VIII SA/Wa 844/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S.P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- S.P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Ministra Infrastruktury w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania. W uzasadnieniu wniosku podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie osiągającą żadnych dochodów. Jako jedyny majątek skarżący wymienił drewniany dom o powierzchni [...]m² oraz nieruchomość będącą przedmiotem wywłaszczenia i przedmiotem toczącego się postępowania. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nadesłał zaświadczenie o niekorzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej, zaświadczenie o posiadaniu zadłużenia w Banku Spółdzielczym w B. w kwocie [...] zł oraz wyciągi z rachunków bankowych, z których wynika, że na dzień [...] marca 2009r. posiadał dostępne środki finansowe w wysokości [...] zł. Jednocześnie skarżący oświadczył, że nie podjął przyznanego mu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość – [...] zł, bowiem nie zakończyła się jeszcze sprawa, w której kwestionuje on wysokość tego odszkodowania. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek S.P. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, i ustanowienie adwokata. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Decydujące znaczenie dla oceny wniosku skarżącego ma okoliczność, że posiada on środki zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości ponad [...] zł. Nie sposób zatem podzielić stanowiska zawartego w uzasadnieniu wniosku, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i bez środków do życia. Poza tym z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że w lutym 2009 r. skarżący otrzymał z tytułu dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę [...] zł. Również okoliczność, że skarżący posiada zadłużenie w banku świadczy jedynie o tym, że ma on zdolność kredytową, a więc że jest w stanie spłacać zaciągnięte zobowiązanie. Ponadto podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Dysponowanie przez skarżącego jakimikolwiek zasobami pieniężnymi wyklucza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy, która to instytucja przewidziana jest dla osób bez majątku lub jakiegokolwiek źródła dochodu bądź osiągających dochód niewielki pozwalający na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Po przeanalizowaniu zatem wniosku uznano, że skarżący posiada środki pozwalające na poniesienie kosztów sądowych i ustanowienie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.