VIII SA/Wa 82/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Michał Sikorski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi T.D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 20 (dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. odmawiającą T.D. - dalej skarżącemu, przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przejściowym dla pracowników przymusowych w Ł. przy ul. [...] oraz z tytułu pobytu w obozie przejściowym dla pracowników przymusowych w N. T.D. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Jako przebyte represje wskazał: wysiedlenie wraz z rodziną z rodzinnej wsi, trzytygodniowy pobyt w obozie przejściowym w Ł. przy ul. [...], trzymiesięczny pobyt w obozie w N. - B. oraz przymusową pracę na terenie II Rzeszy. Decyzją z [...] lipca 2007 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 1 - 4 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) - dalej ustawa o kombatantach odmówił przyznania stronie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący nie przedstawił na przebywanie w obozie przejściowym w Ł., przy ul. [...] żadnych dowodów. Natomiast deportacja do prac przymusowych w III Rzeszy podlega przepisom ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 23 lipca 1996 r., Nr 87, poz. 395). Nie zgadzając się z tak podjętym rozstrzygnięciem skarżący pismem z dnia 30 lipca 2007 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy w dniu [...] stycznia 2008 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję nr [...], którą w oparciu o art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.), oraz art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach, utrzymał w mocy decyzję własną z 20 lipca 2007 r. o odmowie przyznania stronie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, po czym pokrótce przedstawił przebieg sprawy i poczynione w jego trakcie ustalenia faktyczne, a następnie swoje stanowisko. Wskazano, że nie ulega żadnej wątpliwości, iż skarżący wraz z rodziną został w czerwcu 1944 roku wysiedlony i osadzony w obozie przesiedleńczym w Ł., przy ul. [...]. Fakt ten, bowiem znajduje potwierdzenie w licznych dokumentach przedstawionych przez stronę, pochodzących z różnego okresu czasu i wypełnianych w innych celach, niż na potrzeby obecnie prowadzonego postępowania administracyjnego. Niemniej jednak analiza dowodów nakazuje uznać, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 4 ustawy o kombatantach. Zgodnie ze wskazanym przepisem represjami w rozumieniu ustawy o kombatantach są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa i w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Stosownie do uregulowania zawartego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy wykaz miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa oraz obozów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b-c zawiera Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.), które w § 6 obóz przesiedleńczy w Ł. przy ul. [...] zakwalifikowało, jako inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Zdaniem organu przedmiotowy artykuł nie może mieć jednak zastosowania do skarżącego, gdyż w chwili przebywania w obozie przesiedleńczym w Ł. miał ukończone 14 lat. Pismem z dnia 30 stycznia 2008 roku skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Skarżący w całości podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Opisał w skardze stan faktyczny sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone między innymi przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając zaskarżoną decyzję pod tym kątem, Sąd stwierdził naruszenie przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania i uchylił zaskarżoną decyzję. Zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 1 ustawy o kombatantach, uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom. W myśl dyspozycji art. 4 ust. 1 ustawy zakres jej zastosowania obejmuje osoby podlegające represjom wojennym i okresu powojennego rozumianym m.in. jako okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady (lit. a), w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. b) lub w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c). Z oświadczeń skarżącego złożonych w toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie wynika, iż w okresie wojennym podlegał represjom polegającym na umieszczeniu w obozie przejściowym w Ł. przy ul. [...], a następnie w obozie w N. Tym samym rozstrzygnięcie sprawy wymagało ustalenia, czy miejsca odosobnienia, w których umieszczono w trakcie wojny skarżącego, stanowiły miejsce odosobnienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a - c ustawy o kombatantach. Zgodnie z § 6 powołanego rozporządzenia obóz przesiedleńczy w Ł. przy ul. [...] zakwalifikowano jako inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Skarżący w chwili przebywania w przedmiotowym obozie miał ukończone 14 lat. Okoliczność ta, zdaniem Sądu nie budzi żadnej wątpliwości w świetle treści wyjaśnień wnioskodawcy, iż wysiedlenie oraz osadzenie w obozie w Ł. przy ulicy [...] miało miejsce w miesiącu czerwcu 1944 roku. W tym miejscu stwierdzić należy, iż Kierownik Urzędu nie odniósł się w ogóle do twierdzeń skarżącego dotyczących jego pobytu w obozie w N. Okoliczności te nie zostały ocenione przez organ orzekający, wydający decyzje zarówno w I, jak i II instancji, nie były one badane na gruncie przepisów ustawy o kombatantach. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ orzekający nie odniósł się przede wszystkim do kwestii pobytu skarżącego w przedmiotowym obozie w Niemczech, mimo iż strona wielokrotnie zwracała uwagę na tą okoliczność. Miało to miejsce zarówno w życiorysie, wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (k. 8, 11 i 18 akt administracyjnych). W toku całego postępowania administracyjnego organ nie podjął żadnych czynności dla ustalenia statusu obozu w N., kiedy oraz jak długo przebywał tam T.D. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaniechał w istocie dokonania oceny całego zebranego materiału dowodowego, ograniczając się jedynie do wyjaśnienia okoliczności pobytu skarżącego w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. [...] oraz wskazania, iż przebywał on w obozie w N. i na pracach przymusowych w okolicy S. Fakt pobytu w N. i na pracach przymusowych został potraktowany i oceniony łącznie jako okres pracy przymusowej podlegający przepisom ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej, za który skarżący otrzymał już pozytywną decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...].09.1998 r. i z tego tytułu pobiera świadczenie pieniężne. Organ administracji nie przytoczył i nie ocenił jakichkolwiek dowodów potwierdzających charakter oraz okres przebywania skarżącego w obozie w N. W ocenie Sądu, organ niezasadnie zaniechał dokonania w zaskarżonej decyzji oceny złożonych przez skarżącego wyjaśnień oraz pisemnych wyjaśnień A.S. w kwestii pobytu skarżącego w obozie w N. przedstawionych przez stronę, pochodzących z różnego okresu czasu i wypełnianych w innych celach, niż na potrzeby obecnie prowadzonego postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie, organy administracji publicznej nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązuje art. 77 § 1 k.p.a., jak też nie wykazały należytej dbałości i staranności o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 k.p.a., szczegółowo ocenić zebrany materiał dowodowy i na tej podstawie dokonać ustaleń odnośnie okresu i charakteru obozu w N., w którym przebywał skarżący. Na marginesie należy zauważyć, iż obóz w N., zgodnie z § 2 ust. 15 pkt 13 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, jest podobozem obozu koncentracyjnego R., określonym w art. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, zdaniem Sądu, Kierownik Urzędu ponownie rozpatrując wniosek powinien wyeliminować wskazane uchybienia i wydać decyzję merytoryczną rozstrzygającą o zasadności żądania skarżącego w zakresie przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie wskazanych w tym wniosku okoliczności faktycznych, które stanowić mogą odrębną podstawę prawną przyznania uprawnień kombatanckich. W toku tego postępowania winien zebrać i ocenić, czy podnoszone przez skarżącego okoliczności faktyczne dają podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich zgodnie z ustawą o kombatantach. Nie wyjaśnienie wyżej wskazanych, ważnych dla sprawy okoliczności stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. Orzeczenie, jak w pkt 2 wydano w oparciu o przepis art. 152 cytowanej ustawy. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania wydane zostało na podstawie art. 200 ppsa.