VIII SA/Wa 845/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania w przedmiocie środowiskowym uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dn. [...] września 2019r. znak [...] na podstawie którego, po rozpoznaniu zażalenia B. B. na postanowienia Wójta Gminy K. z dn. [...] czerwca 2019r. znak [...] w przedmiocie: 1) zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa fermy drobiu na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...] gm. K." dla inwestora B.. B. do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłej J. R. i zmarłym J. W.; 2) zobowiązania wnioskodawcy – B. B. do wskazania spadkobierców J. R. i J. W. w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym niniejsze postanowienie stanie się ostateczne celem umożliwienia wezwania ich do udziału w postępowaniu, orzekło o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu powyższego postanowienia SKO w R. wskazało, że Wójt Gminy K. ww. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa fermy drobiu na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...] gm. K.". W punkcie drugim sentencji zobowiązano wnioskodawcę do wskazania spadkobierców J. R. i J. W.. Organ I instancji za podstawę prawną wskazał art. 97par. 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu, powołując się na art. 1025 par. 1 kc stwierdzono, że organ nie jest uprawniony do zgłaszania wniosków do sądu o nabycie spadku, gdyż nie jest osobą, której praw postępowanie takie by dotyczyło. To inwestor jest zainteresowany wywołaniem skutków prawnych związanych z prawomocnym orzeczeniem o nabyciu spadku. Z tego względu należało na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 k.p.a. zawiesić postępowanie do czasu ustalenia następców prawnych osób uznanych za strony postępowania. Na powyższe postanowienie zażalenie w ustawowym terminie złożył B. B. działając przez pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania art. 7, 12, 28, 77, 97 par. 1 pkt 1 k.p.a. Zwrócono uwagę, że zmarłe przed wszczęciem postępowania osoby nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Co więcej organ nie wykazał jakoby osoby te były stronami toczącego się obecnie postępowania, czy rzeczywiście zmarły, jak również czy wymagane jest ustalenie następców prawnych po tych osobach. SKO w R., po rozpoznaniu powyższego zażalenia, ww. postanowieniem orzekło o uchyleniu w całości zaskarżonego postanowienia. W swoim stanowisku uzasadniającym rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł następującą argumentację: Wskazał, że organ pierwszej instancji jako podstawę zawieszenia postępowania wskazał w zaskarżonym postanowieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy zaznaczyć, iż wymieniony przepis nie uzasadnia zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, tj. w sprawie o ustalenie środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa fermy drobiu na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...] położonych w obrębie Z. - K. gm. K.". Organ odwoławczy zauważa, że zgodnie z obowiązującym obecnie art. 74 ust. 1 pkt 6 ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz, 2081 z późn. zm.), do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć m.in. wypis z rejestru gruntów lub inny dokument, w postaci papierowej lub elektronicznej, wydane przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, pozwalający na ustalenie stron postępowania (...). Stosownie natomiast do art. 74 ust. 3 c, w przypadku gdy w dniu wszczęcia postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dokument, o którym mowa powyżej, zawiera nieaktualne dane lub w przypadku gdy dane te stały się nieaktualne na skutek śmierci jednej ze stron tego postępowania, nie stosuje się art. 97 § 1 pkt 1 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. SKO w R. wskazuje, że z powyższych regulacji bezspornie wynika zatem, że w rozpoznawanej sprawie, w stanie faktycznym przedstawionym przez organ I instancji, obecnie brak jest podstaw do zawieszenia postępowania. Jednocześnie Kolegium wyjaśnia, że z zebranego materiału dokumentacyjnego pośrednio wynika, że J. R. zmarła w 1972 r. ale zgodnie z wypisem z rejestru gruntów jest wpisana jako współwłaściciel działki nr [...] w [...], natomiast J. W. zmarł w 1970 r. i zgodnie z wypisem z rejestru gruntów jest wpisany jako właściciel działki nr [...] w [...]. Działki te bezpośrednio graniczą zaś z terenem planowanej inwestycji. Niemniej jednak celem wyjaśnienia dodać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 74 ust. 3 f ustawy, nieuregulowany, lub nieujawniony stan prawny nieruchomości znajdujących się w obszarze na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Do zawiadomień o decyzjach i innych czynnościach organu osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości o nieuregulowanym lub nieujawnionym stanie prawnym, stosuje się przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tej sytuacji, wobec stwierdzenia konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia, SKO w R. orzekło jak w jego sentencji. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu zażaleniowym zgodnie z art. 144 k.p.a, dopuszczalne jest odpowiednie zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., wyrażające się w ograniczeniu rozstrzygnięcia organu II instancji do uchylenia postanowienia pierwszoinstancyjnego, bez uwzględnienia konsekwencji normatywnej w postaci jednoczesnego umorzenia postępowania administracyjnego. Jeżeli bowiem uchylone postanowienie organu I instancji ma charakter wyłącznie incydentalny, a taki charakter ma postanowienie o zawieszeniu postępowania, jego wadliwość nie wiąże się z bezprzedmiotowością całego postępowania administracyjnego. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 28 października 2019r. złożył S. S. oraz [...] mieszkańców miejscowości [...] gm. K. ( enumeratywnie wskazanych w treści dołączonego do skargi pełnomocnictwa), reprezentowanych przez pełnomocnika będącego radcą prawnym. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1/ art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z poźn. zm.), zwanej dalej "kpa", przez naruszenie zasady prowadzenia postępowania przez organ lI instancji (tj. SKO w R.) w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, przez de facto niczym nieuzasadnione, celowe przesuniecie w czasie przez organ II instancji momentu rozstrzygnięcia zażalenia na postanowienie w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zwanej dalej "dśu". Rozstrzygnięcie organu II instancji zapadło jeden dzień po wejściu w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1712), zwanej dalej ustawą z dnia 19 lipca 2019 r, która umożliwiła - w ramach "pakietu" ułatwień dla przedsiębiorców - prowadzenie postępowania o wydanie dśu (bez konieczności zawieszenia postępowania na podstawie przepisów art. 97 § 1 pkt 1 i 4 kpa), w sytuacji śmierci jednej ze stron postępowania, innej niż inwestor, lub wszczęcie postępowania przy braku ustalonego kręgu stron postępowania z uwagi na nieaktualność danych w dokumentach (ewidencji geodezyjnej) na podstawie których organ ustala strony postępowania, 2/ art. 12 kpa przez niepodjęcie przez organ II instancji szybkich działań, mających na celu rozstrzygniecie zażalenia na postanowienie Wójta gminy K. w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego (do czasu wskazania spadkobierców po zmarłych: J. R. i J. W.) przed [...] września 2019 r., tzn. przed wejściem w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r., mimo niewykazania przez organ II instancji skomplikowanego charakteru sprawy, uzasadniającego przedłużenie terminu do załatwienia sprawy, 3/ art. 6 i art. 35 § 3 w związku z art. 37 § 1 pkt 2 i art. 144 kpa przez: -/ niezałatwienie sprawy przez organ II instancji w terminie ustawowym (miesięcznym) i w konsekwencji wyznaczenie sobie przez ten organ (tj. SKO w R.) dodatkowego terminu na załatwienie sprawy, co nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa i tym samym narusza zasadę praworządności, -/ prowadzenie postępowania przez organ II instancji w terminie przedłużonym w związku ze skomplikowanym - w ocenie organu II instancji - charakterem sprawy, podczas gdy z akt postępowania nie wynikał na tyle skomplikowany jej charakter, który wymagałby okresu dłuższego niż miesiąc, na rozpatrzenie zażalenia na postanowienie Wójta gminy K. w sprawie zawieszenia postępowania, -/ nieterminowe wydanie rozstrzygnięcia w sprawie zażalenia na postanowienie o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie dśu, ponieważ zażalenie, zgodnie z zawiadomieniem organu II instancji o przedłużeniu terminu rozpatrzenia zażalenia, miało być rozpatrzone - jak sam sobie wyznaczył organ II instancji - do [...] września 2019 r., a zostało rozpatrzone [...] września 2019 r. (a więc z 5 -dniowym opóźnieniem) i doręczone stronie postępowania [...] września 2019 r, a w konsekwencji: 4/ naruszenie przepisów art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kpa przez uchylenie w całości postanowienia Wójta gminy K. Znak: [...] z [...] czerwca 2019 r. w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania dśu dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie fermy drobiu na działkach ewidencyjnych [...], [...], [...], położonych w obrębie [...]" gm. K. dla Inwestora do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłej J. R. i zmarłym J. W.; w rezultacie organ II instancji przyjął, że po wejściu w życie zmienionych przepisów, brak jest podstaw prawnych do zawieszenia postępowania. Jeśli organ li instancji wydałby rozstrzygnięcie przed wejściem w życie ww. ustawy z dnia 19 lipca 2019 r, zaskarżone postanowienie Wójta gminy K. nie zostałoby uchylone, a postępowanie o wydanie dśu mogłoby się toczyć dopiero po ustaleniu spadkobierców nieruchomości położonych w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o: - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ppsa o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia SKO w R. Znak: [...] z [...] września 2019 r. - zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, na podstawie art. 200 ppsa. W uzasadnieniu skargi zostały rozwinięte twierdzenia i argumentacja na poparcie zarzutów wskazanych w części sentencyjnej skargi. W odpowiedzi na skargę SKO w R. przedkładając akta sprawy wniosło o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymało argumentację zawartą w treści wydanego postanowienia. Jednocześnie SKO wskazało, że powodem przedłużenia terminu załatwienia sprawy była sytuacja losowa dotycząca członka Kolegium referenta sprawy. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, że załatwienie sprawy przed zmianą stanu prawnego nie skutkowałoby zawieszeniem postępowania ponieważ czynności podjęcia postępowania zostałyby wykonane przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie SKO w R. jest zgodne z prawem. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 17120, określanej w treści niniejszego uzasadnienia jako "ustawa środowiskowa". Przepis art. 74 ww. ustawy reguluje kwestię wymogów formalnoprawnych odnoszących się do złożenia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, określa strony tego postępowania, reguluje także zagadnienia dotyczące zbycia nieruchomości oraz obowiązki nabywcy i zbywcy nieruchomości. Nowelizacja przepisów ustawy środowiskowej dokonana ustawą z dn. 19.07.2019r. ( Dz U 2019 poz. 1712) wprowadziła z dn. 24.09.2019r. przepis art. 77 ust. 3f, stosownie do którego " nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny nieruchomości znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Do zawiadomień o decyzjach i innych czynnościach organu osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości o nieuregulowanym lub nieujawnionym stanie prawnym, stosuje się przepis art. 49 kpa". Ustawodawca w cyt. przepisie wprowadził w odniesieniu do prowadzenia postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zasady mające na celu usprawnienie oraz złagodzenie rygorów formalnych w odniesieniu do postępowań środowiskowych. M.in. stan prawny nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością inwestora, nie stanowi przeszkody do kontynuowania postępowania. Kontrolowane postanowienie SKO w R. prawidłowo zastosowało powyższą regulacje do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie. Nieuregulowany, bądź nie zaktualizowany stan prawny nieruchomości, których współwłaścicielami były wykazane osoby z ewidencji, co do których ustalono, że zmarły jeszcze przed wszczęciem postępowania, aktualnie w dacie rozstrzygania przez SKO w R. nie stanowi przeszkody do kontynuowania postępowania. W tym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy zgodnie z prawem orzekł o uchyleniu postanowienia Wójta Gminy K., bowiem w stanie prawnym w dacie orzekania przez organ odwoławczy brak było podstaw prawnych do jego utrzymania w mocy. W kontekście wskazanych przepisów nowelizujących postępowania w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, stan prawny nieruchomości sąsiednich na które może oddziaływać planowane przedsięwzięcie, przestał być zagadnieniem mającym wpływ na tok prowadzonego postępowania w rozumieniu przepisów art. 97 kpa. W tym stanie rzeczy podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 8 kpa ( zasady zaufania), art. 12 kpa ( zasady szybkości postępowania), art. 6 w zw. z art. 35&3 i art. 37 kpa w sposób określony w skardze, są całkowicie niezasadne. Właśnie kierując się zasadą legalizmu, organ odwoławczy zastosował przepisy obowiązujące w dacie podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie. Słusznie także zasygnalizował organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że nawet w przypadku wcześniejszego rozpoznania sprawy przez SKO w R., to w związku z nowym stanem prawnym Wójt Gminy K. zobowiązany były do podjęcia zawieszonego postępowania. Ponadto w ocenie Sądu SKO w R. wskazało na powody przedłużenia postępowania odwoławczego, które wydają się akceptowalne w kontekście przedstawionej sytuacji losowej referenta sprawy. Niezależnie od powyższego, jeżeli skarżący byli niezadowoleni z przebiegu postępowania odwoławczego, mogli poszukiwać ochrony prawnej w przepisach regulujących dyscyplinowanie organu administracji w postępowaniu administracyjnym ( art. 35 – 37 kpa), a następnie w przypadku bezskuteczności, czy też niezadowalających efektów składanych wniosków, złożyć skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania w trybie art. 149 p.p.s.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).