VIII SA/Wa 844/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi STACJA AUTO [...]- spółka cywilna Z. W., A. W. i B. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...]w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącej STACJA AUTO [...]- spółka cywilna Z. W., A. W. i B. Ż. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1.1. Postanowieniem z [...] czerwca 2015 r., Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: "organ odwoławczy", "DIC", lub "Dyrektor IC") stwierdził niedopuszczalność odwołania [...] S. C. Z. W., A. W., B. Ż. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") z [...] marca 2015 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. (dalej: "Naczelnik UC" lub "organ I instancji") z [...] marca 2015 r. Przedmiotem decyzji było wymierzenie Spółce kary pieniężnej ([...]zł) za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Dyrektor IC wskazał przepisy art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: "Op") w związku z art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612; dalej: "ugh"). 1.2. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor IC wyjaśnił, że decyzja Naczelnika UC wymierzająca karę pieniężną została "skierowana" do Spółki i doręczona Spółce, która nie ma osobowości prawnej w świetle przepisów ugh, zamiast jej wspólnikom, którzy są przedsiębiorcami. Czyli w ocenie Dyrektora IC decyzja nie weszła do obrotu prawnego. Tym samym odwołanie od tej decyzji należało uznać za niedopuszczalne. Zasadność powyższego stanowiska wynika zdaniem Dyrektora IC z dokonanej wykładni przepisów art. 7 § 1, art. 133 § 2, art. 145, art. 212 i art. 228 Op, art. 71 § 1, art. 89 § 1 pkt 2 i art. 91 ugh oraz art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672) i art. 860 § 1 Kodeksu cywilnego. Pouczył przy tym skarżącą i Naczelnika UC, że sprawa wraca na etap przed wszczęciem postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. 2.1. Pismem z [...] sierpnia 2015 r. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora IC. Autor skargi, występując o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia "oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego", postawił zarzuty naruszenia przepisów: a) art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 Op poprzez błędne podjęcie rozstrzygnięcia w postaci postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, gdy postępowanie jest (z uwagi na nieskuteczność sankcjonowanego przez art. 89 ugh zakazu urządzania gier na automatach losowych poza kasynem gry) bezprzedmiotowe, co powinno skutkować obowiązkiem wydania przez Dyrektora IC rozstrzygnięcie kasatoryjnego i umarzającego postępowanie w sprawie nałożenia kary w całości, na zasadzie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Op; b) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh, przewidującego możliwość wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł, za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry poprzez jego zastosowanie wobec skarżącej w niniejszej sprawie, podczas gdy powołany przepis, wespół z zakazem z art. 14 ust. 1 ugh, stanowi "regulację techniczną" w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 ze zm.), a w konsekwencji, w braku notyfikacji projektu ugh Komisji Europejskiej, nie może być on stosowany, zaś postępowanie wobec skarżącej powinno zostać w tym stanie rzeczy umorzone; c) art. 2 ust. 6 i 7 ugh poprzez ich niezastosowanie w sprawie, pomimo, iż mocą tych przepisów nie każdy organ celny, lecz jedynie Minister Finansów, posiada wyłączną kompetencję do rozstrzygania decyzją administracyjną między innymi tego, czy dana gra jest grą na automacie w rozumieniu ugh. 2.2. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IC podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Zarzuty skargi uznał za chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zarzuty skarżącej w większości okazały się chybione. 3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "uppsa"). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 uppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2. Dyrektor IC stwierdził niedopuszczalność odwołania Spółki od decyzji Naczelnika UC z [...] marca 2015 r. wymierzającej Spółce karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, gdyż uznał, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego. Jej adresatem była bowiem Spółka, a nie jej wspólnicy, jako osoby, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Jako podstawę prawną postanowienia powołał przepisy art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 Op. 4. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 191 oraz art. 210 § 4 Op, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy błędnie przyjął bowiem, że decyzja Naczelnika UC nie weszła do obrotu prawnego jako wydana i doręczona Spółce zamiast jej wspólnikom. Bezsporne w sprawie jest, że organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia Spółce cywilnej kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry bez stosownego zezwolenia. Wydał następnie decyzję wymierzającą karę pieniężną Spółce cywilnej, którą uznał za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Spółka stała się zatem stroną postępowania w niniejszej sprawie, uprawnioną do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy bezpodstawnie wywodzi, że decyzja Naczelnika UC nie weszła do obrotu prawnego. Zdaniem Sądu, decyzja Naczelnika UC z [...] marca 2015 r. wymierzająca Spółce cywilnej karę pieniężną weszła do obrotu prawnego, a Spółka wniosła odwołanie od tej decyzji, która wciąż pozostaje w obrocie prawnym. Organ odwoławczy nie wykazał, że decyzja nie weszła do obrotu prawnego. Jeżeli w wyniku merytorycznego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy uważa, tak jak w niniejszej sprawie, że postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej powinno zostać wszczęte wobec wspólników spółki cywilnej, a nie wobec Spółki, to jego obowiązkiem jest wydanie decyzji, o której mowa w art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Op, czyli uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie wobec podmiotu, który nie jest osobą urządzającą gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 228 § 1 pkt 1 Op, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli bowiem nie występują inne przesłanki pozwalające na stwierdzenie niedopuszczalności odwołania od tych, które Dyrektor IC wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, to obowiązkiem Dyrektora IC będzie rozpatrzenie sprawy, z uwzględnieniem powyższych rozważań Sądu. Uchybienia procesowe Dyrektora IC związane z naruszeniem art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 191 i art. 210 § 4 Op, stanowią przesłankę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uppsa. 5. Zarzuty skargi Sąd uznał za zasadne w części dotyczącej naruszenia art. 228 § 1 pkt 1 Op, aczkolwiek zasadniczo z innych względów od tych, które wskazał autor skargi. Organ odwoławczy w niniejszej sprawie zasadnie uznał bowiem, że Spółka cywilna nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Postępowanie powinno zostać wszczęte wobec wspólników Spółki, którzy potencjalnie mogą zostać uznani za osoby urządzające gry na automatach poza kasynem gier bez stosownego zezwolenia. Za oczywiście chybione Sąd uznał zarzuty skargi, o których mowa w jej punkcie 2 i 3 (b i c), gdyż zarzuty te co do zasady podlegają rozpatrzeniu wyłącznie w postępowaniu merytorycznym, a nie formalnym, jakim jest wstępna kontrola dopuszczalności wniesionego środka zaskarżenia. Oczywiście chybiony z powyższych względów jest także wniosek skargi skierowany do Sądu, dotyczący uchylenia decyzji Naczelnika UC, gdyż w niniejszej sprawie nie został wyczerpany administracyjny tryb instancyjny. 6. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor IC obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania i przyjąć, że decyzja Naczelnika UC została wydana dla Spółki. Odwołanie zostało również złożone przez Spółkę. Obowiązkiem Dyrektora IC będzie zatem rozpatrzenie odwołania Spółki od decyzji Naczelnika UC wymierzające Spółce karę pieniężną, jeżeli nie występują inne przesłanki uzasadniające wydanie stosownego postanowienia na podstawie przepisów art. 228 Op. 7. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uppsa, Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł zaś na mocy przepisów art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 uppsa w związku z § 18 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), gdyż strona skarżąca reprezentowana była przed Sądem przez adwokata. Na łączną kwotę przysługujących do zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania Sąd zaliczył [...] zł tytułem wpisu stosunkowego od skargi oraz [...] zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (razem [...] zł, jak w punkcie drugim sentencji wyroku).