VIII SA/Wa 825/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Iwona Owsińska - Gwiazda po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...] w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpoznania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie A. L. (dalej: "skarżący") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na powołane na wstępie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] lipca 2014 r. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że podał, że wspólnie z synem (studentem pozostającym na utrzymaniu ojca) utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł. Oświadczył, że konieczność ponoszenia znacznych opłat związanych z wykończeniem "świeżo zasiedlonego" domu (powierzchnia [...] m²) nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych, które przekraczają wartość przedmiotu zaskarżenia. W części wniosku obejmującej wartościowe przedmioty wymienił 7 – letni samochód osobowy. Postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 22 września 2014 r. (data wpływu do Sądu) skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, zarzucając wadliwą ocenę informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia referendarza podniósł m.in., iż jakkolwiek nie znajduje się w sytuacji zagrożenia materialnej egzystencji, to przy dochodzie [...] zł na osobę jest w stanie zaspokoić jedynie podstawowe potrzeby życiowe. Kwota ta jest zresztą na poziomie minimum socjalnego, przyjętego w czołowych krajach unijnych, co wydaje się właściwym punktem odniesienia. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż to utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje skarżący okażą się niewystarczające może on wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub osób posiadających bardzo niski dochód, a więc takich, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Podkreślić w tym miejscu należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. Akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Stosownie z kolei do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że co do zasady każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych, do których zalicza się opłaty i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Istotne jest również, że opłaty sądowe, czyli wpis i opłaty kancelaryjne, stanowią dochód budżetu państwa, w konsekwencji zwolnienie strony od obowiązku ich ponoszenia, oznacza zmniejszenie jego dochodów, które należy pokryć, uzyskując wpływ z innych źródeł. W praktyce niedoborem tym zostanie obciążone społeczeństwo czyli pozostali podatnicy. Dlatego oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy rozważyć realizację zasady prawa do sądu, ale również uwzględniać zasadę powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W niniejszej sprawie strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Uzasadniając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych argumentowała, że nie jest w stanie zapłacić wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Przystępując do oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że przyznanie bądź odmowa przyznanie prawa pomocy winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: 1) kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania 2) aktualnej kondycji finansowej strony. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że dwuosobowa rodzina posiada stałe źródło dochodu w wysokości [...] zł, ustalony natomiast wpis od skargi wynosi 100 zł i jest to najniższy wpis, jaki przewiduje rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Już choćby z zestawienia powyższych kwot wynika, że uiszczenie wpisu od skargi nie może spowodować uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego syna zwłaszcza, że jedynym argumentem zawartym w uzasadnieniu wniosku jest konieczność ponoszenia opłat związanych z wykończeniem domu. Zwrócić uwagę skarżącego należy, że chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności, czego jednak nie uczynił (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., I OZ 884/2011, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto istota instytucji prawa pomocy pozwala na przyznanie tego prawa wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, w których skarżący ponad wszelką wątpliwość udowodni, że nie jest i nie będzie w stanie w przyszłości wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt: I GZ 264/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że niniejszy wniosek nie zasługuje nauwzględnienie. Instytucja prawa pomocy została przewidziana bowiem dla osób którym sytuacja majątkowo nie pozwala na ponoszenie kosztów związanych z korzystaniem z konstytucyjnego prawa do Sądu, a obowiązek wykazania zaistnienia podstaw do przyznania prawa pomocy obciąża wnioskującego. Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia