VIII SA/Wa 838/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi T. G. na niewykonanie przez Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 17/21 1) wymierza Prezesowi Ochotniczej Straży Pożarnej w [...]grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 2) stwierdza, że bezczynność Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w [...]miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w [...]na rzecz skarżącego T. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Syg. akt VIII SA/Wa 838/23 Uzasadnienie W dniu 10 grudnia 2023 roku T.G. złożył wniosek do sądu o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi( DZ.U z 2023 roku, poz. 259 dalej jako p.p.s.a.) - prezesowi Ochotniczej Straży Pożarnej w W. z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, syg. akt VIII SAB/Wa 17/21 oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postepowania. W uzasadnieniu skargi podnosił, że wyrokiem z dnia 20 stycznia 2022 roku WSA w Warszawie, syg. akt VIII SAB/Wa 17/21 zobowiązał prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w W. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 6 sierpnia 2020 roku w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku. Pomimo dostarczenia tego wyroku w dniu 21 kwietnia 2022 roku Prezes OSP w W.do dnia wniesienia skargi nie wykonał go. W związku z tym, że skarżący nadal nie wykonuje wyroku i brak jest usprawiedliwienia dla niewypełniania przez organ nałożonego obowiązku zasadna jest skarga. Podnosił, że w przedmiotowej sprawie zapadły już dwa wyroki nakładające grzywnę za nieudostępnienie informacji publicznej – syg. VIII SA/Wa 650/22 i VIII SA/Wa 145/23. W odpowiedzi na skargę podmiot zobowiązany wskazywał, że wyrok Sądu z dnia 20 stycznia 2022 roku został wykonany poprzez poinformowanie skarżącego iż Zarząd Ochotniczej Straży Pożarnej w W. postanowił udostępnić żądane dokumenty. Ustalono datę udostępnienia na dzień 4 września 2023 roku w remizie OSP przy ul. K.. O tym fakcie został skarżący poinformowany. W wyznaczonym terminie skarżący się nie stawił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej art. 154 § 6 p.p.s.a. Wyjaśnić przy tym należy, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, co wprost wynika z treści powołanego przepisu. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że skarżący dopełnił tej czynności, kierując do organu pismo z dnia 14 maja 2022 r. oraz z 18 maja 2022 r. zawierające stosowne wezwanie (k.7 i k.8 akt sąd.). Tym samym należy przyjąć, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna. Przechodząc do meritum sprawy, należy podkreślić, że przepis art. 154 p.p.s.a. jest podstawą wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonał wyroku sądowego. Zasadniczą przesłanką do zastosowania tego przepisu i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ nie wykonał wyroku sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., termin do załatwienia sprawy przez organ administracji, określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd, liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Przepis ten ma również zastosowanie do skargi na bezczynność, ale w tym znaczeniu, że wyznaczony przez sąd termin do załatwienia sprawy liczy się od dnia zwrotu akt nadesłanych w związku ze skargą na bezczynność. Z art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności lub przewlekle prowadzić postępowanie po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Procesowa przesłanka wymierzenia grzywny organowi za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego może być spełniona, jeżeli skarżący wezwali właściwy organ po doręczeniu mu prawomocnego orzeczenia sądowego wraz z aktami sprawy. Dopiero bowiem od tej daty zaczyna biec termin do załatwienia sprawy przez organ – co odnosi się tak do terminu określonego w przepisach prawa (np. w art. 35 k.p.a.), jak i wyznaczonego przez sąd w trybie art. 286 § 2 p.p.s.a. (tak J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 2, Warszawa 2006, str. 333-334, teza 7). Podobny pogląd został wyrażony w wyroku NSA z dnia 26 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1529/07 (publ. LEX nr 453494). Należy też przypomnieć, że celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu, stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skarga jest środkiem ostatecznym służącym wymuszeniu na organie załatwienie sprawy – zatrzymania obstrukcji w postępowaniu. Zagwarantowanie go stronom postępowań administracyjnych, które pomimo uwzględnienia ich skarg na bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w dalszym ciągu nie uzyskują załatwienia ich spraw, uzasadnia to, że wyrok w zakresie zobowiązującym do załatwienia sprawy, pomimo swojej prawomocności, nie jest wykonany. Strona nie ma bowiem innych środków prawnych służących przymuszeniu biernego organu do załatwienia jej sprawy. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", SIP LEX oraz wyrok NSA z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, Lex nr 57180). Skuteczność skargi na niewykonanie wyroku zależy od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku, bez zbędnej zwłoki (terminowo) wykonał wskazania sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności, czyli treści rozstrzygnięcia (załatwienia) sprawy. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 17/21 1) zobowiązał Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w W. (w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej) do rozpoznania wniosku skarżącego z 6 sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku; 2) stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądził od Ochotniczej Straży Pożarnej w W. na rzecz skarżącego T. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi. Te natomiast wpłynęły do organu w dniu 21 kwietnia 2022 r. Od tej daty rozpoczął zatem swój bieg - wyznaczony wyrokiem – termin, w jakim wniosek skarżącego powinien być rozpatrzony. Termin ten upłynął więc w dniu 5 maja 2022 r. Już raz wyrokiem Sądu z dnia 24 listopada 2022 roku, syg. akt VIII SA/Wa 650/22 została nałożona na prezesa OSP w W. kara grzywny w wysokości 200 zł za niewykonanie wyroku z 20 stycznia 2022 syg. akt VIII SAB/Wa 17/21. Należy przypomnieć stanowisko Sądu w uzasadnieniu wyżej powołanego wyroku, który - odwołując się do ustawy o ochronie przeciwpożarowej - obecnie zob. art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych - Dz. U. poz. 2490) - stwierdził, że co do zasady koszty funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych pokrywane są ze środków publicznych, w tym środków samorządowych, jak również budżetu państwa. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości fakt, że Ochotnicza Straż Pożarna w (...) jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, którego koszty funkcjonowania pokrywane są ze środków publicznych. Natomiast w świetle art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. h ustawy z dnia 6 września 2001 roku O dostępie do informacji publicznej( DZ.U z 2022 roku, poz. 902 dalej jako u.d.i.p.), udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku publicznym, w tym o ciężarach publicznych. Nie ma więc żadnych wątpliwości, że informacja o dysponowaniu i obciążeniu majątku publicznego jest informacją publiczną. Tak więc informacje których żąda skarżący we wniosku, co do zasady są informacjami publicznymi, co przesądza treść wyroku WSA z dnia 20 stycznia 2022 roku, syg. akt VIII SAB/Wa 17/21 wraz z jego uzasadnieniem. W sprawach dotyczących dostępu do informacji publicznej bezczynność może mieć miejsce nie tylko wtedy, gdy podmiot zobowiązany nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, lecz również, gdy powstaje spór co do charakteru żądanej informacji w takim przypadku właściwym trybem dla zakwestionowania stanowiska podmiotu zobowiązanego jest skarga na jego bezczynność, przy rozpoznaniu której sąd administracyjny zobowiązany jest ocenić, czy podmiot taki prawidłowo uznał, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, czy też źle ocenił jej charakter, a przez to nie załatwił wniosku o udostępnienie informacji w sposób prawidłowy i tym samym pozostaje wobec niego bezczynny( por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 stycznia 2023 roku, II SAB/Lu 141/22). Kolejnym wyrokiem z dnia 29 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie VIII SA/Wa 145/23 nałożył na Prezesa OSP w W. grzywnę w kwocie 200 zł ponieważ uznał, że podjęcie uchwały o nieprzekazywaniu informacji publicznej nie stanowi wykonania wyroku z dnia 20 stycznia 2022 roku, VIII SAB/Wa 17/21. Zdaniem Sądu należy zgodzić się ze skarżącym, że kolejny raz nie doszło do wykonania wyżej powołanego wyroku w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 14 ust.1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba, że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia informacji nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonej we wniosku. Skarżący wnosił o przesłanie mu kopii żądanych dokumentów na wskazany we wniosku adres. Tak więc podmiot zobowiązany w sprawie Prezes OSP w W. nie może w świetle wyżej powołanego przepisu decydować w jakiej formule nastąpi udostępnienie żądanej informacji publicznej, tym bardziej, że nie wskazał, że technicznie niemożliwym jest wykonanie wniosku poprzez przesłanie kopii żądanych dokumentów na adres wskazany przez skarżącego. Należy zauważyć, iż podmiot zobowiązany mimo wcześniejszych wyroków nakładających grzywnę po raz kolejny nie wykonał wyroku, co stanowi przykład uporczywej niechęci do jego wykonania. Z tego względu Sąd podwyższył wymiar grzywny. Fakt, iż wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 6 sierpnia 2020 roku, mimo wyroku Sądu z dnia 20 stycznia 2022 roku, syg. akt VIII SAB/Wa 17/21 nie został wykonany stanowi, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W kolejnym punkcie stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa – art. 154 § 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., które obejmują uiszczony wpis sądowy.