VIII SA/Wa 836/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia 13 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. nr [...] z dnia 8 lutego 2021 r.; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. na rzecz skarżącego M. N. kwotę 7 400 (siedem tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji) z 13 października 2021 r. Nr [...], który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U z 2019 r. poz. 1505, dalej: ustawa o Agencji), po rozpatrzeniu odwołania M. N. (dalej: skarżący, beneficjent, strona, producent, wnioskodawca) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: Kierownik ARiMR, organ I instancji) z 8 lutego 2021 r. Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z 10 kwietnia 2006 r. nr [...] Kierownik ARiMR przyznał skarżącemu płatności na 2005 rok z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 10.291,60 zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię: - S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) - 13,88 ha w wysokości 9.438,40 zł, - S02b01 - trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) - 2,04 ha w wysokości 673,20 zł, - S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - 0,10 ha w wysokości 180 zł. Płatności przyznane ww. decyzją 12 maja 2006 r. zostały przekazane na wskazany przez skarżącego rachunek bankowy. Decyzją z 28 listopada 2006 r. nr [...] Kierownik ARiMR przyznał beneficjentowi na 2006 rok płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wysokości 12.491,60 zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię: - S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) - 17,38 ha w wysokości 11.818,40 zł, - S02b01 - trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) - 2,04 ha w wysokości 673,20 zł, - S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - 0,00 ha w wysokości 0,00 zł. Płatności przyznane ww. decyzją zostały 29 stycznia 2007 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego. Decyzją z 29 stycznia 2008 r. nr [...] Kierownik ARiMR przyznał skarżącemu płatności za rok 2007 w wysokości 78.332,40 zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię: - S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) - 9,10 ha w wysokości 6.188 zł; - S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - 13,88 ha w wysokości 8.328 zł, - S02b01 - trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) - 0,40 ha w wysokości 132 zł, - S02b02 -trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - 2,04 ha w wysokości 530,40 zł, - S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - 35,00 ha w wysokości 63.000 zł, - S02d02 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) - 0,10 ha w wysokości 154 zł. Płatności przyznane ww. decyzją zostały 25 lutego 2008 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego. Decyzją z 29 stycznia 2009 r. nr [...] Kierownik ARiMR wydał decyzję o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, mocą której przyznał skarżącemu płatność za rok 2008 w wysokości 77.325,80 zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię: - S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) - 3,42 ha w wysokości 2.325,60 zł; - S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - 18,89 ha w wysokości 11.334 zł, - S02b02 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - 2,21 ha w wysokości 512,20 zł, - S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - 35,00 ha w wysokości 63.000 zł, - S02d02 -uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) - 0,10 ha w wysokości 154 zł. Płatności przyznane ww. decyzją zostały 27 marca 2009 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego. Decyzją z 9 grudnia 2009 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwziąć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, mocą której przyznał skarżącemu płatność za rok 2009 w wysokości 74.944,20 zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię: - S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - 18,71 ha w wysokości 11.226 zł, - S02b02 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - 2,17 ha w wysokości 564,20 zł, - S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - 35 ha w wysokości 63.000 zł, - S02d02 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) - 0,10 ha w wysokości 154 zł. Płatności przyznane ww. decyzją nie zostały przekazane na rachunek beneficjenta. W dniu 14 kwietnia 2010 r. w gospodarstwie beneficjenta przeprowadzono kontrolę na miejscu metodą inspekcji terenowej (protokół z czynności kontrolnych nr [...]), która objęła działki położone w województwie warmińsko-mazurskim, powiecie oleckim, gminie O.. Kontrola ta stwierdziła prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, skutkujące nieodpowiednim stanem uprawy. Zastrzeżenia te dotyczyły działki S. W związku z powyższym Kierownik ARiMR postanowieniem z 16 sierpnia 2010 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2009. Następnie decyzją z 24 sierpnia 2010 r. Nr [...] uchylił w całości decyzję nr [...]z 9 grudnia 2009 r. i przyznał skarżącemu płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2009 w wysokości 12.360,80 zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię: - S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - 19,40 ha w wysokości 11.640 zł, - S02b02 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - 2,18 ha w wysokości 566,80 zł, - S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - 0,00 ha w wysokości 0,00 zł, - S02d02 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) - 0,10 ha w wysokości 154 zł. Płatności przyznane powyższą decyzją w kwocie 12.206.80 zł zostały skarżącemu wypłacone 15 września 2010 r., zaś w kwocie 154 zł - 31 maja 2012 r. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z 11 marca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji na skutek odwołania strony od decyzji z 24 sierpnia 2010 r. W dniu 12 maja 2010 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2010, zaś 28 marca 2011 r. jego korektę poprzez zmniejszenie powierzchni działki rolnej S w wariancie S02d02 - uprawy sadownicze z 35 ha na 32,18 ha. W dniu 10 stycznia 2011 r. w gospodarstwie strony na działce S, położonej w województwie warmińsko-mazurskim, miała miejsce kolejna kontrola (protokół z czynności kontrolnych nr [...]), która wykazała nieprawidłowości. Dlatego organ I instancji 12 kwietnia 2011 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania/zawieszeniu/wstrzymaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z 20 lipca 2011 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Następnie 10 października 2011 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. wniosek o zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o powierzchnię działki rolnej S bez obowiązku zwrotu płatności związanych ze zmniejszeniem tej powierzchni. Kierownik ARiMR 11 stycznia 2012 r. wydał decyzję nr [...] o zawieszeniu skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z 14 marca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 listopada 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 427/12, oddalił skargę. W dniu 12 maja 2011 r. beneficjent złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2011, zaś 7 września 2011 r. korektę tego wniosku. W dniu 22 listopada 2011 r., 23 listopada 2011 r. oraz 2 grudnia 2011 r. w gospodarstwie skarżącego miały miejsce kontrole na miejscu metodą inspekcji terenowej (protokoły z czynności kontrolnych nr [...] oraz nr [...]). Następnie 3 kwietnia 2012 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] o zawieszeniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z 1 października 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, na którą beneficjent nie wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zawiadomieniem Nr [...] z 1 lipca 2013 r. skarżący został poinformowany przez Kierownika ARiMR o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych mu na mocy pięciu ww. decyzji Kierownika ARiMR, tj.: nr [...] z 10 kwietnia 2006 r., nr [...] z 28 listopada 2006 r., nr [...] z 29 stycznia 2008 r., nr [...] z 29 stycznia 2009 r. oraz nr [...] z 24 sierpnia 2010 r. Decyzją z 29 października 2013 r. Nr [...] Kierownik ARiMR orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, jednocześnie ustalając do zwrotu kwotę płatności w łącznej wysokości 190.802,20 zł. Dyrektor ARiMR decyzją z 26 lutego 2014 r. Nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 marca 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 479/14, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zaś wyrokiem z 14 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1777/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Następnie organ odwoławczy postanowieniami z 24 lipca 2018 r. nr [...], nr [...] i nr [...] wznowił na wniosek strony postępowania zakończone decyzjami nr [...] z 24 sierpnia 2010 r., nr [...] z 11 stycznia 2012 r. oraz nr [...] z 3 kwietnia 2013 r. Z kolei Kierownik ARiMR postanowieniem nr [...] z 20 września 2018 r. zawiesił postępowanie o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji nr [...] z 10 kwietnia 2006 r., nr [...] z 28 listopada 2006 r., nr [...] z 29 stycznia 2008 r., nr [...] z 29 stycznia 2009 r. oraz nr [...] z 24 sierpnia 2010 r. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z 7 grudnia 2018 r. odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej nr [...] z 14 marca 2012 r. o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z 3 kwietnia 2013 r. wydanej w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2011. Następnie organ odwoławczy decyzją nr [...] z 28 sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy ww. decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 16 stycznia 2020 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 762/19 skargę oddalił. Również postępowanie nieważnościowe zakończyło się decyzją Prezesa ARiMR nr [...] z 14 marca 2019 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z 14 marca 2012 r. wydanej w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2011. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z 7 grudnia 2018 r. odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej nr [...] z 14 marca 2012 r. o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z 11 stycznia 2012 r. wydanej w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2010. Prezes ARiMR decyzją nr [...] z 27 maja 2019 r. utrzymał w mocy ww. decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 16 stycznia 2020 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 512/19 oddalił skargę. Postępowanie nieważnościowe zakończyło się wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności PRŚ za 2010 rok. Decyzją z 6 grudnia 2018 r. nr [...] Dyrektor ARiMR odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej nr [...] z 11 marca 2011 r. o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z 24 sierpnia 2010 r. wydanej w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2009. Prezes ARiMR decyzją nr [...] z 28 sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy ww. decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 stycznia 2020 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 767/19 oddalił skargę. W wyniku przeprowadzonego postępowania nieważnościowego Prezes ARiMR decyzją nr [...] z 14 marca 2019 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2009. Wskutek podjętego 25 stycznia 2021 r. postępowania organ I instancji decyzją z 8 lutego 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 i 107 k.p.a., art. 29 ust. 1, ust. 2 i ust. 8 ustawy o Agencji w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) z związku z § 16 ust. 1, § 17 ust. 1 pkt 1 oraz § 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809. Dz. U. Nr 213, poz. 2160. z 2005 r. Dz. U. Nr 22, poz. 179 i Dz. U. Nr 131, poz. 1095 oraz z 2006 r. Nr 75, poz. 521, dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), art. 49 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. U.WE Nr 327 z 12.12.2001 r., dalej: rozporządzenie 2419/2001), art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (FEOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004, Polskie wydanie specjalne: Rozdział 3 Tom 46 P. 87 - 1/8, dalej: rozporządzenie 817/2004), art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 368. str. 74 z 23.12.2006 z późn. zm., dalej: rozporządzenie 1975/2006 ), art. 73 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 80 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE. L. 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm., dalej: rozporządzenie 796/2004), art. 80 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L. 316 z 02.12.2009 r. str. 65, dalej: rozporządzenie 1122/2009), art. 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L. 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm., dalej: rozporządzenie 65/2011), ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za lata: 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009 w łącznej wysokości 190.802,20 zł. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, wskutek którego powołaną na wstępie decyzją z 13 października 2021n r. Nr [...] Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że wypłacone nienależnie stronie środki publiczne za lata 2005-2009 z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji. Płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przyznane decyzjami Kierownika ARiMR z 10 kwietnia 2006 r., z 28 listopada 2006 r., z 29 stycznia 2008 r., z 29 stycznia 2009 r. oraz z 24 sierpnia 2010 r. zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów odpowiednio w dniach: 12 maja 2006 r. (na rok 2005), 29 stycznia 2007 r (na rok 2006), 25 lutego 2008 r. (na rok 2007), 27 marca 2009 r. (na rok 2008), 15 września 2010 r. oraz 31 maja 2012 r. (na rok 2009). Skarżący, składając 6 czerwca 2005 r. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005, zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika ARiMR Nr [...] z 10 kwietnia 2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, zgodnie z którą jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania przyjęto dzień 1 marca 2005 r., wynikający z art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 (WE) z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspierania rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. U. WE. L. 1999.160.80 z 26.06.1999 z późn. zm., dalej: rozporządzenie 1257/1999), według którego wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat. Zwiększenia powierzchni użytków rolnych można było dokonać nie później niż 15 marca 2007 r. na podstawie § 5 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dyrektor ARiMR wskazał, że wnioskodawca, który do 15 marca 2007 r. dokonał zwiększenia powierzchni gruntów rolnych, na których realizuje program rolnośrodowiskowy, powinien opracować nowy plan działalności rolnośrodowiskowej, sporządzenie którego wiąże się z koniecznością realizowania programu rolnośrodowiskowego przez okres kolejnych 5 lat (§ 13 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Tym samym 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte przez producenta 1 marca 2005 r. zostało wydłużone z dniem 1 marca 2007 r. o kolejne 5 lat w związku z faktem, że w złożonym 13 kwietnia 2007 r. wniosku o przyznanie płatności na rok 2007, czyli w trzecim roku realizacji podjętego 1 marca 2005 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego, beneficjent dodał nowe działki ewidencyjne oznaczone numerami: [...], na których rozpoczął realizację programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 - uprawy sadownicze, w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności), S02d01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) oraz S02b01 - trwałe użytki bez certyfikatu zgodności. W decyzji podkreślono, że skarżący, składając 12 czerwca 2007 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w R. korektę wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007, na stronie 7 tego wniosku oświadczył, że został poinformowany o wydłużeniu realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz zobowiązał się do jego realizacji do 2012 roku. Powołując się na § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organ odwoławczy stwierdził, że na działce rolnej S (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]) w roku 2009 beneficjent uchybił realizacji zadań w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 – uprawy sadownicze, w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności), tj. prowadził produkcję niezgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, skutkującą nieodpowiednim stanem uprawy, a w szczególności zachwaszczeniem lub porażeniem roślin uprawnych przez szkodniki lub choroby. Przedmiotowe uchybienie zostało stwierdzone ponownie w sprawie z wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. Z uwagi na powyższe Kierownik ARiMR na podstawie § 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego decyzją nr [...] z 11 stycznia 2012 r. zawiesił beneficjentowi płatność rolnośrodowiskową na rok 2010. Podobna sytuacja dotyczyła roku 2011, kiedy to w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie strony (w dniach: 22 listopada 2011 r., 23 listopada 2011 r. oraz 2 grudnia 2011 r. - przeprowadzonej dla roku 2011), stwierdzono po raz kolejny, że na działce rolnej S beneficjent uchybił realizacji zadań w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 - uprawy sadownicze, w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności). Powyższe również skutkowało wydaniem przez organ I instancji decyzji nr [...] z 3 kwietnia 2012 r. o zawieszeniu beneficjentowi płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Dalej Dyrektor ARiMR wskazał przesłanki wstrzymania i podlegania zwrotowi płatności rolnośrodowiskowej, powołując się na § 17 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, co uzasadniało wszczęcie i prowadzenie postępowania w oparciu o art. 29 ustawy o Agencji w zakresie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej za lata 2005-2009, a w konsekwencji wydanie decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu przez stronę kwoty 190.802,20 zł. Powołując się na wyrok NSA z 14 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1777/15, Dyrektor ARiMR doszedł do wniosku, że możliwe jest uznanie, że rozpoczęte przez beneficjenta 1 marca 2005 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe w związku ze zwiększeniem deklarowanej powierzchni uległo wydłużeniu do 29 lutego 2012 r. (kampanie: 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 oraz 2011) bądź uznanie, że w związku ze zwiększeniem powierzchni deklarowanej w roku 2007 skarżący rozpoczął realizację programu od 1 marca roku, w którym została wydana decyzja o przyznaniu pierwszej płatności w oparciu o nowy plan działalności rolnośrodowiskowej, tj. od 1 marca 2007 r. do 29 lutego 2012 r. (kampanie: 2007, 2008, 2009, 2010 oraz 2011). Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 5 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 r. ustanawiającego zasady przejścia do systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L. Nr 243, poz.6, dalej: rozporządzenie 1320/2006) w przypadku środków rolnośrodowiskowych i dotyczących poprawy dobrostanu zwierząt w nowych państwach członkowskich jedynie wydatki związane z zobowiązaniami podjętymi do dnia 31 grudnia 2006 r. w obecnym okresie programowania, dla których płatności mają być dokonane po tej dacie, będą kwalifikowane w ramach EFRROW w nowym okresie programowania. W świetle powyższego, ani w roku 2009, ani w roku 2010 beneficjent nie mógł rozpocząć realizacji nowego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2004-2006. Ponadto w latach: 2010 i 2011 skarżący złożył wnioski o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2004-2006 z zaznaczonym polem "Wniosek kontynuacyjny’", co stanowi kolejny dowód że beneficjent miał świadomość, że realizuje wydłużone przez siebie zobowiązanie. Skarżący, składając w 2007 r. wniosek dotyczący przyznawania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, dodał nowe działki ewidencyjne, tym samym zwiększając i wydłużając swoje zobowiązanie na kolejne 5 lat. Działki, które beneficjent deklarował w pierwszym roku podjęcia zobowiązania, zadeklarowane zostały również w roku 2007 w ramach podjętego zobowiązania, co świadczy o przekonaniu beneficjenta, że realizuje dalej podjęte 1 marca 2005 r. przez siebie zobowiązanie. Poza tym w sekcji XI pkt 12 widnieje miejsce przeznaczone na podpis producenta. Skarżący złożył własnoręczny podpis, oświadczając tym samym, że jest świadomy podjętego zobowiązania oraz okresu jego trwania. We wniosku o płatność za 2007 rok (korekta z 12 czerwca 2007 r.) w rubryce XII "Uwagi Wnioskodawcy" skarżący złożył pisemną informację, że został poinformowany o przedłużeniu trwania działania programu rolnośrodowiskowego i zobowiązał się do realizacji ww. przedłużenia do 2012 r. Oświadczenie to nie jest odrębnie podpisane przez wnioskodawcę, jednak znajduje się na sformalizowanym wniosku o płatność za rok 2007, który został przez stronę własnoręcznie podpisany. Dyrektor ARiMR stwierdził, że organ I instancji uznał, że początek zobowiązania nastąpił 1 marca 2005 r., a w związku ze zwiększeniem powierzchni zobowiązania w kampanii 2007 r. uległ wydłużeniu do 29 lutego 2012 r. Na kwotę objętą zaskarżoną decyzją składają się płatności przyznane za lata: 2005 r., 2006 r., 2007 r., 2008 r. i 2009 r. (odpowiednio kwoty: 10.291,60 zł, 12.491,60 zł, 78.332,40 zł, 77.325,80 zł, 12.360,80 zł). Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy zauważył, że odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 – co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Następnie Dyrektor ARiMR odniósł się do złożonego przez stronę odwołania, wyjaśniając, że w jego ocenie nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia. W szczególności zaznaczył, że ustalenie, czy przyznane rolnikowi uprzednio kwoty płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, może wynikać z ustaleń dokonanych przez organ w toku postępowania toczącego się w oparciu o k.p.a. na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażone jest stanowisko, że brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutu nieskutecznego wydłużenia przez skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego w myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W tym zakresie, zdaniem organu, akta sprawy bezsprzecznie wskazują, iż w trzecim roku realizacji zobowiązania beneficjent dokonał zwiększenia powierzchni gruntów rolnych, na których realizował program rolnośrodowiskowy, poprzez dodanie nowych działek ewidencyjnych do programu. Uzyskanie informacji o wydłużeniu zobowiązania zostało przez stronę potwierdzone w dokumencie korekty wniosku z 12 czerwca 2007 r. Skarżący, podpisując wniosek, podpisał tym samym uwagi zapisane w polu XII wniosku. Organ odwoławczy jednoznacznie stwierdził, że beneficjent z dniem 1 marca 2005 r. zobowiązany był do realizacji programu rolnośrodowiskowego do dnia 1 marca 2010 r. Jednak z uwagi na skorzystanie z możliwości określonych w § 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zakresie zmiany tego zobowiązania, okres trwania zobowiązania podjętego z dniem 1 marca 2005 r. został wydłużony do 1 marca 2012 r. i obejmował realizację pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne na powierzchni działek rolnych, za które w latach 2005-2007 beneficjentowi przyznano płatności rolnośrodowiskowe. Tym samym organ zobowiązany był do zastosowania dyspozycji § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w stosunku do płatności wypłaconych beneficjentowi w ramach realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego 1 marca 2005 r. (tj. za lata 2005-2009). Dodatkowo zaznaczono, że w decyzji nr [...] z 29 stycznia 2008 r. przyznającej płatności za rok 2007 (zawierającym dodane działki) zawarta jest informacja, iż zobowiązanie zostało podjęte z dniem 1 marca 2005 r., wiec złożony wniosek na rok 2007 jest wnioskiem wydłużającym podjęte zobowiązanie, a nie tak jak twierdzi strona - nowym zobowiązaniem. Dyrektor wyjaśnił również okoliczność, iż nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez stronę kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2005-2009, określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 141, str. 18 ze zm., dalej: rozporządzenie 796/2004). Nie doszło również do przedawnienia, bowiem zawiadomienie Kierownika ARiMR nr [...] z 1 lipca 2013 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych zostało doręczone stronie za potwierdzeniem odbioru 3 lipca 2013 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. W rozpoznawanej sprawie dobra wiara strony, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004, nie wynika wprost z dokumentacji dostępnej organowi, jak również strona nie wykazała, że jej działanie w tym zakresie nosiło cechy działania w dobrej wierze. Końcowo Dyrektor ARiMR stwierdził, że stosownie do treści art. 73 ust. 1 ww. rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu przez Dyrektora ARiMR, że "składając zarówno wniosek w dniu 13.04.2007 r., jak i korektę wniosku w dniu 12.06.2007 r. na kampanię 2007 strona w części VI.A oraz w części VI.B Deklaracja pakietów i wariantów w latach" (tak na s. 11 zaskarżonej decyzji), zadeklarowała czas trwania realizacji programu od roku 2005-2012, podczas gdy w rubrykach VI.A i VI.B wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2007 automatycznie wygenerowane zostały lata "2005-2009", których beneficjent nie zmienił w momencie składania wniosku, co wynika z porównania tego wniosku z jego kserokopią, którą beneficjent otrzymał po złożeniu wniosku celem przechowywania do przedstawienia podczas kontroli, natomiast przekreślenia i parafy w ramach tych rubryk na wniosku z 13.04.2007 r., znajdującym się w aktach ARiMR, nie zostały naniesione przez skarżącego (skarżący podnosi, że dopiski "12" i parafy nie są jego autorstwa – brak podobieństwa do własnoręcznego pisma skarżącego, który zresztą nigdy nie posługiwał się rożnymi parafami, zwłaszcza podobnymi do tych, które widnieją na tym dokumencie); również daty wpisane w rubrykach VIA i VI.B korekty wniosku z 12.06.2007 r., tj. "2005-2012" nie są autorstwa skarżącego (wystarczy porównać ww. cyfrę "5" z napisaną przez skarżącego np. w piątym wierszu tabeli z rubryki VI.B, która nie jest nakreślona w jednym ciągu), bo składając rzeczoną korektę beneficjent pozostawił te pola nieuzupełnione (puste); 2) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu przez organy ARiMR, że 1marca 2005 r. skarżący rozpoczął realizację 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, które 1 marca 2007 r. uległo przedłużeniu o kolejne 5 lat, w wyniku czego beneficjent w latach 2005-2012 uczestniczył w jednej 7-letniej kampanii rolnośrodowiskowej, podczas gdy beneficjent nigdy nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2005-2012, a ze wszystkich decyzji administracyjnych wydanych i doręczonych beneficjentowi w tym okresie wynika, iż realizował on wyłącznie 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, a zarazem z żadnej z tych decyzji administracyjnych nie wynika, aby program rolnośrodowiskowy, który beneficjent rozpoczął 1 marca 2005 r., został przedłużony do 2012 r., zwłaszcza że po 1 marca 2007 r. skarżący nie opracował "nowego" planu rolnośrodowiskowego; 3) nieuwzględnienie w zaskarżonej decyzji oceny prawnej przedstawionej przez WSA w Warszawie w wyroku z 10 marca 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 479/14 oraz NSA w wyroku z 14 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1777/15, dotyczącej braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, ponieważ żaden organ ARiMR nie dokonał oceny decyzji co do płatności rolnośrodowiskowych wydanych w sprawie beneficjenta w latach 2005-2012 pod kątem sprzeczności ich treści z rzeczywistą kwalifikacją beneficjenta w zobowiązaniu 7-letnim, jak również nie zweryfikował przyczyn niepodpisania przez beneficjenta oświadczenia zawartego w punkcie XII korekty wniosku z 12 czerwca 2007 r., mylnie przyjmując (i zarazem wbrew stanowisku NSA wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z 14 marca 2017 r.), że owy punkt mimo wszystko został podpisany przez beneficjenta, skoro podpisał on korektę wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, chociaż oczywiste jest, że niepodpisanie tej korekty w punkcie XI skutkowałoby jej automatycznym odrzuceniem; 4) naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie konstytucyjnej zasady państwa prawa poprzez przyjęcie, że beneficjent wyraził świadomą wolę wydłużenia od 1 marca 2007 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego, które rozpoczął 1 marca 2005 r., o kolejne 5 lat, chociaż z decyzji administracyjnych doręczonych mu, począwszy od 1 marca 2007 r., jednoznacznie wynikało, iż uczestniczył w 5-letnim zobowiązaniu rozpoczętym 1 marca 2005 r. albo 1 marca 2007 r., a nie w zobowiązaniu 7-letnim trwającym niezmiennie od 1.03.2005 r., zwłaszcza że w trzecim roku zobowiązania beneficjent nie zwiększył powierzchni upraw i nie opracował "nowego" planu działalności na lata 2005-2012; ponadto beneficjent nigdy nie został poinformowany o wydłużeniu jego zobowiązania do 7 lat i nigdy nie wyraził zgody na realizację 7-letniego zobowiązania, rozpoczętego od 1 marca 2005 r., przy czym żaden organ ARiMR nie umożliwił beneficjentowi wypowiedzenia się w tej kwestii, bo nie przeprowadził na nowo postępowania dowodowego bezzasadnie przyjmując, że wystarczająca w tym względzie jest subiektywna - i w konsekwencji dowolna - ocena wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2007 r. z 13 kwietnia 2007 r., a przede wszystkim dowolna ocena korekty tego wniosku z 12 czerwca 2007 r., mimo że owa korekta została złożona po terminie właściwym do wniesienia wniosku, wynikającym z decyzji nr [...] z 10 kwietnia 2006 r. (s. 3) i nie została wypełniona przez skarżącego na s. 2-3 w rubryce VI.A i VI.B w prawym górnym roku co do lat trwania programu (tj. beneficjent nie wpisał tam "2005-2012"), zaś w samym wniosku z 13 kwietnia 2007 r. (data przyjęcia wniosku faktycznie sporządzonego 2 kwietnia 2007 r.) beneficjent nie złożył oświadczenia w przedmiocie udziału w programie rolnośrodowiskowym trwającym dłużej niż 5 lat; poza tym kopia wniosku z 13 kwietnia 2007 r. (data przyjęcia wniosku faktycznie sporządzonego 2 kwietnia 2007 r.), będąca w posiadaniu beneficjenta, różni się od znajdującej się w aktach sprawy, ponieważ na kserokopii wniosku, jaką beneficjent otrzymał tuż po jego złożeniu, na str. 2-3 w prawym górnym rogu automatycznie wygenerowane zostały lata "2005-2009", natomiast na wniosku przedłożonym przez ARiMR owe daty zostały zmienione na "2005-2012", z tym że zmiany te nie zostały wprowadzone przez skarżącego (zmiany nie zostały nakreślone pismem skarżącego), a postawione obok tych zmian parafy nie należą do skarżącego, co świadczy o tym, iż zostały naniesione po złożeniu wniosku przez osobę trzecią bez wiedzy i zgody beneficjenta; 5) naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 79 § 1 i § 2 oraz art. 81 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie konstytucyjnej zasady państwa prawa, ponieważ Dyrektor ARiMR, odmiennie niż Kierownik ARiMR, ocenił stan faktyczny tej sprawy, tym samym pozbawiając skarżącego prawa do rozpoznania jego sprawy w ramach dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, 6) naruszenie przepisów § 2, § 4, § 5, § 16 i § 17 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że w trzecim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego, rozpoczętego 1 marca 2005 r. skarżący zwiększył powierzchnię użytków rolnych, co skutkowało koniecznością opracowania nowego planu rolnośrodowiskowego na kolejne 5 lat, podczas gdy beneficjent zwiększył powierzchnię użytków rolnych w drugim roku działalności, tj. 27 lutego 2007 r., opracowując "zmieniony" plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2007-2012, który został ostatecznie zastąpiony (sprostowany) planem z 1 marca 2007 r. na lata 2007-2009, a tym samym w latach 2005-2009 uczestniczył w jednym 5-letnim programie rolnośrodowiskowym, dlatego zawieszenie jego płatności za lata 2010-2011 było niezasadne; 7) naruszenie zasad ogólnych prawa unijnego, w tym zasady lex retro non agit oraz zakazu rozszerzającej wykładni przepisów prawa w zakresie zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie art. 73 rozporządzenia 796/2004, chociaż przestał on obowiązywać z dniem 1 stycznia 2010 r.; biorąc to pod uwagę podniesiono zarzut przedawnienia wobec obowiązku skarżącego co do zwrotu rzekomo nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rzecz ARiMR, 8) naruszenie przepisów przeprawa materialnego, w tym art. 29 ustawy o Agencji w związku z art. 68 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie decyzji ustalającej i doręczenie jej skarżącemu po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, ewentualnie o zmianę decyzji Dyrektora ARiMR nr [...] z 13 października 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika ARiMR nr [...] z 8 lutego 2021 r. poprzez stwierdzenie jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa oraz umorzenie postępowania ustalającego jako bezprzedmiotowego odpowiednio na podstawie art. 247 i art. 208 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie wniósł o zwrot na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi szczegółowo odniesiono się do postawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumenty wynikające z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 maja 2022 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 19/22 oddalił skargę, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Dyrektora ARiMR zawarte w zaskarżonej decyzji. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 września 2025 r., sygn. akt I GSK 1633/22, wskutek skargi kasacyjnej skarżącego, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zarzucając Sądowi I instancji brak przeprowadzenia prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji nawet w granicach zarzutów podniesionych w skardze. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji bezpodstawnie za organem odwoławczym przyjął, że zostały spełnione warunki do przedłużenia o kolejne lata zobowiązania środowiskowego, podczas gdy organy ARiMR nie wyjaśniły, dlaczego uznały złożony wniosek o płatność, w którym beneficjent wskazał na zmianę areału, jako w pełni odpowiadające realizacji obowiązku, jakim jest opracowanie nowego planu działalności rolnośrodowiskowej. Sąd ten nie wskazał również podstawy prawnej i nie wyjaśnił, dlaczego złożenie wniosku w trzecim roku zobowiązania jest równoznaczne z automatycznym przedłużeniem jego o kolejne 5 lat. Brak wyjaśnienia tych dwóch zagadnień przez Sąd I instancji spowodował, że Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł skontrolować zaskarżonego orzeczenia. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany jest uwzględnić uwagi Sądu II instancji, w szczególności udzielić odpowiedzi na pytanie, czy konsekwencją złożenia przez skarżącego wniosku w trzecim roku zobowiązania o przyznanie płatności do zwiększonej powierzchni gruntów rolnych w ramach realizacji programu rolnośrodowiskowego stanowiło wypełnienie obowiązku złożenia nowego planu rolnośrodowiskowego oraz wyjaśnić, czy złożenie takiego wniosku jest równoznaczne z automatycznym jego przedłużeniem o kolejne 5 lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę po raz drugi, zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) wynika, że w wypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Poza tym zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. Sąd I instancji w obecnym składzie orzekającym związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 września 2025 r., sygn. akt I GSK 1633/22. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu I instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa. Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora ARiMR z 13 października 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika ARiMR z 8 lutego 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za okres od 2005 roku do 2009 roku oraz zobowiązanie strony do jej zwrotu. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji). Z treści powyższego przepisu wynika, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organem ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Pojęcie nienależnych płatności, użyte zarówno przez prawodawcę krajowego w ustawie o Agencji, jak i legislatora europejskiego w znajdujących bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzeniach unijnych, jest szerokie i wobec tego trzeba przyjąć, że obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych. Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, która jest samodzielną podstawą prawną do dochodzenia powyższych środków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przed wydaniem decyzji ustalającej kwoty nienależnie czy nadmiernie pobranych środków nie jest konieczne uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12 oraz z 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11, publ. cbosa). Zatem ustalenie i żądanie zwrotu nienależnie pobranej pomocy nie jest uzależnione od uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatności. Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, mamy więc do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy organ samodzielnie ustali, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości skutkujących wydaniem decyzji o zwrocie pobranych środków. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organy ARiMR w tego rodzaju sprawach (wszczynanych z urzędu) powinny w sposób dokładny, przejrzysty i wszechstronny ustalić stan faktyczny, w sposób swobodny ocenić zebrany materiał dowodowy i wyjaśnić wszystkie okoliczności sporne. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżącemu zostały wypłacone płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2005-2009 na podstawie 5 decyzji: z 10 kwietnia 2006 r. w kwocie 10.291,60 zł, z 28 listopada 2006 r. w kwocie 12.491,60 zł, z 29 stycznia 2008 r. w kwocie 78.332,40 zł, z 29 stycznia 2009 r. w kwocie 77.325,80 zł oraz z 24 sierpnia 2010 r. w kwocie 12.360, 80 zł. Środki finansowe wypłacone skarżącemu pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o Agencji. Zdaniem organów ARiMR skarżący świadomie zobowiązał się do uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji, tj. od 1 marca 2005 r., wydłużonego następnie na okres kolejnych 5 lat od 1 marca 2007 r. W ocenie skarżącego płatności w okresie 2005-2009 zostały mu przyznane w ramach różnych programów, ponieważ nigdy nie wyrażał zgody na program 7-letni, a wydłużenie zobowiązania rolnośrodowiskowego od 1 marca 2007 r. do 2012 roku było nieskuteczne. W tym miejscu należy przypomnieć, że Sąd orzekający jest obecnie związany wytycznymi nie tylko Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I GSK 1771/15, ale i wcześniejszymi wyrokami wydanymi w tej sprawie, tj. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 479/14, jak i utrzymującym go w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1777/15. W tych ostatnich dwóch wyrokach sądy wskazały na uchybienia organów w procesie jednoznacznego ustalenia terminu rozpoczęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego, bowiem z akt administracyjnych nie wynika, aby organ w wydawanych co do płatności za poszczególne lata decyzjach określał dłuższy niż 5-letni termin trwania zobowiązania strony. Podstawą rozstrzygnięcia organów w niniejszej sprawie jest między innymi § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z jego brzmieniem płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli u producenta rolnego, któremu na podstawie § 16 ust. 2 zawieszono płatność rolnośrodowiskową, ponownie stwierdzono uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2. W myśl § 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega zawieszeniu w danym roku i w roku następnym. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia uchybienia w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega w danym roku zmniejszeniu o wysokości określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w części przyznanej producentowi rolnemu do działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie (§ 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Sąd nie podważa ustaleń organów dotyczących przyczyn i zasadności zawieszenia płatności w latach: 2010-2011, będącego podstawą do zastosowania § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zatem zgodnie z ustępem 3 tego przepisu taka płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o ARiMR. Z kolei, jak wynika z § 1 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, pomoc finansowa na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt jest udzielana w ramach wskazanych w tym ustępie pakietów. § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego określa warunki, jakie powinny być spełnione do udzielenia płatności rolnośrodowiskowej, w tym w punkcie 2 jako jeden z nich wskazano realizację pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Brzmienie powyższych przepisów wskazuje, że realizacja i kontrola realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów odbywa się w odniesieniu do podjętego przez producenta rolnego zobowiązania. Tym samym dla dokonania prawidłowej oceny poprawności ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach podjętego przez producenta rolnego zobowiązania konieczne jest ustalenie tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono uchybienia, z określeniem jego ram czasowych. Bezsporne jest w sprawie, że beneficjent, składając 6 czerwca 2005 r. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005, zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika ARiMR Nr [...] z 10 kwietnia 2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, zgodnie z którą jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania przyjęto dzień 1 marca 2005 r., co jednoznacznie wynika z treści § 13 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, że producent rolny realizuje program rolnośrodowiskowy od dnia 1 marca roku, w którym została wydana decyzja rolnośrodowiskowa o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. Z art. 23 rozporządzenia 1257/1999 WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspierania rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. U. WE L 160 z 26.06.1999 z późn. zm.) również wynika, że wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat. Rozporządzenie rolnośrodowiskowe w § 5 ust. 1 wskazuje, że co do zasady powierzchnia użytków rolnych, na których realizowany jest program rolnośrodowiskowy, nie może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu, z wyłączeniem pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 5 (pakiet w zakresie ochrony gleb i wód), oraz z zastrzeżeniem ust. 2. Zgodnie zaś z tym przepisem powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy w zakresie pakietów innych niż wymieniony w § 1 ust. 2 pkt 5, może ulec zwiększeniu o nie więcej niż 5% dotychczasowej powierzchni, lecz nie więcej niż o 2 ha, w pierwszym lub drugim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego. W przypadku natomiast przekroczenia zwiększenia, o którym mowa w ust. 2, należy dokonać zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej, do którego przepis § 4 stosuje się odpowiednio (§ 5 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Dalej przepis ten w § 5 ust. 4 przewiduje, że w przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy w zakresie pakietów innych niż wymieniony w § 1 ust. 2 pkt 5, w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, opracowuje się nowy plan działalności rolnośrodowiskowej. Zwiększenia, o którym mowa w ust. 4, można dokonać nie później niż w dniu 15 marca 2007 r. Do terminu realizacji nowego planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 13 ust. 2 stosuje się odpowiednio (§ 5 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Z powyższego wynika, że beneficjent, który dokonał zwiększenia powierzchni gruntów rolnych, na których realizuje program rolnośrodowiskowy w trzecim roku bądź w późniejszych latach realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, powinien sporządzić nowy plan działalności rolnośrodowiskowej, na podstawie którego ma realizować nowe zobowiązanie przez okres kolejnych pięciu lat, przy czym zwiększenia tego można dokonać nie później niż do dnia 15 marca 2007 r. W przypadku przedłużenia zobowiązania rolnośrodowiskowego przytoczona w § 13 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego decyzja o przyznaniu płatności dotyczącej roku obowiązywania nowego planu rolnośrodowiskowego stanowi pierwszą decyzję wydaną dla nowego powiększonego zobowiązania. Prawodawca w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym określił konieczność sporządzenia nowego planu działalności rolnośrodowiskowej w przypadku dodania nowych działek w trzecim roku i późniejszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, gdyż utworzenie nowego planu wiąże się z koniecznością realizowania programu rolnośrodowiskowego przez kolejne 5 lat, co związane jest z możliwościami osiągnięcia celów postawionych przed programem rolnośrodowiskowym w założeniu jego pozytywnego oraz długotrwałego oddziaływania na środowisko. Z treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 479/14, wynika, że w okolicznościach niniejszej sprawy konieczne jest niewątpliwe ustalenie w świetle decyzji wydawanych co do poszczególnych płatności, do realizacji jakiego (jakich) programu (programów) rolnośrodowiskowego skarżący był zobowiązany, ile lat miało, bądź też miały trwać te zobowiązania i jaka (jakie) były ich daty początkowe, czy w obrębie danego (którego) programu wystąpiły naruszenia uzasadniające zastosowanie najpierw art. 16 ust. 1, a następnie art. 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dopiero wówczas, biorąc pod uwagę wystąpienie okoliczności z art. 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, będzie możliwe ustalenie, w odniesieniu do jakiego zobowiązania, od jakiej daty trwającego okoliczności te wystąpiły i w związku z tym jakie płatności (za jakie lata) mogą pozostawać w zainteresowaniu organu przy dokonywaniu ustaleń co do ich zwrotu. W przypadku bowiem ustalenia przez organy, że zobowiązanie skarżącego, co do którego stwierdzono uchybienia w jego realizacji, rozpoczynało się 1 marca 2007 r., wcześniejsze płatności, realizowane w ramach innego zobowiązania nie mogłyby zostać objęte obowiązkiem zwrotu na podstawie § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 marca 2017 r. w sprawie II GSK 1777/15 zaakceptował powyższe wytyczne Sądu I instancji, wskazując jednocześnie na możliwość dopuszczenia rozpoczęcia realizacji programu od 1 marca roku, w którym została wydana decyzja o przyznaniu pierwszej płatności w oparciu o nowy plan działalności rolnośrodowiskowej. Nowy plan dotyczy bowiem zwiększonej powierzchni użytków rolnych oraz może dotyczyć innych pakietów. W takiej sytuacji trudno przyjąć, że realizacja nowego programu rolnośrodowiskowego będzie zawsze kontynuacją wcześniejszego programu rolnośrodowiskowego, realizowanego w oparciu o poprzedni plan działalności rolnośrodowiskowej, zwłaszcza w sytuacji, kiedy prawodawca w § 5 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie stwierdził tego (por. ww. wyrok NSA, wiążący w tej sprawie). Z powyższego wynika, że obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek beneficjenta o płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego na 2007 rok było zbadanie, czy doszło do zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których realizowany jest program, w jakim zakresie, czy został opracowany nowy plan tejże działalności, a w konsekwencji od kiedy powstało nowe zobowiązanie rolnośrodowiskowe (por. § 5 ust. 4-5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). W tym miejscu należy powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że aby doszło do przedłużenia okresu realizacji programu rolnośrodowiskowego beneficjent powinien sporządzić nowy plan działalności rolnośrodowiskowej. Jest to warunek bezwzględnie konieczny, a obowiązek jego wypełnienia wynika z § 5 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (wyrok NSA z 23 września 2025 r., sygn. akt I GSK 1633/22). Skarżący w skardze podniósł, że nie opracował nowego planu działalności rolnośrodowiskowej uwzględniającego lata 2005-2012, ale dołączył do skargi 3 plany sporządzone przez doradcę rolnośrodowiskowego, z których Sąd przeprowadził dowód w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., obejmujące lata: 2005-2009 z 31 stycznia 2005 r., 2007-2012 z 27 lutego 2007 r. oraz 2007-2009 z 1 marca 2007 r. Tymczasem organy ARiMR, zarówno w swoich decyzjach, jak i w odpowiedzi na skargę, nie odniosły się w żaden sposób do kwestii realizacji nowego planu działalności rolnośrodowiskowej, mimo że ustaliły, iż w związku ze zwiększeniem powierzchni zobowiązanie uległo wydłużeniu od 1 marca 2005 r. do 29 lutego 2012 r. Jednocześnie Kierownik ARiMR decyzją z 29 stycznia 2008 r. nr [...], przyznając płatność do zwiększonej powierzchni użytków rolnych, ustalił, że terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania jest 1 marca 2005 r. W ocenie Sądu w składzie aktualnie orzekającym złożenie wniosku w trzecim roku zobowiązania, w którym beneficjent wskazał na zmianę areału, nie jest równoznaczne z automatycznym przedłużeniem programu rolnośrodowiskowego o kolejne 5 lat. Niewątpliwie – jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 września 2025 r. w sprawie sygn. akt I GSK 1633/22 – konsekwencją złożenia przez skarżącego w 2007 roku wniosku o przyznanie płatności do zwiększonej powierzchni gruntów rolnych w ramach realizacji programu rolnośrodowiskowego jest konieczność utworzenia nowego planu rolnośrodowiskowego. Z przepisu § 5 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ewidentnie wynika, że do skutecznego zwiększenia powierzchni użytków rolnych "opracowuje się", a nie "można opracować" nowy plan rolnośrodowiskowy, a jeśli tak, to organ ARiMR przed wydaniem stosownej decyzji za 2007 rok powinien zbadać ten plan, aby ustalić, czy powstało nowe zobowiązanie, jeśli tak, to od kiedy i w jakim wymiarze. Tymczasem decyzja administracyjna wydana przez Kierownika ARiMR z 29 stycznia 2008 r. nr [...] nie wskazywała, aby pomimo zwiększenia powierzchni gruntów skarżący brał udział w innym programie, aniżeli tym 5-letnim, rozpoczętym 1 marca 2005 r., co koresponduje z zapisem beneficjenta w korekcie wniosku na 2007 rok złożonej 12 czerwca 2007 r. w rubryce XI "Oświadczenia i zobowiązania", że zobowiązuje się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. W ocenie Sądu wpisana w rubrykę XII korekty wniosku uwaga wnioskodawcy jest jedynie niepodpisaną przez niego adnotacją, że został poinformowany (prawdopodobnie podczas składania formularza korekty wniosku przez pracownika organu I instancji) o przedłużeniu trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego do 2012 r. i zobowiązuje się do jego realizacji. Jednak to nieformalne zobowiązanie skarżącego nie znalazło potwierdzenia w ostatecznej i pozostającej w obrocie decyzji administracyjnej wydanej po rozpoznaniu wniosku strony o płatność rolnośrodowiskową na 2007 r. Tak samo w odniesieniu do naniesionych zmian na wniosku z 13 kwietnia 2007 r. w zakresie lat trwania programu (przekreślenie roku 2009, nadpisanie roku 2012) oraz wpisanie w korekcie wniosku z 12 czerwca 2007 r. lat trwania programu – 2005-2012 nie miało dla organu I instancji znaczenia, kiedy w decyzji ostatecznej rozstrzygającej powyższy wniosek beneficjenta ustalił, że skarżący bierze udział w programie 5-letnim, poczynając od 1 marca 2005 r. W ocenie Sądu organy orzekające w przedmiotowej sprawie zbyt duży nacisk położyły na złożenie przez skarżącego powyższego oświadczenia na korekcie wniosku na 2007 rok, jakby przyznanie płatności w ramach realizacji programu rolnośrodowiskowego z uwzględnieniem zwiększenia powierzchni użytków rolnych zależało wyłącznie od treści złożonego przez beneficjenta wniosku. Tymczasem rozpoznanie tego wniosku należy do organu ARiMR, który wydaje decyzję administracyjną o przyznaniu wnioskowanej kwoty, jej zmniejszeniu lub odmowie/zawieszeniu przyznania, wskazując każdorazowo okres trwania programu i jego termin początkowy. Z akt administracyjnych wynika, że przy ocenie wniosku na 2007 rok organy nie badały, czy beneficjent złożył nowy plan rolnośrodowiskowy, który powinien być aktualny i zgodny z tym, co zawiera wniosek. Przy czym decyduje data złożenia wniosku, a następnie ocena podstaw jego złożenia w świetle § 5 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Organy nie wyjaśniły w kontrolowanych decyzjach, dlaczego wniosek złożony przez skarżącego 13 kwietnia 2007 r. został rozpoznany w trybie § 5 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (zwiększenie powierzchni użytków rolnych w trzecim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego), pomimo iż w ustępie 5 tego przepisu wprost wskazano, że zwiększenia tego można dokonać nie później niż w dniu 15 marca 2007 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (strona 15) organ odwoławczy podniósł w tym zakresie, że sam fakt złożenia deklaracji w przedmiotowym zakresie po 15 marca 2007 r. pozostaje bez wpływu na skuteczność podjęcia przez stronę zobowiązania, ponieważ okres realizacji programu rolnośrodowiskowego reguluje § 13 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W ocenie Sądu kwestię terminu na złożenie wniosku zwiększającego powierzchnię gruntów rolnych w trzecim roku realizacji zobowiązania reguluje wprost § 5 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wprawdzie w tym rozporządzeniu funkcjonują również inne przepisy dotyczące terminów składania wniosków, np. § 11 ust. 4 i ust. 5 oraz § 11a ust. 1, ale dotyczą one wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej oraz kolejnych takich płatności, jednak nie w przypadku, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zdaniem Sądu zasadne są zarzuty skargi dotyczące w dalszym ciągu błędnego ustalenia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, pomimo wcześniejszych wyroków uchylających poprzednie decyzje z 29 października 2013 r. i 26 lutego 2014 r. Organy ARiMR w kontrolowanych decyzjach ponownie ustaliły, że przedmiotowy program rolnośrodowiskowy, do którego zobowiązał się skarżący od 1 marca 2005 r., został wydłużony do 2012 r. na skutek zwiększenia obszaru upraw wnioskiem z 13 kwietnia 2007 r. Jednak organy popadają w wewnętrzną sprzeczność co do kwestii, od kiedy należy liczyć termin rozpoczęcia programu 5-letniego, bowiem każdorazowo w okresie od 2005 r. do 2009 r. decyzje przyznające płatność rolnośrodowiskową stwierdzały, że jest to okres 5-letni, przy czym jedynie na rok 2008 decyzją z 29 stycznia 2009 r. ustalono, że terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania jest dzień 1 marca 2007 r., zaś pozostałe decyzje określały ten termin na 1 marca 2005 r. Znamienne przy tym jest, że decyzja z 9 grudnia 2009 r. dotycząca płatności na rok 2009 pierwotnie określała początek zobowiązania na 1 marca 2007 r., zaś wskutek wznowienia postępowania (postępowanie nadzwyczajne) decyzją z 24 sierpnia 2010 r. uchylono decyzję z 9 grudnia 2009 r., przyznano płatność w zmniejszonej kwocie i ustalono, że termin 5-letniego okresu zobowiązania rozpoczyna się od 1 marca 2005 r., co ewidentnie stoi w sprzeczności z tezą organu o przedłużeniu programu do 2012 roku trwającego od 1 marca 2005 r. Z kolei na 5-letni okres zobowiązania liczony od 1 marca 2007 r. (oprócz decyzji na rok 2008) wskazują decyzje zawieszające płatności na lata 2010-2011 (decyzja z 12 kwietnia 2011 r. nr [...] oraz decyzja z 3 kwietnia 2012 r. nr [...]). Niewątpliwie jednym z elementów materiału dowodowego, na podstawie którego możliwe jest wyjaśnienie terminu rozpoczęcia realizacji programu rolnośrodowiskowego, są decyzje skierowane do producenta rolnego, z których wynika termin jego rozpoczęcia oraz okres jego trwania (por. wyrok NSA z 14 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1777/15). Zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Związanie organu wydaną przez siebie decyzją ma znaczenie prawne także w aspekcie podejmowania przez ten organ innych decyzji administracyjnych, które są powiązane ze stanem faktycznym i prawnym ustalonym w decyzji wydanej przez ten organ. Zatem w dalszym ciągu, zdaniem Sądu, sporną kwestią jest, czy organy prawidłowo ustaliły kwotę zwrotu nienależnie pobranych płatności, wliczając w to lata 2005-2009, przy uznaniu, że skarżący realizował program rolnośrodowiskowy od 1 marca 2005 r. do 29 lutego 2012 r. Ustalenia organów w tym zakresie nie mają jednoznacznego pokrycia w wydawanych decyzjach administracyjnych, a więc są dowolne, oparte jedynie na okoliczności wypłacenia beneficjentowi płatności za 2007 rok wskutek złożenia przez niego wniosku z 13 kwietnia 2007 r., skorygowanego 12 czerwca 2007 r., obejmującego realizację programu rolnośrodowiskowego na zwiększonej powierzchni użytków rolnych. Organy same stworzyły kolizję między wydawanymi decyzjami a stanowiskiem dotyczącym realizacji przez beneficjenta programu rolnośrodowiskowego od 1 marca 2005 r. do 29 lutego 2012 r. Gdyby jednak ustalono, że zobowiązanie skarżącego, co do którego stwierdzono uchybienia w jego realizacji rozpoczynało się 1 marca 2007 r., to wcześniejsze płatności, realizowane w ramach innego zobowiązania nie mogłyby zostać objęte obowiązkiem zwrotu na podstawie § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wniosek ten wynika z wiążącego na podstawie art. 153 p.p.s.a. Sąd i organy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 479/14. Wskazany przepis stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W konkluzji Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy postępowania w kierunku wyjaśnienia stanu faktycznego przy uwzględnieniu wytycznych sądów orzekających we wcześniej zapadłych wyrokach (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 110 § 1 k.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a.). W szczególności konieczne jest ponowne zweryfikowanie, czy doszło do skutecznego zwiększenia przez skarżącego powierzchni użytków rolnych w ramach podjętego przez niego zobowiązania w rozumieniu § 5 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Organy nie wyjaśniły, dlaczego uznały złożony wniosek o płatność w 2007 r., w którym beneficjent wskazał na zmianę areału, jako w pełni odpowiadający realizacji obowiązku, jakim jest opracowanie nowego planu działalności rolnośrodowiskowej. W dalszej kolejności konieczne jest ustalenie, w obrębie którego programu wystąpiły naruszenia uzasadniające zastosowanie § 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Sankcja za naruszenia spowodowane przez rolnika musi być oparta na wyraźnym i jednoznacznym ustaleniu przez organy ARiMR, od kiedy wystąpiły naruszenia, od jakiej daty i w jakim programie. Jeżeli natomiast organ sam błędnie określił początek i długość programu, a rolnik działał w zaufaniu do treści decyzji (art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 16 k.p.a.), to negatywne skutki nie mogą być przerzucone na stronę. Od powyższych ustaleń będzie uzależnione zastosowanie przepisów § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, a następnie rozważenie przesłanek przedawnienia, w szczególności art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia 796/2004. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł w punkcie 1) wyroku o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. O kosztach postępowania, na które składają się wpis w kwocie 2.000 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 7.400 zł, orzeczono w punkcie 2) wyroku, działając na podstawie art. 200 art. 205 § 2 i 209 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118). Ponownie rozpoznając sprawę organy będą zobowiązane do uwzględnienia uwag i wytycznych zawartych w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.).