VIII SA/Wa 809/11

WyrokWSA w Warszawie2012-01-11

Skład orzekający: Sławomir Fularski, Leszek Kobylski, Włodzimierz Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo odmówił nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, uwzględniając analizę nasłonecznienia i pomijając kwestie proceduralne dotyczące uzgodnień z konserwatorem zabytków?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nadzoru budowlanego nie dokonały pełnej analizy materiału dowodowego, w szczególności nie wyjaśniły w sposób należyty kwestii nasłonecznienia, opierając się na sprzecznych dowodach i pomijając zarzuty dotyczące naruszenia uprawnień strony w postępowaniach uzgodnieniowych. Sąd podkreślił, że jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednich orzeczeniach w tej sprawie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku mieszkalno-usługowego do stanu zgodnego z prawem. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące samowoli budowlanej, naruszenia przepisów prawa budowlanego, KPA, warunków technicznych, a także braku uzgodnień z konserwatorem zabytków i służbami sanitarnymi. Organy nadzoru budowlanego odmówiły nałożenia obowiązku, uznając, że budynek jest zgodny z prawem, a kwestia nasłonecznienia została wyjaśniona.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdzono, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk /sprawozdawca/, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. na podstawie art. art. 81 ust. 1 pkt 2 i art.83 ust. 1, w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623) oraz art. 104 Kpa, po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej budynku mieszkalno - usługowego przy uI. M. [...] w R. orzekł o braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie budynku mieszkalno -usługowego przy uI. M. [...] w R. opartego na przepisie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane, stanowiącym o nakładaniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że sprawa budynku mieszkalno - usługowego przy uI. M. [...] w R. była przedmiotem wielu rozstrzygnięć. Rozpatrując ponownie sprawę organ stwierdził, że inwestor Przedsiębiorstwo B.-U. [...]Sp. z o.o. z siedzibą w R. przy ul. N. [...] "został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego na skutek połączenia z innym podmiotem (pismo Sądu Rejonowego dla m.st. W. w W. Sądu Gospodarczego z dnia [...].12.2008r. znak: [...]R.). Wezwany na dzień [...].02 2009r. M. Z., przedstawiciel byłego inwestora do złożenia wyjaśnień oświadczył, iż: "Spółka [...] przejęła w 1996r. obowiązki [...] i dalej realizowała budowę przedmiotowego budynku; na okoliczność przejęcia spółki wezwany przedłożył kserokopię opisu z rejestru handlowego Sądu Rejonowego, Wydziału [...] w R. - nie posiada I tomu dziennika budowy z uwagi na to, że dziennik ten znajdował się u projektanta pełniącego nadzór autorski nad budową i po jego śmierci nie udało się tego dziennika odzyskać, natomiast II tom dziennika przedłoży w organie w terminie 7 dni od dnia sporządzenia protokołu, - budynek został wybudowany w 1998r. na potwierdzenie tego faktu przekazał kopie protokołów [...] z dnia [...].01.1999r. z próby szczelności instalacji gazowej w budynku, [...] z dnia [...].01.1998r. w kotłowni i [...] z [...].01.1999r, w sklepie (wszystkie pozytywne); protokół [...] z dnia [...].11.1998r. z odbioru technicznego przyłącza gazowego, protokoły kominiarskie z dnia [...].12.1998r. - z badań i sprawdzeń przewodów kominowych - pozytywny, inwentaryzację podłączenia wodociągowego, gazowego, kanalizacji sanitarnej z dnia [...].10.1998r. wniesioną na mapę zasadniczą przez Urząd Miejski w R. Wydział Geodezji Miejski Ośrodek Geodezji i Kartografii w dniu [...]7.10.1998r. Materiał zgromadzony w sprawie, w tym II tom dziennika budowy pozwala stwierdzić, iż przedmiotowy budynek został wybudowany w okresie obowiązywania ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...].08.1997r., Nr [...] zezwalającej Przedsiębiorstwu B.-U. [...] Sp. z o.o. na kontynuowanie robót budowlanych przy realizacji budynku mieszkalnego z usługami w parterze, zlokalizowanego na działce nr ewid. gr. [...]przy ul. M. [...] w R.. Fakt wybudowania budynku w 1998r. poświadczają zapisy dziennika budowy Nr [...] wydanego w dniu [...].07.1994r. przez organ udzielający pozwolenia na budowę stanu "0" tego budynku dokonane przez osoby pełniące na przestrzeni kilku lat funkcje kierowników budowy i inspektorów nadzoru inwestorskiego (w dniu [...].12.1998r. stwierdzono wykonanie: robót tynkarskich, podłoży w lokalach mieszkalnych, przyłącza wod.-kan.), protokoły badań i sprawdzeń z 1998-1999r. i inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza budynku. Uchylenie w dniu 24.09.2001r. przez sąd administracyjny decyzji drugo-instancyjnej z dnia [...].10.1997r. Nr [...]utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, zezwalającej na kontynuowanie robót przy budowie przedmiotowego budynku zgodnie z przedstawioną i uzgodnioną dokumentacją techniczną pn. "Projekt techniczny dokończenia budynku mieszkalnego z usługami" nastąpiło po wybudowaniu tego budynku (wg zapisów dziennika budowy w dniu [...].09.2001r. kontynuowane były roboty instalacyjne w lokalach użytkowych), a więc roboty nie wymagające pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia. Wobec powyższego nie mamy do czynienia z samowolą budowlaną podlegającą rygorom art. 48. Prawa budowlanego, stanowiącego o rozbiórce obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę, lecz z innym przypadkiem niż określony w tym przepisie, a więc z robotami budowlanymi. do których ma zastosowanie art. 51. Budynek jest zamieszkały. Stosownie do treści art. 51 ust. 1 (...) właściwy organ w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórką obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, (...). Zagadnienie dotyczące odległości przedmiotowego budynku od budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce panów A., J. i K. K., położonej przy ul. O. [...] w R. było przedmiotem oceny sądowej i nie wymagało analizy. Wobec powyższego zagadnienie doprowadzenia wybudowanego budynku do stanu zgodnego z prawem sprowadza się do sprawdzenia czy budynek spełnia wymogi Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r., Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) w zakresie nasłonecznienia. Zgodnie z § 60 ust. 1 warunków technicznych j.w. pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, przedszkolu i szkole z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września ) w godzinach 8.00 – 16.00, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 7.00- 17" § 2 stanowi " W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania określonego w ust. 1 co najmniej do jednego pokoju, przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny dziennie (...)" Ze znajdującego się w aktach sprawy wykresu nasłonecznienia tzw. linijki słońca, sporządzonego przez architekta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane do projektowania, datowanego na "dzień [...].08.1997r., kiedy to przedmiotowy budynek znajdował się w stanie surowym zamkniętym wynika, że okno pokoju dziennego w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na posesji przy ul. O. [...] w R. należącej do A. , J. i K. K., jest nasłonecznione od wschodu słońca – od godz. 5.20 – 5.35 do godz. 10.30 tj. przez 3,5 godziny w okresie pomiędzy godz.7.00 a 17 - czasem określonym w w/wym. przepisie. Ponadto autor linijki wskazuje na podstawie zarządzenia nr 9 Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dn. 21.01.1974r. (Dz.Bud. Nr 2 z 1994r. oraz książki p.t. "Słońce w architekturze" Mieczysława Twarowskiego wyd. 3 z 1970r. , iż minimum czasu nasłonecznienia elewacji uprzywilejowanej budynków mieszkalnych powinno wynosić 3 godziny w dniu 21 marca i 21 września. Elewacja wschodnia budynku na działce przy ul. O. [...], co wykazano wyżej, nasłoneczniona jest przez 5 godzin; budynek ten nie posiada okien na stronę południową i zachodnią. Wykresu linijki słońca sporządzonego przez Spółkę [...], znajdującego się w aktach sprawy organ nie brał pod uwagę, albowiem nie został on opatrzony podpisem osoby uprawnionej do jej sporządzenia. Dziennik budowy odzwierciedlający przebieg robót budowlanych pozwala na sformułowanie tezy, że budynek wybudowany jest zgodnie ze sztuką budowlaną i brak jest podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Odwołanie od powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł A. K. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i podjęcie zgodnych z prawem skutecznych działań wobec inwestora i urzędników PINB w R.. W ocenie odwołującego się są i były podstawy do zdecydowanych rozstrzygnięć w sprawie tej inwestycji. Służby architektoniczno-nadzorcze nie zrobiły w tej sprawie od roku 1994 nic - wręcz przeciwnie, zrobiono wszystko by samowola budowlana była kontynuowana a inwestor chroniony. Takim aktem jest również obecnie zaskarżona decyzja. Podstawami do podjęcia zdecydowanych rozstrzygnięć jest rażące naruszenie przez inwestora przy ulicy M. [...] Prawa Budowlanego, Kodeksu Postępowania Administracyjnego, ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego, warunków technicznych jakim powinny odpowiadać powstające budynki, oszustwa i machlojki jakich dopuścił się inwestor i służby administracji publicznej, w toku sprawy, brak merytorycznych odpowiedzi na jego pisma kierowane do Organów administracji, lekceważenie i pomijanie rozstrzygnięć wszystkich wyroków NSA wydanych w toku sprawy. W toku sprawy do dnia dzisiejszego pomimo jego wniosków nie otrzymał on stosownych uzgodnień inwestycji przez Konserwatora Zabytków, Służb Sanitarnych i Służb p.poż - nie mógł się do nich odnieść jako strona. Inwestycja znajduje się na terenie ściśle chronionym konserwatorsko wpisanym do rejestru zabytków. Decyzja udzielająca pozwolenia na budowę stanu "0" została uchylona w dniu [...].05.1994r. - budowa jest więc samowolą budowlaną. Decyzje zezwalające na kontynuowanie robót budowlanych były uchylane przez kolejne wyroki NSA. Wykresy - linijki słońca z roku 1996 i 1997 zostały uznane przez Sąd i Wyroki NSA jako niewiarygodne i nieudowodnione. W aktach sprawy brak jest wiarygodnego dowodu wskazującego jednoznacznie odległość realizowanego budynku od budynku jego przy ulicy O. [...]/1 metr/. Szkic usytuowania fundamentów i notatka służbowa z dnia 29.11.1994r. wskazują jednoznacznie na niezgodną z planem zagospodarowania przestrzennego odległość realizowanego obiektu od krawędzi jezdni. Twierdzenie, że budynek przy ulicy M. [...] w R. jest wybudowany zgodnie z prawem i sztuką budowlaną jest bezpodstawne i niezgodne z oceną sądową. Dodatkowo zaskarżona decyzja narusza rażąco art. 7, 8, 11, 77, 107 KPA. Wniósł o powołanie przez WINB w W. komisji spoza R., która dokona bezpośredniej lustracji inwestycji przy ulicy M. [...] w R. - na gruncie i oceni zgodność tej inwestycji z obowiązującym prawem. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania A. K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w jego ocenie odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę wielokrotne analizowanie przedmiotowej sprawy przez organy nadzoru budowlanego obu instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, PINB w m. R., ponownie rozpoznając sprawę, przedmiotem swych rozważań uczynił ostatnią, budzącą wątpliwość kwestię, mogącą mieć wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie kwestię dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku mieszkalnym położonym przy ul. O. [...] w R.w kontekście zrealizowanej inwestycji. Podkreślenia wymaga, że pozostałe okoliczności nie były kwestionowane przez orzekający w przedmiotowej sprawie NSA. Wydając skarżoną decyzję organ powiatowy wziął pod uwagę wytyczne wynikające z wyroku NSA w Warszawie, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 24 września 2001 r., sygn. akt II SA/Lu 861/01 w sprawie oceny dowodów i formułowania w tym zakresie uzasadnienia decyzji. Działając na podstawie art. 80 KPA PINB w m. R. dał wiarę ustaleniom tzw. linijki słońca sporządzonej przez mgr inż. arch. L. S., natomiast wykres sporządzony przez przedsiębiorstwo [...] odrzucił ze względu na nieopatrzenie go podpisem osoby uprawnionej. Organ uznał, że przedmiotowa inwestycja nie ma wpływu na doświetlenie budynku mieszkalnego położonego przy ul. O. [...], które pozostaje w zgodności z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690). MWINB podzielił stanowisko PINB w m. R. i zwrócił uwagę, że w budynku przy ul. O. [...] w R. okna nie wychodzą na stronę południową i zachodnią, tj. na strony uprzywilejowane jeśli chodzi o doświetlenie. Natomiast dopływ światła do okna usytuowanego po stronie wschodniej jest ograniczony, jednak z map i wykresów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że przyczyną tego jest cień, który rzuca istniejąca zabudowa gospodarcza i korony drzew, a nie budynek stanowiący inwestycję Przedsiębiorstwa P. i U. [...] Sp. z o.o. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie istnieją przesłanki uzasadniające dalszą ingerencję organów nadzoru budowlanego, w tym nakładanie obowiązków na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane. Inwestycja odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy należało odmówić nałożenia obowiązku wykonania wskazanych przez Pana A. K. czynności w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Jednocześnie MWINB zauważył, że wydanie niniejszej decyzji nie zwalnia inwestora od obowiązku otrzymania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł A.K. (dalej jako skarżący). Wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący podniósł, że zaskarżone decyzje rażąco łamią prawo, jego słuszny interes prawny i słuszny interes społeczny, lekceważą i pomijają wyrok NSA w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 24.09.2001r. sygn. akt SA/Lu 861/01, fakty przedstawiają uznaniowo i tendencyjnie, świadomie i celowo z premedytacją haniebnie akceptują bezprawie budowlane przy ulicy M. [...] w R.. Rażąco łamią art. 6, 7, 8, 10, 35 § 1, 75 § 1, 77, 80, 84 § 1, 107 KPA, przepisy Prawa Budowlanego oraz art. 5 i 58 Kodeksu Cywilnego. Podstawa prawna decyzji Nr [...] nie przedstawia przepisów prawa uzasadniających rozstrzygnięcie tej decyzji - brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. Uzasadnienie tej decyzji to tendencyjna manipulacja faktami - brak jakiejkolwiek merytorycznej odpowiedzi na przedstawione przeze niego argumenty i dowody. Do dnia dzisiejszego nie otrzymał uzgodnień inwestycji przy ulicy M. [...] przez Konserwatora Zabytków, Służby Sanitarne, Służby p.poż. i innych uzgodnień przewidzianych prawem i nie mógł się do nich odnieść jako strona - złamano tu rażąco wytyczne Wyroku Sądu z dnia 24.09.2001r., dowód - treść wyroku i brak stosownych potwierdzeń w dokumentach sprawy. Wykresy - linijki słońca zostały uznane przez wszystkie wyroki Sądu jako niewiarygodne i nieudowodnione – nie wyjaśniono do dzisiaj dowodów znajdujących się w aktach, zawierających odmienne wnioski - złamano tu rażąco wytyczne wyroku Sądu z dnia 24.09.2001r. Odległość frontu zaskarżonego budynku przy ulicy M. [...] od krawędzi jezdni wynosi tylko 8 m a nie 40 m jak przewidują plany urbanistyczne – dowód - pismo Wydziału Architektury z dnia [...].12.l994r. Odległość bocznej ściany zaskarżonego budynku przy ulicy M. [...] od granicy jego działki i zabudowy wynosi 1 metr a nie 11,5 m jak przedstawia to pismo inwestora z dnia [...].12.1994r. do Wydziału Architektury - dowód /załącznik/. Twierdzenie, że dopływ - przynajmniej minimalny, światła słonecznego do jego domu blokują drzewa rosnące naprzeciw i zabudowa gospodarcza nie ma nic wspólnego z rzeczywistością. Skarżący podniósł, że wnosił do organów Nadzoru Budowlanego o powołanie komisji, która na gruncie, w sposób rzeczywisty a nie z map i wykresów oceni bezprawie przy ulicy M. [...]. Decyzje zezwalające na rozpoczęcie budowy stanu "0" inwestycji i kontynuowanie robót budowlanych zostały uchylone więc inwestycja przy ulicy M. [...] w R. jest samowolą budowlaną - dowody - dokumenty z toku sprawy i wyroki Sądu. Inwestor nie zważając na brak upoważnień do prowadzenia budowy - prowadził roboty bez przerwy, pomimo jego interwencji. Zatem twierdzenie w zaskarżonej decyzji że, "inwestycja odpowiada prawu" – nie jest prawdą. Obowiązkiem Organów Nadzoru Budowlanego było całkowite, pełne wyjaśnienie tej sprawy a nie odsyłanie kolejny raz obywatela do Sądu - tego obowiązku Organy nie dotrzymały - łamiąc prawo i nie dotrzymując staranności urzędniczej. W związku z powyższym skargę uważa za zasadną i konieczną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przewidziane w tym przepisie związanie wykładnią prawa dotyczy zarówno oceny w zakresie przepisów materialnoprawnych, jak i norm postępowania. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa istnieje tylko wówczas, gdy stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zmienił się tak istotnie, że nie mają do niego zastosowania przepisy interpretowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, a ponadto w przypadku zmiany stanu prawnego po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 191). Stanowisko takie jest również prezentowane w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym. I tak w wyroku z dnia 14 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że ,,Wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny." LEX nr 503177 Warto wskazać, że na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) akceptowany był podobny pogląd. W orzecznictwie sądowym dopuszczano możliwość odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu, jednakże konieczne było spełnienie jednej z dwóch przesłanek: zmiany stanu prawnego albo zmiany stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1480/99 - niepublikowany; wyrok NSA z dnia 18 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 3348/01 - niepublikowany). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.03.1996 r. i 24.09.2001r. zapadłych w niniejszej sprawie. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ ocena legalności zaskarżonego aktu, dokonana stosownie do postanowień art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 133 § 1 zdanie pierwsze u.p.p.s.a., doprowadziła Sąd do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przede wszystkim należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 1996r. przesądził, iż aktach sprawy znajdują się sprzeczne ze sobą wykresy "linijki słońca" miedzy innymi wykonaną przez S.S.. W związku z tymi wątpliwościami jak też zarzutami zgłoszonymi w toku sprawy NSA wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy rozważyć celowość wyjaśnienia zagadnienia odpowiedniego dopływu światła dziennego do budynku K. przy pomocy biegłego. Orzekając ponownie w sprawie NSA w wyroku z dnia 24 września 2001r. wskazał, że nadal kwestia nasłonecznienia nie została przez organ w należyty sposób wyjaśniona a zagadnienie to uznał Sąd za fundamentalne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponownie wskazano na istniejące w sprawie sprzeczne ze sobą dowody, do których organ administracji się nie odniósł. Poza tym wskazano, że nie można również odeprzeć zarzutu skargi odnoszącego się do naruszenia uprawnień strony w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w R. z dnia [...] października 1995 r. pozytywnie uzgadniającego plan realizacyjny przedmiotowego budynku mieszkalnousługowego. Jak wynika z akt sprawy postanowienie to nie było doręczone H. K., przez co uniemożliwiono jej wniesienie zażalenia do Generalnego Konserwatora. Podobne uchybienie dotyczyło również innych postępowań uzgodnieniowych. Rozstrzygając sprawę obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, iż nadal organ rozstrzygający sprawę nie dokonał analizy pełnego materiału dowodowego. Z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika co prawda, że pominięto jedno z opracowań ze względu na brak podpisu osoby uprawnionej pod dokumentem (należało rozważyć możliwość uzupełnienia braku poprzez złożenie właściwego podpisu), jednak w sprawie istnieje jeszcze jedna analiza dokonana przez S. S.. Niezależnie od tego należy wskazać, że znajdujące się w aktach sprawy analizy zostały przedłożone przez uczestników postępowania, nie stanowią więc opinii i jako dokument prywatny podlegają normalnej ocenie jako środek dowodowy. W tym zakresie także organy administracji nie przeprowadziły stosownej analizy. W świetle powyższych okoliczności należy uznać, że decyzje organów nie opierają się na ocenie całokształtu materiału dowodowego. Zasadny jest również zarzut nieuwzględnienia stanowiska NSA w kwestii udziału skarżących w postępowaniach uzgodnieniowych. Pomimo jasnego stanowiska Sądu organy nie odniosły się do wpływu tego uchybienia na przebieg postępowania. W ocenie składu orzekającego wskazane wyżej uchybienia mogą być naprawione w postępowaniu odwoławczym, dlatego też uchylono decyzję organu odwoławczego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, że słuszność ma MWINB, który wskazywał, iż były one przedmiotem rozważań NSA i nie uznano ich za uzasadnione. Dlatego też obecnie toczące się postępowanie winno ograniczyć się do dwóch wskazanych powyżej zagadnień. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 132, art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) u.p.p.s.a. oraz 152 u.p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 u.p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło