VIII SA/Wa 799/16
WyrokWSA w Warszawie2017-05-11
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Sławomir Fularski, Marek Wroczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania płatności bezpośrednich rolnikowi, jeśli w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) widnieje wpis o prowadzeniu przez niego działalności gospodarczej wykluczającej z otrzymania tych płatności, mimo że rolnik twierdzi, iż faktycznie takiej działalności nie prowadzi i wnosi o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły przyznania płatności bezpośrednich. Rolnik, którego wpis w CEIDG wskazywał na prowadzenie działalności gospodarczej wykluczającej z dopłat (PKD 68.10.Z – kupno i sprzedaż nieruchomości), nie przedstawił w wyznaczonym terminie dowodów obalających domniemanie prawdziwości danych z rejestru ani nie wykazał spełnienia warunków pozwalających na uznanie go za rolnika aktywnego zawodowo. Brak współdziałania strony z organem i nieprzedstawienie dowodów obciążało rolnika, a organy nie miały obowiązku wyręczania go w gromadzeniu materiału dowodowego.Stan faktyczny
Rolnik L. B. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich. Organ I Instancji odmówił przyznania płatności, ustalając, że rolnik prowadzi działalność gospodarczą (PKD 68.10.Z – kupno i sprzedaż nieruchomości), która wyklucza go z otrzymania wsparcia. Rolnik w odwołaniu podnosił, że wpis w CEIDG jest formalny i faktycznie nie prowadzi tej działalności, wnosząc o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji, uznając, że rolnik nie przedstawił dowodów potwierdzających spełnienie kryterium rolnika aktywnego zawodowo. Rolnik złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów procesowych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi L. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W.( dalej jako Dyrektor ARiMR lub organ odwoławczy)biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2016 roku, poz. 23, dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania L. B. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G.( dalej jako kierownik ARiMR lub organ I Instancji) z dnia [...] maja 2016 roku, nr [...] w sprawie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2015 – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w mocy.
Podstawą rozstrzygnięcia były poczynione ustalenia faktyczne i dokonana ocena prawna.
L. B. w dniu [...] maja 2015 roku złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, deklarując do płatności powierzchnię [...] ha.
W dniu [...] stycznia 2016 roku Kierownik Biura Powiatowego wezwał stronę
do złożenia wyjaśnień w celu ustalenia, czy rolnik prowadzi działalność nierolniczą
i może w związku z tym być uznany za rolnika aktywnego zawodowo. Strona nie odpowiedziała na wezwanie.
Organ I Instancji w dniu [...] maja 2016 roku wydał decyzję, którą odmówił przyznania wszystkich płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, o które ubiegał się we wniosku na rok 2015 L. B. z uwagi na ustalenie, iż prowadzi
on jedną z wykluczających działalności – PKD 68.10.Z – kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek.
Odwołanie od decyzji organu I Instancji wniósł L. B.. W uzasadnieniu odwołania podnosił, iż przez jego zaniedbanie w Centralnej Ewidencji i Informacji
o Działalności Gospodarczej figurował wpis o prowadzonej przez działalności gospodarczej obejmującej PKD 68.10.Z ,, kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek ‘’, której faktycznie nie prowadził. W jego ocenie stanowisko organu pierwszej instancji stanowi nieprawidłową interpretację art. 9 rozporządzenia nr 1307/2013,
które łączy skutek wykluczenia z dopłat z faktem wykonywania wykluczonej działalności.
Skarżący wnosił o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego ds. finansów,
na okoliczność zbadania dokumentacji księgowej prowadzonej działalności gospodarczej celem stwierdzenia czy w prowadzonej działalności pozarolniczej, wpisanej do CEIDG była realizowana jakakolwiek działalność kwalifikowana jako ,, kupno i sprzedaż nieruchomości – PKD 68.10.Z.
Organ odwoławczy, iż zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 roku
o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego( DZ.U z 2015 roku, poz. 1551 ze zm. dalej jako ustawa o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego),
z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej .
Zgodnie z art. 3 ust.3 powyższej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące
w postępowaniach o których mowa w ust.1, są obowiązane przedstawić dowody
oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu wywodzi skutki prawne.
Zgodnie z art. 7 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego – płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów;
2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha;
Pomimo niespełnienia warunku o którym mowa w ust.1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt
i złożył wniosek o przyznanie tych płatności;
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013 wynosi co najmniej 200 euro( art. 7 ust.2 ustawy)
Zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego jednolita płatność obszarowa, płatność na zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane ,, płatnościami obszarowymi ‘’, są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami
w rozumieniu art. 32 ust.2 rozporządzenia 1307/2013;
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż [...] ha;
4) nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust.2 lit.a) rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie ewidencji działek.
Zgodnie z treścią art. 9 ust.2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady(UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 roku w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych
lub prawnych, które administrują portami lotniczymi, wodociągami, stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi, jak również świadczą usługi przewozu kolejowego
lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. Osoby lub grupy osób objętych zakresem akapitu pierwszego i drugiego, uważa się jednak za rolnika aktywnego zawodowo, jeżeli za pomocą możliwych do zweryfikowania dowodów, w formie wymaganej przez państwa członkowskie, udokumentuje ona, że:
a) roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 5% całości przychodów uzyskanych przez nią z działalności pozarolniczej w ostatnim
roku obrotowym, za który dowody taki są dostępne;
b) jej działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego; lub
c) jej główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej.
Zgodnie z treścią art. 9 ust.4 rozporządzenia 1306/2013 w związku z art. 7 ust.3 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego przepisy powyższe stosuje się do rolników, którzy w poprzednim roku otrzymali tylko płatności bezpośrednie przekraczające równowartość w złotych kwoty 5000 euro. Strona zgłosiła do jednolitej płatności obszarowej powierzchnię [...] ha. W trakcie kontroli ustalono, że strona prowadzi działalność pozarolniczą obejmującą wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi( PKD 68.20.Z), nadto kupno – sprzedaż nieruchomości na własny rachunek( PKD 68.10. Z). Strona we wniosku
nie zaznaczyła, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo, ani nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających spełnienie warunku uznania za rolnika aktywnego zawodowo. Nadto organ ustalił, że kwota płatności bezpośrednich wyliczona
na podstawie powierzchni deklarowanej przez rolnika do jednolitej płatności obszarowej w roku 2015 i średniej krajowej płatności na hektar w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 przekroczyła równowartość w złotych [...] euro.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że zgodnie
z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się
do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ uwzględnił dowody pochodzące z publicznych rejestrów i na tej podstawie ustalił, że strona świadczy usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. Strona do dnia wydania decyzji wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi przewidzianemu w art. 3 ust.3 ustawy o płatnościach
w ramach wsparcia bezpośredniego nie przedstawiła dowodów potwierdzających spełnienie kryterium rolnika aktywnego zawodowo. Wykaz dowodów z pomocą których można wykazać kryterium rolnika aktywnego zawodowo przewidziany jest
w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 roku
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich
i płatności niezwiązanej do tytoniu( DZ.U z 2015 roku, poz. 351 ze zm. dalej jako rozporządzenie). Organ w postępowaniu wezwał stronę do złożenia wyjaśnień
i przedstawienia dowodów, jednakże strona nie udowodniła żadnej okoliczności,
o jakich mowa w art. 9 ust.2 akapit trzeci rozporządzenia 1306/2013. Organ nie dał wiary twierdzeniom strony, że faktycznie nie prowadziła działalności wyszczególnionej we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Wskazywał, że dane zawarte
w CEIDG korzystają z domniemania prawdziwości, a osoba fizyczna ponosi odpowiedzialność za podanie niewłaściwych danych( art. 33 ustawy z 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej DZ.U z 2015 roku, poz. 584 ze zm. dalej ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Domniemanie można co prawda obalić dowodami przeciwnymi, jednakże takich strona nie złożyła). Strona dokonała zmiany wpisu w dniu [...] czerwca 2016 roku, wykreślając działalność w zakresie kupna
i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek( PKD 68.10.Z), jednakże nadal prowadzi działalność obejmującą wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi( PKD.68.20.Z).
Jednocześnie strona nie wykazała, że:
a) roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 5 % całości przychodów uzyskiwanych przez nią z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowym, za który dowody są dostępne;
b) jej działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego; lub
c) jej główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej.
Organ podkreślił, że przyjmując wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego sprawdza czy wniosek spełnia wymogi formalne i ewentualnie wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku. Za treść merytoryczną wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Zdaniem organu nie można generalnie wyłączyć w postępowaniu w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych obowiązków wynikających z art. 7 i 9 k.p.a., to jednak nie mogą być one tak daleko posunięte, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego. W przeciwnym razie, organ musiałby niejednokrotnie stawać przed koniecznością przeprowadzania odpowiednich postępowań sprawdzających w zakresie treści wniosku. W istocie musiałby podejmować czynności z urzędu, prowadzące
do konwalidacji niezgodnego z prawdą oświadczenia wnioskodawcy, co nie należy
do obowiązków organu. Co więcej podważałby sens przepisów dyscyplinujących wnioskodawców w zakresie żądanych dopłat, w tym przewidujących finansową odpowiedzialność producentów rolnych z tytułu ubiegania się o pomoc nie znajdującą koniecznych podstaw faktycznych i prawnych( wyrok NSA z 17 marca 2011 roku, syg. akt II GSK 354/10).
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł L. B..
Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucał:
-1. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7 k.p.a., art. 3 ust.2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego oraz art. 78 k.p.a. poprzez nieuzasadnione niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodu zgłoszonego przez skarżącego, pomimo, ze organy mają obowiązek przeprowadzenia dowodów, jeżeli
ich przedmiotem są okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wykazanie, że skarżący nie prowadzi pozarolniczej działalności, a w konsekwencji nie zachodziłby przeszkody do przyznania mu płatności w ramach wsparcia bezpośredniego,
- 2. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 3 ust.2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego w związku z art.. 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony – skarżącego pomimo,
że nie zostały wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy;
- 3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 ust.2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady(UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią
i monitorowania jej poprzez błędną wykładnię wyrażającą się przyjęciem, że dla uznania, iż dany podmiot świadczy usługi w zakresie obrotu nieruchomościami wystarczające jest ustalenie, iż przedmiot taki formalnie wchodzi w zakres jego pozarolniczej działalności.
W związku z postawionymi zarzutami skarżący wnosił o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnosił, iż w toku postępowania administracyjnego zupełnie zaniechano przeprowadzenie postepowania dowodowego
w zakresie postulowanym przez skarżącego, tak aby mógł wykazać, że nie prowadzi faktycznie działalności kwalifikowanej jako ,, kupno i sprzedaż nieruchomości ‘’. Jest to uchybienie istotne, ponieważ pozwoliłoby wykazać, że zapis w ewidencji ma wyłącznie wymiar formalny i nie przekłada się na faktyczny zakres działalności skarżącego.
Podkreślał, że ratio legis wyłączeń, o których mowa w art. 9 ust.2 rozporządzenia UE zasadzają się na tym, aby nie otrzymywały dopłat podmioty, które po pierwsze marginalnie prowadzą działalność rolniczą, nie wykorzystują gruntów w sposób rolniczy i koncentrują swoją rzeczywistą działalność w innych obszarach gospodarki. Przepisy art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zobowiązują organ do zebrania w sposób wyczerpujący
i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie oraz dokonanie oceny,
ale dopiero na podstawie tak zebranego całokształtu dowodów ustalają czy dana okoliczność została udowodniona. Wbrew stanowisku organu odwoławczego organ nie mógł zaniechać przeprowadzenia dowodów w oczekiwaniu aż strona zgromadzi
lub wskaże wszystkie dowody w sprawie. Zarówno w przepisach, jak i w orzecznictwie kładzie się nacisk na ustalenie ,, rzeczywistego stanu rzeczy ‘’, a więc płaszczyznę faktyczną, a nie formalną.
W ocenie skarżącego organ dokonał nieprawidłowej wykładni przepisu art. 9 ust.2 rozporządzenia UE. Wpisy dokonywane w CEDIG często dotyczą działalności faktycznie niepodjętej przez przedsiębiorcę, zaś okoliczność tę ustalić należy ad casum. Wpis w CEDIG z uwagi na swój deklaratoryjny charakter tworzy jedynie formalne domniemanie, według którego osoba wpisana do ewidencji jest traktowana jako prowadząca działalność gospodarczą. Ratio legis art. 9 rozporządzenia UE nie jest wykluczenie z możliwości uzyskania z płatności w ramach wsparcia bezpośredniego
z powodu szeroko wskazanego przedmiotu działalności.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia
na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy
w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem,
w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy( por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, syg. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).
Należy zauważyć, iż w art. 9 rozporządzenia nr 1307/2013 wprowadzone zostało pojęcie rolnika aktywnego zawodowo, które ogranicza krąg osób uprawnionych
do otrzymywania płatności bezpośrednich. Została ustalona zasada, że jedynie rolnik aktywny zawodowo może otrzymać płatności bezpośrednie. Natomiast rolnik, który nie spełnia tego kryterium, zostanie wykluczony w danym roku z płatności. Stosownie
do art. 9 ust.2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, nie przyznaje się płatności osobom fizycznym, prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych, które administrują portami lotniczymi, wodociągami, stałymi terenami sportowymi
i rekreacyjnymi, jak również świadczą usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. Zaklasyfikowanie rodzaju prowadzonej działalności
do działalności wykluczonej z płatności na podstawie art. 9 ust.2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, następuje na podstawie Polskiej Klasyfikacji Działalności(PKD), wprowadzonej rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 roku( DZ.U nr 251, poz. 1885 ze zm.). Ponadto w art. 9 ust.4 rozporządzenia nr 1307/2013 wskazano, że ust. 2 i 3 nie mają zastosowania do rolników, którzy
w poprzednim roku otrzymali tylko płatności bezpośrednie nieprzekraczające określonej kwoty. Kwotę tę określają państwa członkowskie na podstawie obiektywnych kryteriów
i nie może być wyższa niż 5 000 euro.
Podczas kontroli u wnioskodawcy ustalono na podstawie wypisu z CEIDG,
iż prowadzi on działalność gospodarczą oznaczoną kodami PKD – 6810Z – kupno – sprzedaż nieruchomości na własny rachunek oraz 6820Z – wynajem i zarządzanie nieruchomościami oraz otrzymał w 2014 roku dopłaty bezpośrednie przekraczające kwotę 5 000 euro([...] zł) w wysokości [...] zł. Działalność oznaczona kodem PKD 6810Z kupno – sprzedaż nieruchomości należy zakwalifikować jako działalność wykluczającą w rozumieniu art. 9 ust.2 rozporządzenia nr 1307/2013. Konsekwencją prowadzenia tej działalności był obowiązek wypełnienia przez niego w momencie składania wniosku rubryki nr 08 ,, oświadczenia, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo, pomimo, że świadczy usługi w zakresie obrotu nieruchomościami ‘’ oraz dołączenia
do wniosku dowodów określonych w przepisach o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego( § 4 ust. 1 – 3 rozporządzenia ) w terminie 25 dni kalendarzowych
po terminie składania wniosków, za wyjątkiem działania siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności.
Zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego oraz art. 13 rozporządzenia UE nr 809/2014 wnioski oraz dokumenty, które należało złożyć zgodnie z wnioskiem o przyznanie płatności składało się w 2015 roku od [...] marca do [...] czerwca. Wniosek można było złożyć w terminie 25 dni
po terminie do składania wniosków.
Należy zauważyć, iż skarżący po przeprowadzonej kontroli i dokonanych ustaleniach został wezwany do wypowiedzenia się i przedstawienia dowodów w celu ustalenia czy na dzień złożenia wniosku rolnik prowadził działalność nierolniczą
z wykazu negatywnego z art. 9 ust.2 rozporządzenia nr 1307/2013 w terminie [...] dni.
Należy zauważyć, iż skarżący w zakreślonym terminie nie złożył w tym zakresie żadnych wyjaśnień, nie przedstawił żadnych dowodów.
Zgodnie z art.3 ust.2 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego w postępowaniach o przyznanie płatności organ stoi na straży praworządności,
jest obowiązany wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom,
na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych,
które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań. W ust.3 powyższego przepisu został na stronę postępowania nałożone obowiązki przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy, zgodnie
z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W postępowaniu w sprawie płatności bezpośrednich to strona jest zobligowana do wskazania konkretnych dowodów
i współdziałania z organem przy gromadzeniu materiału dowodowego pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków. Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego – wyprowadzony z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. jest ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego przez stronę.
(wyrok NSA z 30 listopada 2016 roku, syg. akt II GSK 1007/15).
Zdaniem Sądu od producentów rolnych składających wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich należy wymagać między innymi w zakresie ich wypełniania należytej staranności. Nakłada to na nich posiadanie kwalifikacji odnośnie produkcji rolnej, ale także stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy.
Skarżący wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego nie wykonał nałożonego obowiązku, a co za tym idzie nie podważył ustaleń faktycznych wynikających z danych rejestrowych.
W związku z tym organ dysponując dokumentacją z CEIDG miał podstawy
do uznania, iż skarżący prowadzi działalność – PKD 68.10.Z – kupno i sprzedaż nieruchomości zwłaszcza, że dane zawarte w CEIDG korzystają z domniemania prawdziwości, a osoba fizyczna wpisana do rejestru ponosi odpowiedzialność
za podanie niewłaściwych danych. Przepis art. 33 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wprowadza zasadę domniemania prawdziwości danych wpisanych
do rejestru. Stanowi ona przejaw realizacji zasady jawności rejestru i oznacza, że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe, czyli odpowiadają stanowi faktycznemu. W związku z tym, że dane wpisane do rejestru zgodne z wnioskiem przedsiębiorcy
i odpowiedzialność za brak prawdziwości tych danych ponosi przedsiębiorca, jeśli nie wystąpił z wnioskiem o ich sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie. W ocenie Sądu organ dysponując danymi z rejestru i brakiem stanowiska skarżącego prawidłowo uznał, że złożony przez L. B. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2015 z uwagi na prowadzenie działalności wykluczającej oraz nie przedstawienie dowodów o których mowa w § 4 rozporządzenia należało oddalić.
W ocenie sądu należy podzielić koncepcję, iż odwołanie jest środkiem zaskarżenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy jest obowiązany ustosunkować się do treści rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, nie zaś ponownie rozpoznawać sprawę tak jakby decyzja nie istniała i nie zostało wniesione odwołanie. Ponadto zakres postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym nie jest tożsamy z zakresem postępowania wyjaśniającego przed organem pierwszej instancji. Wskazuje na to treść przepisu art. 140,
który stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych w art. 136 -139 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji, jak treść art. 138 § 2, które łącznie wyznaczają granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Z przepisów tych wynika, że organ odwoławczy nie jest obowiązany do przeprowadzenia postepowania wyjaśniającego w całości ani nawet w znacznej części. Organ odwoławczy jest uprawniony do przeprowadzenia jedynie uzupełniającego postępowania dowodowego, bowiem gdy istnieje konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego
w całości lub w znacznej części, organ drugiej instancji jest obowiązany uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Skarżący we wniesionym odwołaniu kwestionował, iż faktycznie prowadził działalność gospodarczą z zakresu – kupno – sprzedaż nieruchomości i wnosił
o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego nie przedstawił żadnych dokumentów które
by dawały podstawy do uznania, iż faktycznie tego rodzaju działalności nie prowadził
i potrzebna jest opinia specjalistyczna.
W ocenie Sądu organ odwoławczy biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy przed organem pierwszej instancji, brak jakiegokolwiek zaangażowania skarżącego w postępowaniu wyjaśniającym, specyfikę postępowania w przedmiocie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, gdzie przewidziana jest aktywna rola wnioskodawcy od początku postępowania. Organ w żadnym stopniu nie może zastępować strony. Nadto rozporządzenie w § 4 wskazuje jakimi dowodami należy wykazywać wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust.2.
W ocenie Sądu nie można się zgodzić ze skarżącym , iż doszło do naruszenia
w skardze przepisów prawa procesowego ponieważ wnioskodawca, pomimo obowiązku nie przedstawił dowodów, które mogłyby dawać podstawę do odmiennej oceny materiału dowodowego.
Dowód z przesłuchania stron jest dowodem subsydiarnym i przeprowadza się
go w sytuacji gdy pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
W związku z tym również nie można uznać, iż doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 9 ust.2 rozporządzenia nr 1307/2013 ponieważ skarżący
nie wykazał, iż nie wykonywał działalności gospodarczej wykluczającej, bądź przesłanej zwalniających § 4 rozporządzenia.
Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak
na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło