VIII SA/Wa 837/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2011 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania B. B. (dalej: "skarżąca") od decyzji z [...] marca 2011 r. znak: [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta R. przez Starszego Inspektora Działu Realizacji Pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. (dalej: "organ I instancji") – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...] marca 2011 r. organ I instancji orzekł o przyznaniu skarżącej pomocy w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] kwietnia 2011 r. do [...] czerwca 2011 r. Uzasadniając ww. rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, iż skarżąca spełnia warunki do objęcia jej pomocą w formie zasiłku okresowego. Powołując się na art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.; dalej: "u.p.s.") wskazał, iż w 2011 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Organ I instancji ustalił, że dochód na osobę wynosi [...] zł. Podniósł także, iż podał, że zgodnie z art. 147 ust. 1 u.p.s. zasiłki okresowe są finansowane z dotacji celowej budżetu państwa w wysokości minimalnej kwoty określonej w art. 38 ust. 3 u.p.s., a przekazane przez Wojewodę środki na ten cel są jedynym źródłem finansowania tej formy pomocy w roku bieżącym. Od tej decyzji odwołała się skarżąca, kwestionując wysokość przyznanego jej zasiłku okresowego z powodu bezrobocia. Podała wysokość zasiłku okresowego jaki otrzymywała w poszczególnych latach: 2008, 2009, 2010 i w I kwartale 2011 r. Podniosła, iż różnice w jego wysokości są niewielkie i wynikają z wysokości dochodu przyjętego przez organ pomocy społecznej do ustalenia jego wysokości. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie. Wskazał, iż [...] lutego 2011 r. skarżąca złożyła podanie o dofinansowanie niedopłaty za ogrzewanie mieszkania w wysokości [...] zł oraz zadłużenia w opłatach czynszu na kwotę [...] zł. Natomiast w trakcie sporządzania aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu [...] marca 2011 r. pracownik socjalny ustalił, iż skarżąca oczekuje także na przyznanie jej od [...] kwietnia 2011 r. zasiłku okresowego oraz gorącego posiłku. Z ustaleń wywiadu wynika także, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, zarejestrowaną od [...] października 2009 r. jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Ponadto posiada wykształcenie wyższe (nauczycielka) ze stażem pracy 19 lat. Kolegium wskazało, iż organ I instancji ustalił wysokość dochodu skarżącej na kwotę [...] zł, zaś kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. wynosi 477 zł. Kolegium, orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji z [...] marca 2011 r., przywołało treść przepisu art. 38 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 u.p.s. Powtórzyło, iż skarżąca spełnia kryteria do objęcia jej taką formą pomocy, bowiem jest osobą bezrobotną, a ustalony dochód jest niższy od kryterium dochodowego danej osoby wynoszącego 477 zł. Wskazało także, iż wyliczona przez organ pomocy wysokość zasiłku okresowego w kwocie [...] zł miesięcznie jest prawidłowa i zgodna z przywołanymi przepisami. Nadmieniło, iż skarżącej ze względu na trudną sytuację materialno-bytową przyznano także zasiłek celowy na zakup posiłku w kwocie [...] zł miesięcznie na okres: kwiecień – maj 2011 r. W skardze na decyzję z dnia [...] maja 2011 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o ponowne przeanalizowanie jej sprawy. Nie zgadzając się z wydanym z naruszeniem przepisów art. 38 i art. 147 u.p.s. rozstrzygnięciem podniosła, iż nie uzyskiwała (wcześniej ani obecnie) żadnego dochodu. Wskazała, iż "urzędnicy" wyliczyli dla niej tenże zasiłek według własnego uznania, celowo matacząc sprawę, aby go obniżyć. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując swoje rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Powtórzył, iż organ I instancji prawidłowo dokonał ustaleń zarówno w części dotyczącej dochodu skarżącej, jak i prawidłowo wyliczył wysokość przysługującego zasiłku okresowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 134, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność wydanych decyzji w przedmiocie przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia. Kwestię prawa do zasiłku okresowego reguluje art. 38 u.p.s., który w ust. 1 stanowi, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. W myśl art. 38 ust. 2 u.p.s. zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, o czym stanowi art. 38 ust. 3 u.p.s. W myśl art. 38 ust. 4 i 5 u.p.s. kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie, zaś okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Na gruncie powołanej regulacji zauważyć należy, że szczególne okoliczności, których wystąpienie uprawnia do zasiłku okresowego, wskazane zostały przez ustawodawcę jedynie przykładowo. Przyjąć tym samym trzeba, że każda trudna sytuacja, połączona z brakiem możliwości jej przezwyciężenia, będzie uprawniała do otrzymania tego świadczenia. Jego przyznanie jednak w każdym przypadku uzależnione będzie od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 u.p.s. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 127, poz. 1055), od 1 października 2009 r. wynosi 477 zł, natomiast kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 351 zł. Ustalenie wysokości zasiłku okresowego wiąże się zatem z kryterium dochodowym oraz wysokością dochodu wnioskodawcy. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W myśl 8 ust. 4 u.p.s. do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 tego przepisu prawa nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Analiza w/w stanu norm prawa wskazuje zatem, że art. 8 ust. 3 u.p.s. podaje definicję dochodu, natomiast art. 8 ust. 4 u.p.s. określa, jakich świadczeń nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3. Obowiązkiem organu jest dokładne ustalenie sytuacji życiowej, dochodowej i materialnej osoby ubiegającej się o pomoc Państwa. Wynika to z postanowień artykułów 7 i 77 § 1 k.p.a., zobowiązujących organy administracji publicznej do ustalenia wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności, a także z regulacji ustawy o pomocy społecznej, która przyznanie określonych świadczeń uzależnia od spełnienia określonego kryterium dochodowego, wskazanego w ustawie. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie zarówno organ odwoławczy, jak organ I instancji nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości sytuacji dochodowej skarżącej, do czego obligowały je postanowienia nie tylko art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ale i art. 3, art. 4 oraz art. 8 u.p.s. W wydanych rozstrzygnięciach organy ustaliły dochód skarżącej na kwotę [...] zł, nie wyjaśniając co jest podstawą powyższego ustalenia. Tymczasem ze znajdującej się w aktach administracyjnych aktualizacji wywiadu przeprowadzonej [...] marca 2011 r. (k. [...]) wynika, iż dotychczas skarżąca otrzymywała następujące świadczenia: zasiłek okresowy od I do III po [...] zł, zasiłek celowy na zakup gorącego posiłku od I do III po [...] zł oraz zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu żywności w miesiącu lutym – [...] zł (rubryka 7). Natomiast z rubryki 9 wskazanej aktualizacji wynika, iż aktualna wysokość dochodu na osobę w rodzinie to kwota [...] zł (zasiłek celowy) i kwota [...] zł (zasiłek okresowy). Podkreślić należy, że wyjaśnienie powyższych rozbieżności, tj. prawidłowego ustalenia charakteru przyznanej pomocy (czy kwota [...] zł. to jest zasiłek okresowy, czy też zasiłek celowy) oraz prawidłowego wskazania kwot przyznanych świadczeń ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego określenia wysokości przyznanego skarżącej świadczenia, gdyż w myśl wskazanego art. 8 ust. 4 pkt 2 u.p.s. do dochodu nie wlicza się zasiłku celowego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji winny zastosować się do powyższych wskazówek, dokonać wyczerpujących ustaleń w zakresie dochodu skarżącej oraz pełnej oceny materiału dowodowego, czemu dadzą wyraz w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 k.p.a. Z tych przyczyn, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.