VIII SA/Wa 86/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku J. P. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r. sygn.. akt II FZ 1053/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie J. P. L. na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy wobec uznania, że nie przedstawił on wiarygodnych informacji dotyczących sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. W dniu 13 maja 2016 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek w tym samym zakresie. W uzasadnieniu skarżący ponownie wyjaśnił, że jest w trudnej sytuacji życiowej w związku ze złym stanem psychofizycznym i ciągłą walką o uniknięcie bankructwa i upadłości jednoosobowej działalności gospodarczej. Oświadczył, że podejmuje się jedynie prac dorywczych, żona natomiast posiada zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł, na utrzymaniu pozostaje małoletni syn. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący złożył pismo, w którym wyjaśnił, że aktualnie jego matka nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, bowiem przebywa on u rodziny zony. Nie jest w stanie udokumentować wydatków na bieżące utrzymanie bowiem rachunki przychodzą na właścicielkę nieruchomości, a poza tym były one "dzielone w zależności od ilości mieszkańców nieruchomości". Co do zeznań podatkowych za 2014 i 2015 r. oświadczył, że działalność była "zawieszana i odwieszana", nie przynosiła żadnych dochodów dlatego "została zamknięta". Do wniosku załączył kserokopię karty diagnostyki i leczenia onkologicznego oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej p.p.s.a) właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, prawo to może obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika natomiast, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 i art. 214 p.p.s.a.). Do tych kosztów zalicza się opłaty sądowe stanowiące dochód budżetu państwa i zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 p.p.s.a.). Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki. Skoro udzielenie osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa to powinno ono sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jednocześnie obowiązek wykazania okoliczności wskazujących na zasadności wniosku spoczywa na podmiocie występującym z takim wnioskiem, do Sądu natomiast należy ocena złożonych w tym zakresie dokumentów i wyjaśnień. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy uznano, iż w swej treści nie odbiega on w żaden sposób od wniosków składanych poprzednio, które nie zasługiwały na uwzględnienie. Skarżący pominął natomiast w aktualnie złożonym wniosku składnik majątku (grunty rolne) wykazywany wcześniej, co do którego Sąd w postanowieniu z dnia 29 października 2015 r. stwierdził, że mógłby być on wykorzystywany w celu poprawy sytuacji materialnej. Skarżący znając stanowisko Sądów obu instancji, co do obowiązku wiarygodnego przedstawienia informacji dotyczących sytuacji majątkowej, ponownie mimo inicjatywy dowodowej ze strony referendarza nie przedstawił zeznań podatkowych, nie wykazał w jakiej wysokości ponosi koszty związane z opłatami ze energię, wodę, gaz itp. Nie wykazał, aby był osobą bezrobotną, natomiast okoliczność wypadku, któremu uległ kilka lat temu nie uniemożliwia mu wykorzystywania możliwości zarobkowych. Z wymienionych względów, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a, postanowiono jak w sentencji.