VIII SA/Wa 849/13
WyrokWSA w Warszawie2014-02-05
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Artur Kot, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i odmówił przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich, mimo że sąd w poprzednim wyroku nakazał ponowne wyjaśnienie kwestii posiadania spornych działek?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 PPSA i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ organy nie wykonały jednoznacznych zaleceń sądu z poprzedniego wyroku. Nie wyjaśniono należycie, czy wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania, w szczególności nie ustalono, kto był faktycznym posiadaczem spornych działek i kiedy do akt sprawy dołączono umowę darowizny. Ponadto, organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a.), uzasadniając decyzję w sposób niejasny i nieodnoszący się do oceny dowodów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania K. S. płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich na rok 2008. Po wznowieniu postępowania, organy administracji utrzymały w mocy decyzję o odmowie, uznając, że skarżący nie był faktycznym użytkownikiem części zadeklarowanych działek rolnych, co stanowiło podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, kwestionując zasadność wznowienia postępowania oraz odmowy przyznania płatności. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nie wykonały zaleceń sądu z poprzedniego wyroku i naruszyły zasady postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia[...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008, po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
1.1. Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] sierpnia 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania K. S. (dalej: "skarżący"), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji") z [...] lipca 2013 r. Przedmiotem tych decyzji była odmowa przyznania skarżącemu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich
i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008, po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") i uchyleniu pozytywnej dla skarżącego ostatecznej decyzji organu I instancji z [...] lutego 2009 r.
Jako podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania płatności (ONW) Dyrektor ARiMR wskazał między innymi § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448, dalej: "rozporządzenie MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r.") w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) oraz art. 16 ust. 2 akapit drugi, art. 24 rozporządzenia Komisji (WE)
Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r, ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23 grudnia 2006 r., str. 74 ze zm.; dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006"). Powołał się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 sierpnia 2012 r. (VIII SA/Wa 88/12) wydany w niniejszej sprawie, uchylający decyzje organów obydwu instancji, a także art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.").
1.2. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji
w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania. Wynika z tych ustaleń,
że postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją organu I instancji
z [...] lutego 2009 r. przyznającą skarżącemu pomoc zostało wznowione postanowieniem z [...] marca 2011 r. przez Kierownika ARiMR na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem tego organu, skarżący sfałszował swój wniosek o płatność dla gruntów rolnych o powierzchni [...] ha podając dane niezgodne z rzeczywistością. Wykonując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "Sąd"), organ I instancji ostatecznie uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki
do wznowienia postępowania administracyjnego, ale przewidziane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jako nowe okoliczności faktyczne, które nie były znane organowi I instancji
w dniu wydawania ostatecznej decyzji przyznającej skarżącemu płatności na 2008 r., Kierownik ARiMR powołał fakt, że skarżący nie był faktycznym użytkownikiem 3 działek ewidencyjnych (nr [...], [...] i [...]), o których mowa w jego wniosku. Okoliczność ta wynika z zeznań złożonych przez skarżącego i jego synów ([...] listopada 2010 r., [...] stycznia 2013 r. i [...] marca 2013 r.), a także z treści umowy darowizny (przekazania gospodarstwa rolnego) sporządzonej [...] lutego 2005 r. w formie aktu notarialnego. Faktycznymi użytkownikami spornych działek byli synowie skarżącego (A. i M. S.). Czyli złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie pomocy finansowej do zadeklarowanych gruntów nie odpowiadał stanowi faktycznemu (okoliczność bezsporna). Skoro skarżący bezpodstawnie zadeklarował przedmiotowe działki, to należało wydać decyzję odmawiającą przyznania płatności. Różnica procentowa między powierzchnią działek zgłoszonych, a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli administracyjnej, wynosiła bowiem [...]%. Z tej przyczyny należało odmówić skarżącemu wnioskowanej pomocy finansowej w całości.
1.3. W odwołaniu skarżący postawił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazując na wady uzasadnienia decyzji organu I instancji. Zdaniem autora odwołania, brak było podstaw do wznowienia postępowania, gdyż okoliczności dotyczące przekazania przedmiotowych działek gruntu synom skarżącego były znane organowi. Okoliczności te wynikały także z ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji, organ bezpodstawnie odmówił skarżącemu przyznania płatności.
1.4. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z [...] lipca 2013 r., powołał się na prawomocny wyrok Sądu z 29 sierpnia 2012 r. (VIII SA/Wa 88/12), uchylający wcześniejsze decyzje organów obydwu instancji wydane w niniejszej sprawie. Podzielił argumentację organu I instancji odnośnie przyczyn wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a także powodów leżących u podstaw odmowy przyznania płatności. Skarżący w dniu złożenia wniosku o płatność na 2008 r. nie był bowiem faktycznym użytkownikiem (posiadaczem) 3 działek rolnych (nr [...],[...] i [...]). We wniosku podał zatem dane niezgodne ze stanem faktycznym. Dyrektor ARiMR przedstawił przy tym w ramach wykładni systemowej zewnętrznej rozważania na tle pojęcia "posiadanie". Powołał się na art. 16 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006. Dodał, że skarżący nie wykazał, iż wyżej wskazane nieprawidłowości powstały bez jego winy. Czyli nie znajduje w sprawie zastosowania art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, przewidujący możliwość odstąpienia od wyciągania negatywnych dla rolnika (skarżącego) konsekwencji podania we wniosku o przyznanie płatności danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Zarzuty odwołania Dyrektor ARiMR uznał zasadniczo za chybione (zob. s. 14 – 20 zaskarżonej decyzji). Stwierdził, że dla organu nie mają znaczenia dane z ewidencji gruntów. Istotne są dane podane przez rolnika we wniosku o przyznania płatności. Za nieistotny uznał błąd organu I instancji, który w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał nieprawidłową datę powzięcia informacji o nieprawidłowościach wniosku skarżącego (zob. s. 18 zaskarżonej decyzji).
2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] października 2013 r. wniósł zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Występując o uchylenie decyzji organów obydwu instancji postawił zarzuty naruszenia przepisów:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przez ten organ zasady prawdy obiektywnej, pomimo wadliwości decyzji tego organu, w tym braku zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sytuacji, gdy skarżący spełnia przesłanki do przyznania dopłat;
- art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie
w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy nie zachodziła przesłanka wznowienia postępowania w postaci "fałszywych" dowodów wskazanych w sentencji decyzji organu I instancji;
- art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez utrzymanie
w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy nie zachodziła przesłanka wznowienia postępowania w postaci nowych okoliczności faktycznych, czy nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi;
- art. 7 – 9 k.p.a. poprzez zaniechanie stosowania podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zaniechanie załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, naruszenie zasady prawdy obiektywnej,
a także poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy skarżący nie został pouczony przy pierwszym przesłuchaniu kto jest właścicielem, a kto użytkownikiem gruntu, co miało decydujące znaczenie dla ustalenia, czy może być beneficjentem pomocy na sporne działki;
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, przejawiające się w uznaniu, że skarżący nie był użytkownikiem działek nr [...], [...] i [...] w sytuacji, gdy w trakcie przesłuchania skarżący nie został pouczony jak należy rozumieć pojęcia "właściciel" i "użytkownik";
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji
w sytuacji, gdy sentencja decyzji oraz jej uzasadnienie nie spełniają wymogów ustawowych, a także w sytuacji sporządzenia obszernego uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób, który powoduje, że jest ona nieczytelna;
- § 2 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r. poprzez przyjęcie,
że skarżący nie spełniał przesłanek do przyznania wnioskowanej pomocy;
- naruszenie art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004
poprzez zaniechanie ustalenia, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od obniżek płatności lub sankcji, w sytuacji, gdy organ I instancji nie przeprowadził kontroli wniosku skarżącego o przyznanie dopłat, co przesądza o winie organu i jest przesłanką
do odstąpienia od sankcji;
- art. 16 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 poprzez uznanie, że skarżącemu nie powinna być przyznania pomoc finansowa, gdy przedmiotowe działki były w posiadaniu rolnika.
2.2. Uzasadniając zarzuty skargi jej autor w pierwszej kolejności zakwestionował podstawy wznowienia postępowania uznając, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki,
o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W dniu wydawania decyzji organ posiadał bowiem wiedzę o okolicznościach zmiany właściciela poszczególnych działek, która nadto została ujawniona w ewidencji gruntów i budynków. Otrzymanie przez organ umowy darowizny przedmiotowych działek nie może być zatem traktowane jako wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Odstąpienie od kontroli wniosku złożonego przez skarżącego oznacza zaś, że organ ponosi winę za obecną sytuację skarżącego i powinien odstąpić od zastosowania sankcji, zgodnie z art. 68
ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 796/2004. W dalszej kolejności autor skargi rozwinął zarzuty dotyczące naruszenia "podstawowych zasad postępowania administracyjnego". Podniósł, że organ odstąpił od pouczenia skarżącego o znaczeniu pojęć "właściciel"
i "użytkownik". Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zaś niezrozumiałe, gdyż zawiera opis przebiegu postępowania, a nie zawiera wniosków związanych z oceną dowodów. Następnie autor skargi opisał czynności wykonywane na gruncie i motywy, którymi kierował się skarżący oraz jego synowie. Zauważył, że pojęcie "posiadanie" powinno być interpretowane z zastosowaniem wykładni celowościowej. Zdaniem autora skargi, skarżący był posiadaczem działek, gdyż miał bezpośredni wpływ na ich użytkowanie.
2.3. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wystąpił o jej oddalenie. Dodał, że zarzuty skargi stanowią co do zasady powtórzenie zarzutów podniesionych uprzednio w odwołaniu. Dyrektor ARiMR uznał
je za chybione, powołując się przy tym na uzasadnienie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie.
3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r.
Nr 270; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
3.2. Kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] lutego 2009 r. i po wydaniu prawomocnego wyroku Sądu z wyroku z 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 88/12. W wyroku tym Sąd, uchylając decyzje organów obydwu instancji, nakazał przeprowadzić ponownie postępowanie w zakresie przyczyn wznowienia (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), z uwzględnieniem treści art. 146 § 1 powołanej ustawy (upływ czasu). W szczególności nakazał wyjaśnić, kto w dniu wydawania decyzji ostatecznej organu I instancji był posiadaczem (producentem rolnym) 3 spornych działek rolnych (nr [...], [...] oraz [...]) zadeklarowanych
przez skarżącego we wniosku, a także ustalić, czy synowie skarżącego (faktyczni użytkownicy działek) ubiegali się o płatności na 2008 r. związane z ich użytkowaniem, oraz czy płatności te otrzymali. Sąd zwrócił nadto uwagę, że w świetle obowiązującego stanu prawnego nie można wykluczyć automatycznie sytuacji, w której posiadaczowi (właścicielowi) działek rolnych przysługuje płatność jako producentowi rolnemu prowadzącemu działalność zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej, także wówczas, gdy faktycznymi użytkownikami poszczególnych działek rolnych są inne osoby (przykładowo członkowie najbliższej rodziny), pomagające w ten sposób rolnikowi. Organy winny również uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym
przez Sąd zakresie, w szczególności wyjaśnić należycie w jakich okolicznościach
i kiedy została dołączona do akt sprawy kopia umowy darowizny z [...] lutego 2005 r. sporządzona w formie aktu notarialnego.
3.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy w pierwszej kolejności wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania, przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zdaniem organów, skarżący nie był faktycznym użytkownikiem (posiadaczem) spornych działek w dniu składania wniosku o przyznanie płatności. Okoliczność ta nie była znana organowi, który [...] lutego 2009 r. wydał korzystną dla skarżącego decyzję. Jest to przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Autor skargi wywodzi natomiast, że organ nie wykazał, że o powołanych wyżej okolicznościach nie miał wiedzy na etapie wstępnej kontroli wniosku skarżącego, tj. przed wydaniem decyzji ostatecznej, a które to okoliczności były ujawnione w ewidencji gruntów i budynków. Spór prowadzony jest także na tle zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a także obowiązków organu (kontrolnych i informacyjnych). Dotyczy także wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego dotyczących przyznawania płatności i stosowania sankcji za wady wniosku. Skarżący uważa, że bezpodstawnie odmówiono mu wnioskowanych płatności w sytuacji, gdy spełniał on warunki do jej przyznania. Nie wystąpiły zatem przesłanki do zastosowania sankcji.
3.3. Ramy prawne niniejszej sprawy.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Z art. 146 § 1 k.p.a. wynika zaś, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3 - 8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
W świetle art. 153 u.p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
4.1. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 u.p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a także z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy nie wykonały bowiem jednoznacznych zaleceń Sądu wyrażonych w uzasadnieniu wyroku z 29 sierpnia 2012 r. (VIII SA/Wa 88/12) uchylającego poprzednie decyzje organów obydwu instancji wydane w niniejszej sprawie. Nie ustaliły w sposób należyty, czy wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie wyjaśniły, czy sporna kwestia posiadania działek przez skarżącego lub (i) jego synów stanowi nową okoliczność faktyczną, która nie była znana organowi w dniu wydania decyzji. Nie ustaliły
w szczególności, kiedy i w jakich okolicznościach została dołączona do akt sprawy kopia umowy darowizny z [...] lutego 2005 r. sporządzona w formie aktu notarialnego. Nie ustaliły także, kto był faktycznym posiadaczem spornych działek i kto ubiegał się
o płatności związane z ich użytkowaniem i z jakim skutkiem. Ocena argumentacji faktycznej i prawnej zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy w sposób prosty zastąpił uprzednio wskazywaną, oczywiście wadliwą podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), podstawą prawną wskazaną przez Sąd w wyroku kasacyjnym (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), która wymagała dokonania stosownych ustaleń faktycznych i przedstawienia wniosków na tle ich oceny. Dodać należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż Dyrektor ARiMR w sposób nieuprawniony podejmuje próbę polemiki z oceną prawną wyrażoną przez Sąd w prawomocnym wyroku z 29 sierpnia 2012 r. (VIII SA/Wa 88/12). Organ nie wskazał przy tym okoliczności wyłączających obowiązek wynikający z art. 153 u.p.p.s.a. Wystąpiła zatem konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
4.2. Organy naruszyły także art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Dokonując oceny zeznań skarżącego i jego synów nie wyjaśniły okoliczności i celu towarzyszących dokonaniu darowizny działek przez skarżącego jego synom, bezkrytycznie przyjmując ich pierwotne wyjaśnienia, istotnie modyfikowane w terminie późniejszym w ramach wyjaśnień dotyczących niniejszej sprawy. Zaskarżona decyzja została zdaniem Sądu uzasadniona w sposób naruszający art. 107 § 3 k.p.a. także z tej przyczyny, że jej istotą jest opisanie przebiegu postępowania i cytowanie przepisów, a nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn,
z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji ogranicza się do cytowania przepisów. Nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, które znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie. Zarówno co do zasadności wznowienia postępowania bez naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., jak i co do zasadności zastosowania oraz odstąpienia od zastosowania sankcji, na podstawie art. 16 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 i art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Powyższe uchybienia stanowią w drugiej kolejności podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
4.3. Sąd postanowił uchylić tylko zaskarżoną decyzję, gdyż dokonana ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia wniosek, że istnieją podstawy faktyczne do kontynuowania postępowania, a wskazane wyżej uchybienia, których skala spowodowała konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, mogą zostać konwalidowane przez organ odwoławczy na potrzeby prawidłowego zastosowania przepisów art. 138 k.p.a. Dodać warto, że Dyrektor ARiMR wskazując na wadliwość decyzji organu I instancji w zakresie daty powzięcia informacji o nieprawidłowości wniosku o przyznanie płatności (zob. s. 18 zaskarżonej decyzji), nie konwalidował tego uchybienia działając reformatoryjnie. Pominął zatem istotną okoliczność dotyczącą prawidłowego zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a także następnych przepisów regulujących sposób działania organów w toku wznowionego postępowania administracyjnego.
5. Zarzuty skargi Sąd uznał za częściowo zasadne, o czym mowa wyżej. Skoro organy nie wyjaśniły w sposób należyty, czy wystąpiły przesłanki do zastosowania przepisów art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., to za przedwczesne, a przez to zbędne, należy uznać odnoszenie się w sposób wiążący do pozostałych zarzutów skargi. Zauważyć jednak należy, że bezsporne jest, iż skarżący oraz jego synowie zeznawali, iż faktycznymi użytkownikami działek byli synowie skarżącego. Czyli organy miały prawo do zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jeżeli zeznania te odpowiadają rzeczywistości. Organy nie oceniły jednak wiarygodności zeznań skarżącego i jego synów. Nie sposób zaś wykluczyć, że faktycznym użytkownikiem działek jest skarżący, pomimo formalnej darowizny działek na rzecz synów, którzy uzyskali inną pomoc finansową. Organy nie oceniły jednak w sposób logiczny i spójny (należyty) materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Nie przedstawiły zatem stosownych wniosków płynących z oceny tego materiału. Dlatego za zasadne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Autor skargi nie wskazał przepisów, z których wynika obowiązek informowania wnioskodawcy o znaczeniu wszystkich pojęć związanych bezpośrednio z jego wnioskiem. Nie wskazał także podstawy prawnej obligującej organy do badania, czy wszystkie oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie pomocy finansowej odpowiadają prawdzie. Istnienia takich inkwizycyjnych podstaw prawnych nie dostrzega także Sąd. Dlatego zarzuty skargi w tym zakresie należało uznać za chybione. Szczególnie w kontekście dokonania przez skarżącego darowizny spornych działek na rzecz synów, która to okoliczność świadczy o wiedzy skarżącego o podstawowych zasadach związanych z prawem własności spornych gruntów.
6. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania i wykonać zalecenia Sądu wskazane w wyroku z 29 sierpnia 2012 r. (VIII SA/Wa 88/12), stosując się do zasady wyrażonej w art. 153 u.p.p.s.a., która stanowi istotny element sprawowania sądowej kontroli działalności organów administracji publicznej. Obowiązany będzie także usunąć uchybienia procesowe, w tym uzasadnić swoją decyzję w sposób spójny, logiczny i zrozumiały, czyli odpowiadający wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Zakres,
w jakim uchylony akt nie może być wykonany, Sąd określił zgodnie z art. 152 u.p.p.s.a. (pkt 2). O zwrocie kosztów postępowania Sąd nie orzekał, gdyż stronie skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło