VIII SA/Wa 856/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna /sprawozdawca/, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Referent stażysta Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem znak [...] z [...] maja 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w W. biorąc za podstawę art. 123, art. 58 § 1 i § 2, art. 59 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 19 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwana dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) odmówił K. K. (skarżącemu) przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] maja 2007 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ pierwszoinstancyjny wyjaśnił, iż postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] maja 2007 r. wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w S. (wierzyciela). Odpis tytułu wykonawczego został zobowiązanemu doręczony [...] sierpnia 2007 r. osobiście przez poborcę skarbowego działającego z upoważnienia wierzyciela. W ustawowym siedmiodniowym terminie od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązany nie zgłosił zarzutów. Pismem z [...] stycznia 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący działając przez pełnomocnika zgłosił zarzuty w odniesieniu do prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego wskazując, iż postępowanie było prowadzone pomimo braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz nastąpiło przedawnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jako podstawę przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów pełnomocnik wskazał okoliczność, iż "skarżący przypuszczał, iż sprawa niniejsza będzie rozpoznawana jednocześnie z innymi sprawami, gdyż dotyczą tego samego przedmiotu. Nie miał świadomości, że będzie prowadzone odrębne postępowanie". Powołując treść art. 58 Kpa oraz wskazując stan faktyczny sprawy organ stwierdził, iż nie zostały spełnione ustawowe podstawy przywrócenia terminu. Przedstawionych przez pełnomocnika skarżącego argumentów organ nie uznał, wskazując na ich niewiarygodność oraz nieudowodnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Postanowieniem znak [...] z [...] lipca 2010 r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. działając na podstawie art.127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 59 § 1 w związku z art. 144 Kpa oraz art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. Przedstawiając szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie organ odwoławczy wyjaśnił, iż postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego prowadzone było na podstawie dwóch tytułów wykonawczych z [...] maja 2007 r. nr [...] i [...]. Oba tytuły doręczono stronie [...] sierpnia 2007 r. Tytuł wykonawczy nr [...] obejmował należność główną w kwocie [...] zł. Pismem z [...] maja 2008 r. zobowiązany wniósł o umorzenie należności objętych tym tytułem wykonawczym. Postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r. wierzyciel uznał zasadność prowadzonego postępowania, natomiast postanowieniem z [...] września 2008 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia została potwierdzona w toku postępowania zażaleniowego. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 października 2009 r. oddalił skargę strony. Wobec tytułu wykonawczego nr [...] (obejmującego należność w kwocie [...] zł.) skarżący nie występował z żadnym wnioskiem. Dopiero po ponad dwóch i pół roku od doręczenia tytułu w styczniu 2010 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów egzekucyjnych. Przedstawiając treść przepisów regulujących kwestię przywrócenia terminu organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji, że pełnomocnik strony nie wyjaśnił jakie inne sprawy ma na myśli pisząc "skarżący przypuszczał, iż sprawa niniejsza będzie rozpoznawana jednocześnie z innymi sprawami, gdyż dotyczą tego samego przedmiotu. Nie miał świadomości, iż będzie prowadzone odrębne postępowanie". W ocenie organu powoływana przez stronę okoliczność nie stanowi podstawy przywrócenia terminu, bowiem jest to przyczyna subiektywna, której zobowiązany przy zachowaniu należytej staranności mógł zaradzić. Jednocześnie organ zauważył, iż siedmiodniowy termin na wniesienie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym upłynął [...] sierpnia 2007 r. Wniosek strony z [...] maja 2008 r. nie mógł podnosić zarzutów określonych w art. 33 ustawy o postępowaniu w administracji (dotyczących przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczym, czy też zaniechania doręczenia upomnienia). Tym samym za bezzasadne organ uznał domaganie się przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów poprzez odwoływanie się do intencji jakie towarzyszyły stronie podczas czynności składania [...] maja 2008 r. wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Za nieuprawnione i bezpodstawne organ uznał nadawanie wnioskowi z [...] maja 2008 r. nowego znaczenia szczególnie w sytuacji, gdy wskutek jego wniesienia wydane zostały prawomocne już rozstrzygnięcia zweryfikowane dodatkowo w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skargę na powyższe postanowienie do sądu administracyjnego złożył K. K. wnioskując o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący postawił zarzut naruszenia: - art. 58 § 1 Kpa polegającego na nieprawidłowym przyjęciu, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, że uchybienie (terminu) nastąpiło bez jego winy, podczas gdy zobowiązany wykazał, iż nie miał świadomości, że sprawa prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] będzie prowadzona odrębnie od sprawy prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]; - art. 222 Kpa polegającego na błędnym przyjęciu, że pismem z [...] maja 2008 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podczas gdy pismo to stanowiło zarzuty w sprawie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i wyłącznie taką intencję miał skarżący składając to pismo. Uzasadniając skargę skarżący podniósł, że stanowisko organu dotyczące odmowy przywrócenia terminu jest nieprawidłowe. Wyjaśnił, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym został uprawdopodobniony. Wskazana okoliczność, tj. przekonanie strony, że sprawa niniejsza będzie rozpoznawana jednocześnie z innymi sprawami stanowi uprawdopodobnienie, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z jego winy. Dodał, że prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych sprawy odnoszą się do tego samego przedmiotu – samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1989. Uprawnione było więc jego przekonanie, iż wszystkie sprawy dotyczące tego samego przedmiotu będą prowadzone łącznie. Rozwijając zarzuty dotyczące naruszenia art. 222 Kpa skarżący przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych wskazujące, iż o charakterze pisma decyduje jego treść, a nie forma (wyrok WSA w Poznaniu z 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Po 574/07, wyrok WSA w Łodzi z 25 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Łd 442/03, wyrok NSA z 4 kwietnia 2002 r. sygn. akt I SA 2188/00). Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zdaniem Sądu, postanowienie organu odwoławczego nie zawiera uchybień, które mogły by uzasadniać wyeliminowanie go z obrotu prawnego. W myśl art. 26 § 5 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Stosownie natomiast do art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia stronie odpisu tytułu wykonawczego. Bezspornym jest, że odpis tytułu wykonawczego nr [...] z [...] maja 2007 r. został skarżącemu doręczony [...] sierpnia 2007 r., zaś w ustawowym siedmiodniowym terminie od dnia jego doręczenia zobowiązany nie zgłosił zarzutów. Tym samym wniesione [...] stycznia 2010 r. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego złożone zostały z uchybieniem terminu. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 i § 2 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Brak zatem którejkolwiek z tych przesłanek wyklucza przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie wszystkie powołane przesłanki przywrócenia terminu zaistniały. Kluczową dla rozstrzygnięcia pozostaje kwestia uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się - zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu - z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (v. wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1559/05, LEX nr 227785). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uchybienie terminu może być przykładowo poczytane jako zawinione przez nią "jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć" (v. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 7, Wydawnictwo C.H. Beck., W-wa 2005, str. 334). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza jednak np. zwolnienie lekarskie od pracy, bowiem nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Braku winy nie stanowi również nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony interesu prawnego (v. wyrok NSA z 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1243/97, wyrok NSA z 29 listopada 1997 r., sygn. akt III SA 101/96). Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W doktrynie wskazuje się, iż uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Uprawdopodobnienie jest to zatem czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu (v. Wróbel A. Komentarz do art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). Dokonując oceny braku winy organ administracji publicznej przyjmuje obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy, gwarantując tym samym pewność stosunków procesowych. W ocenie Sądu, w świetle zaprezentowanego powyżej stanowiska doktryny i orzecznictwa odnośnie przesłanek zasadności wniosku o przywrócenie terminu oraz mając na względzie uzasadnienie przedmiotowego w sprawie wniosku, podzielić należy stanowisko organów orzekających odnośnie braku podstaw do przywrócenia terminu do dokonania czynności - złożenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organy prawidłowo uznały, iż strona nie uprawdopodobniła w żaden sposób, aby zaistniały okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania przez nią czynności w przewidzianym terminie. Z treści wniosku nie wynika, aby dopełnienie obowiązku terminowego złożenia zarzutów było w przypadku skarżącego niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Z pewnością takiej przeszkody nie stanowi, ani nie uzasadnia przywrócenia terminu przypuszczenie skarżącego, że sprawa niniejsza będzie rozpoznawana jednocześnie z innymi sprawami, gdyż dotyczą tego samego przedmiotu oraz brak jego świadomości, iż będzie prowadzone odrębne postępowanie. Takie przypuszczenie nie było w żaden sposób uzasadnione działaniami czy zaniechaniami organu, a stanowiło jedynie przejaw braku staranności i wnikliwości skarżącego w ocenie jego praw i obowiązków, co nie może jednak stanowić o jego braku zawinienia w uchybieniu terminowi. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.