VIII SA/Wa 797/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 28 września 2023r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę. Burmistrz Gminy K. (dalej jako "organ I instancji" lub "Burmistrz") decyzją nr [...]z [...] sierpnia 2023 r. działając m.in. na podstawie art. 104 i art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako "Kpa") oraz art. 17, art. 19 ust. 4, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 2a i 4, art. 25 ust 1, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 32 ust. 1 d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390, dalej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych"), odmówił A.K. (dalej jako "wnioskodawca" lub "skarżący") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na W. K.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że wnioskodawca w dniu [...] marca 2023 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem W. K., który jest wdowcem i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2022 r. Burmistrz stwierdził, że z wywiadu środowiskowego oraz wymienionych czynności opiekuńczych nie wynika, aby W.K. wymagał czynności, które związane byłyby z jego zakresem niepełnosprawności, a jego sprawność jest ograniczona, ale nie w stopniu powodującym konieczność stałej opieki. Ponadto ze względu na art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych organ I instancji odmówił wnioskowanego świadczenia. Wnioskodawca reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata, złożył odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. Wnosząc o uchylenie w całości decyzji Burmistrza i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego zarzucił zaskarżonej naruszenie prawa materialnego: 1. mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP 2. poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej jako "SKO", "organ odwoławczy" lub "Kolegium") decyzją z [...] września 2023 r. znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że przedmiotowa sprawa rozpoznawana jest przez SKO po raz drugi. Kolegium decyzją z [...] czerwca 2023 r. uchyliło w całości decyzję organu I instancji z [...] maja 2023 r. odmawiającą skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 wnioskowanego na W. K. i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia, wskazując w jakim zakresie materiał dowodowy wymaga uzupełnienia. Koniecznym okazało się bowiem ustalenie i ocena przez organ I instancji, jakie konkretnie czynności wnioskodawca wykonuje przy ojcu i czy zakres sprawowanej opieki, jakiej wymaga obecnie ojciec skarżącego jest na tyle znaczny, że uniemożliwiałby mu aktywność zawodową SKO wskazało, że zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego określone zostały w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Jako jeden z powodów odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, organ I instancji wskazał, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w wieku określonym w art. 17 ust. 1b ww. ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ I instancji dokonał błędnej wykładni przepisów prawa, które mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Kolegium nie podziela stanowiska organu I instancji, że podstawę odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego może stanowić art. 17 ust. 1b powoływanej ustawy. Trybunał Konstytucyjny w pkt 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 bowiem orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok powyższy został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 23 października 2014 r. pod nr 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Na płaszczyźnie powyższego wyroku w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się stanowisko, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia lub po ukończeniu 25 roku życia, kryterium momentu powstania niepełnosprawności utraciło przymiot konstytucyjności i wobec tego w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Sądy podkreślają, że bezczynność ustawodawcy nie wykonującego zaleceń Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyżej powołanym wyroku, tj. brak nowelizacji lub uchylenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wywołała skutek w postaci braku ochrony jednostek, których prawa zostały naruszone treścią tego przepisu. W tej sytuacji, jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Kolegium podziela powyższe stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych i uznaje, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 17 ust. 1b ustawy poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, bowiem nie ma znaczenia w jakim wieku powstała niepełnosprawność Witolda Kowalczyka. Zatem w rozpoznawanej sprawie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie stanowi podstawy do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego i ocenę spełnienia przesłanek niezbędnych do jego przyznania należy dokonywać z pominięciem kryterium z art. 17 ust. 1b ww. ustawy. Następnie organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy, w tym z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych [...] kwietnia 2023 r. i [...] lipca 2023 oraz złożonych oświadczeń wynika, że skarżący jest rozwiedziony, mieszka z niepełnosprawnym ojcem w dwupokojowym mieszkaniu w bloku. W.K. lokal ten, umową darowizny sporządzoną przed notariuszem, podarował córce A. F. w 2011 r. Skarżący, świadomy odpowiedzialności karnej, w dniu [...] kwietnia 2023 r. oświadczył, że doprowadza ojca do toalety, przygotowuje posiłki, podaje lekarstwa i zastrzyki, mierzy ciśnienie i cukier, sprząta, robi zakupy, chodzi na spacery. Ponadto w dniu [...] lipca 2023 r. skarżący, świadomy odpowiedzialności karnej oświadczył, że pomaga ojcu w czynnościach higienicznych, tj. kąpieli (ojciec nie jest w stanie sam wejść do wanny), wymianie pieluchomajtek (jeśli jest taka potrzeba), prowadzeniu do toalety, smarowaniu kremami, przygotowaniu ubrań, ubieraniu, mierzeniu ciśnienia i poziomu cukru, przygotowaniu i podawaniu leków oraz posiłków, a także sprząta, pierze, prasuje, opłaca rachunki, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe, pomaga przy organizacji wizyt lekarskich i wyjściach na spacery, czyta. SKO wskazało, że nie należy do gestii organu ustalenie zakresu niezbędnej opieki wymaganej przez osobę niepełnosprawną, gdyż wynika on jednoznacznie z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie istotnymi są regulacje zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z powyższego przepisu wynika, że aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne muszą być spełnione łącznie wszystkie zawarte w nim przesłanki. Po pierwsze osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, co w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, po drugie na osobie sprawującej opiekę ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, co również w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, oraz po trzecie, opiekun osoby niepełnosprawnej musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź nie podejmować tego zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Brak spełnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek obliguje organ do wydania decyzji odmownej, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do powyższego przepisu istotne jest, aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z zatrudnienia wynikały z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi jednocześnie w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Kolegium zauważyło, że z materiału dowodowego, w tym ze świadectwa pracy wynika, że skarżący ostatni raz był zatrudniony od 1 października 2016 r. do 31 lipca 2018 r. w wymiarze pełnego etatu. Stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy. Skoro ostatnie zatrudnienie skarżącego ustało 31 lipca 2018 r. w wyniku wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę, to brak jest podstaw do formułowania ocen, że zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem. Brak jest zatem związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a roztoczeniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W takiej sytuacji należy zaś rozważyć, czy skarżący nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania tej opieki. W ocenie organu odwoławczego, zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad ojcem i jednocześnie niezbędnej dla niego w chwili obecnej, nie wyklucza podjęcia przez wnioskodawcę jakiegokolwiek zatrudnienia. Charakter i zakres tej opieki został potwierdzony w trakcie wywiadu środowiskowego, a także wskazany przez skarżącego. Ojciec skarżącego, pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności, jest samodzielny jeśli chodzi o funkcjonowanie w domu. Nie jest bowiem osobą leżącą, porusza się na wózku inwalidzkim, samodzielnie spożywa posiłki. Jest też samodzielny w spożywaniu posiłków i sam załatwia potrzeby fizjologiczne. Po stronie ojca wnioskodawcy nie ma więc przeszkód, aby sam spożywał posiłki, sam ubierał się, jak również załatwiał potrzeby fizjologiczne. Sprawowanie opieki nad nim wymaga niewątpliwie pomocy ze strony skarżącego, niemniej jednak przy prawidłowej organizacji dnia możliwe jest uzyskanie takiego stanu, który pozwoliłby mu na podjęcie zatrudnienia. Jeżeli natomiast chodzi o pranie, to nie należy ono do czynności codziennych, a nadto również może być wykonywane w godzinach popołudniowych, jak czyni się to w rodzinach osób zatrudnionych. Gotowanie obiadu, czy też przygotowanie śniadania, kolacji również może odbywać się w określonych godzinach dnia nie kolidujących z zatrudnieniem. Z kolei takie czynności, jak robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych, opłacanie rachunków, to są to czynności standardowo wykonywane przez osoby pozostające w zatrudnieniu, a więc mogą być wykonywane w godzinach po skończonej pracy. Podobnie też należy ocenić potrzebę pomocy skarżącego przy kąpieli ojca (wyjście i wejście do wanny), która to czynność również może być wykonywana zarówno w godzinach po skończonej pracy, jak też w dni wolne od pracy. SKO wskazało, że konieczność wykonywania niektórych czynności, które wykonuje skarżący, a mianowicie zakupy, przygotowanie posiłków, pranie, sprzątanie nie są czynnościami uniemożliwiającymi wnioskodawcy podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Czynności te mogą być wykonane w dowolnym czasie, a nadto w większości związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego i nie kolidują z wykonywaniem pracy przez osoby pozostające w zatrudnieniu lub wykonujące inną pracę zarobkową. Obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie wykluczają więc podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co jest oczywiste, skoro większość pracujących osób zarówno pracuje jak też prowadzi gospodarstwo domowe. Wówczas po zakończeniu pracy wykonują czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego poprzez odpowiednią ich organizację. W ocenie Kolegium obowiązki związane z wykonywaniem przez skarżącego opieki nad ojcem można więc określić jako jego pomoc niepełnosprawnemu ojcu. Nie wyklucza to zaś podjęcia przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca wśród form zarobkowania wymienił bowiem również takie, które nie wymagają ciągłego świadczenia pracy (np. umowa zlecenia, umowa o dzieło). Analiza treści art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do wniosku, że ustawodawca przewidział pomoc w formie świadczenia pielęgnacyjnego w takich sytuacjach, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną jest tak bardzo absorbująca, że konieczna jest rezygnacja, albo nie jest możliwe podjęcie nawet takich form zarobkowania, które nie wymagają pracy przez osiem godzin dziennie. W takich sytuacjach wykluczona jest faktycznie aktywność zawodowa osoby sprawującej opiekę i dlatego taka osoba otrzymuje wsparcie w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad ojcem nie wskazuje na wystąpienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania tej opieki. Zdaniem Kolegium, ww. przepis należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, czy na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło). SKO wskazało, że intencją ustawodawcy było, aby poprzez świadczenie pielęgnacyjne nieść pomoc tym osobom, które rzeczywiście nie mogą pracować, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W żadnym wypadku, regulacja ta nie powinna mieć zastosowania w sytuacji, w której konieczność sprawowania opieki nie koliduje z możliwością zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. O kolizji między możliwością sprawowania opieki a aktywnością zawodową można mówić wyłącznie wówczas, gdy zakres czynności związanych ze sprawowaną opieką, wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy. Czynności wymienione w oświadczeniu skarżącego nie wymagają całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia jego obecności (pranie, pomoc w kąpieli, zakupy, sprzątanie). Niektóre z tych czynności nie muszą być też wykonywane codziennie (zakupy, opłaty). Ojciec skarżącego nie wymaga czynności pielęgnacyjnych a jedynie pomocy i nadzoru w wykonywaniu niektórych z nich, a zakres samodzielności, choć ograniczony, to jednak nie wyklucza podjęcia przez skarżącego zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Nie spełnia wymogu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, codzienne ale wyłącznie przez część doby świadczenie pomocy w prowadzeniu i utrzymaniu w należytym stanie gospodarstwa domowego. Czym innym są bowiem czynności opiekuńcze (warunkujące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego), a czym innym pomoc świadczona przez część doby. Należy odróżnić świadczenie stałej pomocy osobie bliskiej, będące elementem obowiązku alimentacyjnego, skutkiem tradycji, więzi rodzinnych i obowiązku moralnego od stałego świadczenia czynności opiekuńczych wymuszonych stanem niepełnosprawności, bez wykonania których zagrożona byłaby egzystencja niepełnosprawnego i godne funkcjonowanie. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Nie spełnia tego warunku codzienna pomoc a nie opieka. Kolegium zauważyło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz wyłącznie do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą, długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Świadczenie to nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 226/21). Fakt, że skarżący dba o gospodarstwo domowe ojca, ale również i swoje, nie oznacza, że nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zarobkowania, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Organ odwoławczy nie kwestionuje osobistego zaangażowania skarżącego w opiekę nad ojcem, nie jest to jednak opieka całodobowa o charakterze niezbędnym, wykluczającym jakąkolwiek jego zawodową aktywność. To zaś oznacza, że obiektywnie nie istnieje powód usprawiedliwiający twierdzenie skarżącego o braku możliwości podejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad ojcem. Zdaniem SKO, skarżący pomaga swojemu ojcu, ale świadczona przez niego opieka jest pomocą w codziennym funkcjonowaniu i nie można tego nazwać stałą, całodobową opieką, a jej zakres umożliwia skarżącemu bycie aktywnym zawodowo. Kolegium nie kwestionuje również sprawowania przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Zarówno jednak zakres tej opieki i wykonywanie niektórych czynności samodzielnie przez jego niepełnosprawnego ojca wskazują na to, że skarżący może podjąć zatrudnienie, nawet w niepełnym wymiarze. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną i ma ono zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba, zajmująca się osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia jakiejkolwiek pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. W związku z powyższym, Kolegium stwierdziło, że podnoszone w odwołaniu zarzuty nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pismem z [...] października 2023 r. skarżący reprezentowany przez adwokata wniósł skargę do tutejszego Sądu na ostateczne w administracyjnym toku instancji ww. rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Autor skargi wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z [...] sierpnia 2023 r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi skarżący uczynił decyzję SKO z [...] września 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z [...] sierpnia 2023 r., którą odmówiono skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Organy przyjęły, że w sprawie brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącego, a niepodejmowaniem przez niego aktywności zawodowej. Dokonana przez organy w tym zakresie ocena jest prawidłowa. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy powołanej już wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. W myśl art. 17 ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z unormowania tego wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślenia wymaga, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/1). Omawiane świadczenie nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Musi on wykazać, że rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z tym, że sprawuje stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną oraz, że zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19). W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu było ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Do oceny w tym zakresie konieczne było ustalenie, czy skarżący w celu sprawowania opieki zrezygnował z zatrudnienia bądź go nie podejmuje, a jeżeli tak ustalenie, czy co do zasady, wymiar faktycznie sprawowanej przez skarżącego opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Organy prawidłowo oceniły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja, w której osoba sprawująca opiekę zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem. Ostatni raz był zatrudniony w okresie od 1 października 2016 r. do 31 lipca 2018 r. w wymiarze pełnego etatu. Jak wynika ze świadectwa pracy stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy. Skoro więc ostatnie zatrudnienie skarżącego ustało 31 lipca 2018 r. w wyniku wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę, to brak jest podstaw do formułowania ocen, że zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem. Organ odwoławczy prawidłowo rozważył, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane nie tylko w sytuacji rezygnacji z zatrudnienia z powodu rozpoczęcia sprawowania opieki, lecz także w sytuacji niepodejmowania zatrudnienia z tego powodu. Słusznie przy tym uznał, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad ojcem i jednocześnie niezbędnej dla niego w chwili obecnej, nie wyklucza podjęcia przez wnioskodawcę jakiegokolwiek zatrudnienia. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że pomimo znacznej niepełnosprawności ojciec skarżącego zdolny jest do częściowego samodzielnego funkcjonowania. Nie jest osobą leżącą, porusza się na wózku inwalidzkim, samodzielnie spożywa posiłki i sam załatwia potrzeby fizjologiczne. Jest więc samodzielny jeśli chodzi o funkcjonowanie w domu. Sprawowanie opieki nad nim wymaga niewątpliwie pomocy ze strony skarżącego, niemniej jednak przy prawidłowej organizacji dnia możliwe jest uzyskanie takiego stanu, który pozwoliłby skarżącemu na podjęcie zatrudnienia. Konieczność wykonywania niektórych czynności, które wykonuje skarżący, takich jak zakupy, przygotowanie posiłków, pranie, sprzątanie nie stanowi czynności uniemożliwiających podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Czynności te mogą być wykonane w dowolnym czasie, a nadto w większości związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego i nie kolidują z wykonywaniem pracy przez osoby pozostające w zatrudnieniu lub wykonujące inną pracę zarobkową. Obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie wykluczają więc podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co jest oczywiste, skoro większość pracujących osób zarówno pracuje jak też prowadzi gospodarstwo domowe. Prawidłowo ustalił organ odwoławczy, że obowiązki związane z wykonywaniem przez skarżącego opieki nad ojcem można określić jako jego pomoc niepełnosprawnemu ojcu. Nie wyklucza to zaś podjęcia przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca przewidział pomoc w formie świadczenia pielęgnacyjnego w takich sytuacjach, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną jest tak bardzo absorbująca, że konieczna jest rezygnacja, albo nie jest możliwe podjęcie nawet takich form zarobkowania, które nie wymagają pracy przez osiem godzin dziennie. W takich sytuacjach wykluczona jest faktycznie aktywność zawodowa osoby sprawującej opiekę i dlatego taka osoba otrzymuje wsparcie w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Intencją ustawodawcy było, aby poprzez świadczenie pielęgnacyjne nieść pomoc tym osobom, które rzeczywiście nie mogą pracować, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W żadnym wypadku, regulacja ta nie powinna mieć zastosowania w sytuacji, w której konieczność sprawowania opieki nie koliduje z możliwością zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. O kolizji między możliwością sprawowania opieki a aktywnością zawodową można mówić wyłącznie wówczas, gdy zakres czynności związanych ze sprawowaną opieką, wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy. Czynności wymienione w oświadczeniu skarżącego nie wymagają całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia jego obecności (pranie, pomoc w kąpieli, zakupy, sprzątanie). Niektóre z tych czynności nie muszą być też wykonywane codziennie (zakupy, opłaty). Ojciec skarżącego nie wymaga czynności pielęgnacyjnych a jedynie pomocy i nadzoru w wykonywaniu niektórych z nich, a zakres samodzielności, choć ograniczony, to jednak nie wyklucza podjęcia przez skarżącego zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Stałość opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być zaś tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Czym innym są bowiem czynności opiekuńcze, warunkujące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a czym innym pomoc świadczona przez część doby. Jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi jednocześnie w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Zatem związek między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku dzieci względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki. Nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Orzeczenie o niepełnosprawności w sposób wiążący określa zakres niezbędnej pomocy osobie niepełnosprawnej, którego nie mogą kwestionować organy orzekające o świadczeniach pielęgnacyjnych. Podkreślić jednak należy, że okoliczność, iż w treści orzeczenia o niepełnosprawności znajduje się zapis, zgodnie z którym ojciec skarżącego wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie przesądza automatycznie, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki zostanie przez organ uznany za wykluczający możliwość zatrudnienia. Nie zawsze osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać tej opieki w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia. Rolą organów jest zaś ustalenie, czy osoba która ubiega się o przyznanie świadczenia sprawuje opiekę w takim wymiarze, który uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez małą część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyroki NSA z dnia 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20, z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11 oraz z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15). W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (wyrok WSA w Łodzi z 25 sierpnia 2022 r., II SA/Łd 229/22). W niniejszej sprawie nie wykazano, aby zaangażowanie skarżącego w opiekę nad ojcem było przeszkodą w podjęciu aktywności zawodowej. Nie zachodzi zatem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad rodzicem, który przemawiałby za przyznaniem mu świadczenia pielęgnacyjnego. Podsumowując, odmowa przyznania świadczenia z uwagi na fakt, że w sprawie nie zachodzi przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącego w celu sprawowania opieki, jest uzasadniona. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.