VIII SA/Wa 852/13
WyrokWSA w Warszawie2014-02-05
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Artur Kot, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie odmowy przyznania płatności rolnych, uznając za nową okoliczność faktyczną fakt, że wnioskodawca nie był faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych działek, mimo że okoliczność ta mogła być znana organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przez organ odwoławczy art. 153 u.p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ odwoławczy bezkrytycznie przyjął przesłankę wznowienia postępowania bez należytego wyjaśnienia, czy organ I instancji posiadał wiedzę o faktycznym użytkowniku działek w dacie wydania pierwotnej decyzji, co było kluczowe dla oceny, czy wystąpiła podstawa do wznowienia postępowania. Odmowa przyznania płatności została uznana za przedwczesną.Stan faktyczny
Skarżący K.S. domagał się przyznania płatności rolnych na rok 2009. Po wydaniu decyzji przyznającej płatności, postępowanie zostało wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z powodu podejrzenia sfałszowania wniosku, gdyż skarżący nie był faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych działek. Organy obu instancji odmówiły przyznania płatności. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż organ mógł posiadać wiedzę o faktycznym użytkowniku działek już wcześniej.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2013 r. oraz stwierdzono, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
1.1. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania K. S. (dalej: "skarżący"), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji"). Przedmiotem tych decyzji była odmowa przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej i płatności uzupełniających na rok 2009, po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") i uchyleniu pozytywnej dla skarżącego ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2009 r. Jako podstawę materialnoprawną decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania płatności Dyrektor ARiMR wskazał między innymi art. 7 ust. 1 – 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 z późn. zm.; dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich") w związku z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych
w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.; dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004") oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa wymienionego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004, str. 1, ze zm.; dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004"), a także art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.").
1.2. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ
I instancji. Wyjaśnił, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją z [...] grudnia 2009 r. przyznającą skarżącemu pomoc zostało wznowione postanowieniem z [...] marca 2011 r. przez Kierownika ARiMR na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż zdaniem tego organu skarżący sfałszował swój wniosek o płatność dla gruntów rolnych. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania w sprawie
i uzupełnienia materiału dowodowego, Kierownik ARiMR uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ostatecznie odmówił skarżącemu wnioskowanych płatności. Jako nowe okoliczności faktyczne nieznane dotychczas organowi wskazał okoliczność, że skarżący nie był faktycznym użytkownikiem [...] działek ewidencyjnych (nr [...],[...] i [...]), o których mowa w jego wniosku. Zdaniem organów, fakt ten został ustalony na podstawie zeznań złożonych przez skarżącego i jego synów ([...] listopada 2010 r., [...] stycznia 2013 r. oraz [...] marca 2013 r.) oraz Aktu notarialnego z [...] lutego 2005 r. Potwierdzają to również składane w toku postępowania oświadczenia, z których treści wynika, że synowie skarżącego byli faktycznymi użytkownikami przedmiotowych działek. W konsekwencji złożony przez skarżącego wniosek nie odpowiadał stanowi faktycznemu. Działki zostały zadeklarowane w sposób nieuprawniony i podlegały wykluczeniu z płatności. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli administracyjnej wynosiła [...] %. Zatem należało odmówić skarżącemu wnioskowanej pomocy finansowej.
1.3. W odwołaniu skarżący zarzucił decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. naruszenie:
– art. 151 §1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak wskazania przesłanki wznowienia postępowania na podstawie której organ wydał decyzję oraz poprzez uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r.
w sytuacji gdy nie zachodziła przesłanka wznowienia postępowania
w postaci "fałszywych" dowodów, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne – którą wskazano w uzasadnieniu decyzji;
– art. 7, art. 8, art. 11 , art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie stosowania podstawowych zasad postępowania administracyjnego, m.in. poprzez zaniechanie załatwienia sprawy
z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez działanie wbrew zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, poprzez zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, poprzez sporządzenia obszernego uzasadnienia decyzji w sposób, który powoduje, że jest ona nieczytelna tj. poprzez "przepisywanie" uzasadnień wcześniejszych decyzji i orzeczeń sądowych;
– naruszenia art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, poprzez przyjęcie, że skarżący nie spełniał przesłanek do przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających;
– naruszenie art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez uznanie, że skarżącemu nie powinna być przyznana pomoc finansowa
w sytuacji, gdy w sytuacji przedmiotowe działki były w posiadaniu rolnika.
Uzasadniając skarżący wskazał na niekonsekwencje organu I instancji odnośnie podstawy wznowienia postępowania administracyjnego, gdyż w sentencji organ wymienił przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji powołał przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zdaniem skarżącego w sprawie ostatecznie nie wystąpiły okoliczności stanowiące podstawę do wzruszenia korzystnej dla niego decyzji przyznającej ww. płatności na rok 2009. Okoliczność zmiany właściciela przedmiotowych działek (faktycznego posiadania) była bowiem znana organowi
I instancji w dniu wydawania ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2009 r. Nadto wynikała z ewidencji gruntów i budynków. Zatem wpłynięcie do Biura Powiatowego ARiMR w B. aktu notarialnego nr [...] nie może być uznane za nowy dowód nie znany organowi. Zdaniem skarżącego, organ nie wykazał jednocześnie, aby zmiana właściciela zakwestionowanych działek, na dzień wydania decyzji nie była ujawniona w stosownej ewidencji, a tym samym organ nie mógł wiedzieć o tej okoliczności. Posiadanie takiej wiedzy, przed wydaniem decyzji przyznającej płatności, pozbawia te okoliczność cechy nowości i braku wiedzy organu o tej okoliczności. Dlatego też – w ocenie skarżącego – organ niewłaściwie uznał, że zachodzi przesłanka wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 151 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. i odmowę płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających na rok 2009. Decyzja organu I instancji jest wadliwa także z przyczyn naruszenia innych przepisów postępowania i nienależytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na przyznanie skarżącemu wnioskowanych płatności.
1.4. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z [...] lipca 2013 r. powołał się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "Sąd") z 29 sierpnia 2012 r., (VIII SA/Wa 139/12), uchylającego wcześniejsze decyzje wydane w niniejszej sprawie. Związany oceną prawną wyrażoną w tym wyroku oraz wskazaniami co do dalszego sposobu prowadzenia postępowania, organ wyjaśnił, że ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia wniosek, że skarżący nie był faktycznym użytkownikiem [...] działek rolnych (nr [...],[...] i [...]), które zadeklarował w swoim wniosku o przyznanie płatności na 2009 r. Wniosek obejmował bowiem działki, do których płatność nie powinna zostać przyznana, czyli skarżący podał we wniosku dane niezgodne ze stanem faktycznym. Dyrektor ARiMR podzielił w konsekwencji argumentację organu I instancji zarówno co do przyczyn wznowienia postępowania, jak i odmowy przyznania płatności. Powołał się na art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, na podstawie którego została naliczona wnioskowana płatność. Wyjaśnił, że skarżący nie złożył wniosku poprawnego pod względem faktycznym, a także nie wykazał, że nie jest winny nieprawidłowości, czyli nie znajduje zastosowania w sprawie art. 68 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji, przewidujący możliwość odstąpienia od wyciągania negatywnych dla skarżącego konsekwencji podania we wniosku o przyznanie płatności danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący nie był współposiadaczem spornych działek rolnych zgłoszonych we wniosku na rok 2009, a jedynymi posiadaczami działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...] był M. S., zaś działki nr [...] – A. S. Skarżący pomagał jedynie synom w pracach polowych, udzielając im wskazówek oraz pomagał finansowo i rzeczowo. Powyższe wynika z oświadczeń złożonych podczas przesłuchania w dniu [...] stycznia 2013 r. oraz [...] marca 2013 r. W ocenie organu odwoławczego nie świadczy to jednak o posiadaniu tych gruntów i nie może stanowić podstawy do przyznania mu płatności do zadeklarowanych we wniosku działek rolnych [...] i [...]. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wznowione na podstawie otrzymanej informacji z Biura Wsparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Dodał również, że dla przyznania wnioskowanych płatności nie jest istotne kto jest właścicielem zadeklarowanych we wniosku działek rolnych (odpowiadające informacji z ewidencji gruntów i budynków), lecz kluczowe pozostaje kto faktycznie działki te użytkuje. Skoro zatem ustalone zostało, że w realiach niniejszej sprawy nie był nim skarżący, odmowa skarżącemu wnioskowanej płatności, w wyniku wznowionego postępowania administracyjnego stała się zasadna.
2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] października 2013 r. wniósł zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Występując o uchylenie decyzji organów obydwu instancji postawił jej zarzuty naruszenia:
– art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przez ten organ zasady prawy obiektywnej, wadliwości decyzji tego organu, braku zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz w sytuacji gdy skarżący spełnia przesłanki do przyznania dopłat;
– art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy nie zachodziła przesłanka wznowienia postępowania w postaci nowych okoliczności faktycznych czy nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nie znanych organowi;
– art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., poprzez zaniechanie stosowania podstawowych zasad postępowania administracyjnego, m.in. poprzez zaniechanie załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, naruszenie zasady prawdy obiektywnej, a także poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy skarżący nie został pouczony przy pierwszym przesłuchaniu kto jest właścicielem a kto użytkownikiem gruntu co miało decydujące znaczenie dla ustalenia czy może być beneficjentem pomocy na sporne działki;
– art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, przejawiające się w uznaniu, że skarżący nie był użytkownikiem działek nr [...],[...] i [...] w sytuacji, gdy
w trakcie przesłuchania skarżący nie został pouczony jak należy rozumieć określenie "właściciel" i "użytkownik" w rozumieniu przepisów krajowych, jak
i wspólnotowych dotyczących przyznawania dopłat do gruntów i upraw;
– art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji
w sytuacji gdy sentencja decyzji oraz jej uzasadnienie nie spełniają wymogów ustawowych, a także w sytuacji sporządzenia obszernego uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób, który powoduje, że jest ona nieczytelna;
– art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez utrzymanie
w mocy decyzji organu I instancji oraz przyjęcie, że skarżący nie spełniał przesłanek do przyznania płatności;
– art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 poprzez zaniechanie ustalenia, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od obniżek płatności lub sankcji w sytuacji, gdy organ I instancji nie przeprowadził kontroli wniosku skarżącego o przyznanie dopłat, co przesądza o winie organu i jest przesłanką do odstąpienia od sankcji;
– art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez uznanie, że skarżącemu nie powinna być przyznana pomoc finansowa w sytuacji, gdy przedmiotowe działki były w posiadaniu rolnika,
2.2. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wystąpił o oddalenie skargi. Dodał, że zarzuty skargi są powtórzeniem treści odwołania od decyzji organu I instancji, a odniesienie się do nich zawiera zaskarżona decyzja.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 u.p.p.s.a. Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
3.2. Kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] grudnia 2009 r. i po wydaniu prawomocnego wyroku Sądu z 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 139/12. W wyroku tym Sąd, uchylając decyzje organów obydwu instancji nakazał przeprowadzić ponownie postępowanie co do przyczyn wznowienia (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) z uwzględnieniem treści art. 146 § 1 powołanej ustawy (upływ czasu). W szczególności wyjaśnić kto w dniu wydawania decyzji ostatecznej organu I instancji był posiadaczem (producentem rolnym)
[...] spornych działek rolnych (nr [...],[...] oraz [...]) zadeklarowanych przez skarżącego we wniosku oraz czy synowie skarżącego (faktyczni użytkownicy działek) ubiegali się o płatności na 2009 r. związane z ich użytkowaniem oraz czy płatności te otrzymali. Sąd zwrócił nadto uwagę, że w świetle obowiązującego stanu prawnego nie można wykluczyć automatycznie sytuacji, w której posiadaczowi (właścicielowi) działek rolnych przysługuje płatność jako producentowi rolnemu prowadzącemu działalność zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej, także wówczas, gdy faktycznymi użytkownikami poszczególnych działek rolnych są inne osoby (przykładowo członkowie najbliższej rodziny), pomagające w ten sposób rolnikowi. Organy winny również uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym przez Sąd zakresie, w szczególności wyjaśnić należycie w jakich okolicznościach i kiedy została dołączona do akt sprawy kopia umowy darowizny z [...] lutego 2005 r. sporządzona
w formie aktu notarialnego.
3.3. Spór prowadzony jest między innymi w zakresie wystąpienia podstawy prawnej do wznowienia postępowania. Organy przyjęły w swoich decyzjach, że
w sprawie wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie prawnej wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jako nową okoliczność faktyczną, o której mowa w tym przepisie wskazały, że skarżący w dniu składania wniosku o płatności nie był faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych w nim [...] działek ewidencyjnych (nr [...],[...] i [...]). Autor skargi wywodzi natomiast, że organ nie wykazał, że o powołanych wyżej okolicznościach nie miał wiedzy na etapie wstępnej kontroli wniosku skarżącego, tj. przed wydaniem decyzji ostatecznej, a które to okoliczności były ujawnione w ewidencji gruntów i budynków. Spór prowadzony jest także na tle zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego. Skarżący uważa, że bezpodstawnie odmówiono mu wnioskowanych płatności w sytuacji gdy spełniał on warunki do jej przyznania.
3.4. Ramy prawne niniejszej sprawy.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Z art. 146 § 1 k.p.a. wynika zaś, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
W myśl art. 153 u.p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
4.1. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 u.p.p.s.a. a także art. 145 § 1 pkt
5 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu powodującym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Organ odwoławczy w sposób bezkrytyczny podzielił bowiem stanowisko organu I instancji, że w sprawie wystąpiła przesłanka do uchylenia decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2009 r. na podstawie tego przepisu. Pominął przy tym zalecenia Sądu wynikające z prawomocnego wyroku z 29 sierpnia 2012 r. Nie wyjaśnił wątpliwości mających istotny wpływ na wynik sprawy,
o których mowa w tym wyroku. Zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja, nie zawierają bowiem stosownej argumentacji na tle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dyrektor ARiMR zaś w swoim rozstrzygnięciu nie konwalidował wad postępowania prowadzonego przed organem I instancji. W szczególności nie sprecyzował czy organ I instancji w dniu wydania decyzji ostatecznej posiadał wiedzę o tym, że skarżący nie był producentem rolnym w odniesieniu do [...] spornych działek rolnych (ich posiadaczem). Nadto brak wyjaśnienia w jakich okolicznościach i kiedy została dołączona do akt sprawy kopia umowy darowizny z [...] lutego 2005 r. sporządzona
w formie aktu notarialnego, czy organ I instancji należycie przeprowadził wstępną kontrolę wniosku skarżącego, tj. czy posiadał wiedzę wynikającą z ewidencji gruntów i budynków powoduje w dalszym ciągu, że Sąd pozbawiony został możliwości dokonania oceny, że nie tylko wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ale przesłanka ta stanowiła jednocześnie podstawę do uchylenia decyzji ostatecznej przyznającej skarżącemu płatność.
W konsekwencji, za przedwczesną należy uznać odmowę przyznania skarżącemu płatności. Brak jest nadto ustaleń dotyczących ewentualnych płatności przyznanych synom skarżącego jako faktycznym użytkownikom (posiadaczom) tych działek rolnych.
5. Zarzuty skargi Sąd uznał za częściowo zasadne, tj. w zakresie naruszenia przez organ odwoławczy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Mimo rozbieżności we wskazywanej przez organ I instancji podstawie prawnej wznowienia postępowania, w świetle uzasadnienia tej decyzji, jak i decyzji organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, iż toczy się ono na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Bezsporne jest, że skarżący zadeklarował we wniosku działki rolne do płatności na 2009 r., których to działek faktycznymi użytkownikami byli jego synowie. Czyli skarżący podał we wniosku dane niezgodne z rzeczywistością. To zaś oznacza, że organy będąc związanymi oceną prawną wyrażoną w powołanym wyżej prawomocnym wyroku Sądu oraz wskazaniami co do dalszego sposobu prowadzenia postępowania, obowiązane były przeprowadzić wstępne postępowanie w celu ustalenia, czy istnieją przesłanki do wznowienia postępowania, tj. czy konsekwentnie wskazywane przez skarżącego okoliczności (zmiany faktycznego użytkownika działek) stanowią nową okoliczność faktyczną nieznaną organowi w dniu wydawania ostatecznej, korzystnej dla skarżącego decyzji czy też organ taką wiedzę posiadał lub winien był posiadać na etapie wstępnej kontroli wniosku, lecz na skutek uchybień została ona pominięta. Skoro zatem w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie organy zaniechały powyższych ustaleń to uznać należy, że decyzje organów są wadliwe,
w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu w aktach sprawy znajdują się dowody, które pozwalają na kontynuowanie postępowania wznowionego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dlatego Sąd postanowił uchylić tylko zaskarżoną decyzję. Jednak z uwagi na wskazane wyżej uchybienia procesowe (zob. pkt 4.1. uzasadnienia wyroku), za przedwczesne należy uznać odnoszenie się przez Sąd w sposób wiążący do innych postawionych przez autora skargi zarzutów materialnoprawnych dotyczących odmowy przyznania skarżącemu płatności.
6. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania Sądu oraz wykonać zalecenia Sądu wskazane
w wyroku z dnia 29 sierpnia 2012 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 139/12, stosując się do zasady wyrażonej w art. 153 u.p.p.s.a. Działając na podstawie art. 136 k.p.a. należy jednocześnie w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, czy w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. czy wobec bezspornego ustalenia, że w dniu złożenia wniosku (w dniu wydania decyzji ostatecznej) posiadaczem (producentem rolnym) [...] spornych działek rolnych (nr[...] , [...] oraz [...]) zadeklarowanych przez skarżącego nie był skarżący, wyjaśnić jednoznacznie czy okoliczność ta była wówczas znana organowi I instancji czy też stanowiła nową okoliczność, o której mowa w powołanym wyżej przepisie oraz, czy nie wystąpiła negatywna przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 146 § 1 k.p.a. (upływ czasu). W dalszym ciągu organ nie wyjaśnił wbrew zaleceniom Sądu czy synowie skarżącego (faktyczni użytkownicy działek) ubiegali się o płatności na 2009 r. związane z ich użytkowaniem (otrzymali te płatności). W innym trybie (zwrot płatności) należy bowiem prowadzić postępowanie, jeżeli dane podane we wniosku uległy później zmianie, a w trybie wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należy prowadzić postępowanie, jeżeli we wniosku podane zostały dane niezgodne
z rzeczywistością, o których nie wiedział organ w dniu wydania decyzji ostatecznej. Jeżeli wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania, to obowiązkiem organu jest wykazanie, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 146 § 2 k.p.a.
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Zakres, w jakim uchylony akt nie może być wykonany, Sąd określił zgodnie z art. 152 u.p.p.s.a. (pkt 2). O zwrocie kosztów postępowania Sąd nie orzekał, gdyż stronie skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło