VIII SA/Wa 809/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Z. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2010 r., po rozpatrzeniu zażalenia Z. J. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "organ I instancji" lub "Naczelnik US") z [...] marca 2010 r. Przedmiotem postanowienia organu I instancji było nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności swojej decyzji z [...] lutego 2010 r., określającej skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie [...] zł oraz odsetki od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek w kwocie [...] zł za czerwiec i sierpień 2007 r. Jako podstawę prawną postanowień organy wskazały między innymi przepisy art. 239b § 1 pkt 2 oraz § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: "Op"). 2. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Z ustaleń tych wynika, że w związku z wydaniem decyzji wymiarowej, powstała zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...] zł (należność główna). Odsetki od tej zaległości wynosiły [...] zł na dzień poprzedzający wszczęcie postępowania podatkowego. Skarżącego obciążały także określone w decyzji odsetki od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek ([...] zł). Łącznie, skarżącego obciążała zatem kwota [...] zł. Organ I instancji ustalił zaś, że skarżący nie posiada majątku o takiej wartości, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które to zabezpieczenia korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. Czyli spełniona została przesłanka przewidziana w art. 239b § 1 pkt 2 Op, stanowiąca podstawę do nadania decyzji wymiarowej z [...] lutego 2010 r. rygoru natychmiastowej wykonalności (dalej: "rygor"). Skarżący wykazał w oświadczeniu o posiadanych nieruchomościach i prawach majątkowych (ORD-HZ), że posiada udziały w nieruchomościach o łącznej wartości szacunkowej [...] zł, położonych w Ch., ale organ ustalił, że majątek ten nie spełnia przesłanki przewidzianej w art. 239b § 1 pkt 2 Op, gdyż ich hipoteka obciążona jest wpisami innych wierzycieli. Skarżący posiada także udziały o wartości [...] zł w nieruchomości położonej we W. (gmina G.). Posiadany majątek ruchomy (samochód) zbył w maju 2009 r. Zlikwidował nadto z dniem [...] stycznia 2008 r. działalność gospodarczą. Osiąga dochód z tytułu emerytury/renty krajowej ([...] zł za 2008 r.). W zażaleniu na to postanowienie skarżący postawił szereg zarzutów dotyczących wadliwych ustaleń faktycznych w zakresie wartości jego majątku, a także dotyczących decyzji wymiarowej, której organ I instancji nadał rygor. Dodał, że niezrozumiałe są zarzuty, iż zbył samochód oraz zlikwidował działalność gospodarczą. Dołączył nadto kopie dokumentów wystawionych w latach 2000 - 2006, z których w jego przekonaniu wynika, że wolna od obciążeń jest hipoteka nieruchomości położonych w Ch.. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor IS wyjaśnił, że zostało ono wydane na podstawie art. 239b § 1 pkt 2 Op. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi bowiem do wniosku, że skarżący nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. Pozostałe okoliczności nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o powołany wyżej przepis. Likwidacja przez skarżącego działalności gospodarczej, sprzedaż samochodu oraz osiąganie przez niego dochodów z tytułu emerytury/renty krajowej potwierdza jedynie wniosek, że nie posiada on majątku lub dochodów, które umożliwią uregulowanie zaległości podatkowej z odsetkami za zwłokę. Organ odwoławczy zauważył, że skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających wykreślenie zapisów w księgach wieczystych, dotyczących obciążenia przedmiotowej hipoteki. Powołał się na odpis zupełny z księgi wieczystej nr [...] sporządzony według stanu na dzień [...] marca 2009 r., który potwierdza ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Dodał, że rygor dotyczy decyzji wymiarowej, a nie zaległości, która podlega egzekucji wraz z odsetkami za zwłokę. 3. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] czerwca 2010 r. wniósł zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie organu odwoławczego. Występując o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji, autor skargi postawił zarzuty naruszenia art. 239b § 1 pkt 2 i § 2 Op poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Uzasadniając skargę podniósł, że rygor został nadany decyzji do kwoty [...] zł z odsetkami ([...] zł), gdy skarżący posiada ewentualną zaległość podatkową za 2007 r. w wysokości [...] zł z ewentualnymi odsetkami ([...] zł). Zdaniem autora skargi rygor powinien dotyczyć zaległości, a nie zobowiązania. Skarżący posiada nadto majątek o wartości ok. [...] zł (udziały w nieruchomościach), który spełnia przesłanki przewidziane w art. 239b § 1 pkt 2 Op. Posiada także roszczenie pieniężne wobec podmiotu, który bezumownie korzystał z nieruchomości położonych w Ch.. Przypadająca na niego wartość roszczenia wynosi [...] zł. Na tej podstawie autor skargi wysnuł wniosek, że organy całkowicie dowolnie twierdzą, że istnieje prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania wynikającego ze spornej decyzji. 4. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Za chybione uznał zarzuty postawione przez autora skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 5.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). 5.2. W sprawie niniejszej warto również wskazać, że na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. I tak, w pierwszej kolejności organ stosujący prawo powinien zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy. Następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, czyli przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą sądu pierwszej instancji jest kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 i art. 145 u.p.p.s.a. 5.3. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. 6.1. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 239b § 1 pkt 2 oraz § 2 Op. Z ich treści wynika, że decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy strona nie posiada majątku odpowiadającego wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia (§ 1 pkt 2). Przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (§ 2). Ustawodawca pozostawił zatem uznaniu organu I instancji możliwość nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, jeżeli wystąpiła jedna z okoliczności wymienionych w art. 239b § 1 Op, a organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. 6.2. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienia nie naruszają powołanych wyżej przepisów. Organy podatkowe dokonały prawidłowej wykładni tych przepisów. Ustaliły wszystkie okoliczności faktyczne, które pozwalają na wydanie rozstrzygnięcia opartego na tych przepisach. Oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonały w granicach art. 191 Op, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego (zdrowego rozsądku). Skarżący nie wykazał, że posiada majątek o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę ([...] zł), na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. W oświadczeniu o nieruchomościach i prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego (ORD-HZ z [...] września 2009 r.; dalej: "oświadczenie majątkowe") skarżący wskazał tylko nieruchomości położone w Ch. o wartości szacunkowej [...] zł. Dopiero na etapie skargi ujawnił przysługujące mu roszczenie o wartości [...] zł, ale nie wykazał, że jest ono wymagalne. Skoro zaś roszczenie to nie spełnia przesłanki z art. 239b § 1 pkt 2 Op, to chybione są zarzuty skargi z tym związane. W świetle art. 191 Op organy miały prawo przyjąć, że dane wynikające z ksiąg wieczystych odpowiadają rzeczywistości. Przedstawione przez skarżącego kopie dokumentów zostały bowiem wystawione w latach 2000 – 2006. Uzasadniony jest zatem wniosek, że wskazane przez skarżącego nieruchomości, położone w Ch., nie spełniają przesłanki wskazanej w art. 239b § 1 pkt 2 Op, tak jak i ujawnione na etapie skargi roszczenie. Dodać warto, że skarżący określił wartość tych nieruchomości na kwotę [...] zł (ORD-HZ). Organ I instancji zasadnie powołał się na okoliczności dotyczące likwidacji przez skarżącego działalności gospodarczej, zbycia majątku ruchomego o znacznej wartości (samochodu) oraz wysokości i źródła jego dochodów. Uprawdopodobnił bowiem, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Wypełniał zatem w ten sposób dyspozycje art. 239b § 2 Op, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Podstawy prawnej zaskarżonych postanowień nie stanowił zaś przepis art. 239b § 2 pkt 2 Op, co umknęło uwadze autora skargi. 6.3. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że oczywiście chybiony jest zarzut dotyczący naruszenia art. 239b § 1 pkt 2 Op poprzez nadanie rygoru do kwoty zobowiązania wynikającego z decyzji wymiarowej. Zgodnie z tym przepisem, rygor nadaje się decyzji, a nie zobowiązaniu podatkowemu. Istotna jest wartość zaległości podatkowej z odsetkami za zwłokę, a nie wartość zobowiązania. Skarżący nie ujawnił roszczenia wymienionego w skardze w oświadczeniu majątkowym złożonym w trakcie postępowania podatkowego poprzedzającego wydanie przez organ I instancji postanowienia nadającego decyzji wymiarowej rygor natychmiastowej wykonalności. Nie ujawnił tego roszczenia również w trakcie postępowania zażaleniowego. Także z tej przyczyny zarzut skargi z tym związany należy uznać za oczywiście chybiony, gdyż Sąd bada legalność zaskarżonego aktu na dzień jego wydania. Organy prawidłowo przyjęły, że jedną z podstaw faktycznych nadania rygoru mogą stanowić dane wynikające z ksiąg wieczystych. Oświadczenie skarżącego poparte kopiami dokumentów wystawionych w latach 2000 – 2006, jako sprzeczne z treścią odpisu zupełnego z księgi wieczystej nr [...] według stanu na [...] stycznia 2010 r. (potwierdzonego następnie odpisem według stanu na [...] marca 2010 r.), nie mogło stanowić w realiach niniejszej sprawy wystarczającej podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Nawet gdyby przyjąć, że złożone przez skarżącego kopie dokumentów podważają rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, to i tak dotyczą one stanu rzeczy w dniu ich wydania. Skarżący nie przedstawił aktualnych zaświadczeń wystawionych przez ujawnionych w księgach wierzycieli, na dzień wydania postanowienia organu I instancji, z których treści można byłoby wnioskować, że przedmiotowa hipoteka jest wolna od obciążeń. Ponosi także konsekwencje danych wykazanych przez siebie w oświadczeniu majątkowym. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.