VIII SA/Wa 796/16

PostanowienieWSA w Warszawie2017-06-28

Skład orzekający: Joanna Kruszewska-Grońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, która wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych), wykazała brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, pomimo nieprzedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów finansowych?
Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, ponieważ nie przedstawiła wymaganych wyciągów z rachunków bankowych ani innych dokumentów potwierdzających jej aktualną sytuację finansową, pomimo wezwania sądu. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskodawcy, a niedopełnienie tego obowiązku skutkuje odmową przyznania prawa pomocy.
Stan faktyczny
Spółka z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu wskazała na zajęcie rachunku bankowego przez komorników i brak środków. Sąd wezwał do uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty finansowe, w tym wyciągi z rachunków bankowych. Spółka przedstawiła część dokumentów, ale nie wyciągi z rachunków, tłumacząc to brakiem transakcji i zawirusowaniem systemu księgowego.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2012 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPPr w dniu 7 kwietnia 2017 r.) strona skarżąca - [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. (reprezentowana przez adwokata P. S.) zażądała zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że w obecnej chwili nie zajmuje się żadną działalnością poza obsługą korespondencji, której koszty pokrywa prezes zarządu z własnych środków. Rachunek bankowy spółki zajęty jest przez komorników. Skarżąca nie posiada środków na uiszczenie opłaty sądowej; prowadzi spory przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie dopłat dla spółki za poprzednie lata. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok to 0 zł, a za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości [...] zł. Oświadczyła, iż dysponuje jednym rachunkiem bankowym, na którym brak jest środków pieniężnych. Do wniosku skarżąca załączyła kserokopie: zeznania CIT-8 za 2016 r., rachunku zysków i strat oraz bilansu – sporządzonych na koniec 2016 r. Mając na uwadze, że informacje zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączone do niego dokumenty były niewystarczające dla oceny aktualnej sytuacji finansowej skarżącej (w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego), pismem Sądu z 13 kwietnia 2017 r., pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie: a) pełnego rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2015, b) informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia do sprawozdania finansowego spółki za rok 2016, c) dokumentu wskazującego wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez spółkę w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 marca 2017 r., d) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie, a w przypadku zamknięcia lub blokady rachunku bankowego – zobowiązać do przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność, e) dokumentów wykazujących wysokość należności egzekwowanych przez komorników, a także zajęć dokonanych już przez komorników na majątku spółki, f) ewentualnie innych dokumentów potwierdzających aktualną sytuację finansową spółki. Przy piśmie z 27 kwietnia 2017 r. skarżąca nadesłała kserokopie: informacji dodatkowej do sprawozdania za 2016 r., rachunku zysków i strat oraz bilansu – sporządzonych na koniec 2015 r., a także zawiadomienia komornika sądowego z 20 kwietnia 2017 r. o zajęciu rachunku bankowego w celu zaspokojenia należności głównej w kwocie [...] zł. Jednocześnie w piśmie tym wskazano, iż "system w biurze rachunkowym, gdzie spółka jest obsługiwana, jest od dwóch tygodni zawirusowany i do tej pory księgowa nie ma dostępu do danych księgowych spółki". Natomiast z uwagi na brak operacji na rachunku bankowym, wyciągi do spółki nie są wysyłane. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej: "p.p.s.a."), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie strona skarżąca (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) została wezwana (pismem Sądu z 13 kwietnia 2017 r.) do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym jej odpowiedź jest niepełna. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Skoro sprawą skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, to Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. W konsekwencji niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (patrz: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2006, s. 527). W niniejszej sprawie, pomimo wezwania Sądu, strona skarżąca nie przedstawiła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, podnosząc iż z powodu braku transakcji na koncie nie otrzymuje z niego wyciągów. Zgodnie z art. 728 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.), bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz w miesiącu bezpłatnie wyciąg z rachunku z informacją o zmianach stanu rachunku i ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda. Zatem brak wyciągów z rachunku bankowego i innych dokumentów bankowych, którymi skarżąca winna dysponować przy założeniu należytej staranności w dbaniu o własne sprawy, stanowi okoliczność negatywnie wpływającą na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaakcentować przy tym wypada, iż na obowiązek przekazania przez bank wyciągów z konta nie ma żadnego wpływu okolicznośc, że nie są na nim dokonywane operacje. Wobec niewykazania stanu środków pieniężnych na rachunkach bankowych spółki nie sposób ocenić, czy egzekwowana przez komornika sądowego należność główna w wysokości [...] zł stanowi dla skarżącej znaczną kwotę. Nadto z dokumentów finansowych za rok 2016 wynika, iż wprawdzie skarżąca nie osiągnęła żadnych przychodów z działalności gospodarczej w roku ubiegłym, jednakże fakt ten nie ma istotnego znaczenia dla dalszego funkcjonowania spółki, która nie odnotowała zysków ani strat nadzwyczajnych. Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że skarżąca spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania niniejszej w sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym i doręczonym na żądanie strony. Dlatego na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło