VIII SA/Wa 832/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), , Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie wymiaru podatku rolnego, po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...]z dnia [...]lutego 2014 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]na rzecz skarżącego S. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] maja 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "SKO" lub "organ odwoławczy"): 1) Uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy W. z [...] lutego 2012 r. nr [...], 2) Uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy W. z [...] stycznia 2012 r. w sprawie ustalenia wymiaru podatku rolnego na 2012 r. w kwocie [...] zł z działki nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w W. figurującej na Pana S. S., dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi KW nr [...] i umorzyło postępowanie w sprawie. Uzasadniając tę decyzję SKO wskazało, że Wójt Gminy W. decyzją z [...] lutego 2014 r. uchylił w całości własną ostateczną decyzję z [...] stycznia 2012 r. w sprawie ustalenia wymiaru podatku rolnego dla wskazanej wyżej działki z uwagi na to, że w dniu [...] sierpnia 2012 r. otrzymał ze Starostwa Powiatowego w R. zestawienie danych dla jednostki rejestrowej [...] obręb W. ze stanem po modernizacji ewidencji gruntów i budynków, na podstawie którego stwierdził, że na dzień [...] stycznia 2012 r. grunty działki [...] stanowiące własność S. S. (dalej: "skarżący") nie były sklasyfikowane jako użytki rolne i nie podlegały opodatkowaniu na podstawie ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 136 poz. 969 ze zmianami). 1.2. Do wydania przez Wójta decyzji z [...] lutego 2014 r. doszło po uchyleniu przez SKO wcześniej wydanej w tej sprawie decyzji z [...] czerwca 2013 r. wydanej po wznowieniu postępowania podatkowego w sprawie zmiany decyzji ustalającej wymiar podatku rolnego na 2012 r. zakończonego decyzją ostateczną z [...] stycznia 2012 r. jako podstawę wszczęcia postępowania wznowieniowego (wszczętego postanowieniem Wójta z [...] maja 2013 r.) wskazano wyżej wspomnianą informację ze Starostwa Powiatowego w R. z [...] sierpnia 2012 r., oraz to, że z danych ewidencji gruntów i budynków wyszło na jaw, iż działka nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym. Jako podstawę wznowienia wskazano art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, dalej: "Ordynacja podatkowa"). Ta pierwsza decyzja Wójta został uchylona na skutek odwołania decyzją SKO z [...] września 2013 r. 1.3. SKO w swej decyzji z [...] września 2013 r. zarzucił organowi I instancji, że nie wystąpił do Starosty R. o wskazanie faktycznej daty zmiany danych w ewidencji w zakresie klasyfikacji gruntów i nie rozważył, czy w zależności od tej informacji prowadzić postępowanie w trybie przepisów o wznowieniu postępowania czy w trybie art. 254 Ordynacji podatkowej. Ponadto SKO zauważyło, że podatek rolny i podatek od nieruchomości podlegają różnym regulacjom ustawowym i w związku z tym organ w tej sytuacji ustalając wymiar podatku od nieruchomości winien to czynić w odrębnym postępowaniu dotyczącym ustalenia tego podatku, a nie w postępowaniu dotyczącym zmiany decyzji dotychczasowej. 1.4. Rozpoznając ponownie sprawę Wójt Gminy W. ustalił, że zmiana klasyfikacji przedmiotowej działki została ujawniona w ewidencji gruntów i budynków [...] października 2011 r. Wójt wydając ponownie decyzję z [...] lutego 2014 r. uchylił w całości swoją decyzję ostateczną z [...] stycznia 2012 r. w sprawie ustalenia wymiaru podatki rolnego na 2012 r. w kwocie [...] zł. Uzasadniając tą decyzję wskazał, że w związku z informacją o zmianie klasyfikacji gruntów wyszły nowe okoliczności mające wpływ na wysokość zobowiązania pieniężnego ustalonego za 2012 r., co uzasadniało wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Organ I instancji powołując się na przepis art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100 poz. 1086 ze zmianami) stwierdził, ze dane z ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę wymiaru podatku. 1. Skarżący wniósł do SKO odwołanie od decyzji Wójta Gminy W. z [...] stycznia 2014 r. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zarzucił naruszenie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przepisów ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisów Ordynacji podatkowej. Zauważył, że w sprawie nie zaistniały przesłanki o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, bowiem fakt rzeczywistego przeznaczenia przedmiotowej działki znany jest organowi o [...] listopada 2007 r., a stan treści ewidencji gruntów i budynków powinien być znany najpóźniej [...] października 2011 r., to jest na trzy miesiące przed wydaniem decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2012 r. Skarżący zarzucił też inne uchybienia proceduralne, jak nieuwzględnienie jego wniosku o wyłączenie pracowników od rozpoznania sprawy, wyznaczenie terminu zakończenia postępowania na dni ustawowo wolne od pracy, stosowanie niewłaściwej czcionki w decyzji, wadliwe pouczenie. 2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w wyniku rozpoznania sprawy wydało opisaną na wstępie decyzję z [...] maja 2014 r. zaskarżoną skargą w niniejszym postępowaniu. SKO uznało, że organ I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie zachodziła okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania, wskazana w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, albowiem doszło do ujawnienia nowych istotnych okoliczności, istniejących w chwili wydania decyzji ostatecznej, ale dla organu nowych, ponieważ nie były mu wcześniej znane. Tą istotną okolicznością były zmiany w ewidencji gruntów dokonane w 2011 r., która to informacja uzyskana była przez Wójta z pisma Starostwa Powiatowego z [...] lipca 2012 r. otrzymanego [...] sierpnia 2012 r. Odnosząc się do zarzutu niewyłączenia pracowników wcześniej rozpoznających sprawę SKO wskazało, że po uchyleniu wcześniejszej decyzji Wójta nie spowodowało powstania nowej sprawy administracyjnej, a skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności pracowników. W ocenie SKO w świetle nowych okoliczności dotyczących klasyfikacji gruntów nie było podstawy do ustalenia od przedmiotowej działki podatku rolnego za 2012 r. i z tych względów decyzję ostateczną Wójta Gminy W. z [...] stycznia 2012 r. ustalająca wymiar podatku rolnego na 2012 r. należało uchylić i umorzyć postępowanie w sprawie. 3. S. S. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] maja 2014 r. wnosząc o uchylenie decyzji w części pkt 2 w zakresie uchylenia w całości decyzji Wójta Gminy W. z [...] stycznia 2012 r. w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2012 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie stronie udziału w postępowaniu, w tym wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit a Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji wybiegającej poza żądanie skarżącego wskazane w odwołaniu. Uzasadniając skargę skarżący zauważył, że uchylenie decyzji Wójta z [...] stycznia 2012 r. wybiegało ponad żądanie wskazane w odwołaniu od decyzji Wójta z [...] lutego 2014 r. Zarzucił ponadto, że ograniczono jego udział w prowadzonym postępowaniu odwoławczym poprzez pozbawienie prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. 5.1. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wskazać też należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć zasadniczo z innych przyczyn, niż w niej wskazywane. Należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W ocenie organów przesłanką do wznowienia postępowania podatkowego było wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję. Powyższy zapis wskazuje, że aby można było mówić o zaistnieniu tej przesłanki, muszą łącznie wystąpić następujące okoliczności: 1) muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, 2) musimy mieć do czynienia z nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami, 3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji, 4) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję. Sformułowanie "wyjdą na jaw", użyte w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu (wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2000 r., III SA 1454/99, ONSA 2001, nr 3, poz. 123). Wójt Gminy W. przed wydaniem decyzji z [...] stycznia 2012 r. miał obowiązek sprawdzić dane znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków (art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 21 ust. 1 i art. 2 pkt 8 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne - P.g.k.). Organ podatkowy ma bowiem obowiązek zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.). W toku postępowania podatkowego organy podatkowe mają też obowiązek podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). Należy również wskazać, że przy wymiarze podatku od nieruchomości w zakresie między innymi przedmiotu opodatkowania organ podatkowy jest związany zapisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków stanowiącymi podstawowy dowód w ustaleniu okoliczności istotnych dla wymiaru podatku czy to rolnego, czy od nieruchomości, bowiem to na podstawie tych zapisów należy rozstrzygnąć, który z tych podatków zastosować. Tymczasem, jak stwierdzają zgodnie organy obu instancji, zapis w ewidencji gruntów co od tego, że przedmiotowa działka jest zabudowaną działką budowlana znalazł się już 31 października 2011 r., a więc trzy miesiące przed wydaniem decyzji z [...] stycznia 2012 r.. Organ I instancji przed wydaniem decyzji z [...] stycznia 2012 r. do ewidencji nie sięgnął, mimo że miał taki obowiązek. Niewystarczające było oparcie się przez organ podatkowy pierwszej instancji przy wydawaniu decyzji, która stała się ostateczna, wyłącznie na deklaracji podatkowej złożonej przez skarżącego, czy na informacjach z lat poprzednich Skarżących. W dniu wydania decyzji ostatecznej z [...] stycznia 2012 r. Wójt Gminy W. powinien zbadać dane znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do nieruchomości, co do których ustalał wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym. Dlatego też uzyskanie informacji ze starostwa w sierpniu 2012 r. o zmianie w ewidencji nie może być uznane za wyjście na jaw nowych okoliczności nie znanych organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Sąd stwierdza ponadto, że oparcie się w pierwotnej i ostatecznej decyzji na ustaleniach niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym nie można stanowić wystarczającej podstawy do wznowienia postępowania podatkowego, jeśli organ podatkowy nie wykaże w toku wznowionego postępowania przesłanek wynikających wprost z przepisu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, do którego odwołano się w zaskarżonej decyzji. Sprzeciwia się temu zasada trwałości ostatecznych decyzji wynikająca z treści art. 128 O.p. Potrzeba eliminacji decyzji wadliwych, co wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, nie jest wartością bezwzględną i jest możliwa tylko w wypadku ścisłego wypełnienia przesłanek nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznych. Z tego względu uznać należało, że w sprawie organ odwoławczy naruszył przepisy prawa procesowego: art. 245 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit a w stopniu, który mógł mieć istotny wpływa na wynik sprawy, gdyż uchylił decyzję ostateczną Wójta Gminy W. z [...] stycznia 2014 r. mimo braku podstaw do wznowienia postępowania co do tej decyzji. Ponieważ brak było podstaw do wznowienia postępowania przez Wójta Gminy W., to na podstawie art. 135 p.p.s.a należało i tę decyzję wyeliminować z obrotu prawnego. W tej sytuacji rozpoznawanie podniesionych w skardze zarzutów naruszeń przepisów postępowania było zbędne. Ponownie rozpoznając sprawę organy będą zobowiązane przyjąć przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej i ocenę skutków zmiany w ewidencji gruntów dokonanej [...] października 2011 r. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 oraz art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit a i § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez radcę prawnego.