VIII SA/Wa 801/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędzia WSA Cezary Kosterna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania wsparcia oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: organ odwoławczy, Prezes ARiMR), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2019 r. poz. 1505, dalej: ustawa o ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ I instancji, Dyrektor [...] OR ARiMR) z [...] lipca 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania wsparcia. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W. K. (dalej: strona, skarżący, producent) ubiegał się o przyznanie pomocy w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (DOW)" w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1468, dalej: rozporządzenie RM z 2014 r.). W powiadomieniu z 29 października 2014 r. strona zadeklarowała swój udział w programie jako producent indywidualny niebędący członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. Operację wycofania jabłek z rynku przeprowadzono 19 listopada 2014 r., zaś [...] grudnia 2014 r. producent złożył wniosek o przyznanie wsparcia. Korekty wniosku dokonano [...] stycznia 2015 r. W dniu [...] maja 2015 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. (dalej: Dyrektor OT ARR) decyzją nr [...] udzielił stronie wsparcia w kwocie [...] EUR, która została przeliczona na kwotę 12.247,55 zł za przeprowadzenie operacji wycofania jabłek z rynku. Płatność zrealizowano 9 czerwca 2015 r. Postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Prezes Agencji Rynku Rolnego wszczął wobec producenta z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw DOW". Następnie pismem z [...] sierpnia 2019 r. Dyrektor [...]OR ARiMR wystąpił do Prezesa ARiMR z wnioskiem o stwierdzenie w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności decyzji Dyrektora OT ARR z [...] maja 2015 r. Wskazano, że strona w momencie wycofania jabłek z rynku pozostawała członkiem organizacji producentów owoców i warzyw [...] sp. z o.o. realizującej program operacyjny. W dniu [...] października 2019 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji Dyrektora OT ARR z [...] maja 2015 r. nr [...], zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] czerwca 2020 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor [...]OR ARiMR decyzją z [...] lipca 2020 r. Nr [...], działając na podstawie § 7 w związku z § 4 i § 8 rozporządzenia RM 2014 r., odmówił przyznania wsparcia z tytułu tymczasowego wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej. Zdaniem organu I instancji producent owoców będący członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw realizującej program operacyjny utracił uprawnienie do uzyskania indywidualnego wsparcia w ramach mechanizmu. Jak ustalił organ I instancji, Dyrektor OT ARR wydał w dniu [...] maja 2015 r. decyzję nr [...], mocą której przyznał organizacji producentów [...]sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej również: organizacja producentów, spółka) wsparcie w wysokości [...] EUR (tj. [...]zł) za wycofanie jabłek z rynku. Z dokonanych przez Dyrektora [...]OR ARiMR ustaleń wynikało nadto, że spółka została wpisana do ewidencji producentów 13 sierpnia 2007 r. pod nr [...]. Wykaz członków organizacji producentów złożony 31 marca 2009 r. zawierał imienny spis jej członków, w tym również dane skarżącego, który jest udziałowcem spółki od 26 maja 2006 r. Tak więc producent w dniu składania powiadomienia, tj. 29 października 2014 r., był członkiem uznanej organizacji producentów. Przeprowadzając 19 listopada 2014 r. operację wycofania produktów z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji oraz deklarując swój udział jako producent indywidualny niebędący członkiem organizacji, działał niezgodnie ze złożonymi do Agencji Rynku Rolnego dokumentami i wbrew obowiązującym przepisom krajowym i unijnym. Zdaniem organu I instancji w mechanizmie mogli brać udział jako beneficjenci tylko uznane organizacje producentów, które realizują program operacyjny oraz producenci indywidualni, którzy nie są ich członkami, a którzy spełniają wymogi przewidziane w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM. Wyłącznie te dwie kategorie podmiotów mogą zgłosić chęć uczestnictwa w mechanizmie. Powiadomienie złożone przez inny nieuprawniony podmiot nie odniosło skutku. W odwołaniu od decyzji producent wniósł o uchylenie ww. decyzji i umorzenie postępowania w całości, zarzucając naruszenie: - art. 40 § 2 k.p.a. polegające na niedoręczeniu ustanowionemu pełnomocnikowi postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie jak i niedoręczeniu decyzji Prezesa ARiMR stwierdzającej nieważność decyzji z [...] maja 2015 r. wydanej przez Dyrektora OT ARR, co skutkuje brakiem uniemożliwiającym wydanie decyzji w niniejszej sprawie. - art. 110 § 1 k.p.a. polegające na wszczęciu postępowania w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje decyzja dotycząca tego samego przedmiotu, jak i podmiotu, co skutkuje niemożnością równoległego prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie. - art. 158 § 1 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 157 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2015 r. w sytuacji, gdy brak jest ku temu przesłanek, a w szczególności nie zaistniała przesłanka rażącego naruszenia prawa i decyzja ta była podstawą niniejszej decyzji. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...]OR ARiMR z [...] lipca 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania wsparcia. Organ odwoławczy powołał m.in. treść § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 2014 r., art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 6 oraz 9 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 1031/2014 z 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw (Dz. U. UE. L. 2014.284.22, dalej: rozporządzenie nr 1031/2014) i zgodził się z organem I instancji co do tego, że w mechanizmie przyznania wsparcia mogli brać udział jako beneficjenci tylko uznane organizacje producentów, które realizują program operacyjny i których uznanie nie zostało zawieszone oraz producenci indywidualni, którzy nie są członkami takich organizacji, a którzy spełniają wymogi przewidziane w § 4 ust.1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego. Organ odwoławczy podzielił również ustalenia faktycznie organu I instancji i uznał, że zarówno w dniu składania powiadomienia, tj. 29 października 2014 r., jak i w chwili przeprowadzania operacji wycofania produktów z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji skarżący był członkiem uznanej organizacji producentów [...]sp. z o.o. w D., przez co działał wbrew przepisom prawa krajowego i unijnego. Wypłata wsparcia finansowego na rzecz spółki skutkowała wykluczeniem skarżącego z katalogu podmiotów uprawnionych do udziału w mechanizmie, bowiem od 26 maja 2006 r. był on członkiem uznanej organizacji producentów, która odpowiednio w latach 2013-2015 i 2016-2018 realizowała program operacyjny. Strona, będąc producentem owoców, będącym członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw realizującym program operacyjny, która otrzymała wsparcie w tym samym mechanizmie DOW, utraciła - zdaniem organu odwoławczego - uprawnienia do indywidualnego wsparcia finansowego w ramach przedmiotowego mechanizmu. Producent, który w trakcie przeprowadzania operacji wycofywania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji był członkiem i współudziałowcem uznanej organizacji producentów, nie mógł otrzymać wsparcia na podstawie § 4 ust. 1 pkt 2, § 8 rozporządzenia RM z 2014 r. oraz art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1031/2014, bowiem kluczową datą istotną do weryfikacji beneficjenta jest data przeprowadzenia wycofania produktu, na co wskazuje § 4 ust. 2 rozporządzenia RM z 2014 r. Prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że tylko producenci indywidualni niebędący członkami organizacji producentów mogli wystąpić z wnioskiem o pomoc z tytułu nadzwyczajnych środków wsparcia i otrzymać je oraz indywidualnie członkowie organizacji producentów w przypadku, gdy uznanie organizacji jest zawieszone lub organizacja nie uczestniczy w programie wsparcia lub nie realizuje w ogóle programu operacyjnego. Odnosząc się do odwołania wskazano, że nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., ponieważ adwokat R. K. był ustanowiony pełnomocnikiem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2015 r. i w związku z tym nie był uprawniony do otrzymania orzeczenia wydanego w niniejszym postępowaniu. Pełnomocnictwo złożone 16 maja 2017 r. dotyczyło sprawy w przedmiocie przyznania wsparcia, a nie stwierdzenia nieważności decyzji. Pełnomocnictwo do reprezentowania producenta w sprawie złożonego odwołania od decyzji z [...] lipca 2020 r. zostało doręczone 26 sierpnia 2020 r. - już na etapie postępowania odwoławczego. Należało zatem uznać, że zarówno decyzja organu I instancji, jak i decyzja z [...] października 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zostały doręczone prawidłowo i skutecznie na adres skarżącego. Zdaniem organu odwoławczego nie doszło również do naruszenia art. 110 k.p.a., ponieważ postępowanie toczyło się, a decyzję wydano w czasie, gdy decyzja o przyznaniu wsparcia z [...] maja 2015 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, zarzucając wydanie jej z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP. Wskazano, że państwo nie może czerpać korzyści z tytułu wprowadzenia w błąd obywateli oraz że niedopuszczalna jest realizacja zadań społecznych państwa poprzez wyłudzenia środków materialnych służących realizacji tych zadań. Mając powyższe na uwadze skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji jak również decyzji jej poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy, czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności lub wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Po dokonaniu oceny legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej reguł Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w sposób wpływający na wynik sprawy. W ocenie Sądu prawidłowa jest ocena dokonana przez organy obu instancji, że skarżący jako indywidualny producent, będącym jednocześnie członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw [...] sp. z o. o., nie był uprawniony do wystąpienia o przedmiotową pomoc. Spółka uczestniczyła bowiem w programie wycofywanie owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję i decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...] przyznano jej wsparcie w kwocie [...]EUR. Zaprezentowane stanowisko pozostaje w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawnymi, zarówno krajowymi jak i unijnymi. Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1031/2014 w tym rozporządzeniu ustanowiono przepisy dotyczące tymczasowych nadzwyczajnych unijnych środków wsparcia, które mają być przyznane organizacjom producentów w sektorze owoców i warzyw, uznanym zgodnie z art. 154 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, oraz producentom, którzy nie są członkami takich organizacji. Te tymczasowe nadzwyczajne unijne środki wsparcia obejmują operacje wycofania z rynku, niezbierania plonów i zielonych zbiorów. Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 2014 r. wsparcie przysługuje: 1) organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347, z 20.12.2013, str. 671 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1308/2013); 2) producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów, o której mowa w pkt 1, będącemu producentem rolnym w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, który: a) posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, w którym prowadzi uprawę owoców lub warzyw w gruncie, a powierzchnia działki rolnej w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, na której prowadzi dana uprawę, wynosi co najmniej 0,1 ha, lub b) prowadzi uprawę owoców lub warzyw w ramach działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tak sformułowany przepis jasno wskazuje, że producentowi indywidualnemu wsparcie w ramach przedmiotowego mechanizmu przysługuje pod warunkiem, że nie jest on członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, która realizuje program operacyjny. O tym wyraźnie mówi również art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1031/2014 r., z którego wynika, że pomoc finansową Unii przyznaje się producentom owoców i warzyw, którzy nie są członkami organizacji producentów, na operacje wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji (...). Ponadto, zgodnie z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia wparcie udzielane jest na wniosek podmiotu, o którym mowa w § 4 ust. 1, co oznacza, że może być on składany wyłącznie przez organizację producentów owoców i warzyw realizującą program operacyjny albo przez indywidualnego producenta owoców i warzyw, który nie należy do takiej organizacji. W okolicznościach niniejszej sprawy zasadne są więc ustalenia, że skarżący nie spełniał warunków udziału i uzyskania wsparcia w przedmiotowym mechanizmie, ponieważ od 26 maja 2006 r. jest członkiem uznanej grupy producentów owoców i warzyw [...] Sp. z o.o., która w latach 2013-2015 i 2016-2018 realizowała również ten program. Skarżący w dacie składania powiadomienia (29 października 2014 r.), wycofania jabłek na bezpłatną dystrybucję (19 listopada 2014 r.) oraz składania wniosku ([...] grudnia 2014 r.) nie był podmiotem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2014 r. oraz w art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1031/2014. Przepisy te pod względem podmiotowym wskazują wyraźnie jedynie dwie grupy producentów, które mogą występować w przedmiotowym mechanizmie wsparcia. W świetle przywołanych uregulowań prawnych nie istniały podstawy, aby skarżący jako indywidualny producent rolny uczestniczył w programie pomocowym w sytuacji, gdy w takim programie uczestniczyła organizacja producentów, której skarżący był członkiem. W takich warunkach producent mógł dokonywać wycofania owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję jedynie za pośrednictwem swojej organizacji producentów. Z powyższych względów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności Sąd miał na względzie, że skarżący, składając wniosek o przyznanie wsparcia oświadczył, że zna warunki uczestnictwa w tym programie i zobowiązuje się do ich przestrzegania. Niewątpliwie, podpisując takie oświadczenie, miał świadomość obowiązujących go przepisów krajowych i unijnych, regulujących udział w przedmiotowym mechanizmie, a członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw, biorącej udział w tym samym programie, był już od 2006 r. W tych okolicznościach bez znaczenia pozostają twierdzenia skargi o tym, że Dyrektor OT ARR dysponował pełną wiedzą, że skarżący jest członkiem grupy producentów owoców i warzyw. To na skarżącym ciążył bowiem obowiązek podania we wniosku danych zgodnie z prawdą i zasadami procedury przyznawania rzeczonego wsparcia. Jednocześnie wskazać należy, że poza kontrolą Sądu pozostawała decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa ARiMR z [...] października 2019 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] maja 2015 r. w przedmiocie udzielenia wsparcia skarżącemu w związku z wycofaniem owoców do bezpłatnej dystrybucji. Decyzja ta była przedmiotem kontroli Sądu w sprawie VIII SA/Wa 617/20, w ramach której wyrokiem z 22 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę producenta na ww. decyzję Ministra. Wyrok nie jest prawomocny. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a. (zasada praworządności), art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 9 k.p.a. (zasada informowania stron) i art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego), Sąd stwierdza, że nie zasługują on na uwzględnienie. Prezes ARiMR, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, w sposób wyczerpujący i zrozumiały przedstawił uzasadnienie faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia, jak również powołał podstawę prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.