VIII SA/Wa 806/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2012 r. znak [...] w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z [...] listopada 2012 r. złożonym na urzędowym formularzu T. S. (skarżąca), wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika jedynie, że skarżąca uzyskuje stały dochód z emerytury w kwocie [...] zł. Postanowieniem z 8 listopada 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 806/12 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, iż sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadnia przeniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika na Skarb Państwa. Pismem z [...] listopada 2012 r. skarżąca skutecznie wniosła sprzeciw na powołane postanowienie wskazując, że standard jej życia jest niski, jedynym źródłem jej egzystencji jest kwota [...] zł. Stara się o przyznanie pomocy prawnej z urzędu, jest to bowiem konieczne do obrony jej praw. Zgodnie z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z 8 listopada 2012 r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. Zdaniem Sądu uzyskiwany przez skarżącą z zabezpieczenia społecznego stały dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł (netto) miesięcznie, nie uzasadnia konieczności obciążania budżetu państwa kosztami ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Nie jest bowiem skarżąca osobą pozbawioną źródła utrzymania. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.