VIII SA/Wa 856/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi K. L. i I. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2014 r. po rozpatrzeniu zażalenia K. L. oraz I. L. (dalej: "skarżący" lub "małżonkowie"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "organ I instancji" lub "Naczelnik US") z [...] marca 2014 r. Przedmiotem tych aktów była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia 2 decyzji [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "US") wydanych [...] lipca 1998 r. w sprawie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 1994 r. dla Przedsiębiorstwa Wytwórczo – Handlowo – Usługowego Zakład Pracy Chronionej "[...]" K. L. i I. L.. Jako podstawę prawną postanowienia Dyrektor IS wskazał między innymi art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: "Op"). 2. Stan faktyczny. 2.1. Pismem z [...] lutego 2014 r. skarżący wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia wskazanych wyżej decyzji wymiarowych. Jako podstawę prawną wniosku wskazali art. 258 § 1 pkt 1 Op. Powołali się przy tym na ostateczną decyzję Izby Skarbowej w W. (dalej: "IS") z [...] maja 2001 r. w sprawie podatku od towarów i usług za listopad i za grudzień 1994 r. (uchylającą w całości decyzje reformatoryjne Izby Skarbowej w R., a także rozstrzygającą sprawy co do istoty, tj. między innymi określającą skarżącym zobowiązanie w podatku od towarów i usług). Zdaniem skarżących, w wyniku wydania decyzji ostatecznej IS z [...] maja 2001 r. "do obiegu prawnego weszły uchylone decyzje" US, których stwierdzenia wygaśnięcia domagają się skarżący. 2.2. Naczelnik US postanowieniem z [...] marca 2014 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, gdyż w jego ocenie decyzje z [...] lipca 1998 r., których stwierdzenia wygaśnięcia domagają się skarżący, nie występują w obrocie prawnym. Zostały bowiem uchylone ostatecznymi, reformatoryjnymi decyzjami Izby Skarbowej w R. z [...] grudnia 1998 r. oraz decyzją Izby Skarbowej w W. z [...] maja 2001 r., wydaną po wznowieniu postępowania podatkowego, uchylającą 2 decyzje Izby Skarbowej w R. z [...] grudnia 1998 r. i (między innymi) określającą skarżącym zobowiązanie z tytułu VAT za listopad i za grudzień 1994 r. Naczelnik US uznał zatem, że z przyczyn przedmiotowych należało odmówić skarżącym wszczęcia postępowania w sprawie, zgodnie z art. 165a § 1 Op. 2.3. Skarżący pismem z [...] kwietnia 2014 r. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika US, występując o jego uchylenie i stwierdzenie wygaśnięcia 2 decyzji US z [...] lipca 1998 r. W ocenie skarżących, nie byli oni jako małżonkowie podatnikami VAT. Nadto skutkiem decyzji IS z [...] maja 2001 r. było ponowne wejście do obrotu prawnego uchylonych decyzji US, których stwierdzenia wygaśnięcia domagają się skarżący. 2.4. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, Dyrektor IS przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz powołał się na art. 165a § 1 Op (między innymi). Wyjaśnił, że Naczelnik US nie miał podstaw prawnych do prowadzenia postępowania z wniosku skarżących o stwierdzenie wygaśnięcia uchylonych decyzji. Zdaniem Dyrektora IS, decyzje reformatoryjne Izby Skarbowej w R. z [...] grudnia 1998 r. zostały zastąpione decyzją ostateczną Izby Skarbowej w W. z [...] maja 2001 r., orzekającą co do istoty sprawy. Wystąpiła zatem przesłanka do zastosowania przez Naczelnika US art. 165a § 1 Op. 3.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodzili się skarżący, którzy pismem z [...] lipca 2014 r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Występując o uchylenie w zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia, autor skargi postawił organom zarzut "poświadczenia nieprawdy na szkodę skarżących", gdyż oczywiste jest, że skutkiem decyzji IS z [...] maja 2001 r. było wejście do obrotu prawnego decyzji, których stwierdzenia wygaśnięcia domagają się skarżący. Autor skargi wystąpił z wnioskami dowodowymi na okoliczność, że skarżący lub firma PWHU "[...]" K. i I. L. nie byli podatnikiem VAT. 3.2. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. 3.3. Pismem z [...] października 2014 r. skarżący wystąpili z wnioskami dowodowymi na okoliczność interpretacji treści ostatecznej decyzji IS z [...] maja 2001 r. odnośnie istnienia zaległości podatkowych skarżących za listopad i grudzień 1994 r. oraz na okoliczność, że skarżący nie byli podatnikiem VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 4.2. Istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczy wykładni i zasadności zastosowania przez organy w realiach niniejszej sprawy art. 165a § 1 Op. Organy podatkowe przyjęły bowiem, że należało odmówić wszczęcia postępowania z wniosku skarżących o stwierdzenie wygaśnięcia 2 decyzji Urzędu Skarbowego w R. z [...] lipca 1998 r. w sprawie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 1994 r., gdyż decyzje te nie występują w obrocie prawnym. Zdaniem Dyrektora IS, decyzje reformatoryjne Izby Skarbowej w R. z [...] grudnia 1998 r., uchylające decyzje Urzędu Skarbowego w R. i orzekające co do istoty sprawy, zostały zastąpione decyzją ostateczną Izby Skarbowej w W. z [...] maja 2001 r., uchylającą decyzje Izby Skarbowej w R. i orzekającą co do istoty sprawy. 4.3. Ramy prawne. Zgodnie z art. 165a § 1 Op, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z art. 258 § 1 pkt 1 Op wynika, że organ podatkowy, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli stała się bezprzedmiotowa. 5. Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, gdyż postępowanie w trybie przepisów art. 258 Op może być prowadzone tylko wówczas, gdy bezsporne jest występowanie w obrocie prawnym decyzji, których stwierdzenia wygaśnięcia domaga się podatnik. Skoro wnioskodawcy wystąpili o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, które nie występują w obrocie prawnym, bądź też co do których istnieją wątpliwości, czy występują w obrocie prawnym, to obowiązkiem Naczelnika US było wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w zakresie tychże decyzji, zgodnie z art. 165a § 1 Op. Bezprzedmiotowe jest bowiem prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, które zostały uchylone (nie występują w obrocie prawnym). W realiach niniejszej sprawy bezsporne jest, że decyzje, których stwierdzenia wygaśnięcia domagają się skarżący, zostały uchylone ostatecznymi, reformatoryjnymi decyzjami Izby Skarbowej w R., a skarga na te decyzje została oddalona wyrokiem NSA z 14 czerwca 2000 r. (III SA 45,46/99). Zdaniem Sądu, postępowanie w trybie przepisów art. 258 Op może być prowadzone tylko wówczas, gdy bezsporne jest występowanie w obrocie prawnym decyzji, których stwierdzenia wygaśnięcia domaga się podatnik. Organ podatkowy pozbawiony jest zaś możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, które zostały uchylone (zastąpione) ostatecznymi, reformatoryjnym decyzjami organu odwoławczego. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zdaniem organów podatkowych w obrocie prawnym nie występują decyzje wymiarowe US z [...] lipca 1998 r., których stwierdzenia wygaśnięcia domagają się skarżący. Spory dotyczące wadliwych w ocenie podatników decyzji należy zaś rozstrzygać w innych postępowaniach (trybach), jeżeli nie występują przesłanki negatywne (przykładowo takie, o których mowa w art. 70 § 1 i art. 249 § 1 pkt 1 i pkt 2 Op). Przepisy art. 258 § 1 Op dotyczą bowiem tylko decyzji niewadliwych, które stały się bezprzedmiotowe (zob. B. Gruszczyński [w:] S. Babiarz, B. Dauter, G. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; Ordynacja podatkowa. Komentarz; Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2010; s. 959). 6. W związku z powyższymi rozważaniami, zarzuty oraz wnioski skargi Sąd uznał w całości za chybione. Zaskarżone postanowienia zasadniczo odpowiadają bowiem prawu (pewne nieścisłości wynikające z ich uzasadnień nie mają w ocenie Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy). Brak było tym samym podstaw do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Skarżący nie wskazali przepisów, które w ich ocenie zostały naruszone przez organy. Stąd brak jest podstaw do kontynuowania przez Sąd rozważań w przedmiocie zarzutów skargi oraz związanej z nimi argumentacji. Warto zauważyć, że wnioski dowodowe skarżących dotyczyły okoliczności, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Brak jest bowiem podstaw prawnych do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, które nie występują w obrocie prawnym także wówczas, gdy zostały wydane dla jednostki organizacyjnej (małżonków), który nie powinien zostać uznany za podatnika. Wnioski dowodowe skarżących zostały zatem oddalone, zgodnie z art. 106 § 3 u.p.p.s.a. Okoliczności wskazywane przez skarżących, dotyczące podmiotowości małżonków jako podatników VAT, należy uznać za nieudaną próbę wzruszenia ostatecznego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2000 r. (III SA 45,46/99), oddalającego skargi na reformatoryjne decyzje Izby Skarbowej w R. z [...] grudnia 1998 r., uchylające decyzje, których stwierdzenia wygaśnięcia domagają się skarżący. Zdaniem Sądu, obowiązkiem organu podatkowego, o którym mowa w art. 258 § 1 Op, jest zastosowanie art. 165a § 1 Op (wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie), jeżeli wniosek inicjujący postępowanie dotyczy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, które nie występują w obrocie prawnym lub (i) ich występowanie w obrocie prawnym jest kwestią sporną. Postępowanie w trybie przepisów art. 258 Op nie może być nadto wykorzystywane do rozstrzygania sporów dotyczących wskazywanych przez skarżących lub innych wad decyzji, które zostały wydane pod koniec dwudziestego wieku lub na początku dwudziestego pierwszego wieku. 7. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, czyli oddalił skargę.