wskutek tych naruszeń organ odwoławczy zamiast utrzymać w mocy decyzję Burmistrza lub uchylić ją i wydać rozstrzygnięcie merytoryczne, uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przed przystąpieniem do oceny prawidłowości zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że decyzja ta została wydana na podstawie 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej: p.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
Zakres kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. określony został
w art. 64e p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma charakter formalny. Innymi słowy, instytucja sprzeciwu służy skontrolowaniu, czy decyzja kasatoryjna organu drugiej instancji została oparta na podstawach wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Oznacza to, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone
z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Co prawda zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy", będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., jest zwrotem ocennym, to przyjąć należy, iż jest on równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ
I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwiać ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według kryteriów określonych w art. 64e p.p.s.a., Sąd uznał, że zarzuty zawarte w sprzeciwie nie zasługują na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie istotne jest, że kontrolowane postępowanie administracyjne prowadzone jest przez Burmistrza w trybie wznowieniowym, a więc w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznej, określonym
w przepisach art. 145 k.p.a. – 152 k.p.a.
Czynności organu w sprawie wznowienia postępowania przebiegają w dwóch fazach. W pierwszej fazie organ bada w pierwszej kolejności, czy wniosek
o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w k.p.a. (art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a.) oraz czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 k.p.a. Stwierdzenie nieprzywołania kodeksowych przesłanek wznowienia postępowania lub złożenie wniosku po terminie stanowi wystarczającą podstawę do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., bez potrzeby badania innych okoliczności.
W pierwszej fazie postępowania organ bada również, czy wniosek pochodzi od strony postępowania, przy czym przyjmuje się istnienie swoistego domniemania konieczności wznowienia postępowania w przypadku pojawienia się jakichkolwiek wątpliwości co do istnienia legitymacji skargowej (wyrok NSA z 15 października 2008 r., II OSK 1205/07, LEX nr 1012232). Pierwsza faza (pozaprocesowa) kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania albo wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Istnienie podstaw do wznowienia postępowania może być przedmiotem postępowania wyjaśniającego, prowadzonego dopiero po wydaniu postanowienia
o wznowieniu postępowania, kiedy następuje druga faza postępowania wznowieniowego. W postanowieniu o wznowieniu postępowania należy określić podstawy wznowienia oraz oznaczyć decyzje rozstrzygające sprawę, w której zostaje wznowione postępowanie (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 274/05, LEX nr 166898). Organ administracji może zakończyć wznowione postępowanie w jeden z dwóch sposobów: bądź, stwierdzając brak podstaw wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a lub 145b – odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, bądź, stwierdzając istnienie którejkolwiek z tych podstaw – uchylić dotychczasową decyzję i wydać nową, rozstrzygającą o istocie sprawy.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawcy wskazali podstawy wznowienia, określone w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona nie brała udziału w sprawie bez własnej winy) oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (w sprawie pojawiły się nowe istotne okoliczności faktyczne i dowody istniejące w dniu wydania decyzji, ale nieznane organowi).
Z treści art. 148 k.p.a. wynika, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się
o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Natomiast termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).
Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że Burmistrz przyjął, iż wnioskodawcy dowiedzieli się o decyzji środowiskowej w dacie uznania jej za skutecznie doręczoną, tj. 28 września 2011 r. Zdaniem Sądu, SKO zasadnie zakwestionowało ten pogląd, ponieważ doręczenie decyzji w trybie art. 49 k.p.a. nie jest jednoznaczne z dowiedzeniem się przez strony o decyzji w rozumieniu art. 148
§ 2 k.p.a. lub z dowiedzeniem się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 148 § 1 k.p.a. Rację ma Kolegium, że fikcja doręczenia z art. 49 k.p.a. nie jest jednoznaczna z dowiedzeniem się przez strony o decyzji. W tym zakresie Burmistrz powinien wyjaśnić jednoznacznie, kiedy faktycznie każdy z 9 wnioskodawców dowiedział się o decyzji środowiskowej z dnia
[...] września 2011 r. Z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że G. K. w piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. wskazała np., że o decyzji ostatecznej dowiedziała się [...] stycznia 2012 r., a jej wnioski o wznowienie postępowania pochodzą z dat: [...] stycznia 2012 r. i [...] lutego 2012 r. Organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej z wniosku G. K. w dacie [...] września 2013 r., powołując się w postanowieniu na pismo z dnia [...] grudnia 2012 r., co mogło oznaczać, że organ I instancji uznał za wiarygodne wyjaśnienia wnioskodawczyni co do daty dowiedzenia się o decyzji środowiskowej. Jednak z dalszej części uzasadnienia decyzji Burmistrza wynika, że sam fakt zapoznania się z raportem środowiskowym przez G. K. nie uzasadnia stwierdzenia, że doręczenie jej decyzji środowiskowej w dacie [...] września 2011 r. nie było skuteczne. Z ustaleń Burmistrza wynika dalej, że pozostali wnioskodawcy nie kwestionowali, że dowiedzieli się o decyzji w ww. dacie.
Zdaniem Sądu, Kolegium zasadnie uznało, że w sprawie występuje brak ustaleń przez organ I instancji, kiedy faktycznie wnioskodawcy dowiedzieli się
o decyzji, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 148 § 2 k.p.a. (analogicznie w związku z art. 148 § 1 k.p.a. w stosunku do innej przesłanki wznowieniowej, aniżeli art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Należy podkreślić, że artykuł 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. faktu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 622/05, publ. ONSAiWSA 2006/5/133).
Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela orzecznictwo NSA w tym zakresie, że kwestia zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie może być oceniana wyłącznie przez pryzmat regulacji z art. 49 k.p.a., uznającej obwieszczenie o decyzji za równoważne jej doręczeniu (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 2517/10, publ. Lex nr 1071224). Nie można z faktu publicznych obwieszczeń czynionych w toku postępowania z udziałem społeczeństwa i służących informowaniu społeczeństwa wyprowadzać skutków dla stron polegających na wprowadzeniu domniemania dowiedzenia się o decyzji (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1191/14, publ. Lex nr 2033986).
W związku z powyższym należy stwierdzić, że Burmistrz nie zastosował się do wytycznych WSA w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 20 sierpnia 2014 r.
w sprawie VIII SA/Wa 398/14, a potwierdzonych wyrokiem NSA z dnia 11 października 2016 r. w sprawie II OSK 3266/14 w zakresie prawidłowej kontroli, czy wnioski o wznowienie zostały złożone w ustawowym terminie wynikającym z art. 148 k.p.a. Z akt administracyjnych wynika, że Burmistrz wszczął postępowanie wznowieniowe postanowieniami z dnia [...] grudnia 2012 r. i [...] września 2013 r., ale bez badania spełnienia warunku terminu z art. 148 k.p.a. Jak już wyżej wskazano, brak jest podstaw do wznowienia postępowania, jeśli wnioskodawca złoży podanie po terminie wskazanym w art. 148 k.p.a. Wówczas organ winien wydać postanowienie o odmowie wznowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., a nie wydawać decyzję w oparciu o art. 151 k.p.a.
Jeśli zaś organ dostrzeże, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., ale uczyni to dopiero po wydaniu ww. postanowienia, to nie oznacza, że jest zobowiązany do wydania jednego z rozstrzygnięć z art. 151 k.p.a. Zachowanie terminu stanowi warunek skuteczności wniosku o wznowienie postępowania, a zatem jeśli doszło do błędnego wszczęcia postępowania, to organ powinien takie postępowanie umorzyć (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OSK 889/11, publ. Lex nr 1221362).
Sąd podziela również ocenę Kolegium co do argumentacji Burmistrza
w kwestii terminu w odniesieniu do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W przypadku tej przesłanki Burmistrz powinien zbadać, czy podanie złożono
w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Tymczasem organ I instancji na etapie badania terminu ocenił zasadność przesłanki wznowieniowej twierdząc, że wskazany jako nieznany dowód w sprawie - raport dotyczący oddziaływania inwestycji na środowisko, nie stanowi takiego dowodu ani nowych okoliczności. Tak więc Burmistrz przedwcześnie ocenił merytorycznie przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co mógł dokonać dopiero w drugiej fazie postępowania wznowieniowego.
Z faktu braku wskazywanej przesłanki wznowieniowej Burmistrz wyciągnął błędny wniosek, że nie rozpoczął bieg termin z art. 148 § 1 k.p.a., który powinien być oceniony w pierwszej kolejności, niezależnie od rzeczywistego istnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Burmistrz w tym wypadku nie zachował zasad oceny podania złożonego w nadzwyczajnym trybie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
Niewątpliwie przedwczesną jest również ocena Burmistrza, że nawet zaistnienie przesłanki wznowieniowej podnoszonej przez wnioskodawców nie mogłoby spowodować uchylenia decyzji środowiskowej z uwagi na upływ czasu (art. 146 k.p.a.). Organ I instancji przede wszystkim nieprawidłowo ocenił podania wnioskodawców pod kątem art. 148 k.p.a., co stawia pod znakiem zapytania prawidłowość wydania decyzji na podstawie art. 151 k.p.a. Natomiast jeśli chociaż jeden z wniosków mógł skutecznie zainicjować postępowanie wznowieniowe, to organ I instancji w dalszej kolejności winien ocenić wystąpienie przesłanki wznowieniowej, a dopiero jeśli ona się potwierdzi, to pomimo upływu czasu od wydania decyzji ostatecznej, o którym mowa w art. 146 k.p.a., organ ten winien wydać decyzję na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. (stwierdzenie wydania decyzji
z naruszeniem prawa oraz wskazanie okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji).
Przede wszystkim brak oceny wniosków o wznowienie postępowania pod kątem ich złożenia w ustawowym terminie wskazanym w art. 148 k.p.a. stał się podstawą uchylenia decyzji Burmistrza przez SKO i przekazania do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Stwierdzenie zachowania tego terminu przez wnioskodawców, po ustaleniu, że przysługiwała im legitymacja do złożenia przedmiotowego żądania, jest istotną okolicznością faktyczną wymagającą podjęcia czynności postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II OSK 3266/14, publ. cbosa). Brak takich ustaleń przez organ I instancji wypełnia przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. Konieczność właściwych ustaleń
w zakresie zachowania terminu przez każdego z 9 wnioskodawców do złożenia podania o wznowienie postępowania w sprawie wydania decyzji ostatecznej ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Tym samym nie jest zasadny główny zarzut skargi naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. i art. 136 k.p.a.
Ustawowym warunkiem dopuszczalności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia jest łączne wystąpienie dwóch przesłanek: 1) naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów procesowych oraz – stanowiące konsekwencję tego naruszenia – 2) zaniechanie wyjaśnienia przez ten organ okoliczności faktycznych sprawy w stopniu wykraczającym poza uprawnienia organu odwoławczego, o których mowa w art. 136 k.p.a.
Sąd podziela argument Kolegium, że zaistniałe w sprawie uchybienia nie mogą zostać uzupełnione w oparciu o art. 136 k.p.a., biorąc pod uwagę nadzwyczajny tryb postępowania, w jakim prowadzona jest przedmiotowa sprawa, wagę uchybień oraz zakres postępowania, który winien być przeprowadzony, zanim organ mógł przejść do merytorycznego rozpoznania sprawy. Orzekanie merytoryczne przez Kolegium w tym stanie sprawy doprowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zagwarantowanej w art. 15 k.p.a. i art. 78 Konstytucji RP.
Odnosząc się naruszenia innych przepisów postępowania wskazanych
w sprzeciwie, a mianowicie art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania), art. 12 k.p.a. (zasada szybkości postępowania) i art. 107 § 3 k.p.a. to należy uznać, że nie doszło do ich naruszenia. Wbrew zarzutom sprzeciwu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji kasatoryjnej jest czytelne, zawiera dokładne ustalenia faktyczne, wskazuje podstawę prawną zauważonych uchybień procesowych organu I instancji oraz wskazówki do dalszego prowadzenia postępowania. Organ odwoławczy w sposób przekonujący sformułował uzasadnienie swojej decyzji, natomiast zarzuty skargi należy uznać za polemikę z prawidłowymi ustaleniami i wnioskami Kolegium. SKO naruszyłoby zasadę szybkości postępowania z art. 12 k.p.a., jeśli niezasadnie wydałoby rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., co w niniejszym postępowaniu, zdaniem Sądu, nie miało miejsca.
W odniesieniu do zarzutu sprzeciwu nieuwzględnienia przez SKO pisma Burmistrza z dnia [...] sierpnia 2012 r., w którym to rzekomo Burmistrz ustalił daty doręczeń decyzji środowiskowej na tablicach ogłoszeń w poszczególnych sołectwach, Sąd stwierdza, że w aktach postępowania administracyjnego brak jest takiego pisma. Z uzasadnienia decyzji Burmistrza również nie wynika, żeby w tym zakresie powoływał się na takie pismo. W aktach administracyjnych znajduje się jedynie potwierdzenie ogłoszenia o obwieszczeniu o decyzji środowiskowej na stronie internetowej i tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w I. w dniu [...] września 2011 r. Natomiast brak jest informacji, kiedy ogłoszenia umieszczono
w poszczególnych sołectwach: P., S., K. i S.. Na każdym z tych obwieszczeń widnieje jedynie wzmianka, że wysłano je w dniu 12 września 2011 r., brak jednak adnotacji o dacie faktycznego umieszczenia obwieszczenia przez ww. sołectwa na tablicach ogłoszeń. Ustalenia Sądu w powyższym zakresie korespondują z ustaleniami Kolegium, iż z uwagi na brak w aktach dowodów, w jakich terminach obwieszczenia wywieszono na tablicach ogłoszeń w sołectwach, nie ma możliwości zweryfikowania, w jakiej dacie doszło do doręczenia decyzji środowiskowej, a w konsekwencji w jakiej dacie stała się ona ostateczna. Jest to o tyle istotne, że dopiero od ostatecznej decyzji można wnosić podanie o wznowienie postępowania w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu sprzeciwu na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 64b § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło