VIII SA/Wa 80/25
WyrokWSA w Warszawie2025-04-03
Skład orzekający: Justyna Mazur, Sławomir Fularski, Cezary Kosterna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może umorzyć postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej tytułu wykonawczego, na podstawie którego należności zostały wyegzekwowane, uznając postępowanie za bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ egzekucyjny nie może umorzyć postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej tytułu wykonawczego, na podstawie którego należności zostały wyegzekwowane, uznając je za bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje takiej możliwości. Skuteczne wyegzekwowanie należności nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania egzekucyjnego w sposób uniemożliwiający ocenę zasadności wniosku o jego umorzenie z uwagi na przesłanki z art. 59 u.p.e.a., w tym przedawnienie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w R. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w części. Skarżący podnosił zarzut przedawnienia należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, kwestionując dopuszczalność wystawienia nowych tytułów wykonawczych oraz sposób zaliczenia wpłat. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 2 stycznia 2019 r., uznając je za wadliwe.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 27 listopada 2024 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Cezary Kosterna, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 27 listopada 2024 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS", "DIAS", "organ odwoławczy") postanowieniem z 27 listopada 2024 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 59
§ 1 pkt 2, § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505; dalej: "u.p.e.a.") w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia
11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070; dalej: "ustawa zmieniająca"), po rozpatrzeniu zażalenia M. T. (dalej: "skarżący", "strona") utrzymał
w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
w R. (dalej: "Dyrektor ZUS", "organ egzekucyjny" lub "organ I instancji")
z 29 sierpnia 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Dyrektor ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego, na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach: [...]
z 2.01.2019r. i [...] nr z 14.03.2019r., obejmujących zaległości z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 8,11,12/2010 r., 1,2,6,7,10-12/2011 r., 1-12/2012 r., 1-12/2013 r. w łącznej kwocie 12.938,50 zł z czego należności główne 8.315,90 zł oraz odsetki na dzień wystawienia tytułów wykonawczych 4.622,60 zł.
Podejmując czynności mające na celu wyegzekwowanie zobowiązań wskazanych w ww. tytułach wykonawczych z dnia 2.01.2019 r. Dyrektor ZUS, działając jako organ egzekucyjny, 3.01.2019 r. skierował zawiadomienia o zajęciu świadczenia
z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez I Oddział ZUS w W.. Zawiadomienia wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały doręczone stronie 10.01.2019 r.
Działając na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]
z 14.03.2019 r., organ egzekucyjny w dniu 15.03.2019 r. skierował zawiadomienie
o zajęciu świadczenia z ubezpieczeń społecznych wypłacanego przez I Oddział ZUS
w W.. Zawiadomienie wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego zostało doręczone 22.03.2019 r.
Działając na podstawie wszystkich wyżej wskazanych tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny 21.07.2021 r. skierował zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej nr [...] oraz [...] do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. Zawiadomienia doręczono stronie 27.07.2021 r.
27.08.2021 r. do ZUS wpłynęło pisma strony z 21.08.2021 r. zatytułowane "Wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ZUS w R. wraz z zarzutami dotyczącymi wszczęcia postępowania egzekucyjnego." W treści skarżący podniósł zarzut przedawnienia egzekwowanych zaległości, jako podstawę wskazując art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na nieistnienie należności wobec ich przedawnienia oraz wstrzymanie wszystkich czynności egzekucyjnych do czasu rozstrzygnięcia zgłoszonego wniosku. Zdaniem skarżącego, wszystkie należności objęte ww. tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu, gdyż ustawą z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) skrócono okresy przedawnienia należności z tytułu składek z 10 do 5 lat.
W świetle podniesionych zarzutów, Dyrektor ZUS uznał złożone pismo jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w zawiadomieniu o zajęciach. Następnie, działając na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postanowieniem z 27.09.2021 r. organ ten odmówił umorzenia postępowania prowadzonego na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych. Dyrektor IAS, postanowieniem z 21.01.2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Na powyższe postanowienie Dyrektora IAS skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 7.12.2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 208/22 uchylił zaskarżone postanowienie uznając skargę za zasadną, lecz z innych przyczyn niż w niej podniesione. Sąd wskazał, że z uwagi na brak dokonania oceny przesłanki przedawnienia w oparciu o wystąpienie okoliczności takich jak: wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych nie jest możliwe dokonanie oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Dyrektor IAS, ponownie rozpatrując sprawę, mając na uwadze prawomocny ww. wyrok Sądu, postanowieniem z 29.05.2024 r. uchylił zaskarżone postanowienie
w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. postanowieniem z 29.08.2024 r.:
- na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] z 2 stycznia 2019 r.;
na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej tytułu wykonawczego numer [...] z 2 stycznia 2019 r. oraz
na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej tytułów wykonawczych numer [...] z 2.01.2019 r. oraz [...] z 14.03.2019 r.
W uzasadnieniu organ egzekucyjny przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, powołał przepisy mające zastosowanie dotyczące przesłanek umorzenia postępowania (art. 59 § 1 i § 3 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązujących do 29 lipca 2020 r.) i biegu terminu przedawnienia (art. 24 ust. 4 – 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. z 2024 r., poz. 497, także jako: "u.s.u.s."). Odnosząc je do egzekwowanych zaległości i wskazując okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia. Wskazał, iż należności objęte tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...], od [...]do [...] oraz od [...] do [...] nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne. Podniósł, iż zobowiązania objęte tymi tytułami wykonawczymi istnieją, nie zostały umorzone, nie uległy przedawnieniu, nie wygasły z innego powodu i są wymagalne. Nie zachodzą zatem przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
W odniesieniu do należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] organ egzekucyjny wyjaśnił, że zostały całkowicie zapłacone, natomiast postępowanie prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...] zostało postanowieniem z 9.07.2024 r. umorzone z uwagi na niedopuszczalność prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W zażaleniu na to postanowienie, z wnioskiem o wyeliminowanie z obrotu prawnego tytułów wykonawczych jako wydanych bez podstawy prawnej i umorzenie postępowania egzekucyjnego, skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędne uznanie, że należności objęte przedmiotowymi tytułami nie uległy przedawnieniu, podczas gdy na skutek wydania drugich tytułów wykonawczych doszło do przedawnienia, albowiem ich wystawienie było niedopuszczalne, tym samym nie wywołały jakichkolwiek skutków prawnych i należności te uległy przedawnieniu.
Dyrektor IAS, postanowieniem z 27 listopada 2024 r., wskazanym na wstępie
i zaskarżonym w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy postanowienie organu
I instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wskazał następnie, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej z dniem 30.07.2020 r. - ustawą z dnia 11.09.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070) w zw. z art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ww. ustawy zmieniającej. Zatem kwestionowane przez stronę rozstrzygnięcie zostało podjęte na gruncie stanu prawnego obowiązującego do 29.07.2020 r., w ramach postępowania egzekucyjnego wszczętego przed nowelizacją.
Wyjaśnił następnie, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 59 u.p.e.a. i umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić, gdy na skutek zgłoszonych zarzutów wyjdą na jaw przeszkody lub wady postępowania, albo wtedy, gdy okoliczności te zostaną ujawnione w toku kontroli postępowania przeprowadzonej
z urzędu przez organ egzekucyjny, a także na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela.
Zgodnie z regulacją art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł
z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.
Organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie 21.08.2021 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych m.in. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...]
z 2.01.2019 r. oraz [...] z 14.03.2019 r. z uwagi na przedawnienie zaległości.
Powyższe tytuły wykonawcze obejmują należności jakie ciążą na skarżącym
z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 8,11,12/2010 r., 1,2,6,7,10-12/2011 r., 1-12/2012 r.,
1-12/2013 r.
DIAS zauważył, że na przestrzeni tego okresu zmianie ulegały w sposób istotny zarówno przepisy regulujące termin przedawnienia należności, jak również przepisy określające przesłanki przerwania, oraz zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności. Podniósł, iż w zakresie składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, kwestie przedawnienia regulują przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z obecnie obowiązującą regulacją, w myśl art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.
Zmiana dotycząca okresu przedawnienia z 10 lat na 5 lat została wprowadzona 1.01.2012 r. w związku z wejściem w życie ustawy z 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011r. nr 232, poz. 1378; dalej: "ustawa deregulacyjna"). Ustawa ta w art. 27 wprowadziła przepisy przejściowe regulujące przedawnienie w przypadku, gdy jego bieg rozpoczął się przed 1.01.2012 r.
W myśl art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny prowadził postępowania egzekucyjne na podstawie wcześniejszych tytułów wykonawczych, które na podstawie § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 22.11.2001 r.,
w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, zostały przekazane do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego
w S..
Postanowieniem z 6.10.2016 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie przekazanych przez ZUS tytułów wykonawczych, stwierdzając bezskuteczność egzekucji ze względu na brak majątku niezbędnego do skutecznego prowadzenia egzekucji (art. 59 § 2 u.p.e.a.).
DIAS wywiódł następnie, że bieg terminu przedawnienia zaległości z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy: 8,11,12/2010 r., 1,2,6,7,10-12/2011 r., 1-12/2012 r,. 1-10/2013 r., został zawieszony począwszy od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, tj. od dnia doręczenia pierwotnych tytułów wykonawczych (str. 7 – 8 zaskarżonego postanowienia).
Następnie, od dnia następnego, po wydaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, tj. od 7.10.2016 r. dla zaległości za okres od 8/2010 r. do 11/2011 r. (które stały się wymagalne przed wejściem w życie przepisów ustawy deregulacyjnej), rozpoczął się pięcioletni bieg terminu przedawnienia. Dla pozostałych zaległości, za okres od 12/2011 do 10/2013, pięcioletni bieg terminu przedawnienia, który podlegał zawieszeniu sukcesywnie w okresie od 21.03.2012 r. (12/2011 r.) do 17.02.2014 r. (10/2013 r.), zaczął biec dalej od 7.10.2016 r.
Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor ZUS, w związku z ustaleniem nowego składnika majątkowego, przed upływem terminu przedawnienia, ponownie wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...]
z 2.01.2019r. (doręczonych 10.01.20019 r.).
Z dniem doręczenia tytułów wykonawczych, tj. 10.01.2019 r. nastąpiło zatem ponowne zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Z uwagi na fakt, że egzekucja nie została zakończona, bieg terminu przedawnienia nadal pozostaje zawieszony.
Wobec powyższego, DIAS wskazał, że należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, które zostały objęte ww. tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu.
Ustawodawca dla skorzystania z instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie wymaga wszczęcia i prowadzenia wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego, a ogranicza ten wymóg jedynie do podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności. Czynność ta nie musi w sposób bezpośredni prowadzić do wyegzekwowania należności, gdyż jedynymi wymogami, jakie stawia ustawodawca jest, aby czynność ta zmierzała, tj. była podjęta w celu umożliwienia przyszłej egzekucji oraz aby podjęta została za wiedzą dłużnika (zob. wyrok WSA w Łodzi z 4.01.2022 r. sygn. akt III SA/Łd 819/21).
Dyrektor ZUS w zaskarżonym zażaleniem postanowieniu z 29.08.2024 r. słusznie stwierdził zatem, że obowiązek objęty ww. tytułami wykonawczymi, nie przedawnił się z uwagi na okoliczności ingerujące w bieg terminu przedawnienia określone w art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie, tzn. należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia został zawieszony, w wyniku podjęcia czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku.
W zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył natomiast postępowanie w sprawie wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z 2.01.2019 r., [...] z 2.01.2019 r. oraz [...] z 14.03.2019 r.
Organ odwoławczy podniósł, iż jak wynika z akt sprawy należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 8/2010 r. objęte tytułem wykonawczym nr [...] zostały w całości wyegzekwowane w okresie od grudnia 2022 r. do lipca 2023 r. Z powyższej analizy wynika, iż na dzień rozliczenia wpłat ww. należności nie uległy przedawnieniu i były wymagalne. Mając na uwadze powyższą definicję bezprzedmiotowości, postępowanie w sprawie wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w części dotyczącej tytułu wykonawczego nr [...] należało umorzyć.
Zasadnie również, zdaniem DIAS Dyrektor ZUS umorzył postępowanie w części dotyczącej tytułów wykonawczych nr [...] z 2.01.2019 r. oraz [...] z 14.03.2019 r. Jak wynika z akt sprawy postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie powyższych tytułów wykonawczych zostało umorzone postanowieniem z 9.07.2024 r. znak [...]. Organ egzekucyjny po uzyskaniu informacji od wierzyciela, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi są już dochodzone na podstawie innych tytułów wykonawczych, działając na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wobec niedopuszczalności prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o powyższe tytuły wykonawcze, umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Dyrektor IAS wskazał, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, określona w art. 105 kpa, odnosi się do sytuacji, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez jej rozstrzygnięcie co do istoty, gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania, bądź sprawa została już ostatecznie lub prawomocnie zakończona. Organ egzekucyjny zobowiązany był do umorzenia postępowania w części dotyczącej tytułów wykonawczych nr: [...] i [...] które ostatecznym postanowieniem z 9.07.2024 r. znak [...] zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.
Odnosząc się końcowo do zarzutów dotyczących niedopuszczalności wystawienia drugich tytułów wykonawczych DIAS wskazał, że kwestie te były przez stronę podnoszone we wcześniejszych postępowaniach. Postępowanie egzekucyjne,
o którego umorzenie strona wnosi toczy się na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 2.01.2019 r. i doręczonych 10.01.2019 r., a zatem w sprawie zastosowanie znajdują przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej z dniem 30.07.2020 r.
Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych
z 2.01.2019 r., zostało wszczęte przed wprowadzeniem zmiany w art. 61 u.p.e.a., umożliwiającej ponowne wszczęcie egzekucji na podstawie dotychczasowych tytułów wykonawczych, zatem podniesiony zarzut w tej kwestii pozostaje bez wpływu dla sprawy.
W świetle powyższych ustaleń DIAS uznał zarzuty zażalenia w całości za nieuzasadnione.
Zaskarżając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższe postanowienie Dyrektora IAS w całości, skarżący zarzucił:
błąd w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, że:
organ I instancji ustalił skuteczny środek egzekucyjny, co zdaniem organu dało mu podstawy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie nowo wystawionych tytułów wykonawczych, podczas gdy organ I instancji nie ustalił w 2018 r. i 2019 r. skutecznego środka egzekucyjnego, środek ten ustalił w 2023 r., a nadto organ w sposób niedopuszczalny wystawił w latach 2018 - 2019 nowe tytuły wykonawcze, pomimo istnienia pierwotnych tytułów wykonawczych wystawionych w latach 2009 - 2013, i na podstawie nowych tytułów wykonawczych, a nie na podstawie pierwotnych tytułów wykonawczych prowadzi egzekucję,
postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego pkt II zostało prawidłowo umorzone, podczas gdy organ I instancji w sposób niedopuszczalny dokonał zaliczenia wpłat M. T. na zobowiązania powstałe w 2023 r. na poczet zobowiązań powstałych w 2010 r., które to uległy przedawnieniu, albowiem nie przerywa okresu przedawnienia wystawienie drugich tytułów wykonawczych, których wystawienie jest niedopuszczalne,
postępowanie prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych pkt III zostało prawidłowo umorzone albowiem należności objęte tymi tytułami wykonawczymi są już dochodzone na podstawie innych tytułów wykonawczych, podczas gdy organ nie wyjaśnił rozpoznając zażalenie w jakich okolicznościach doszło do tego, że pomimo wystawienia w latach 2009 - 2013 pierwotnych tytułów wykonawczych obecnie należności te objęte są tytułami wykonawczymi, o których mowa w pkt III i jeszcze innymi tytułami wykonawczymi, na podstawie których prowadzona jest egzekucja,
naruszenie art. 59 § 1 pkt 1 (do 29.07.2020 r. pkt 7) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego, niedopuszczalności wynikającej
z prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie nowych tytułów wykonawczych wystawionych w okresie 2018 - 2019, pomimo że na te same zobowiązania organ wystawił tytuły wykonawcze w latach 2009 - 2013 i pozostają one w obrocie prawnym, która to niedopuszczalność jest przesłanką negatywną, mającą charakter bezwzględny, co oznacza, że w przypadku jej zaistnienia umorzenie postępowania jest obligatoryjne,
art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez uznanie, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu ponieważ bieg terminu przedawnienia został zawieszony w wyniku podjęcia czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku, podczas gdy żadne czynności nie zostały podjęte na podstawie pierwotnych, jedynie prawidłowych tytułów wykonawczych wystawionych
w okresie 2009-2013, czynnością jaką podjął organ było wystawienie drugich niedopuszczalnych tytułów wykonawczych w okresie 2018 - 2019, które jako niedopuszczalne - jak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny - nie wywołały jakichkolwiek skutków prawnych.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji, umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych, uchylenie czynności egzekucyjnych w przedmiotowych postępowaniach egzekucyjnych oraz wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych w przedmiotowych postępowaniach do czasu rozstrzygnięcia skargi.
Uzasadniając skargę, strona za istotne uznała, że w realiach rozpoznawanej sprawy, za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku sygn. akt
I GSK 1312/22 przyjąć należało, że wszczęcie i prowadzenie postepowania egzekucyjnego na podstawie drugich tytułów wykonawczych było niedopuszczalne. Wobec niedopuszczalności wystawienia drugich tytułów wykonawczych, tytuły te nie wywołały jakichkolwiek skutków prawnych. Należności te uległy zatem przedawnieniu.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, także jako: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie,
że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie
z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie winno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.
Jak wynika z akt sprawy Dyrektor ZUS postanowieniem z 29.08.2024 r., działając na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] z 2.01.2019 r. uznając, iż należności wskazane w tych tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Powyższe tytuły wykonawcze obejmują składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy 11,12/2010, 1,2,6,10-12/2011, 1-12/2012, 1-10/2013. Na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w części dotyczącej tytułu wykonawczego nr [...] z 2.01.2019 r., podnosząc, iż wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tego tytułu wykonawczego został złożony po jego zakończeniu, co sprawia, że postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Powyższy tytuł wykonawczy obejmuje składkę na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 8/2010. Jednocześnie na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29.07.2020 r. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. organ I instancji umorzył postępowanie w części dotyczącej tytułów wykonawczych: nr [...] z dnia 2 stycznia 2019 r. i nr [...] z dnia 14 marca 2019 r. wskazując, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na ich podstawie zostało postanowieniem Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. znak: [...] z 9.07.2024 r. umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wobec niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o te tytuły wykonawcze. Wierzyciel zawiadomił organ egzekucyjny, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi są już dochodzone na podstawie innych tytułów wykonawczych. Pierwszy w ww. tytułów wykonawczych obejmuje składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 11,12/2013, zaś drugi za 7/2011.
Organ odwoławczy podzielił powyższe wywody wskazując, iż uprzednio toczyło się postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawianych
w latach 2010 – 2013 i w tych latach doręczonych, dotyczących składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy 8,11,12/2010 r., 1,2,6,7,10-12/2011 r., od 1-12/2012 r.,1-10/2013 r. Bieg terminu przedawnienia został zatem zawieszony od dnia doręczenia tytułów wykonawczych do dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego w dniu 6.10.2016 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji ze względu na brak majątku niezbędnego do skutecznego prowadzenia egzekucji (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Od dnia 7.10.2016 r. dla zaległości za okres od 8/2010 do 11/2011, które stały się wymagalne przed wejściem w życie przepisów ustawy deregulacyjnej rozpoczął się pięcioletni bieg terminu przedawnienia, zaś dla pozostałych zaległości, za okres od 12/2011 do 10/2013, pięcioletni bieg terminu przedawnienia, który podlegał zawieszeniu sukcesywnie w okresie od 21.03.2012 r. (12/2011 r.) do 17.02.2014 r. (10/2013 r.), zaczął biec dalej od 7.10.2016 r. Należności wskazane w tytułach wykonawczych z dnia 2.01.2019 r. o numerach: [...] doręczonych w dniu 10.01.2019 r., na podstawie których w związku z ustaleniem nowego składnika majątkowego ponownie wszczęto postępowanie egzekucyjne nie uległy przedawnieniu. W dniu 10.01.2019 r. nastąpiło ponowne zawieszenie biegu terminu przedawnienia i z uwagi na fakt, że postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone nadal pozostaje zawieszony.
Zdaniem skarżącego wbrew twierdzeniom orzekających w sprawie organów nie mogło dojść do wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w latach 2018 – 2019, albowiem zobowiązania te objęte były tytułami wykonawczymi wystawionymi w latach 2009 – 2013 i postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w okresie od 2018 r. do 2019 r. jest niedopuszczalne. W obrocie prawnym pozostają bowiem tytuły wykonawcze na te same zobowiązania, wystawione w latach 2009 – 2013,
i postępowanie egzekucyjne powinno podlegać umorzeniu. W ocenie skarżącego, doręczenie niedopuszczalnych tytułów wykonawczych wystawionych w 2018 – 2019 r. nie wywołało jakichkolwiek skutków prawnych, tym samym doszło do przedawnienia egzekwowanych należności. Z tych samych względów skarżący uznał za bezpodstawne uznanie za prawidłowo umorzone postępowanie w zakresie dotyczącym tytułu wykonawczego [...] albowiem w sposób niedopuszczalny dokonano zaliczenia wpłat na zobowiązania powstałe w 2023 r. na poczet zobowiązań powstałych w latach 2009 – 2013, które uległy przedawnieniu.
Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu wskazać należy, iż
z uwagi na to, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie toczy się na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 2 stycznia 2019 r., doręczonych w dniu
10 stycznia 2019 r. oraz tytułu wykonawczego z 14 marca 2019 r., doręczonego w dniu 22 marca 2019 r., zastosowanie mają przepisy art. 59 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Przepis ten bowiem od dnia 30 lipca 2020 r. uległ zmianie zgodnie z art. 1 pkt 31 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070). Zgodnie z art. 13 ust. 1 tej ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1
i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie zatem z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Zgodnie z art. 59 § 3 u.p.e.a., we wskazanym wyżej brzmieniu, w przypadkach,
o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4.
Z uwagi na zgłoszone w niniejszym postępowaniu żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie, dla rozstrzygnięcia powyższego sporu istotne jest odniesienie się do tej kwestii. Wskazać zatem w tym miejscu należy, iż do przedawnienia składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 497 ze zm., także jako u.s.u.s., art. 32 u.s.u.s.). Art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne,
z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności
z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Termin przedawnienia poprzez zmianę art. 24 ust. 4 u.s.u.s. z dniem 1 stycznia 2012 r. został skrócony do 5 lat. Od tego dnia przepis ten stanowi bowiem, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli
i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1). Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie
z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2). Wobec tego, iż najdawniejsze z egzekwowanych
w niniejszej sprawie należności dotyczą sierpnia 2010 r., do tych należności, jak
i późniejszych zastosowanie ma art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu ustalonym od dnia
1 stycznia 2012 r. Przedawnienie tych zaległości z uwzględnieniem pięcioletniego terminu przedawnienia liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby bowiem wcześniej niż przy uwzględnieniu terminu dziesięcioletniego, liczonego od dnia,
w którym stały się wymagalne.
Jak wynika z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji. Taką czynność stanowi wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, to jest dokonanie stricte czynności egzekucyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego
2022 r. w sprawie sygn. akt I GSK 1210/21 – LEX nr 3338333).
Jak wynika z akt egzekucyjnych odnośnie należności będących przedmiotem niniejszego postępowania toczyło się postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy: 8,11,12/2010 r., 1,2,6,7,10-12/2011 r., 1-12/2012 r., 1-10/2013 r., z których pierwszy tytuł został wystawiony w dniu 19.11.2010 r. i doręczony w dniu 1.12.2010 r., zaś ostatni został wystawiony w dniu 27.01.2014 r. i doręczony w dniu 17.02.2014 r. Jak wynika z akt egzekucyjnych, i jak na to wskazuje organ odwoławczy ww. postępowanie egzekucyjne postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 6 października 2016 r. zostało umorzone na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania ww. postanowienia, postępowanie egzekucyjne mogło być umorzone w przypadku stwierdzenia, że
w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Biorąc pod uwagę wcześniejsze wywody wskazać zatem należy, że bieg terminu przedawnienia należności za okresy: 8,11,12/2010 r., 1,2,6,10,11/2011 r. rozpoczął się od 1 stycznia 2012 r. oraz odnośnie do należności za okresy od 12/2011 r. do 10/2013 r. – od dat wymagalności tych należności przypadających odpowiednio w miesiącach od stycznia 2012 r. do listopada 2013 r. Doręczenie tytułów wykonawczych obejmujących kwoty składek za 8, 11
i 12/2010, 1,2,6/2011 przed 1 stycznia 2012 r., a następnie umorzenie postępowania egzekucyjnego spowodowało, że 5 letni bieg terminu przedawnienia odnośnie tych należności rozpoczął się od następnego dnia po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, to jest 7.10.2016 r. Wystawienie tytułów wykonawczych w dniu
2 stycznia 2019 r. i ich doręczenie w dniu 10 stycznia 2019 r. nastąpiło zatem przed upływem 5 letniego terminu przedawnienia. Odnośnie należności za 10/2011 i 11/2011 r. termin przedawnienia biegł od 1.01.2012 r. do daty doręczenia tytułów wykonawczych (odpowiednio 5.05.2012 r. i 29.06.2012 r.), a za okresy od 12/2011 r. do 10/2013 od daty wymagalności poszczególnych kwot do dat doręczenia tytułów wykonawczych, od dat doręczenia tytułów wykonawczych pozostawał zawieszony do 6.10.2016 r. i od
7.10 2016 r. nastąpił jego dalszy bieg. Najdłuższy okres biegu terminu przedawnienia przez jego zawieszeniem dotyczy należności za 11/2011 r. i wynosi mniej niż
6 miesięcy. Okres od 7.10.2016 r. do daty doręczenia tytułów wykonawczych wskazanych w punktach I i II postanowienia organu egzekucyjnego w niniejszej sprawie (10.01.2019 r.) stanowi zaś 2 lata, 3 miesiące i 3 dni. Nie ulega zatem wątpliwości, iż do daty 10 stycznia 2019 r., to jest kolejnego zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie upłynął 5 letni termin przedawnienia z art. 24 ust. 4 u.s.u.s.
W ocenie Sądu wystawienie tytułów wykonawczych z dnia 2.01.2019r., które zostały skarżącemu doręczone w dniu 10.01.2019 r. nie było niedopuszczalne.
Skarżący swoją argumentację w tym zakresie opiera na treści art. 61 u.p.e.a. oraz poglądach wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 września 2023 r. w sprawie sygn. akt I GSK 1312/22, o niedopuszczalności wystawienia drugich tytułów wykonawczych co do tej samej należności.
Odnosząc się do tej argumentacji wskazać należy, iż zgodnie z art. 61 u.p.e.a.
w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r., w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.
Aktualne brzmienie art. 61 u.p.e.a. zostało wprowadzone ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz.1553), z dniem 20 lutego 2021 r. Zgodnie z tym brzmieniem, w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego
z przyczyny określonej w art. 59 § 2 postępowanie egzekucyjne wszczyna się ponownie:
1) na wniosek wierzyciela o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej - jeżeli organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem,
2) z urzędu, poprzez wydanie zawiadomienia o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej, o którym mowa w § 4 - jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem
- po ujawnieniu przez wierzyciela majątku lub źródła dochodu zobowiązanego,
z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne (§ 1 art. 61 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 61 § 2 u.p.e.a. wniosek,
o którym mowa w § 1 pkt 1, zawiera informacje o majątku lub źródłach dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne, oraz inne informacje niezbędne do ponownego wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. W przypadku zmiany właściwości organu egzekucyjnego, który umorzył postępowanie egzekucyjne z przyczyny określonej w art. 59 § 2, wierzyciel przekazuje właściwemu organowi egzekucyjnemu również dalszy tytuł wykonawczy.
W myśl art. 61 § 3 u.p.e.a. ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą:
1) doręczenia właściwemu organowi egzekucyjnemu wniosku o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej - w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1;
2) wydania przez organ egzekucyjny zawiadomienia o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej, o którym mowa w § 4 - w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 2.
Zgodnie zaś z art. 61 § 4 u.p.e.a., podstawą ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej jest dotychczasowy tytuł wykonawczy albo dalszy tytuł wykonawczy. Do ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej stosuje się odpowiednio przepisy o wszczęciu egzekucji administracyjnej, z tym że zamiast odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu doręcza się zawiadomienie organu egzekucyjnego
o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej.
Jak wynika z art. 61 § 5 u.p.e.a., zawiadomienie o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej, o którym mowa w § 4, zawiera co najmniej:
1) numer i datę wystawienia dotychczasowego tytułu wykonawczego albo dalszego tytułu wykonawczego;
2) informację o wysokości:
a) należności pieniężnej,
b) odsetek z tytułu niezapłacenia należności pieniężnej w terminie,
c) kosztów upomnienia,
d) kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2
- na dzień wydania tego zawiadomienia;
3) pouczenie o prawie zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W myśl § 6 art. 61 u.p.e.a., minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres informacji zawartych we wniosku o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w § 1 pkt 1, mając na względzie zapewnienie prawidłowego wszczęcia i prowadzenia ponownie wszczętej egzekucji administracyjnej.
Zgodnie jednak z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.
z 2019 r., poz.1553), w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym
i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11. Postępowanie egzekucyjne
w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed wejściem w życie ww. ustawy, na podstawie której zmienione zostało brzmienie art. 61 u.p.e.a. Tym samym
w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącego ma zastosowanie art. 61 u.p.e.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zdaniem Sądu wbrew twierdzeniom skargi
w stanie prawnym obowiązującym do 19 lutego 2021 r. wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym, mógł po umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezskuteczność wystawić nowe tytuły wykonawcze, a jako organ egzekucyjny na ich podstawie zastosować kolejne środki egzekucyjne. Dopiero bowiem nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 4 lipca 2019 r., która weszła
w życie 20 lutego 2021 r. jednoznacznie uregulowała to zagadnienie prawne, wskazując, iż ponowne wszczęcie egzekucji wcześniej umorzonej z uwagi na jej bezskuteczność – od dnia 20 lutego 2021 r. następuje w oparciu o pierwotny tytuł wykonawczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2024 r.
w sprawie sygn. akt III FSK 4596/21; LEX nr 3734617). Nie ulega zatem wątpliwości, iż z uwagi na doręczenie tytułów wykonawczych wskazanych w zaskarżonym postanowieniu, w 2019 r. zastosowanie w sprawie mają przepisy w brzmieniu obowiązującym przed ww. zmianami. Tym samym zgodnie z art. 61 u.p.e.a. w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Jak wynika z wcześniejszych wywodów może to nastąpić na podstawie nowego tytułu wykonawczego. Tym samym brak jest podstaw do podzielenia zarzutów skargi naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., wskazujących na niedopuszczalność postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie z uwagi na wystawienie ponownych tytułów wykonawczych, które skarżący
w okolicznościach niniejszej sprawy uznaje także za niedopuszczalne. Brak jest jednocześnie podstaw do przyjęcia na podstawie tych twierdzeń, że doszło do przedawnienia egzekwowanych należności, o których była wyżej mowa.
Wbrew twierdzeniom skargi Dyrektor ZUS mógł na podstawie art. 61 u.p.e.a. wszcząć ponowną egzekucję na podstawie nowych tytułów wykonawczych wobec ujawnienia majątku lub źródeł dochodu zobowiązanego przewyższających kwotę wydatków egzekucyjnych. Z akt egzekucyjnych wynika, iż przesłanka ujawnienia majątku została spełniona, albowiem już w dniu 3 stycznia 2019 r. wystawiono szereg zajęć egzekucyjnych z wynagrodzenia za pracę (karty 200 – 220). Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, iż pierwsze zajęcia na podstawie spornych tytułów wykonawczych miały miejsce dopiero w 2023 r.
Z tych względów w zasadniczej części Sąd nie podzielił zarzutów
i argumentacji skargi. W ocenie Sądu brak jest zatem podstaw do stwierdzenia naruszenia art. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w mającym zastosowanie w sprawie brzmieniu, jak i art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., o którym mowa w skardze.
W ocenie Sądu za prawidłową należy także uznać ocenę co do zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej tytułów wykonawczych [...] z 2 stycznia 2019 r. i [...] z 14 marca 2019 r.
z uwagi na wcześniejsze umorzenie postępowania egzekucyjnego w tym zakresie. Jak wynika z akt egzekucyjnych dołączonych do akt niniejszej sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. postanowieniem z dnia 9 lipca 2024 r. umorzył prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne m.in. na podstawie ww. tytułów wykonawczych na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 i art. 18 u.p.e.a. Trafnie
w tych okolicznościach organy obu instancji uznały, iż postępowanie prowadzone
w przedmiocie umorzenia postępowania w niniejszej sprawie w zakresie dotyczącym ww. tytułów wykonawczych stało się bezprzedmiotowe. Argumentacja skargi wskazująca na niewyjaśnienie okoliczności, w których doszło do wystawienia tych tytułów wykonawczych pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w przypadku uprzedniego umorzenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie brak jest podstaw do przyjęcia, iż nadal istnieje przedmiot postępowania w toczącej się następnie sprawie.
Za wadliwe zdaniem Sądu należało jednak uznać zastosowanie przez organ
I instancji art. 105 k.p.a. poprzez uznanie bezprzedmiotowości postępowania
w odniesieniu do tytułu wykonawczego [...] (pkt II postanowienia organu I instancji).
Organ egzekucyjny uznał, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych stało się bezprzedmiotowe z uwagi na zakończenie egzekucji i całkowitą zapłatę należności. Z postanowienia organu
I instancji wynika, iż wpłaty, o których mowa miały miejsce od 19 grudnia 2022 r. do 14 lipca 2023 r. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji powyższą ocenę zaakceptował.
Zdaniem Sądu powyższe stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie,
a rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., jako bezprzedmiotowego zostało wydane z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. Zauważyć bowiem należy, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji nie przewiduje możliwości wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o zakończeniu postępowania egzekucyjnego w wyniku wyegzekwowania obowiązku. W wypadku wyegzekwowania obowiązku mamy do czynienia
z zakończeniem egzekucji, a nie postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że zobowiązany, co do którego egzekucja była skuteczna i wyegzekwowano wskazane
w tytułach wykonawczych należności, wskutek skuteczności egzekucji nie traci możliwości zgłoszenia żądania oceny prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego z punktu widzenia przesłanek z art. 59 u.p.e.a. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, iż postępowanie egzekucyjne, które doprowadziło do wyegzekwowania należności staje się bezprzedmiotowe i niemożliwa jest ocena zasadności wniosku
o umorzenie tego postępowania na podstawie przesłanek, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a., w tym m.in. z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Ocena zasadności złożonego przez skarżącego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego powinna zatem dotyczyć także tytułu wykonawczego [...] i powinna to być ocena merytoryczna. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że skuteczność egzekucji spowodowała bezprzedmiotowość postępowania egzekucyjnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy orzekające w sprawie organy winny uwzględnić dokonaną przez Sąd i przedstawioną powyżej ocenę prawną.
Z tych względów Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło