VIII SA/Wa 850/24
WyrokWSA w Warszawie2025-01-30
Skład orzekający: Renata Nawrot, Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej została nałożona prawidłowo, w szczególności czy nie doszło do przedawnienia jej nałożenia oraz czy doręczenia pism organu były skuteczne?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że kara pieniężna została nałożona prawidłowo. Stwierdzono, że postępowanie zostało wszczęte w terminie, a doręczenia pism organu były skuteczne, mimo braku niektórych elementów formalnych na wydrukach, które jednak zawierały niezbędne identyfikatory i informację o elektronicznym charakterze dokumentów. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność za uiszczenie opłaty jest obiektywna, a brak środków na koncie użytkownika, nawet spowodowany awarią systemu automatycznego doładowania, nie zwalnia z obowiązku uiszczenia opłaty, zwłaszcza gdy dostępne były inne metody płatności.Stan faktyczny
Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na W. S. karę pieniężną w wysokości 1500 zł za nieuiszczenie opłaty elektronicznej podczas przejazdu pojazdem ciężarowym po płatnym odcinku drogi krajowej w dniu 4 maja 2022 r. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące m.in. przedawnienia, nieskuteczności doręczeń pism organu z powodu braku wymaganych elementów formalnych oraz błędnego działania systemu e-TOLL. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 2 września 2024 nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ) działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2024, poz.572 ze zm. dalej: k.p.a.), art. 13 ust.1 pkt 3, art. 13k ust.1 pkt 2, art. 13 k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku
o drogach publicznych (Dz. U. 2024, poz. 320 dalej u.d.p.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej ( Dz.U z 2022 roku, poz. 2539 ze zm. dalej: rozporządzenie), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust.6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym( Dz.U z 2024 roku, poz. 728 ze zm. dalej u.t.d.) po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez W. S. od decyzji GITD z 21 czerwca 2024 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1500 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
W dniu 4 maja 2022 r. o godzinie 17:57 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o nr rejestracyjnym [...] (rodzaj: pojazd ciężarowy) przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym SPOE MOBILE [...] znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] węzeł G. – K. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]) co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...].
Ww. pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi wskazanym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Naruszenie zostało zaewidencjonowane w protokole z kontroli mobilnej nr [...]. W wyniku dokonanej kontroli ustalono, iż ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS). Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Na ww. koncie użytkownika typu przedpłaconego nie znajdowały się środki umożliwiające pokrycie należnej opłaty. Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów organ ustalił, że całkowita masa pojazdów przekraczała 18 000 kg.
Organ ustalił, że na dzień naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący właścicielem pojazdu samochodowego tj. W.S.(dalej: skarżący, strona).
Pismem z dnia 2 lutego 2023 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu
z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia, zawiadomienie doręczono w dniu 21 lutego 2023 r.
W oparciu o informacje zawarte w SPOE KAS organ ustalił, że na koncie rozliczeniowym do którego przypisany był przedmiotowy pojazd, w dniu naruszenia nie było dostępnych środków pieniężnych, tym samym opłata za ww. przejazd nie została pobrana. Doładowanie konta pojazdu nastąpiło dopiero 16 maja 2023 r.
o godz. 11:37 na kwotę 3000 zł.
Na podstawie pisma Operatora SPOE KAS - Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 15 września 2023 r. znak: [...] z 9.02.2024 r., ustalono, że użytkownik aktywował opcję automatycznego doładowania konta w systemie SPOE KAS - 30 września 2021 r. W dniu wygenerowania naruszenia , tj. 4 maja 2022 r. funkcjonalność byłą systemowo zablokowana.
W związku z tym dalsze doładowanie z wykorzystaniem opcji automatycznego doładowania nie było możliwe. Od momentu zablokowania automatycznego doładowania doładowywanie konta następowało wyłączenie za pośrednictwem kanału www. Dodatkowo poinformowano, iż użytkownik ma możliwość doładowania konta manualnie oraz za pomocą automatycznego doładowania. Użytkownik nie otrzymuje powiadomienia o zmianie karty do automatycznego doładowania na nową. Otrzymuje natomiast powiadomienia o skutecznym doładowaniu konta z wykorzystaniem opcji automatycznego doładowania (czyli z wykorzystaniem karty, którą aktywował do tej funkcji) oraz o usunięciu karty do automatycznego doładowania. Użytkownik ma możliwość dokonania zmiany karty płatniczej do automatycznego doładowania konta
w dowolnym momencie. W okresie 1 lutego 2022 r. - 31 maja 2022 r., dla wskazanego numeru konta rozliczeniowego, użytkownik dezaktywował kartę w systemie SPOE KAS (odpięcie karty GARD ID SPOE KAS nr [...]) w dniu 16 maja 2022 r. Brak jakichkolwiek zgłoszeń od Klienta w okresie od lutego 2022 r. do maja 2022 r. zarejestrowanych poprzez Internetowe Konto Klienta bądź adresu: [...].pl.
Kolejnym pismem pełnomocnik skarżącego zwróciła się do organu
o ponowne wystąpienie do podmiotu prowadzącego system e-TOLL o udzielenie kolejnych informacji.
Postanowieniem z 19.06.2024 r., GITD nie uwzględnił wniosków pełnomocnika wyrażonych w piśmie z 4 marca 2024 r. albowiem uznał, że kwestie te zostały wyjaśnione dostatecznie w pismach od operatora systemu.
GITD decyzją z 21 czerwca 2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l u.d.p., art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit.b u.t.d. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 4 maja 2022 r.
Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie ww. sprawy. W uzasadnieniu wniosku ww. decyzji zarzuciła m.in. naruszenie
- art. 39³ § 2 k.p.a. w zw. z art. 13n ust. 1 u.d.p. poprzez niewskazanie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej, a informacja ta niezbędna jest do uznania doręczonego wydruku za wydruk w rozumieniu art. 39³ k.p.a., a zatem nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, a postępowania takiego nie można obecnie już wszcząć z uwagi na treść art. 13n ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy;
- art. 39² § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w postanowieniu z dnia 19 czerwca 2024 r. oraz zaskarżonej decyzji, że zostały one wydane w postaci elektronicznej,
a informacja ta niezbędna jest do uznania doręczonego wydruku za wydruk
w rozumieniu art. 39² k.p.a., a zatem nie doszło do doręczenia stronie postanowienia
i decyzji;
- art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 13n ust. 1 u.d.p. poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie pomimo, że do naruszenia doszło w dniu 4 maja 2022 r., a pismo zatytułowane zawiadomienie doręczono stronie dopiero w dniu 21 lutego 2023 r, a więc po upływie 9 miesięcy od dnia naruszenia;
- art. 78 k.p.a. w zw. z art. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony zawartych w piśmie z dnia 4 marca 2024 r.,
- art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 w zw. z art. art. 189e k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
- art. 189f § 1 kpa i art. 13n u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji
naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a., przejawiające się tym, że przy analizie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej organ pominął okoliczność, że kara administracyjna ma charakter przede wszystkim prewencyjny;
- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a. w zw. z art. 189e k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie i nierozparzenie
w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
GITD opisaną na wstępie decyzją z 2 września 2024 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
W uzasadnieniu ww. decyzji, po przypomnieniu przebiegu postępowania, organ przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że w decyzji z 21 czerwca 2024 r. prawidłowo ustalano stan faktyczny, na co pozwalał zgromadzony materiał dowodowy, z którego bezspornie wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o nr rejestracyjnym [...]
w dniu 4 maja 2022 r. o godzinie 17.57 nie została uiszczona z powodu braku środków na koncie użytkownika. Stan salda umowy użytkownika w momencie przejazdu pojazdu po drodze płatnej był ujemny (d: raport transakcji konta). Strona doładowała konto
w systemie e-TOLL za pośrednictwem Internetowego Konta Klienta (płatność: Blik)
w dniu 16 maja 2022 r. o godz. 11: 37, kwotą 3000 zł.
Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej,
o którym mowa w art. 13 ust.1 pkt 3 u.d.p.
Odnosząc się do podnoszonej przez pełnomocnika skarżącego kwestii utraty ważność karty płatniczej w lutym 2022 r., która była podpięta do konta strony
w systemie e-TOLL, a skarżący bezskutecznie próbował dodać w systemie nową kartę, Organ podniósł, że przeanalizował informacje widniejące w systemie e-TOLL, z których wynika, że skarżący podpiął do konta kartę (nr [...]) do automatycznego doładowania w dniu 30 września 2021 r. o godzinie 14:44, kwota doładowania automatycznego została ustawiona na 1000 zł. GITD wskazał, że w lutym 2022 r. nie zarejestrowano żadnych zmian w historii konta strony dotyczących karty/automatycznego doładowania lub jakichkolwiek innych zmian. Natomiast w dniu 16 maja 2022 r. o godzinie 11:35 skarżący rzeczywiście bezskutecznie próbował dokonać zmian dotyczących odpięcia karty do automatycznego doładowania/zmiany podpięcia karty do konta rozliczeniowego. Kolejne zmiany dotyczące karty miały miejsce w 2023 r.
W ocenie GITD podpinając kartę do automatycznego doładowania skarżący powinien za każdym razem sprawdzić, czy została ona prawidłowo podpięta i czy pobierane są z niej środki pieniężne, celem doładowania konta w systemie e-TOLL. Organ wyjaśnił, iż jest to możliwe do sprawdzenia w Internetowym Koncie Klienta. Zatem w przypadku, gdy karta traci ważność, to automatyczne doładowanie konta przestaje działać. Organ podkreślił, że to strona samodzielnie wybiera sposób, w jaki będzie doładowywała konto w systemie e-TOLL. Zdaniem organu użytkownik w takiej sytuacji powinien się zorientować, że konto nie jest doładowywane automatycznie
z podpiętej karty. W ocenie GITD jeżeli skarżący zdawał sobie sprawę z tego, że ważność karty podpiętej do konta e-TOLL traci ważność w lutym 2022 r., to powinien odpowiednio wcześniej zareagować, aby podpiąć do systemu nową kartę.
W przypadku, gdy jest to bezskuteczne, np. z powodu błędów w działaniu systemu, to powinien wybrać inną metodę doładowania konta, ponieważ operator systemu udostępnia użytkownikom również inne metody doładowania, takie jak za pośrednictwem Internetowego Konta Klienta (IKKj/aplikacji mobilnej e-TOLL
z wykorzystaniem; przelewu bankowego, kart płatniczych, kart flotowych, płatności mobilnych, tj. BLIK, Pay-By-Link; w miejscu obsługi klienta kartą płatniczą/flotową lub gotówką; przelewem bankowym wykonanym bezpośrednio z konta klienta banku, co też strona uczyniła. Jak wyjaśnił GITD skarżący doładowywał konto manualnie za pośrednictwem IKK, np. w dniu 7 marca 2022 r. o godzinie 17:07 (płatność; Blik) (dowód: raport transakcji konta). Ponadto w IKK dla użytkownika widoczny jest również stan salda konta w danym momencie, dlatego organ nie zgadza się ze stwierdzeniem pełnomocnika skarżącego, iż pozostawał on w nieświadomości co do stanu swojego konta. Tym bardziej, że jak twierdzi pełnomocnik próbował zmienić dane karty
w systemie e-TOLL, więc w tym celu musiał logować się na swoje konto w IKK. Zatem mógł również sprawdzić w tym czasie stan swojego konta.
Organ wyjaśnił również, iż użyte przez Szefa KAS sformułowanie "funkcjonalność była systemowo zablokowana" oznacza, iż była zablokowana dla wszystkich użytkowników tego systemu, co oznacza, iż nie działała prawidłowo w tym okresie. Również strona po upłynięciu okresu ważności karty, nie mogła podpiąć nowej, aktywnej karty do konta, czego organ nie neguje. Dlatego zdaniem organu w obliczu ustalenia przez organ, iż opcja ta nie działała prawidłowo bezcelowe są wnioski pełnomocnika strony o ustalanie, czy powyższe problemy dotyczące automatycznego doładowania, podpięcia kart, odpięcia kart oraz powiadomień z tym związanych, dotknęły również innych użytkowników, bowiem organ ma pełną świadomość tego, iż mogło mieć to miejsce, ale zdaniem organu nie ma to wpływu na ponoszenie przez użytkowników odpowiedzialności za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Automatyczne doładowanie konta nie było jedyną opcją doładowania konta.
Zdaniem organu strona mogła doładowywać i doładowywała konto przy wykorzystaniu innych metod płatności, które udostępnił operator systemu użytkownikom. Zatem niedziałająca funkcjonalność automatycznego doładowania oraz brak możliwości podpięcia karty do konta nie blokowała stronie całkowicie możliwości doładowywania konta środkami pieniężnymi. Organ stwierdził jednocześnie, że strona nie monitorowała swojego konta na bieżąco, a środki pieniężne wpłacane przez stronę w celu doładowania konta okazywały się zbyt niskie w stosunku do ilości pojazdów (12 pojazdów przypisanych do konta typu przepłaconego) i częstotliwości przejazdów wykonywanych przez pojazdy strony po drogach płatnych.
Za niezasadne GITD uznał zarzuty strony dotyczące przedawnienia naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, wskazując, iż warunkiem skutecznego wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie jest to, aby nastąpiło ono w terminie 9 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia, albowiem wraz z upływem tego terminu wygasa kompetencja organu do wszczęcia wymienionego postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt: II GSK 589/20). Przy czym za moment wszczęcia tego postępowania należy uznać dzień wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2018 r. sygn. akt: VI SA/Wa 1128/18). Wyjaśnił, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 2 lutego 2023 r., a więc z zachowaniem terminu wynikającego z art. 13n u.d.p. Ostatnim dniem na wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie był 4 lutego 2023 r.
Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 39³ k.p.a., organ wyjaśnił, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, zawiadomienia
o uzupełnieniu materiału dowodowego, postanowienie o odmowie uwzględnienia żądań oraz decyzja zostały opatrzone informacją, że zostały wydane w formie dokumentu elektronicznego i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez upoważnionego do tego pracownika GITD (adnotacja na pismach: "dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym") oraz zawierają odpowiednie identyfikatory, |nadawane przez system teleinformatyczny. Pisma te zostały doręczone skutecznie stronie za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Zdaniem organu korespondencja organu spełnia wszystkie wymogi wskazane w art. 39³ k.p.a.
Organ nie zgodził się również z zarzutem, iż decyzja wydana została
z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a. W ocenie GITD, wszystkie ustalone przez organ fakty wynikają w sposób logiczny ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pochodzącego z systemu SPOE KAS. Na podstawie zebranych przez organ dowodów ustalono, iż strona naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej z uwagi na brak środków na koncie umowy użytkownika.
Nie zachodzą w sprawie okoliczności odstąpienia od nałożenia na stronę kary pieniężnej na podstawie art. 189e k.p.a., z uwagi na działanie siły wyższej – wystąpienia stanu zagrożenia epidemiologicznego.
Również w sprawie brak było podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż naruszenie wywołało na tyle istotne negatywne skutki w sferze dóbr prawnie chronionych, że nie sposób mówić w tym przypadku o znikomej wadze naruszenia. Ponadto opłata elektroniczna za przejazd pojazdów ciężkich po drogach publicznych została wprowadzona w celu zapewnienia środków na realizację zadań związanych z rozbudową i utrzymaniem infrastruktury drogowej. Waga naruszenia nie jest znikoma.
Od tej decyzji skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z 21 czerwca 2024 r. i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 138 § 1 pkt 2 i art. 39³ § 2 k.p.a. w zw. z art. 13n ust. 1 u.d.p. poprzez niewskazanie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej oraz poprzez brak identyfikatora pisma, nadawanego przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane, a informacja ta i identyfikator są niezbędne do uznania doręczonego wydruku za wydruk w rozumieniu art. 393 k.p.a., oraz dalsze prowadzenie postępowania pomimo, iż w konsekwencji powyższych braków w treści pisma nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, a postępowania takiego nie można obecnie już wszcząć z uwagi na treść art. 13n ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa
w art. 13k ust. 1-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy;
b) art. 138 § 1 pkt 2 i art. 393 § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w postanowieniu nr [...] z dnia 19.06.2024 r. oraz w decyzji nr [...] z dnia 21.06.2024 r., że zostały ona wydane w postaci elektronicznej oraz poprzez brak identyfikatorów pism (postanowienia i decyzji) nadawanych przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pisma zostały wydane, a informacja ta i identyfikator są niezbędne do uznania doręczonego wydruku za wydruk w rozumieniu art. 393 k.p.a., a zatem nie doszło do doręczenia stronie ww. postanowienia i decyzji;
c) art. 138 § 1 pkt 2 i art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 13n ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez uznanie, że nie nastąpiło przedawnienie możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego, gdyż momentem wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu jest dzień wydania zawiadomienia
o wszczęciu postępowania, podczas gdy za moment wszczęcia tego postępowania powinien zostać uznany dzień doręczenia zawiadomienia stronie, a co za tym idzie ostatnim dniem na wszczęcie przedmiotowego postępowania był dzień 04 lutego 2023 r., a skarżący otrzymał zawiadomienie w dniu 21 lutego 2023 r. a więc już po upływie
9 miesięcy od dnia naruszenia;
oraz z ostrożności procesowej:
d) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy pomimo ustalenia, że
w okresie naruszenia nie działała prawidłowo opcja automatycznego doładowania konta użytkownika e-TOLL (funkcjonalność była zablokowana systemowo, tj. zablokowana dla wszystkich użytkowników) i brak było możliwości podpięcia nowej, aktywnej karty do konta, a w konsekwencji poprzez próbę przerzucenia odpowiedzialności za nieprawidłowo działający system na jego użytkownika - wskazanie, że mógł skorzystać z innej opcji;
e) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 189f § 1 k.p.a. i art. 13n u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., przejawiające się tym, że przy analizie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej organ pominął okoliczność, że kara administracyjna ma charakter przecie wszystkim prewencyjny, gdyż jej zasadniczym celem jest skłonienie konkretnego podmiotu, który narusza prawo administracyjne (prewencja indywidualna), jak i innych potencjalnych sprawców deliktów administracyjnych (prewencja ogólna) do przestrzegania norm administracyjnoprawnych, a nadto interpretacja art. 13 u.d.p. nie może prowadzić to tzw. "rolowania" kar administracyjnych wskutek tolerowania kilkumiesięcznego naruszania prawa przez dany podmiot.;
f) art, 138 § 1 pkt 2 oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 w zw. z art. art. 189e k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie
i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu skargi, rozwinięto postawione zarzuty, akcentując, że skarżący otrzymał od organu pismo z 02 lutego 2023 r., znak [...] zatytułowane "zawiadomienie", pismo z dnia 19 czerwca 2024 r. znak: [...] zatytułowane "postanowienie" oraz pismo z dnia 21 czerwca 2024 r., znak: [...] zatytułowane "decyzja
o nałożeniu kary pieniężnej". W ocenie skarżącego ww. pisma pomimo, że stanowią wydruki pism z systemu teleinformatycznego, to nie zawierają wszystkich elementów wskazanych w art. 393 § 2 k.p.a., tj. nie zawierają informacji, że zostały one wydane
w postaci elektronicznej oraz nie zawierają identyfikatora pisma, nadawanego przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pisma zostały wydane.
Skarżący nie zgadza się również z twierdzeniem organu, że niezasadne są zarzuty, dotyczące przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawnie nałożenia kary pieniężnej na Stronę. W niniejszej sprawie zawiadomienie datowane jest na dzień 02 lutego 2023 r., do naruszenia doszło zaś 04 maja 2022 r. a pismo zatytułowane zawiadomienie doręczono stronie dopiero
w dniu 21 lutego 2023 r. Przedawnienie w ocenie strony nastąpiło więc z dniem 04 lutego 2023 r. w oparciu o przepis art. 13n ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r.
o drogach publicznych.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko, odnosząc się do postawionych w skardze zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a), sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja GITD o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, podczas przejazdu wykonywanego płatnym odcinkiem drogi krajowej.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.t.d. W myśl art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.
Z kolei z art. 13ha ust. 1 u.d.p. wynika, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia określonego w art. 13ha ust. 6 u.d.p. Okoliczność, że kontrolowany przejazd był wykonywany po drodze określonej w rozporządzeniu jest niesporna.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyroki NSA z: 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 151/21; z 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3521/15,). Nie jest warunkowana jakimikolwiek dodatkowymi okolicznościami natury podmiotowej czy przedmiotowej. Przesłankami tej odpowiedzialności są jedynie przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz nieuiszczenie opłaty za ten przejazd. Te przesłanki muszą zostać wykazane przez organ w postępowaniu dotyczącym naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione.
Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego
o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., "Kary pieniężne,
o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19."
Art. 13hb ust. 1bb u.d.p. stanowi, że opłata elektroniczna jest pobierana za pomocą systemu teleinformatycznego. W celu jej uiszczania z wykorzystaniem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany dokonać rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną (art. 13ia ust.1). Rejestracji nie dokonuje się w przypadku uiszczania opłaty elektronicznej
z wykorzystaniem usługi EETS. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, jest prowadzony przez Szefa KAS w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (art. 13ia ust. 3 udp). Zgodnie z art. 13i ust. 3a u.d.p. na potrzeby poboru opłaty elektronicznej za pomocą Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS są stosowane urządzenia mobilne, zewnętrzne systemy lokalizacyjne oraz urządzenia pokładowe, wykorzystujące technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych. W myśl art. 131 ust. 1 u.d..p do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 i 3a technologie
w systemach elektronicznego poboru opłat, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 161 urządzenie na potrzeby pobierania opłat ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k kary pieniężne za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.
Dodać należy, że art. 13l ust. 1a u.d.p. stanowi, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego może wykorzystywać przy kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej wykonywanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 czerwca 2021 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 220) kontrola jest prowadzona w trybie stacjonarnym lub mobilnym.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz przekazywania kar grzywny z dnia 15 grudnia 2022 r. (Dz. U. 2022 r. poz. 2656) opłatę elektroniczną wnosi się w trybie: przedpłaty - dokonywanej przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, za przejazd którymi jest pobierana opłata elektroniczna,
w wysokości pozwalającej na odbycie planowanego przejazdu, nie niższej niż 20 zł, albo płatności okresowej z zabezpieczeniem - po zatwierdzeniu przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, prawidłowo złożonego zabezpieczenia umożliwiającego bezwarunkowe, natychmiastowe, pełne i nieodwołalne ściągnięcie należnej opłaty elektronicznej w przypadku nieterminowego uiszczenia tej opłaty.
Końcowo omawiając ramy prawne w niniejszej sprawie wypada zaznaczyć, iż na podstawie art. 13k ust. 8a u.d.p. kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej, są dostępne za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Cytowany przepis nie ma zastosowania jeśli do ujawnienia naruszenia doszło w wyniku kontroli,
o której mowa w art. 131, wykonywanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, po zatrzymaniu pojazdu podczas przejazdu po drodze określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 (art 13k ust. 8b).
Analizując kontrolowaną sprawę GITD prawidłowo zinterpretował znaczenie powyższych przepisów. Wykładnia ta determinowała zakres ustaleń faktycznych, jakie należało poczynić w sprawie, aby zastosowanie tych przepisów mogło być uznane za prawidłowe. W przedmiotowej sprawie strona nie spełniła tego warunku, nie uiściła opłaty elektronicznej w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu, tym samym art. 13k ust. 8a u.d.p. nie może mieć zastosowania.
Sąd uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych odnosi się do okoliczności istotnych z punktu widzenia przedstawionej wyżej wykładni prawa materialnego, zaś Organ dokonał także prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
Zarówno na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego jak i skargi, skarżący konsekwentnie podnosił, że istotną okolicznością w sprawie był fakt, iż
w lutym 2022 r., karta płatnicza strony, która była podpięta do konta strony w systemie e-Toll, z której miało następować automatyczne pobieranie środków pieniężnych w celu doładowania konta e-Toll – utraciła ważność. Skarżący konsekwentnie twierdził, że do nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd doszło w wyniku błędnego działania systemu e-TOLL, a nie z winy strony.
Z kolei po przeanalizowaniu informacji widniejących w systemie e-TOLL, stwierdził, że strona podpięła do konta kartę (nr [...]) do automatycznego doładowania w dniu 30 września 2021 r. o godzinie 14:44, kwota doładowania automatycznego została ustawiona na 1000 zł. W miesiącu lutym 2022 r. nie zarejestrowano żadnych zmian w historii konta strony dotyczących karty/automatycznego doładowania lub jakichkolwiek innych zmian. Natomiast w dniu 16 maja 2022 r. o godzinie 11:35 strona rzeczywiście bezskutecznie próbowała dokonać zmian dotyczących odpięcia karty do automatycznego doładowania/zmiany podpięcia karty do konta rozliczeniowego. Kolejne zmiany dotyczące karty miały miejsce w 2023 r.
W ocenie Sądu trafnie wskazał GITD, że do automatycznego doładowania użytkownik powinien za każdym razem sprawdzić czy została ona prawidłowo podpięta, czy pobierane są z niej środki pieniężne, celem doładowania konta, sprawdzać Internetowe Konto Klienta. Ponadto nie ulega wątpliwości, iż utrata ważności karty powoduje, że automatyczne doładowanie konta przestaje działać. Słusznie zatem wskazał Organ, iż jeżeli strona wiedziała o fakcie utraty ważności karty podpiętej do konta e-Toll w lutym 2022 r., to przed tym terminem powinna zadbać o podpięcie nowej karty do systemu. Mogła również wybrać inną metodę doładowania konta
z wykorzystaniem przelewu bankowego czy kart płatniczych, kart flotowych, płatności mobilnych (np. Blik). W rezultacie strona doładowała konto manualnie za pośrednictwem IKK w dniu 7 marca 2022 r. o godz. 17:07 (płatność Blik). Zatem rację ma Organ stwierdzając, iż strona nie pozostawała w nieświadomości co do stanu swojego konta, a jedynie wskazywane okoliczności mają uwiarygodnić brak środków na koncie.
Argumentem strony było również, że do naruszenia doszło z powodu błędu
w działaniu systemu – a mianowicie braku możliwości podpięcia nowej karty. W sprawie zostało wyjaśnione, iż stwierdzenie, że "funkcjonalność była systemowo zablokowana" - jak wyjaśnił Szef KAS, nie miała wpływu na sytuację strony skoro doszło do utraty ważności karty w lutym 2022 r. W takiej sytuacji nie mogło dojść do podpięcia nowej karty, ale strona miała świadomość, że nie dochodzi do doładowania konta. Słusznie wskazał Organ, że strona mogła doładowywać konto i to czyniła przy wykorzystaniu innych metod płatności, które operator systemu udostępnił użytkownikom. Systematyczne monitorowanie swojego konta i wpłacanie stosownych środków nie doprowadziłoby do zaistniałej sytuacji. Strona niewątpliwie nie monitorowała swojego konta na bieżąco. Tymczasem doładowywanie konta okazało się zbyt niskie w stosunku do ilości pojazdów (12 pojazdów przypisanych do konta typu przedpłacowego).
Powyższy zarzut skargi nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż w tym zakresie Organ ustalił prawidłowy stan faktyczny sprawy i dokonał rzetelnej i trafnej oceny prawnej. W ocenie Sądu zarzut skarżącego koncentrował się na przerzuceniu odpowiedzialności na Organ z uwagi na potwierdzenie, że funkcjonalność była zablokowana systemowo dla wszystkich użytkowników, a nie uwzględnienie okoliczności, iż skarżący po pierwsze miał wiedzę o utracie ważności karty, a po drugie miał możliwość innej formy dofinansowania konta, co wskazano powyżej.
Główny zarzut skargi koncentrował się na naruszeniu art. 39³ § 2 k.p.a.,
a mianowicie zdaniem skarżącego nie doszło w sprawie do skutecznego wszczęcia postępowania, bowiem nie wskazano w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej oraz poprzez brak identyfikatora pisma, nadawanego przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane.
Zgodnie z treścią art. 39³ § 1 k.p.a., w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma.
Zgodnie z treścią art. 39³ § 1 k.p.a. w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma.
Przepis art. 39³ § 2 k.p.a. stanowi z kolei, że wydruk pisma, o którym mowa
w § 1, zawiera:
1) informację, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną;
2) identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane.
Wydruk pisma, o którym mowa w § 1, stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej (art. 39³ § 4 k.p.a.).
Możliwość skorzystania przez organ z doręczenia przewidzianego w art. 39³ k.p.a., czyli z doręczenia wydruku decyzji, zachodzi wówczas, gdy obie ww. przesłanki wystąpią łącznie.
Celem wprowadzenia powyższego przepisu do k.p.a. było umożliwienie organom załatwiania wszystkich spraw w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, nawet jeśli nie zachodzą przesłanki, o których mowa
w art. 39 i art. 39¹ k.p.a., i jego doręczanie w sposób tradycyjny, a więc przez operatora pocztowego (por. postanowienie WSA w Szczecinie z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 100/21, publ. Lex nr 3165346 oraz komentarz do art. 393 k.p.a. [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, publ. WKP 2023).
Zauważenia wymaga, że ustawodawca wyraźnie wskazał (§ 1 i § 2 tego przepisu), że doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego
z danego systemu. Jeżeli strona nie kwestionuje samego pisma, które zostało wydane przez organ w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego (Moduł MPA), to nie ma podstawy do kwestionowania samego wydruku. Wydruk został uzyskany z systemu, w którym dane pismo zostało wygenerowane.
Omówienia wymaga zatem czy można zakwestionować sam wydruk.
Wydruk taki mógłby zostać zakwestionowany, jeżeli nie spełniałby wymogów, które ustawodawca sformułował właśnie w treści art. 39³ § 2 k.p.a. Jak zatem stanowi ten przepis, wydruk pisma wydanego w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego zawiera: 1. informację, że pismo zostało wydane w formie dokumentu elektronicznego i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną,
a także 2. identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane.
W kontrolowanej przez Sąd sprawie, skarżący zarzuca, iż pisma organu, w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie zawierały identyfikatora, zatem nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu stanowisko strony skarżącej jest nieuprawnione. Po pierwsze z ustawy (k.p.a.) nie wynika jaki to ma być identyfikator. Niewątpliwie ma być nadany przez system. Zatem takim identyfikatorem może być numer, który powinien widnieć w części nagłówkowej, pod nazwą organu czy w stopce.
Ponadto zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 30 października 2006 r. w sprawie niezbędnych elementów struktury dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2006 r. Nr 206, poz. 1517) identyfikator dokumentu elektronicznego oznacza jednoznaczny w danym zbiorze dokumentów znacznik dokumentu, który umożliwia jego identyfikację. Jednak ani z k.p.a., ani z tego rozporządzenia nie wynika, jaki to ma być identyfikator. Niewątpliwie ma być nadany przez system teleinformatyczny. Zatem takim identyfikatorem może być numer, który powinien widnieć w części nagłówkowej pisma, pod nazwą organu czy w stopce dokumentu (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 lutego 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5079/23, publ. cbosa).
Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że pisma organu w postaci: zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz decyzji z 21 czerwca 2024 r. nie zawierały identyfikatora oraz nie wskazano w nich, że zostały wydane w postaci elektronicznej.
Jak wynika z akt sprawy każde z ww. pism zawierało identyfikator dokumentu elektronicznego, tj.: zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania z 2 lutego 2023 r. ([...]) oraz decyzja pierwszoinstancyjna organu z 21 czerwca 2023 r. ([...]).
Ww. pisma różnią się od siebie ostatnią cyfrą, stanowiącą ich unikatowy numer (identyfikator), na podstawie którego można ich zidentyfikować w systemie. Nie ma więc, zdaniem Sądu, wątpliwości, że jest to właśnie identyfikator poszczególnego pisma, spełniający zadanie przyporządkowania określonego numeru do danego pisma
i indywidualizujący to pismo (art. 39³ § 2 pkt 2 k.p.a.). Skoro każdy wydruk (pismo) można odróżnić, to nie ulega wątpliwości, że mamy do czynienia z wydrukiem nadawanym przez system teleinformatyczny dla danej sprawy, a ponadto każdy
z elementów struktury tego numeru jest przyporządkowany indywidualnie do danej sprawy administracyjnej, zaś ostatni element tego numeru wskazuje na kolejne "faktycznie wydane" pismo w danej sprawie. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania ostatnim elementem jest cyfra "1", a w decyzji o nałożeniu kary pieniężnej cyfra "10".
Dowodzi to w sposób jednoznaczny, że stanowi to identyfikator tego pisma, które można odpowiednio przyporządkować i dokonać jego indywidualizacji.
Wszystkie pisma wydane w postępowaniu administracyjnym: zawiadomienie
o wszczęciu postępowania administracyjnego czy kolejne zawiadomienie
o uzupełnieniu postępowania, postanowienie o odmowie uwzględnienia żądań, dalej decyzja w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej zostały opatrzone informacją, ze zostały wydane w formie dokumentu elektronicznego i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez upoważnionego do tego pracownika GITD. Na pismach tych znajduje się adnotacja dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Ponadto zwrócić uwagę należy, że pisma te zostały skutecznie doręczone stronie za pośrednictwem operatora Poczty Polskiej. Strona odpowiadała na pisma, zajmowała stanowisko w sprawie, a teraz uważa, że sprawy nie było.
Z treści art. 14 § 1a k.p.a. wynika, że sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wydane pisma w postaci elektronicznej zawierały wszystkie niezbędne elementy wynikające z art. 39³ § 2 pkt 1 k.p.a. Podnoszony argument, iż na danym piśmie stanowiącym wydruk z systemu teleinformatycznego brak było adnotacji, iż dokument został wydany w postaci elektronicznej stanowi nadmierny formalizm w stosowaniu prawa. Podkreślić należy, że przepisy k.p.a. nie precyzują, jaką formę ma przybrać powyższa informacja o wydaniu pisma w formie elektronicznej. Dlatego, zdaniem Sądu, przepis art. 39³ § 2 pkt 1 k.p.a. należy interpretować łącznie z art. 14 § 1a k.p.a., określającym w sposób precyzyjny formę opatrywania podpisami pism utrwalonych w postaci elektronicznej. Skoro więc pismo utrwalone w postaci elektronicznej winno zostać opatrzone m.in. kwalifikowanym podpisem elektronicznym, to zastosowanie tej formy jego podpisania potwierdza, że zostało wydane w formie elektronicznej. Zatem oznaczenia: "podpisano elektronicznie" czy też "dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym" spełniają warunki informacji, o której mowa w art. 39³ § 2 pkt 1 k.p.a. Tym samym zarzuty naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 2 i art. 39³ § 2 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.
W tym zakresie Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
z 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 364/24, który uchylił zaskarżoną decyzję
w podobnym stanie faktyczno-prawnym w innej sprawie skarżącego, z powodu podzielenia interpretacji art. 39³ § 2 k.p.a. wyrażonej w skardze przez pełnomocnika strony.
Nie są również uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 107 k.p.a. W ocenie Sądu w sprawie stan faktyczny został ustalony prawidłowo, z poszanowaniem przepisów obowiązujących w toku postępowania wyjaśniającego. Strona zarzuciła w skardze nieodniesienie się do jej wniosków dowodowych zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z treści art. 78 § 1 k.p.a. wynika jednak, że żądanie strony dotyczące przeprowadzania dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
W niniejszej sprawie organ zebrał materiał dowodowy, który był wystarczający do oceny przedmiotowego naruszenia, ocenił go w sposób wszechstronny i swobodny,
a w zaskarżonej decyzji przedstawił logicznie wnioski, jakie z niego płyną, wskazał dowody, na podstawie których orzekał, zajął stanowisko, dlaczego nie uznał stanowiska strony w odniesieniu do przyczyn naruszenia i przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary. W ocenie Sądu materiał dowodowy był wystraczający do uznania, że sankcjonowany przejazd wykonywany był z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, czego sam skarżący nie kwestionuje. Tym samym GITD, mając na uwadze zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.), wskazał w zaskarżonej decyzji na ustalenie wszystkich istotnych okoliczności niezbędnych do przeprowadzenia postępowania wyznaczonego przepisami art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 i art. 13k ust. 4 u.d.p.
To na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności odnośnie do uczynienia zadość wymogom wykonywania przejazdu tak, aby zapewnić uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd. Zdaniem Sądu z okoliczności stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby skarżący, realizując przejazd 14 października 2022 r., w tym planując jego trasę, nie mógł, zachowując minimum wymaganej staranności, wejść w posiadanie informacji odnośnie do stanu środków na koncie przedpłaconym, a w konsekwencji – właśnie w kontekście planowanej trasy przejazdu – zabezpieczyć ich wysokość w kwocie pozwalającej na uiszczenie wymaganej opłaty elektronicznej i tym samym uczynić zadość obowiązkowi, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.
Zdaniem Sądu, w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organ
w sposób prawidłowy wyznaczył zakres postępowania dowodowego, mając na uwadze okoliczności istotne z punktu widzenia zastosowanych w sprawie przepisów, a to art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.
Jednocześnie, wbrew stanowisku strony skarżącej, prawnie doniosłe dla ustalenia terminu wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu jest data podpisania zawiadomienia w tej sprawie przez organ, a nie jego doręczenie stronie, gdyż termin przedawnienia nałożenia kary pieniężnej, o którym mowa w art 13 n u.d.p. ma charakter materialnoprawny i dotyczy uprawnień organu, a nie strony, gdyż wyłącznie organ administracji jest jego adresatem, co wynika z dyspozycji tego przepisu. Oczywiście strona o tym fakcie musi zostać prawidłowo powiadomiona przez organ, zgodnie z normą art. 61 § 4 k.p.a., w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. i art. 7a k.p.a., co nie ma jednak znaczenia dla upływu terminu przedawnienia do wymiaru kary pieniężnej
Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie kar pieniężnych za naruszenie przepisów u.d.p. wszczynane są z urzędu. O ile ustawodawca w art. 61 § 3 k.p.a. wprost wskazał na datę wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek, to data wszczęcia postępowania z urzędu nie została precyzyjnie określona. Utrwalony
i jednolity w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd, że postępowanie administracyjne jest wszczynane z urzędu wraz z podjęciem pierwszej czynności w sprawie przez właściwy do jej załatwienia organ, a data jej podjęcia jest datą wszczęcia postępowania, o ile strona została o tym powiadomiona. Z przepisów k.p.a. wynika wyraźnie, że podjęcie takiej czynności wymaga, aby powiadomić o niej stronę postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.).
Nie oznacza to jednak, że to data zawiadomienia strony o tej czynności stanowi datę wszczęcia postępowania z urzędu. Datą wszczęcia jest bowiem data podjęcia pierwszej czynności w sprawie, a nie data zawiadomienia strony o tej czynności. Skuteczne zawiadomienie strony o podjęciu pierwszej czynności w sprawie stanowi natomiast konieczny warunek ustalenia, że do wszczęcia postępowania z urzędu doszło w dacie podjęcia przez organ pierwszej czynności w sprawie. Z art. 13n u.d.p. stanowiącego, że "nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych (...), jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy" wynika, że w relacji do jego treści, istoty oraz funkcji chodzi o czynność konwencjonalną w postaci wszczęcia postępowania, której skuteczność w warunkach określonych tym przepisem prawa jest uzależniona od dokonania jej w ściśle i precyzyjnie oznaczonym terminie, a mianowicie w terminie 9 miesięcy (nie dłuższym niż 9 miesięcy) od dnia popełnienia naruszenia. Co istotne skuteczność tej czynności nie jest w żadnym stopniu, ani też zakresie uwarunkowana zawiadomieniem strony o jej podjęciu (tj. o wszczęciu wymienionego postępowania), albowiem nic takiego nie wynika z przywołanego przepisu prawa, który wobec jego treści i funkcji powinien przy tym podlegać wykładni ścisłej (por. m.in. wyroki NSA z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 534/20 i z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 150/20, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji dla zaistnienia negatywnej przesłanki procesowej w postaci wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przewidziane w art. 13k ust. 1 i ust. 2 u.d.p., nie ma żadnego prawnie istotnego znaczenia to, czy w terminie przewidzianym w art. 13n u.d.p. - to jest w 9 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia - strona została powiadomiona o wszczęciu postępowania. Okoliczność ta pozbawiona jest jakiejkolwiek doniosłości prawnej, a przyjęcie tezy przeciwnej prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego modyfikowania biegu tego materialnoprawnego terminu (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 57/20, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu Organ nie naruszył również art. 189f k.p.a. dotyczącego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Wskazać należy, że Organ trafnie uznał, że naruszenia w zakresie uchybienia obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej nie można uznać za znikome oraz iż z uwagi na charakter naruszonego obowiązku nie zaistniały okoliczności warunkujące usunięcie naruszenia prawa.
Zdaniem Sądu, okoliczność, że w trakcie kontroli mobilnej z systemu elektronicznego poboru opłat pobrano informacje o kilku naruszeniach polegających na braku uiszczenia opłaty elektronicznej, nie przesądza o konieczności odstąpienia od nałożenia kary. Sąd zauważa, że przepisy art. 13k ust. 6 i ust. 7 ustawy o drogach publicznych, sprzeciwiają się nałożeniu więcej niż jednej kary pieniężnej za poszczególne naruszenia stwierdzone w trakcie jednej doby. W sprawie sytuacja, o której mowa w wymienionym przepisie nie miała miejsca. Nadto, to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności odnośnie uczynienia zadość wymogom wykonywania przejazdu tak, aby zapewnić uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd. Zdaniem Sądu
z okoliczności stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby skarżący realizując przejazd
w dniu 12 kwietnia 2022 r., w tym planując jego trasę, nie mógł, zachowując minimum wymaganej staranności, wejść w posiadanie informacji odnośnie stanu środków na koncie przedpłaconym, a w konsekwencji – właśnie w kontekście planowanej trasy przejazdu – zabezpieczyć ich wysokość w kwocie pozwalającej na uiszczenie wymaganej opłaty elektronicznej i tym samym uczynić zadość obowiązkowi, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.. Tym samym niezastosowanie przez organ art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie stanowi naruszenia prawa.
Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Zarzuty skargi zmierzają w swej istocie do podważenia, podzielonego przez Sąd, stanowiska GITD dotyczącego zasadności nałożenia kary pieniężnej. Jest to jednak argumentacja niepodważająca prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia.
Wskazanego podejścia do omawianej kwestii nie podważa również stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08 (OTK-A, 2010, Nr 3, poz. 26) stwierdził, że dopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych, jako reakcji na naruszenie ustawowych obowiązków nie budzi wątpliwości. Brak stosownej sankcji powoduje bowiem, że przepis staje się martwy, a niespełnianie obowiązku nagminne. Administracyjne kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Kary te, stosowane automatycznie z mocy ustawy, mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych
w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywuje adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków. Podstawą zastosowania tego typu kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. Administracyjna kara pieniężna nie jest wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale przede wszystkim stanowi środek przymusu, który służyć ma zapewnieniu wykonywania obowiązków wobec państwa, a organ administracyjny musi posiadać skuteczne środki, które skłonią adresatów norm do oczekiwanego zachowania w sferach uznanych za szczególnie istotne.
Końcowo należy dodać, że brak staranności nie może prowadzić do uwolnienia go od odpowiedzialności administracyjnej za wynikłe w sprawie naruszenie przez wyłączenie stosowania przepisów, które w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej łączą z tym naruszeniem konsekwencję nałożenia kary pieniężnej, która jest sztywna. Organ nie może od niej odstąpić ani miarkować (poza wskazanymi sytuacjami regulowanymi przepisami art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które w tej sprawie nie zachodzą), gdyż nie ma tu żadnego luzu decyzyjnego. Zatem również ta okoliczność nie daje podstaw do uznania zaprzestania przez stronę naruszenia prawa, co – obok znikomej wagi tego naruszenia – jest warunkiem zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdził naruszenia art. 8 k.p.a. Z § 1 tego artykułu wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zdaniem Sądu, sam fakt, że GITD nie podzielił argumentacji skarżącego nie oznacza, że prowadził postępowanie
w sposób, który nie budził zaufania do władzy publicznej, skoro GITD swoje stanowisko w tym zakresie uzasadnił (przy czym z punktu widzenia art. 8 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia, czy dokonana przez GITD ocena argumentów skarżącego była prawidłowa).
Jak już wyżej wskazano kara za przejazd po drodze krajowej wymienionej
w załączniku do rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty o której mowa w art. 13 ust 1 pkt 3 u.d.p. jest nakładana decyzją związaną, tzn. że organ nie dysponuje w tym zakresie żadną swobodą, nie działa w ramach uznania administracyjnego, lecz w przypadku stwierdzenia naruszenia wymierzenie kary jest z woli ustawodawcy obligatoryjne, a jej wysokość została wprost określona w ustawie. Organ administracji publicznej nie może w takim wypadku ani odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, ani też nie może jej miarkować. W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 3 u.d.p.., którego treść określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Sąd uznał, że poczynione przez organ administracji ustalenia, w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia kary pieniężnej wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi zastrzeżeń. Stanowisko wyrażone w spornej decyzji organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę
w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że GITD zapewnił skarżącemu prawo czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), zawiadomił również skarżącego o prawie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Na marginesie Sąd zauważa, że skarżący może ubiegać się o udzielenie ulgi, na podstawie art. 189k § 1 k.p.a. Postępowanie o udzielenie ulgi jest odrębnym postępowaniem administracyjnym. Skarżący może także wystąpić z wnioskiem
o umorzenie kary w całości lub w części, rozłożenie kary na raty lub odroczenie terminu jej płatności do GITD. W związku z tym woli skarżącego jest pozostawiona kwestia tego, czy będzie się on ubiegał o możliwość skorzystania z którejś z wyżej wymienionych instytucji.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść a które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło