VIII SA/Wa 85/15
WyrokWSA w Warszawie2015-08-19
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Leszek Kobylski, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, wydana na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, może zostać utrzymana w mocy, jeśli organy administracji nie wykazały w sposób należyty, że nieruchomość była faktycznie zajęta pod drogę publiczną i znajdowała się we władaniu jednostki samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r.?Ratio decidendi
Decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie może zostać utrzymana w mocy, jeśli organy administracji nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego, które jednoznacznie wykazałoby, że nieruchomość była faktycznie zajęta pod drogę publiczną i znajdowała się we władaniu jednostki samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r. Oparcie się wyłącznie na oświadczeniach lub mapach, które nie odzwierciedlają stanu faktycznego na tę datę, stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący J. i S. P. wnieśli skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju utrzymującą w mocy decyzję Wojewody M. stwierdzającą nabycie przez Powiat R. z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów KPA poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, brak wskazania przyczyn odmowy wiarygodności ich twierdzeniom oraz naruszenie art. 73 ustawy wprowadzającej ustawy reformujące administrację publiczną, twierdząc, że nie zostały spełnione przesłanki do nabycia własności przez powiat. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody M. i zasądził od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J. P. i S. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...]grudnia 2014 r. nr[...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...]z dnia [...]lipca 2014 r. nr [...]; 2) zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących J.P. i S. P. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju (dalej także jako: "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania J. i S. małż. P. od decyzji Wojewody M. Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. stwierdzającej nabycie przez Powiat R. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną powiatową nr [...] (obecnie [...]) relacji [...] położonej w gminie W. obręb [...] W. oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, że pismem z dnia [...] marca 2014 r. Zarząd Powiatu w R. wystąpił do Wojewody M. o wydanie
w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DZ U Nr 133, poz.872 z późn. zm.) decyzji stwierdzającej nabycie przez Powiat R. z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną – powiatową obecnie nr [...] relacji [...], położonej w gminie W., obręb [...] W., oznaczonej jako działka nr [...].
Wojewoda M., po rozpatrzeniu ww. wnioski i przeprowadzeniu stosownego postępowania, wspomnianą decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. orzekł
w przedmiocie stwierdzenia nabycia ww. nieruchomości przez Powiat R. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem J. i S. małż. P., jako aktualni właściciele działki nr [...], wnieśli od niego odwołanie.
Po rozpatrzeniu odwołania Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość spełnia wymogi przewidziane
w art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, tj. w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego oraz była zajęta pod drogę publiczną, zatem możliwe było wydanie decyzji o stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości przez Powiat R. z dniem 1 stycznia 1999 r. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez odwołujących się organ II instancji stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się mapa do celów prawnych nieruchomości zgodnie z załączonym wykazem zmian gruntowych zajętych pod drogę powiatową nr [...] według stanu na dzień 10 września 2013 r. przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 4 października 2013 r., z której wynika iż działka nr [...] (wydzielona z działki
nr [...]) wchodzi w skład drogi publicznej.
Jednocześnie z opinii uprawnionego geodety z dnia [...] października 2013 r. dotyczącej nieruchomości stanowiącej drogę powiatową nr [...] wynika, że działka nr [...] wchodzi w skład tej drogi, zaś granice użytkowania drogi są określone przez linie upraw rolnych i przez rowy odwadniające wzdłuż granicy działka nr [...] z działkami [...] i [...] ( brak trwałych ogrodzeń wzdłuż drogi) i są one zgodne ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r.
Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę ww. dokumenty, przyjąć należy że
w sposób należyty ustalono stan zajętości nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r.
Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że organ wojewódzki w sposób należyty wyjaśnił kwestię władania publicznego przedmiotową nieruchomością. Powołał w tym zakresie oświadczenie Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R.
z którego wynika, że przed 31 grudnia 1998 r., jak i w tym dniu Zarząd Dróg w R. podejmował działania zmierzające do utrzymania w należytym stanie drogi nr [...] relacji [...] i nieruchomości pod nią zajętych), poprzez dokonywanie czynności faktycznych polegających m.in. na należytym utrzymaniu nawierzchni drogi, poboczy, rowów odwadniających, przepustów, a w okresie zimy na zimowym utrzymaniu drogi.
Nawiązując do orzecznictwa sądowego, stwierdził że tego rodzaju zachowania dokumentują publiczne władanie nieruchomością dla celów drogi publicznej.
Na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju, pismem z dnia
[...] stycznia 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. i S. małż. P. (dalej także jako: "skarżący").
W odniesieniu do zaskarżonej decyzji podnieśli następujące zarzuty:
1/ naruszenie przepisów postępowania których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.7 w zw. z art.77kpa, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy z uwagi na oparcie rozstrzygnięcia jedynie na oświadczeniu Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R. z dn.[...] marca 2014 r.,
z pominięciem wyjaśnień i dowodów zawnioskowanych przez skarżących;
2/ naruszenie przepisów postępowania których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.107 § 3 kpa poprzez nie wskazanie przyczyn dla których odmówiono im wiarygodności;
3/ naruszenie przepisu art.73 ust.1 ustawy z dn.13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną polegające na stwierdzeniu nabycia przez Powiat R. z mocy prawa z dn. 1 stycznia 1999 r. prawa własności ww. nieruchomości, w sytuacji gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. nie zostały spełnione łącznie przesłanki enumeratywnie wyliczone w cyt. przepisie, a mianowicie przedmiotowa nieruchomość nie była zajęta pod drogę publiczną, ani nie pozostawała we władaniu Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego.
W związku z ww. zarzutami skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji
i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący, rozwinęli argumentację, podkreślając,
że postępowanie zostało przeprowadzone jednostronnie, bez uwzględnienia ich twierdzeń i wniosków dowodowych (m.in. przesłuchania ich w charakterze strony oraz przesłuchania poprzedniego właściciela nieruchomości). W szczególności wskazali, że organy nie ustaliły kiedy z działki [...] wydzielona została działka [...] oraz jaka faktycznie powierzchnia nieruchomości została zajęta pod drogę publiczną.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej argumenty są zasadne.
Materialnoprawną podstawę do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.). Zgodnie z tą regulacją prawną nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że określone w nim grunty stały się z mocy prawa z dniem
1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Przesłanki te to władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego gruntami zajętymi pod drogi publiczne, niestanowiącymi ich własności. Powołany art. 73 nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie posiłkować się ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.) i w jej przepisach szukać wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej. W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa warunki. Po pierwsze musi to być droga zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych. Po drugie z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Nie każda zatem droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznana za drogę publiczną.
By zyskała taki status, musi zostać zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy
i jednocześnie spełniać warunek możliwości powszechnego korzystania z niej. Zatem zawarte w art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. (zob. także wyrok NSA z dnia 30 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 513/00).
Przypomnieć należy, że w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie, stosownie do art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji. Z akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonych decyzji było przeprowadzone wadliwie. Zgodnie
z treścią przywołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności
i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest także obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja, zostało przeprowadzone z naruszeniem przywołanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie niesporny jest fakt, że przedmiotowa droga została zaliczona do kategorii dróg publicznych, a w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość była własnością osób fizycznych (poprzedników prawnych skarżących). W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego uzasadnione wątpliwości budzi natomiast fakt zajęcia pod drogę przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz przede wszystkim fakt władania nią w podanej dacie przez jednostkę samorządu terytorialnego. Ze znajdujących się bowiem w aktach sprawy dokumentów nie wynika, jaki na dzień 31 grudnia 1998 r. był stan zajętości nieruchomości pod drogę publiczną oraz nie zostało należycie udokumentowane władanie w tej dacie przez jednostkę samorządu terytorialnego przedmiotową działką. Oznacza to, że okoliczność tę (co do istnienia na przedmiotowej działce pasa drogowego i zakresu władania jednostki samorządu terytorialnego tą nieruchomością) należy uznać za niedostatecznie wyjaśnioną przez organy orzekające przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie.
W ocenie Sądu ani organ I instancji, ani organ II instancji ponownie rozpatrujący niniejszą sprawę prowadząc postępowanie wyjaśniające te kwestie nie mogły poprzestać w ich ustaleniu jedynie na znajdujących się w aktach sprawy: mapie do celów prawnych regulacja stanu prawnego drogi powiatowej- dz. [...] sporządzonej
w dniu [...] września 2013 r. oraz oświadczeniu Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R. z dnia [...] marca 2014 r. Ww. mapa jak to wynika z jej opisu, dotyczy regulacji stanu prawnego działki Nr [...], a ponadto są w niej naniesione wykazy zmian gruntowych. Z dokumentu tego nie można w żaden sposób ustalić, czy przebieg drogi wrysowany w granice spornej nieruchomości odzwierciedla jej stan faktyczny na dzień 31 grudnia 1998 r., czy też stan obecny. Na podstawie tego dokumentu nie sposób zatem ustalić granic pasa drogowego, które potwierdzałyby stan zajętości przedmiotowej działki istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r. W tej sytuacji organy winny były w przypadku istnienia takich wątpliwości wystąpić o wyjaśnienie treści sporządzonej pracy geodezyjnej jej autora, czyli uprawnionego geodety. Tylko bowiem uprawniony geodeta- twórca tego dokumentu może się ostatecznie wypowiedzieć na temat zakresu zleconej mu i wykonanej przez niego pracy geodezyjnej, wyjaśnić jej treść i wziąć za te wyjaśnienia odpowiedzialność prawną.
W szczególności w aktach sprawy brak jest np. tzw. metryki drogi publicznej obrazującej m.in. jej szkic wraz z opisem technicznym, stosownymi planami, z których wynikałby przebieg linii rozgraniczających drogę, rejestru robót budowlano-remontowych, faktur, protokołów odbioru oznakowania jezdni i remontów cząstkowych nawierzchni. Oznacza to, że żaden ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów na które powołują się organy orzekające, nie zawiera określenia ani granic pasa drogowego, ani władztwa jednostki samorządu terytorialnego w stosunku do przedmiotowej działki Nr [...] na dzień 31 grudnia 1998 r.
Również oświadczenie Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych
w R. nie zawiera tego rodzaju treści, nie zawierają jej też kserokopie umów dotyczących zimowego utrzymania drogi wojewódzkiej nr [...] (poprzedniczki aktualnej drogi powiatowej nr [...]).
Obowiązek zachowania szczególnej staranności i wnikliwości w kwestii ustalenia rzeczywistego przebiegu ww. drogi publicznej wynika z faktu, że działka nr [...], która ma być zajęta i miała być zajęta na dzień 31 grudnia 1998r. na potrzeby ww. drogi, powstała dopiero w dniu [...] września 2011 r. (co wynika z odpisu KW K. 25-27 akt administracyjnych sprawy).
Co prawda przepisy ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz ustawy o drogach publicznych nie zawierają żadnych ograniczeń dowodowych w tym względzie a zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jednak zdaniem Sądu, w sytuacji sporu, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, kiedy strona postępowania twierdzi, że przedmiotowa działka nie była we władaniu jednostki samorządu terytorialnego,
a złożone (omówione wyżej) oświadczenia nie zostały potwierdzone przez żadne inne dowody zebrane w sprawie, organ winien bardzo starannie wyjaśnić, dlaczego nie dał wiary twierdzeniom strony, a dał wiarę oświadczeniom. Staranność taka jest szczególnie uzasadniona w sytuacji, w której na mocy art. 73 ust. 4 powołanej ustawy uprawnienie do uzyskania odszkodowania należnego za odjęcie prawa własności nieruchomości, o którym mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu, wygasło z dniem 31 grudnia 2005 r.
Do środków dowodowych stanowiących podstawę do wykazania spełnienia bądź nie przesłanki władztwa publicznego, zaliczyć zatem można:
- umowy obejmujące okres 31 grudnia 1998 r., dotyczące urządzenia, utrzymania lub modernizacji konkretnej drogi,
- dokumenty finansowe związane z wykonaniem ww. prac zlecanych przez zarządcę drogi (np. rachunki i faktury),
- umowy ubezpieczenia dróg publicznych zawarte przed dniem 31 grudnia 1998 r. i obejmujące rzeczoną datę,
- dokumentacja powykonawcza, w tym protokoły zdawczo-odbiorcze inwestycji, metryki drogi wskazujące na prowadzenie robót w okresie obejmującym 31 grudnia 1998 r.,
- dowód z oświadczeń osób, którymi mogą być w pierwszej kolejności pracownicy firm świadczących usługi w zakresie modernizacji, utrzymania i ochrony dróg, z których wynikać będzie zakres prowadzonych na nieruchomości prac na dzień 31 grudnia 1998 r.,
- dowód z oświadczeń właścicieli nieruchomości zajętej pod drogę oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich.
- pozwolenie na budowę,
- zgoda na zajęcie pasa drogowego (art. 40 ustawy o drogach publicznych),
- rozliczenia finansowe z tytułu budowy urządzeń infrastruktury technicznej.
Wskazać należy przy tym, że do wykazania przez wnioskującą jednostkę samorządu terytorialnego władztwa nad daną nieruchomością nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią, nawet wbrew woli jej właściciela.
Mimo tak szerokiego wachlarzu środków dowodowych w rozpatrywanej sprawie jedynym dowodem, jaki został przedstawiony przez wnioskującą gminę w toku postępowania przed organem II instancji, mającym potwierdzać wykonywanie władztwa publicznoprawnego w stosunku do przedmiotowej działki, były przywołane wyżej
i omówione oświadczenia. Na gruncie niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę,
że powyższe oświadczenia stanowią dokument, którego wartość wyraża się tym, że na ich podstawie można jedynie przyjąć, że osoba, która podpisała taki dokument zajęła stanowisko, jakie zostało w nim wyrażone. Przy tym z zasady swobodnej oceny dowodów wynika, że prawdopodobieństwo prawdziwości złożonego oświadczenia jest tym mniejsze, im bardziej osoba, która złożyła to oświadczenie jest zainteresowana wynikiem postępowania w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1138/11). Raz jeszcze podkreślić należy, że ze względu na treść tych oświadczeń i zeznań w ocenie Sądu dowód tego rodzaju (niepoparty innymi dowodami) nie przesądza jednoznacznie o tym, że przedmiotowy grunt znajdował się we władaniu publicznoprawnym przed dniem 1 stycznia 1999 r.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekający stanął na stanowisku, że kwestia władania i zajętości działki nr [...] pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. nie została dostatecznie wyjaśniona przed podjęciem rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie w ogóle bowiem nie został udokumentowany ani stan zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r., ani fakt władania w tej dacie sporną nieruchomością przez jednostkę samorządu terytorialnego, co oznacza w rozpatrywanej sprawie brak należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego (naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa) przez organy I i II instancji przed wydaniem rozstrzygnięć i brak właściwego udokumentowania istnienia wszystkich koniecznych, ustawowo określonych przesłanek zastosowania art. 73 ust. 1 powołanej powyżej ustawy, czyli faktycznego zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz faktu władania w tej dacie przedmiotową nieruchomością przez jednostkę samorządu terytorialnego. Oznacza to, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które to naruszenie ma bezpośrednie znaczenie dla prawidłowego określenia zakresu możliwości pozbawienia (obecnie bez odszkodowania) skarżących posiadanego przez niego i konstytucyjnie chronionego prawa własności przedmiotowej działki.
Raz jeszcze podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny, dokumenty geodezyjne sporządzone przez uprawnionego geodetę wykazujące stan zajętości przedmiotowej działki w dniu
31 grudnia 1998 r. (tzw. mapa synchronizacyjna). Z brzmienia tego przepisu wynika,
że przez pojęcie dowodu należy rozumieć także inne dowody niewymienione wyraźnie w tym przepisie. Art. 75 § 1 kpa nie zawiera zatem zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu dowodowym, lecz jest to jedynie wyliczenie przykładowe. Oznacza to, że jednostka samorządu terytorialnego ma możliwość dowodzenia istotnych dla sprawy okoliczności różnymi dowodami, w tym również odpowiednimi opracowaniami geodezyjno-kartograficznymi. Nie można bowiem w sprawie pozbawienia właściciela jego własności nie przeprowadzać niezbędnego postępowania dowodowego tylko dlatego, że uzyskanie odpowiednich dowodów jest trudne lub czasochłonne albo kosztowne. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, kiedy stronami postępowania są z jednej strony osoby fizyczne, a z drugiej Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, a ewentualne trudności wynikają przede wszystkim z wieloletniej zwłoki w podjęciu przewidzianych ustawą działań przez organy władzy publicznej.
W tej sytuacji przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy, biorąc pod uwagę ocenę i zalecenia Sądu zawarte w niniejszym wyroku, powinny zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą przede wszystkim bezspornie ustalić istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r. stan faktyczny i prawny przedmiotowej działki, czyli ustalić istniejący w tej dacie faktyczny przebieg w terenie spornego odcinka drogi oraz jej położenie względem granicy przedmiotowej działki nr [...], a także ewentualne istnienie w tej dacie na przedmiotowej nieruchomości obiektów infrastruktury i ich związek z drogą publiczną. Oznacza to konieczność sporządzenia dodatkowej dokumentacji geodezyjnej (np. mapy geodezyjnej wraz z wykazem synchronizacyjnym), która dokumentować będzie istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r. stan faktyczny przedmiotowej nieruchomości. Dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, na podstawie dokonanych ustaleń organ będzie mógł skonfrontować ustalony na dzień 31 grudnia 1998 r. stan faktyczny z treścią przywołanego wyżej art. 73 ust. 1 ustawy z dnia
13 października 1998 r. i ocenić możliwość jego zastosowania w niniejszej sprawie. Swoje zaś ustalenia i rozstrzygnięcie organ wyczerpująco umotywuje w uzasadnieniu wydanego orzeczenia, sporządzonego zgodnie z art. 107 § 3 kpa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji ( pkt.1 wyroku).
Orzeczenie o kosztach Sąd wydał na podstawie art.200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt.2 wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło